• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Regionalizacja fizycznogeograficzna Polski



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Nizina Południowopodlaska (318.9) – makroregion fizycznogeograficzny Nizin Środkowopolskich, położony na południe od doliny środkowego Bugu, na wschód od doliny środkowej Wisły, na północ od Wyżyny Lubelskiej i na zachód od Polesia Zachodniego. Teren w północnej części jest lekko falisty, z ostańcami moren, ozów i kemów związanych z zasięgiem zlodowacenia warciańskiego (według poprzedniej terminologii - stadiału Warty zlodowacenia środkowopolskiego). Południową część regionu przecina Pradolina Wieprza. Wyniosłość do 223 m n.p.m. na północ od Kałuszyna. W części północnej nizina obejmuje mezoregiony:Nizina Środkowoeuropejska (31, dawniej Niż Środkowoeuropejski; niem. Nordeuropäische Tiefebene; nid. Noord-Europese Laagvlakte; duń. Nordeuropæiske Lavland) - prowincja fizycznogeograficzna Europy Zachodniej.
    Mapa regionów fizycznogeograficznych Polski (od megaregionów po mezoregiony), akcentująca hierarchię i względne rozmieszczenie regionów (przed zmianami z 2018 r.)
    Mapa mezoregionów fizycznogeograficznych Polski na tle ukształtowania terenu i podziału administracyjnego (przed zmianami z 2018 r.)
    Mapa mezoregionów fizycznogeograficznych Polski na tle szczegółowego podziału administracyjnego (przed zmianami z 2018 r.)

    Regionalizacja fizycznogeograficzna Polskiregionalizacja fizycznogeograficzna opracowana przez Jerzego Kondrackiego w 2. połowie XX wieku, następnie kilkukrotnie modyfikowana.

    Wzgórza Twardogórskie lub Wzgórza Milicko-Międzyborskie (318.45) - mały mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-zachodniej Polsce, stanowiący wschodnią część Wału Trzebnickiego. Region graniczy od północy z Kotliną Milicką, od zachodu z Kotliną Żmigrodzką i Wzgórzami Trzebnickimi, od południa z Równiną Oleśnicką a od wschodu ze Wzgórzami Ostrzeszowskimi. Region leży w całości w obrębie woj. dolnośląskiego (peryferyjnie na obszarze woj. wielkopolskiego) i bierze swą nazwę od miasta Twardogóra.Obniżenie Dubieńskie (845.33) - mezoregion fizycznogeograficzny we wschodniej Polsce, stanowiący część Polesia Wołyńskiego. Od zachodu i północnego zachodu graniczy z Pagórami Chełmskimi, od południowego zachodu z Działami Grabowieckimi, od południa z Grzędą Horodelską a od północy z Polesiem Brzeskim. Wschodnia część regionu leży po prawej stronie Bugu, na terytorium Ukrainy.

    Historia[ | edytuj kod]

    Do II wojny światowej[ | edytuj kod]

    Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.

    Wyżyna Lubelsko-Lwowska (343) - wyżynna podprowincja fizycznogeograficzna w południowo-wschodniej Polsce i zachodniej Ukrainie, stanowiąca najdalej na wschód wysuniętą część Wyżyn Polskich. Położona jest na wschód od Wisły, głównie na terenie województwa lubelskiego.Góry Świętokrzyskie (342.34) – masyw górski położony w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Najwyższy szczyt to Łysica (612 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze.

    Ostatecznie zmiana granic państwowych Polski po II wojnie światowej spowodowała, że należało rozwiązać problemy i spory związane z regionalizacją fizycznogeograficzną kraju. Kwestia ta została poruszona w 1946 r. na I Ogólnopolskim Zjeździe Geograficznym.

    Koncepcja J. Kondrackiego[ | edytuj kod]

    Najbardziej dla problematyki regionalizacji kraju zasłużył się Jerzy Kondracki. Początki jego prac sięgają 1955 r., kiedy to opublikował w „Przeglądzie Geograficznym” artykuł pt. Problematyka fizycznogeograficznej regionalizacji Polski. U podstaw jego regionalizacji legła ostatecznie klasyfikacja regionów fizycznogeograficznych świata w układzie dziesiętnym zaproponowana w 1964 r. na Międzynarodowym Kongresie Geograficznym w Londynie. Propozycje regionalizacji Polski zostały zmodyfikowane 2 lata później w czasie międzynarodowego sympozjum zorganizowanego przez Polskie Towarzystwo Geograficzne i Zakład Geografii Fizycznej Uniwersytetu Warszawskiego.

    Płaskowyż Tarnogrodzki (512.49; ukr. Терногородське плато) – duży mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce i w zachodniej części państwa Ukraina, stanowiący wschodnią część Kotliny Sandomierskiej. Mezoregion bierze swoją nazwę od miasta Tarnogród.Równina Piotrkowska (318.84) - kraina geograficzna w południowej części Niziny Mazowieckiej, na obszarze Wzniesień Południowomazowieckich. Na północy graniczy z Wzniesieniami Łódzkimi, na zachodzie z Wysoczyzną Bełchatowską, a na wschodzie z Doliną Białobrzeską.

    W 1961 roku J. Kondracki opublikował w „Przeglądzie Geograficznym” artykuł zatytułowany W sprawie terminologii i taksonomii jednostek regionalnych w geografii fizycznej Polski, w którym zawarł listę jednostek podziału Polski: 2 megaregiony, 7 prowincji, 14 podprowincji, 39 makroregionów i 210 mezoregionów (terminologia jednostek późniejsza). Podział ten nieco zmodyfikowany (zmniejszenie liczby prowincji do 6 oraz zwiększenie liczby mezoregionów do 212) i rozszerzony o kody jednostek został następnie opublikowany w Geografii fizycznej Polski J. Kondrackiego z 1965 roku. W 1968 roku J. Kondracki opublikował zmodyfikowaną wersję podziału w artykule Fizycznogeograficzna regionalizacja Polski i krajów sąsiednich w systemie dziesiętnym zamieszczonym w „Pracach Geograficznych”. Podział w tej wersji zamieszczony został w Narodowym atlasie Polski z lat 1973–78. Kolejne, niewielkie zmiany w podziale J. Kondracki opublikował w książce Regiony fizycznogeograficzne Polski z 1977, a podział ten (6 prowincji, 18 podprowincji, 56 makroregionów i 318 mezoregionów) powtórzony został w kolejnych wydaniach Geografii fizycznej Polski z lat 1978–88. W 1994 roku ukazały się dwie nowe wersje regionalizacji fizycznogeograficznej. Pierwsza, opublikowana w książce J. Kondrackiego Geografia Polski. Mezoregiony fizycznogeograficzne zawiera mapę i wykaz podziału kraju na 309 mezoregionów. Drugą publikacją była mapa Regiony fizycznogeograficzne przygotowana wspólnie przez J. Kondrackiego i A. Richlinga, która została zamieszczona w narodowym Atlasie Rzeczypospolitej. Podział ten bazuje na podziale z 1977 roku, w którym dokonano modyfikacji granic mezoregionów. Podział zawarty na tej mapie na kolejne lata stał się standardem powtarzanym w różnych publikacjach.

    Równina Pyrzycka lub Równina Pyrzycko Stargardzka (313.31) – mezoregion fizycznogeograficzny położony w południowo-wschodniej części Pobrzeża Szczecińskiego, między Wzgórzami Bukowymi i Równiną Wełtyńską na zachodzie, równinami: Goleniowską i Nowogardzką na północy a Pojezierzem Zachodniopomorskim na południu i wschodzie.Równina Parczewska (845.13) - mezoregion fizycznogeograficzny we wschodniej Polsce, zachodnia część Polesia Podlaskiego położona między Zaklęsłością Łomaską a Sosnowicką.

    W 1987 r. po uzupełnieniach i poprawkach nazwy regionów zostały standaryzowane przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przy Urzędzie Rady Ministrów i opublikowane w oficjalnym wydawnictwie Nazwy Geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej (1991).

    Podział według Kondrackiego na regiony fizycznogeograficzne jest podziałem ściśle naukowym, w niektórych przypadkach odbiegającym od powszechnie przyjętych regionów (brak tu np. Niziny Mazowieckiej, Niziny Wielkopolskiej, czy Pojezierza Suwalskiego). Kondracki, zdając sobie z tego sprawę, chciał opracować wersję swojej regionalizacji nadającą się dla szkół. Nagła śmierć nie pozwoliła mu na realizację tego zamierzenia.

    Pobrzeże Kaszubskie (313.51), (kasz. Kaszëbsczi Ùbrzég) – mezoregion fizycznogeograficzny znajdujący się na obszarze administracyjnym Gdańska, Sopotu, Gdyni oraz powiatów wejherowskiego i puckiego, wszystkie te powiaty leżą w województwie pomorskim. Pobrzeże Kaszubskie jest częścią Pobrzeża Gdańskiego. Występują tu kępy: Ostrowska, Swarzewska, Pucka, Oksywska i Redłowska, kępy są poprzedzielane pradolinami. Przez mezoregion przepływa wiele krótkich rzek wpływających do Zatoki Puckiej. Pod względem gospodarczym widać sporą różnicę pomiędzy północą a południem. Południowa część regionu cechuje się wysokim stopniem urbanizacji i industrializacji (między innymi Port w Gdyni). Część północna regionu wykorzystywana jest przede wszystkim turystycznie jednakże znajdują się tu też porty rybackie: port Puck i port Władysławowo.Nizina Północnopodlaska (843.3) stanowi geomorfologiczne przedłużenie Nizin Środkowopolskich, od których różni się pod względem klimatycznym i geobotanicznym, a także wgłębną strukturą geologiczną. Granicę zachodnią stanowi dolina Narwi pod Łomżą i wschodnie podnóża południkowego wału Czerwonego Boru, wschodnią - okolice Brodna na Białorusi oraz dolina Świsłoczy (dopływ Niemna), południową – północny skraj doliny środkowego Bugu, północną zaś – zasięg ostatniego zlodowacenia. Północno-wschodnia część niziny ma znaczne wyniosłości osiągające na Wzgórzach Sokólskich 238 m. Natomiast w północno-zachodniej części występują znaczne tereny bagienne. Południowo-zachodnia część niziny (na południe od Narwi) jest mało urozmaicona. Wschodnia część niziny jest pokryta w większości lasami (Puszczy Białowieskiej, Buksztelskiej, Knyszyńskiej).

    Podział na regiony fizycznogeograficzne opracowany przez Kondrackiego jest jedynym kompleksowym podziałem regionalnym Polski, jaki uzyskał szeroką akceptację polskich geografów. Podział ten stosowany jest jednak wyłącznie w Polsce – w krajach z Polską graniczących istnieją lokalne regionalizacje, dlatego niektóre regiony przecięte granicą Polski mogą „nie istnieć” w sąsiednim państwie i odwrotnie: niektóre regiony istniejące np. według ukraińskiej regionalizacji Ukrainy mogą nie występować w regionalizacji Polski (chociażby według regionalizacji Kondrackiego istnieją Bieszczady Wschodnie i Zachodnie, a według regionalizacji ukraińskiej istnieją Bieszczady Wschodnie, Środkowe i Zachodnie).

    Dolina Kwidzyńska (314.81) – mezoregion fizycznogeograficzny w północnej Polsce, stanowiący północną część Doliny Dolnej Wisły.Podlaski Przełom Bugu (318.91) – mezoregion fizycznogeograficzny będący granicą pomiędzy Niziną Południowopodlaską (umownie wchodzący w jej skład) a Niziną Północnopodlaską, graniczący od zachodu z Doliną Dolnego Bugu, od południa z Wysoczyzną Siedlecką, od południowego wschodu z Równiną Łukowską, od wschodu z Polesiem Brzeskim, od północy z Wysoczyzną Drohiczyńską, a od północnego zachodu z Wysoczyzną Wysokomazowiecką. Kraina leży w Polsce na obszarze województw: mazowieckiego, podlaskiego i lubelskiego, a na Białorusi obwodu brzeskiego. Zajmuje powierzchnię 673 km².

    Podział z 2018 r.[ | edytuj kod]

    W 2018 r. grupa 26 naukowców z 14 uczelni i instytucji naukowych (m.in. Jerzy Solon, Andrzej Richling, Wiesław Ziaja) opublikowała w czasopiśmie Geographia Polonica zmodyfikowaną wersję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne. Nowy podział jest modyfikacją podziału J. Kondrackiego i A. Richlinga z 1994 r. Został on dokonany ze szczegółowością 1:50.000, a granice mezoregionów zostały ustalone z wykorzystaniem najnowszych danych i ich analiz w systemach GIS, jak również z uwzględnieniem podziałów regionalnych opracowanych w ostatnich latach w poszczególnych ośrodkach akademickich. Na opracowanie zaktualizowanego podziału na regiony nalegały także Komisja Krajobrazu Kulturowego Polskiego Towarzystwa Geograficznego oraz Polska Asocjacja Ekologii Krajobrazu. Zmodyfikowany podział zachowuje hierarchiczny podział regionów na megaregiony, prowincje, podprowincje, makroregiony i mezoregiony; zachowane zostało też kodowanie regionów. Zwiększeniu uległa liczba mezoregionów do 344 oraz granice mezoregionów. Nie została zmieniona liczebność jednostek wyższego rzędu, choć czasem zmieniono ich nazwy (a także granice wynikające z modyfikacji granic mezoregionów).

    Pogórze Wałbrzyskie (także Bolkowsko-Wałbrzyskie, niem. Waldenburger Bergland, 332.28) – według podziału fizycznogeograficznego Jerzego Kondrackiego mezoregion wchodzący w skład Pogórza Zachodniosudeckiego. Jest najdalej na północny wschód wysuniętą częścią Pogórza.Polesie (845) – kraina geograficzna i historyczna, leżąca głównie na terytorium obecnej Białorusi i Ukrainy, oraz częściowo Polski i Rosji. Stanowi południowo-zachodnią część Niżu Wschodnioeuropejskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Płaskowyż Chyrowski (521.11; t. Płaskowyż Chyrowsko-Gródecki, Wysoczyzna Chyrowska) - mezoregion fizycznogeograficzny, w zachodniej części Podkarpacia Wschodniego, na Płaskowyżu Sańsko-Dniestrzańskim.
    System informacji geograficznej (ang. geographic information system, GIS) – system informacyjny służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych, którego jedną z funkcji jest wspomaganie procesu decyzyjnego.
    Brama Lubawska (332.41, cz. Libovské sedlo) – obniżenie śródgórskie w Sudetach Środkowych w południowo-zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim. Brama Lubawska to jedna z trzech kotlin wchodzących w skład Kotliny Kamiennogórskiej.
    Dolina Dolnej Narwi (318.66) — mezoregion fizycznogeograficzny w północno-środkowej Polsce, stanowiący środkowo-wschodnią część Niziny Północnomazowieckiej. Region graniczy od północy z Wysoczyzną Kolneńską, od północnego zachodu z Równiną Kurpiowską, od południowego zachodu z Wysoczyzną Ciechanowską, od południa z Kotliną Warszawską, od południowego wschodu z Międzyrzeczem Łomżyńskim a od północnego wschodu z Kotliną Biebrzańską; na południowym wschodzie region styka się z Doliną Dolnego Bugu. Dolina Dolnej Narwi leży na pograniczu województw mazowieckiego i podlaskiego.
    Góry Złote (czes. Rychlebské hory, dawniej cz. Rychleby lub Rychlebské pohoří, niem. Reichensteiner Gebirge) 332.61 – pasmo górskie położone w Sudetach Wschodnich. W potocznym znaczeniu ciągną się od Przełęczy Kłodzkiej na północnym zachodzie, aż do Przełęczy Ramzowskiej (czes. Ramzovské sedlo) na południowym wschodzie i przełęczy pomiędzy Pasieczną a Smrekiem na południu. Przełęcz Różaniec (583 m n.p.m.) dzieli łańcuch ten na dwie części: północno-zachodnią niższą i południowo-wschodnią wyższą.
    Próg Herbski (341.24) - czasem jako Garb Herbski, mezoregion fizycznogeograficzny w południowej Polsce, stanowiący centralną część Wyżyny Woźnicko-Wieluńskiej. Region ma kształt wąskiego, podłużnego pasma o orientacji północny zachód - południowy wschód. Graniczy on od zachodu z Obniżeniem Liswarty a od wschodu z Obniżeniem Krzepickim i Obniżeniem Górnej Warty; na północy styka się z Wysoczyzną Wieruszowską a na południu z Progiem Woźnickim. Region leży na pograniczu województw śląskiego i opolskiego. Region bierze swą nazwę od miejscowości Herby, która jednak wbrew nazewnictwa leży w Obniżeniu Liswarty.
    Pojezierze Chodzieskie (315.53) – mezoregion fizycznogeograficzny w północno-zachodniej Polsce, stanowiący północną część Pojezierza Wielkopolskiego. Region graniczy od północy z Doliną Środkowej Noteci, od zachodu z Kotliną Gorzowską, od południa i południowego wschodu z Pojezierzem Gnieźnieńskim, a od północnego wschodu z Kotliną Toruńską. Pojezierze Chodzieskie leży na pograniczu województw wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.082 sek.