• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rejencja kwidzyńska - 1815-1920

    Przeczytaj także...
    Wielkie Księstwo Poznańskie 1815-1848 (dawniej Wielkie Xięstwo Poznańskie, niem. Großherzogtum Posen, fr. Grand Duché de Posnanie) – autonomiczne księstwo, wchodzące w skład Prus (pozostające - z wyjątkiem lat 1848-1851 - obok Prus Zachodnich i Wschodnich, poza Związkiem Niemieckim), powstałe na mocy kongresu wiedeńskiego, mające w zamierzeniu mocarstw zaspokoić narodowe dążenia wielkopolskich Polaków w związku z odłączeniem decyzją kongresu terytorium Wielkopolski od reszty terytorium Księstwa Warszawskiego, które otrzymało status Królestwa Polskiego, państwa konstytucyjnego, związanego jedynie unią personalną z Imperium Rosyjskim. Po powstaniu listopadowym w Królestwie Polskim, popartym przez Poznaniaków, autonomia Księstwa została ograniczona w 1831, a po powstaniach wielkopolskich z 1846 i 1848 - całkowicie zniesiona. Administracja pruska bez żadnego aktu prawnego zmieniła nazwę na Prowincja Poznańska (Provinz Posen), ale w użyciu społecznym nadal pozostawała nazwa Wielkie Księstwo Poznańskie (choć polskie elity polityczne również używały nowej nazwy). Nazwa ta pozostała w pełnej tytulaturze królów Prus, a następnie cesarzy niemieckich aż do abdykacji Wilhelma II.Powiat Stuhm (niem. Landkreis Stuhm, Kreis Stuhm; pol. powiat sztumski) – dawny powiat na terenie kolejno Prus, Cesarstwa Niemieckiego, Republiki Weimarskiej oraz III Rzeszy Niemieckiej, istniejący od 1818 do 1945. Należał do rejencji kwidzyńskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Siedzibą powiatu było miasto Stuhm. Teren powiatu leży obecnie w województwie pomorskim.
    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.
    Dawna siedziba władz rejencji

    Rejencja kwidzyńska (niem. Regierungsbezirk Marienwerder) – pruska i niemiecka jednostka administracyjna, istniejąca na Pomorzu Gdańskim w latach 1815–1920.

    Historia[]

    Rejencja została utworzona w 1815. Wraz z rejencją gdańską tworzyła prowincję Prusy Zachodnie. Obejmowała tereny uzyskane przez Prusy w I i II rozbiorze Polski (w tym ziemię chełmińską, która do 1815 należała do Księstwa Warszawskiego i zgodnie z postanowieniami kongresu wiedeńskiego miała zostać włączona do Wielkiego Księstwa Poznańskiego). W 1821 powierzchnia okręgu wynosiła prawie 17 621 km kw. W 1820 rejencję zamieszkiwało 379 tys. mieszkańców, w 1850 – 630 tys., a w 1905 – 932 tys.

    Powiat Schwetz, Powiat Schwetz (Westpr.), Powiat Schwetz (Westpreußen) (niem. Landkreis Schwetz, Kreis Schwetz, od 1942 Landkreis Schwetz (Westpr.), Landkreis Schwetz (Westpreußen); pol. powiat świecki) – dawny powiat na terenie Prus istniejący od 1818 do 1920. Należał do rejencji kwidzyńskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Siedzibą powiatu było miasto Świecie (niem. Schwetz).Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie, niem. Herzogtum Warschau) – istniejące w latach 1807–1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji państwo, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym Księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

    Podział administracyjny[]

    W 1820 rejencja dzieliła się na następujące powiaty:

  • Deutsch Krone (Wałcz)
  • Flatow (Złotów)
  • Graudenz (Grudziądz)
  • Konitz (Chojnice)
  • Kulm (Chełmno)
  • Löbau (Lubawa)
  • Marienwerder (Kwidzyn)
  • Rosenberg i. Westpr. (Susz)
  • Schlochau (Człuchów)
  • Schwetz (Świecie)
  • Strasburg i. Westpr. (Brodnica)
  • Stuhm (Sztum)
  • Thorn (Toruń)
  • W 1875 ze wschodniej części powiatu Konitz wydzielono powiat Tuchel. W 1887 z części obszaru powiatów: Kulm, Thorn, Graudenz i Strasburg i. Westpr. utworzono powiat Briesen. W 1900 miasta Graudenz i Thorn wyodrębniono z powiatu.

    Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Imperium Habsburgów i Imperium Rosyjskie.Powiat Konitz (niem. Landkreis Konitz, Kreis Konitz; pol. powiat chojnicki) – istniejący od 1818 do 1920 i od 1939 do 1945 powiat z siedzibą w Chojnicach (niem. Konitz). Siedzibą powiatu było miasto Konitz.

    Likwidacja[]

    W wyniku postanowień traktatu wersalskiego większa część okręgu znalazła się w granicach Polski jako województwo pomorskie. Zachodnie powiaty (Deutsch Krone, Schlochau i Flatow) przyłączono do prowincji Marchia Graniczna Poznańsko-Zachodniopruska, a wschodnie (Marienwerder, Rosenberg i. Westpr. i Stuhm) stały się częścią rejencji zachodniopruskiej, wchodzącej w skład Prus Wschodnich.

    Powiat Thorn (niem. Landkreis Thorn, Kreis Thorn; pol. powiat toruński) – dawny powiat na terenie Prus istniejący od 1818 do 1920. Należał do rejencji kwidzyńskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Siedzibą powiatu było miasto Thorn. Teren powiatu leży obecnie w województwie kujawsko-pomorskim.Pomorze Gdańskie, Pomorze Nadwiślańskie, Pomorze Wschodnie, Pomerelia (kasz. Pòrénkòwô Pòmòrskô, niem. Pommerellen) – historyczna dzielnica Polski nad dolną Wisłą nad Morzem Bałtyckim w przybliżeniu obejmująca swym obszarem szeroki pas na zachód od dolnej Wisły, tj. wschodnią część województwa pomorskiego oraz północno-zachodnią część województwa kujawsko-pomorskiego. Historycznie Pomorze Gdańskie obejmowało także od zachodu Ziemię Sławieńską, która sąsiadowała z Pomorzem Zachodnim, zaś od Wschodu Pomorze Gdańskie sąsiadowało z Pomezanią i Prusami.

    Bibliografia[]

  • Rejencja na stronie hgisg-ekompendium (niem.)
  • Rejencja na stronie territorial.de (niem.)
  • Przypisy




    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Landkreis Deutsch Krone (powiat wałecki) dawny powiat na terenie kolejno Prus, Cesarstwa Niemieckiego, Republiki Weimarskiej oraz III Rzeszy Niemieckiej, istniejący od 1818 do 1945.
    Powiat Briesen, Powiat Briesen (Westpr.), Powiat Briesen (Westpreußen) (niem. Landkreis Briesen, Kreis Briesen, od 1942 Landkreis Briesen (Westpr.), Landkreis Briesen (Westpreußen); pol. powiat wąbrzeski) – dawny powiat na terenie Prus istniejący od 1887 do 1920. Należał do rejencji kwidzyńskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Siedzibą powiatu było miasto Briesen. Teren powiatu leży obecnie w województwie kujawsko-pomorskim.
    Powiat Marienwerder (niem. Landkreis Marienwerder, Kreis Marienwerder; pol. powiat kwidzyński) – istniejący od 1816 do 1945 powiat z siedzibą w Kwidzynie (niem. Marienwerder). Teren powiatu znajduje się obecnie w województwie pomorskim.
    Prusy Zachodnie (niem. Westpreußen) – prowincja państwa pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945). Powstała na początku 1773, po I rozbiorze Polski i włączeniu Pomorza Gdańskiego do Prus. Obejmowała w przybliżeniu tereny dawnych Prus Królewskich (bez Warmii, ale z dodatkiem Kwidzyna oraz okręgu nadnoteckiego (Bydgoszcz)). Stolicą prowincji został Kwidzyn, a od 1793 Gdańsk. W 1905 powierzchnia prowincji wynosiła 25 534,9 km² i zamieszkiwało ją 1 641 936 mieszkańców.
    Marchia Graniczna Poznańskie-Prusy Zachodnie, także Pogranicze poznańsko-zachodniopruskie (niem. Grenzmark Posen-Westpreußen) – prowincja Prus w latach 1922-1938 utworzona z części Prus Zachodnich i Prowincji Poznańskiej, które pozostały przy Niemczech po traktacie wersalskim. Stolicą prowincji była Piła. W 1933 roku prowincja miała powierzchnię 7695 km² i liczyła 337 578 mieszkańców.
    Prusy Wschodnie (niem. Ostpreußen) – część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 r. z części ziem Polski (Warmii) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna). Stolicą prowincji był Królewiec. W maju 1939 roku prowincja miała powierzchnię 36 991,71 km² i liczyła 2 488 122 mieszkańców.
    Powiat Graudenz (niem. Landkreis Graudenz, Kreis Graudenz; pol. powiat grudziądzki) – dawny powiat na terenie Prus istniejący od 1818 do 1920. Należał do rejencji kwidzyńskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Siedzibą powiatu było miasto Graudenz. Teren powiatu leży obecnie w województwie kujawsko-pomorskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.066 sek.