• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Regolit



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Ilmenit (żelaziak tytanowy) – minerał zaliczany do gromady tlenków. Nazwa minerału pochodzi od gór Ilmeńskich w pasmie Uralu w Rosji, gdzie występuje.Basen oceaniczny (głębia) – forma ukształtowania dna oceanicznego, ogromne obniżenia w skorupie, rozpościerające się poniżej szelfu i stoków kontynentalnych. Rozpościerają się one na głębokości od 3000 m do 6000 m i zajmują 50% powierzchni Ziemi (ok.70% powierzchni dna oceanicznego).
    Regolit pozaziemski[ | edytuj kod]

    Księżyc[ | edytuj kod]

    Powierzchnia Księżyca pokryta jest kilkumetrowej grubości warstwą drobnego regolitu. Jego źródłem są odłamki skał powstałe w czasie uderzeń meteorytów oraz bezustannie opadający na powierzchnię pył mikrometeorytów. Grubość tej warstwy rośnie z czasem, największa jest więc na najstarszych geologicznie płaskowyżach, gdzie osiąga 20 metrów grubości. Przypuszcza się, że materiał skalny jest popękany od bezustannych uderzeń meteorytów aż do głębokości kilku kilometrów; czasem w odniesieniu do tej osłabionej zewnętrznej warstwy Księżyca stosuje się określenie „megaregolit”.

    Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.Cyrkon – pospolity minerał z gromady krzemianów wyspowych. Skład chemiczny minerału stanowi głównie krzemian cyrkonu. Nazwa nawiązuje do wyglądu zewnętrznego i pochodzi od perskiego „zargun” (zar = złoto, gun = barwa) czyli „złocisty”.

    Mars[ | edytuj kod]

    Powierzchnia Marsa

    Mars pokryty jest regolitem o niewielkiej grubości, w większości o składzie bazaltu i produktów jego wietrzenia. Najbardziej zewnętrzną jego część stanowi warstwa tlenku żelaza o konsystencji bardzo delikatnego pyłu, odpowiedzialna za charakterystyczny, rdzawy kolor tej planety. Na biegunach znajdują się ponadto niewielkie ilości zamrożonej wody i dwutlenku węgla tworzące marsjańskie czapy polarne, wokół biegunów w marsjańskim gruncie występuje wieczna zmarzlina. Lokalnie występują skały z minerałami powstałymi wskutek wietrzenia chemicznego w obecności wody, w odległej przeszłości geologicznej tej planety.

    Wieczna lub wieloletnia zmarzlina, zwana też czasem wieczną marzłocią lub marzłocią trwałą lub zlodowaceniem podziemnym lub (ang.) permafrostem – zjawisko trwałego (minimum dwa kolejne lata) utrzymywania się części skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu zamarzania wody niezależnie od pory roku. Powstaje w warunkach suchego i jednocześnie zimnego klimatu (o średniej temperaturze powietrza poniżej –11 stopni Celsjusza). Obejmuje około ⁄5 Alaski, większość północnej Kanady i ⁄3 Syberii (ciągła zmarzlina występuje prawie wyłącznie we wschodniej Syberii, w zachodniej jest obecna tylko na północnym wybrzeżu oceanu). Ciągła zmarzlina sięga aż do północnej Mongolii, punktowo występuje też w Górach Skandynawskich i na Grenlandii. Natomiast nieciągłe zmarzliny zajmują także większość Tybetu, są też znane z Alp. Wieczną zmarzlinę odkryto również w północno-wschodniej Polsce, w okolicy Suwałk na głębokości 357 metrów poniżej poziomu gruntu. Jest to pozostałość po zmarzlinie z okresu ostatniego zlodowacenia, która przetrwała dzięki specyficznym warunkom geologicznym, tak zwanej suwalskiej anomalii geotermiczno-hydrogeochemicznej.Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. W przestrzeń kosmiczną jądro komety wyrzuca materię, tworzącą dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami do kierunku ruchu komety. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który zawsze jest skierowany od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich ruchu.

    Planetoidy[ | edytuj kod]

    Nieliczne posiadane przez nas dane wskazują na to, że tylko większe planetoidy posiadają wystarczająco silne pole grawitacyjne, by utrzymywać „normalny” płaszcz regolitu składający się ze słabo przetworzonego skalistego gruzu. Niektóre planetoidy są najprawdopodobniej całkowicie roztrzaskane przez zderzenia z innymi obiektami skalistymi, tak że spękania mogą przenikać je na całej objętości; w tym wypadku byłyby więc ciałami składającymi się wyłącznie z regolitu.

    Spękanie - nieciągłość utworzona w ośrodku pierwotnie ciągłym i, w odróżnieniu od uskoku pozbawiona makroskopowo widocznego przemieszczenia wzdłuż niej.Gleboznawstwo, pedologia (od łac. gleba - "grudka ziemi") – nauka zajmująca się badaniem gleb, ich powstawaniem, budową, właściwościami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi, systematyką oraz możliwościami ich użytkowania oraz rozmieszczeniu ich na Ziemi. Gleboznawstwo jest nauką przyrodniczą powiązaną wielostronnie z innymi naukami zajmującymi się przyrodą martwą i ożywioną. Jest niekiedy ukierunkowane na specjalne cele praktyczne, np. gleboznawstwo rolne, leśne, melioracyjne.

    Regolit ziemski[ | edytuj kod]

    Ziemia jest szczególnym przypadkiem pośród znanych nam ciał skalistych ze względu na bogactwo procesów powierzchniowych mogących wpływać na charakter regolitu. W szczególności obecność ciekłej wody pozwala na występowanie bogactwa zjawisk chemicznych przeobrażających pokruszoną skałę w pełnowartościową glebę.

    Wody podziemne – wody, zalegające pod powierzchnią Ziemi na różnych głębokościach, powstałe na skutek różnych procesów geologicznych. Ich łączna objętość wynosi ok. 60 000 tys. km³, co stanowi ok. 4,12‰ ogólnej objętości zasobów hydrosfery Ziemi. Strefa nasycenia wodami podziemnymi nosi nazwę strefy saturacji, i położona jest poniżej strefy nasycenia powietrzem glebowym i innymi gazami czyli strefy aeracji. W strefie aeracji mogą występować wody, ale tylko jako wody zawieszone albo związane (woda higroskopijna, woda błonkowata, woda kapilarna). Miejsce wypływu wód podziemnych na powierzchnię w zależności od obfitości i sposobu wypływu to źródło, młaka, wykap lub wysięk.Platforma – fragment skorupy ziemskiej zbudowany ze starokrystalicznego podłoża pokrytego (płyta), lub nie (tarcza), młodszymi, fanerozoicznymi osadami.

    Zależnie od klimatu, wieku skały i sytuacji geograficznej różny jest wpływ procesów kształtujących regolit: wietrzenia fizycznego, chemicznego i biologicznego. Przykładowo, w obszarze tundrowym niewielki jest wpływ czynników chemicznych z powodu niskich temperatur i związania większości wody w lodzie; z drugiej strony zamarzanie i topnienie lodu przyczynia się do rozsadzania skał (tzw. zamróz). W obszarach pustynnych dominującym czynnikiem jest działanie słońca i wiatru, w rejonach tropikalnych szczególnie intensywne są procesy inicjowane przez organizmy żywe, a sam regolit jest niezwykle bogaty w materię organiczną. Poniższe rozważania będą więc dotyczyły „uśrednionego” przypadku, odpowiadającego w przybliżeniu sytuacji zachodzącej w obszarach klimatu umiarkowanego.

    Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające Słońce, posiadające stałą powierzchnię skalną lub lodową, bardzo często – przede wszystkim w przypadku planetoid o mniejszych rozmiarach i mało masywnych – o nieregularnym kształcie, często noszącym znamiona kolizji z innymi podobnymi obiektami.Ruchy masowe (geologiczne ruchy masowe, ruchy grawitacyjne) - ruchy materiału skalnego (w tym osadów, zwietrzelin, a także gleby) skierowane w dół zbocza wywołane siłą ciężkości. W ruchy masowe zaangażowana jest tylko siła grawitacji, tzn. nie obejmują one ruchów spowodowanych prądem wody, ruchem lodowców oraz wiatrem. Ruchy masowe (transport materiału po stoku) odbywają się w zarówno z dużą prędkością, nagle i gwałtownie (np. osuwiska, obrywy), jak również w tempie bardzo wolnym i w sposób trudny do bezpośredniego zaobserwowania (np. spełzywanie).

    Od skały macierzystej do regolitu[ | edytuj kod]

    Gdy skała macierzysta zostaje odsłonięta na powierzchni, rozpoczyna się proces wietrzenia, tym samym zaś wykształca się front wietrzeniowy, stopniowo przesuwający się w głąb skały. To on stanowi definicyjną granicę regolitu.

    W pierwszym etapie najistotniejsze są czynniki fizyczne. Najbardziej narażone na osłabienie są naturalne granice w skale: granice między ziarnami mineralnymi, strefy spękań itd. W klimacie polarnym woda wnikająca w szczeliny może zamarzać, rozsadzając skałę i stopniowo poszerzając szpary. W klimacie suchym i gorącym znaczna różnica temperatur między dniem a nocą może przyczyniać się do złuszczania (eksfoliacji) powierzchni skały, ułatwiając działanie innych czynników. Na stromych stokach wytwarzają się osuwiska i zwaliska, zaś u ich podstawy materiał skalny ulega akumulacji. Te i inne procesy stopniowo prowadzą do osłabienia struktury mechanicznej skały i do udostępnienia coraz większej powierzchni działaniu wody i zawartych w niej związków aktywnych.

    Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.Mikroklin – minerał z grupy krzemianów. Jest to jedną z trzech (oprócz sanidynu i ortoklazu) odmian polimorficznych skalenia potasowego. Jest minerałem bardzo pospolitym; stanowi ważny składnik pegmatytów i skał metamorficznych.

    O istocie czynników chemicznych najlepiej przekonuje porównanie regolitu ziemskiego i księżycowego. Księżyc, ze względu na brak wody, jest praktycznie martwy chemicznie; regolit ma więc po prostu postać uszkodzonej mechanicznie skały. Na Ziemi wielość procesów wietrzenia chemicznego prowadzi do wykształcania się glin i iłów, wytrącania się osadów i wymywania związków rozpuszczalnych, wygładzania okruchów skalnych, sortowania ich itd. Również procesy krasowe nie mogłyby zajść, gdyby nie infiltracja wody.

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

    Każda odsłonięta powierzchnia – a wietrzenie mechaniczne przyczynia się przede wszystkim do zwiększania powierzchni skał – staje się ośrodkiem przemian chemicznych zachodzących za pośrednictwem wody. Łatwo rozpuszczalne minerały – kalcyt, dolomit, forsteryt, enstatyt – zostają wymyte z wodą, zwiększając porowatość skały. Bardziej oporne minerały – cyrkon, ilmenit, kwarc, muskowit, biotyt, mikroklin – pozostają na miejscu, tworząc tzw. rezyduum. Stopniowo zatracana jest pierwotna struktura krystaliczna skały; liczne minerały ewoluują w kierunku warstwowych struktur minerałów ilastych, które mogą adsorbować cząsteczki wody, ale także i znaczne ilości ważnych biologicznie kationów i anionów, np. wapnia, magnezu, potasu, fosforu. Te ostatnie przemiany są odpowiedzialne za wyłonienie się charakterystycznych cech gleby: dużej powierzchni przypadającej na jednostkę objętości, zdolności do pochłaniania i zatrzymywania wody oraz pierwiastków biogennych i in.

    Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).Gleba, pedosfera – biologicznie czynna powierzchniowa (do 2 m miąższości) warstwa skorupy ziemskiej, powstała w procesie glebotwórczym ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Częścią gleby są organizmy glebowe.

    Rola wód podziemnych i budowa pionowa regolitu[ | edytuj kod]

    Istotność wód podziemnych wynika z wielkiej roli, jaką pełni w regolicie przepływ wody. Sezonowe ruchy zwierciadła wód podziemnych idą w parze z procesami rozpuszczania i strącania minerałów. Odpowiada temu podział stosowany zwykle w gleboznawstwie na poziom wymywania (eluwialny) i wmywania, wzbogacania (iluwialny). Rola wód podziemnych pokazana jest poniżej na przykładzie profilu wietrzeniowego w klimacie umiarkowanie ciepłym i umiarkowanie wilgotnym.

    Strefa międzyzwrotnikowa (strefa gorąca, tropikalna, tropiki) – jedna ze stref oświetlenia kuli ziemskiej, obejmująca obszar położony między zwrotnikami Raka (23°27′N) i Koziorożca (23°27′S). W ciągu roku w każdym miejscu tej strefy Słońce dwa razy znajduje się w zenicie – z wyjątkiem zwrotników, gdzie zenitalne górowanie Słońca zachodzi tylko raz. Poza tą strefą Słońce nigdy nie góruje w zenicie.Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

    Na powierzchni ziemi występuje tzw. poziom organiczny (O) – buduje go cały czas uzupełniana warstwa materii organicznej; świeża lub częściowo rozłożona. Tuż pod nią znajduje się poziom próchniczy (A), w którym zachodzą procesy humifikacji. W tych warstwach występują korzystne stosunki wodne; kwitnie w nich zwykle bujnie życie mikro- i makroskopowe. Organizmy żywe w charakterystyczny sposób wpływają na strukturę regolitu (tzw. bioturbacja: zwierzęta ryjące (dżdżownice, krety) kopią jamki i tunele), korzenie roślin przenikają glebę aż do głębokości wielu metrów, zaś grzyby i bakterie pełnią wielką rolę w rozkładaniu tych składników glebowej materii organicznej, których nie dają rady przetrawić zwierzęta: a więc celulozy, chityny i in. Przypuszcza się, że bakterie zamieszkują regolit na całej jego głębokości.

    Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.Górotwór (orogen) – obszar sfałdowany i wypiętrzony w wyniku ruchów górotwórczych (orogenez). Oznacza zespół warstw skalnych poddanych razem ruchom górotwórczym.

    Poniżej warstwy próchniczej leży wspomniany poziom wymywania: przepływająca przezeń woda zabiera ze sobą żyzną frakcję ilastą oraz adsorbowane na nich związki organiczne i pierwiastki biogenne. Pozostają za to odporne na rozpuszczanie ziarna mineralne, zwłaszcza kwarc. Mówiąc wprost, jest to mało żyzna warstwa piaszczysta. To w tej strefie inicjowane są procesy krasowe, gdy skała bogata jest w wapienie. Akumulacja następuje poniżej, w poziomie wzbogacania (B); tam też występują wytrącenia żelaza czy manganu tworzące barwne smugi w profilu glebowym. Na tej głębokości zaczynają coraz częściej pojawiać się nie do końca zwietrzałe kawały skały macierzystej (ang. corestones) osiągające coraz większe rozmiary w miarę zbliżania się do frontu wietrzeniowego. W gleboznawstwie profil ten określa się jako poziom skały macierzystej (C), co jest mylące o tyle, że materiał skalny jest tu przeobrażony i nie jest skałą macierzystą w ścisłym sensie. Strefa akumulacji pokrywa się często ze zwierciadłem wód podziemnych: oscylacje między wysokim a niskim poziomem wód przyczyniają się do wytrącania się związków chemicznych właśnie pomiędzy tymi poziomami. Im głębiej, tym mniej ruchliwa jest woda; na pewnej głębokości ruchy poziome wody są już tak powolne, że wytwarza się stała równowaga chemiczna między wodą a skałą, a wietrzenie chemiczne zamiera.

    Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji z Ziemi wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety zawiera tlenki żelaza. Mars jest planetą wewnętrzną z cienką atmosferą, o powierzchni usianej kraterami uderzeniowymi, podobnie jak powierzchnia Księżyca. Występują tu także inne rodzaje terenu, podobne do ziemskich: wulkany, doliny, pustynie i polarne czapy lodowe. Okres obrotu wokół własnej osi jest niewiele dłuższy niż Ziemi i wynosi 24,6229 godziny (24h37min22s). Na Marsie znajduje się najwyższa góra w Układzie Słonecznym – Olympus Mons i największy kanion – Valles Marineris. Gładki obszar równinny Vastitas Borealis na półkuli północnej obejmuje 40% powierzchni planety i może być pozostałością ogromnego uderzenia. W przeciwieństwie do Ziemi, Mars jest geologicznie i tektonicznie nieaktywny.Bakterie (łac. bacteria, od gr. bakterion – pałeczka) – grupa mikroorganizmów, stanowiących osobne królestwo. Są to jednokomórkowce lub zespoły komórek o budowie prokariotycznej. Badaniem bakterii zajmuje się bakteriologia, gałąź mikrobiologii.

    Rola geomorfologii i budowa pozioma regolitu[ | edytuj kod]

    Intuicyjnie, regolit osiąga największą grubość tam, gdzie możliwa jest jego akumulacja, a więc w dolinach. Masy skalne podróżują zgodnie z prawem grawitacji w dół za sprawą powierzchniowych ruchów masowych – stąd stoki są zwykle pozbawione płaszcza skalnego, który został złożony u ich stóp.

    Porowatość materiału – właściwość ciał stałych określająca wielkość pustych przestrzeni wewnątrz materiału. Puste przestrzenie są obszarami, w których nie ma materiału stałego, ewentualnie tylko płyn – najczęściej woda lub powietrze. Porowatość określa się liczbowo jako stosunek sumarycznej objętości tych pustych przestrzeni Vi (porów) do objętości całego ciała VForsteryt, znany także jako chryzolit – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy oliwinów. Forsteryt należy do grupy minerałów rzadkich. Forsteryt znaleziony został w meteorytach żelaznych i w próbkach pyłu kosmicznego z sondy Stardust.

    Płaskie szczyty wzgórz, charakterystyczne dla klimatów gorących i suchych, są stabilne. Są typowo pokryte średniej grubości płaszczem minerałów rezydualnych, czyli tych, które nie zostały wymyte przez deszcz i ruchy wód podziemnych. Stoki są ośrodkiem ruchów masowych, tym bardziej intensywnych, im większy jest kąt nachylenia. Na najbardziej stromych stokach dominuje obrywanie sporych fragmentów skalnych, które gromadzą się u stóp góry w postaci stożków piargowych; w tym wypadku skała macierzysta jest cały czas odsłaniana i regolitu w praktyce brak. Mniej strome stoki powoli obsuwają się lub spełzają w dół. Ponieważ grubość pokrywy skalnej uzależniona jest od lokalnych proporcji między tempem wietrzenia a tempem erozji, możliwe jest wykształcenie się regolitu na stokach, o ile tempo wietrzenia jest odpowiednio duże. Najgrubsza pokrywa glebowa i regolitowa znajduje się zawsze tam, gdzie materiał skalny ulega depozycji, czyli w dolinach.

    Wietrzenie – rozpad mechaniczny i rozkład chemiczny skał wskutek działania energii słonecznej, powietrza, wody i organizmów. Zachodzi na powierzchni Ziemi i w jej powierzchniowej strefie zwanej strefą wietrzenia (głębokość od kilku do kilkudziesięciu metrów). Produktem wietrzenia są między innymi zwietrzelina, rumowisko, glina zboczowa, arkoza.Planeta (późnołac. planeta, od gr. πλανήτ- planét-, πλανής planés, nowogr. πλανήτης planétes; dosł. „wędrowiec” od πλανάσθαι planásthai, wędrować) – zgodnie z definicją Międzynarodowej Unii Astronomicznej – obiekt astronomiczny okrążający gwiazdę lub pozostałości gwiezdne, w którego wnętrzu nie zachodzą reakcje termojądrowe, wystarczająco duży, aby uzyskać prawie kulisty kształt oraz osiągnąć dominację w przestrzeni wokół swojej orbity. W odróżnieniu od gwiazd, świecących światłem własnym, planety świecą światłem odbitym.

    Te same prawidłowości zachodzą również w skali tektonicznej: górotwory charakteryzują się więc cienkim regolitem, który ulega stałemu przemieszczeniu w kierunku basenów kontynentalnych i oceanicznych. W regionach aktywnych tektonicznie (np. łańcuchach wulkanicznych) następuje odnowienie warstwy powierzchniowej, zaś w regionach tektonicznie „martwych” (np. na platformach kontynentalnych) regolit jest stary i może osiągać większą grubość.

    Adsorpcja – proces wiązania się cząsteczek, atomów lub jonów na powierzchni lub granicy faz fizycznych, powodujący lokalne zmiany stężenia. Adsorpcji nie należy mylić z absorpcją, która jest procesem wnikania do wnętrza fazy. Adsorpcję, absorpcję i wymianę jonową przyjęło się wspólnie nazywać procesami sorpcji.Bioturbacja – zaburzenie pierwotnej struktury osadu, wywołane działalnością organizmów ryjących na dnie zbiornika wodnego poprzez pełzanie, żerowanie i rozkopywanie.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wapń (Ca, łac. calcium; nazwa ta pochodzi od łacińskiego rzeczownika calx – wapno, co oznacza więc "metal z wapna") – pierwiastek chemiczny z grupy berylowców (metali ziem alkalicznych) w układzie okresowym.
    Magnez (Mg, łac. magnesium) – pierwiastek chemiczny, metal ziem alkalicznych (druga grupa główna układu okresowego). Izotopy stabilne magnezu to Mg, Mg oraz Mg.
    Profil glebowy – pionowy przekrój, odsłaniający morfologię (budowę) danej gleby, a w szczególności rodzaj, miąższość i wzajemny układ poziomów genetycznych.
    Skały – duże skupiska minerałów jednorodnych lub różnorodnych. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się skały magmowe, osadowe i metamorficzne.
    Piasek – skała osadowa, luźna, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych, przede wszystkim kwarcu. Wielkość ziaren waha się od 0,0625 do 2 mm, gęstość ziaren piasku kwarcowego wynosi około 2,62 g/cm.
    Potas (K, łac. kalium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych w układzie okresowym i liczbie atomowej 19.
    Chityna (C8H13O5N)n (gr. chiton - wierzchnia szata) - polisacharyd glukozy (β-glukozy). organiczny związek chemiczny, z którego są zbudowane szkielety zewnętrzne stawonogów. Chityna jest wytwarzana przez hipodermę, czyli nabłonkowy oskórek. Substancje bardzo zbliżone do chityny występują również u ramienionogów, mszywiołów i mięczaków, a ponadto w ścianach komórkowych grzybów, wodorostów i bakterii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.