• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Regionalizacja fizycznogeograficzna Europy

    Przeczytaj także...
    Nizina Środkowoeuropejska (31, dawniej Niż Środkowoeuropejski; niem. Nordeuropäische Tiefebene; nid. Noord-Europese Laagvlakte; duń. Nordeuropæiske Lavland) - prowincja fizycznogeograficzna Europy Zachodniej.Region karpacki (5) – megaregion fizycznogeograficzny Europy Zachodniej. Obejmuje górskie i podgórskie struktury fałdowe powstałe w orogenezie alpejskiej, leżące na wschód od Alp i na północ od Półwyspu Bałkańskiego. W jego skład poza właściwymi Karpatami wchodzi pierścień obniżeń otaczających je od zewnątrz (Podkarpacie i Równiny Południoworumuńskie) oraz zespół obniżeń leżących wewnątrz łańcucha karpackiego (Kotlina Panońska wraz z kotlinami Wiedeńską i Tullneńską).
    Irlandia – trzecia pod względem wielkości wyspa w Europie. Pod względem politycznym wyspa podzielona jest na dwie części: Irlandię i Irlandię Północną, która jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

    Regionalizacja fizycznogeograficzna Europy uwzględnia kilka specyficznych cech ukształtowania powierzchni tej części świata:

    Europa Wschodnia - część Europy wyróżniana jako region w regionalizacji fizycznogeograficznej Europy zgodnej z Uniwersalną Klasyfikacją Dziesiętną Międzynarodowej Federacji Dokumentacji.Półwysep Bałkański (Bałkany) – półwysep położony w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odesą.
  • znaczne rozczłonkowanie,
  • znaczną różnorodność ukształtowania powierzchni,
  • dwoistość budowy tektonicznej,
  • pasmowy układ zasadniczych jednostek geograficznych.
  • Wcześniejsze regionalizacje[ | edytuj kod]

    Poglądy geografów co do wydzielenia wielkich jednostek podziału fizycznogeograficznego Europy nawet przed ujednoliceniem było w zasadzie zgodne, choć ich hierarchia i nazewnictwo były rozbieżne.

    Pozaalpejska Europa Środkowa (t. Pozaalpejska Europa Zachodnia, Pohercyńska Europa Środkowa; 3) – megaregion Europy Zachodniej.Ural Polarny (ros. Поля́рный Ура́л) – najbardziej na północ wysunięta część łańcucha górskiego Ural w Rosji. Stanowi fragment umownej granicy między Europą i Azją. Ciągnie się z północnego wschodu na południowy zachód, od Zatoki Bajdareckiej do górnego biegu rzeki Chułga, za którą znajduje się Ural Subpolarny. Długość tej części Uralu wynosi 380 km. Jej szerokość od 5–7 km w pobliżu szczytu Konstantinow Kameń (462 m) w pobliżu Zatoki Bajdareckiej (od szczytu odchodzi na pólnocny zachód pasmo Paj-Choj) do 125 km (w rejonie pasma Enganepe).

    I tak, podsumowując dorobek geografii rosyjskiej i radzieckiej, Borys F. Dobrynin w 1948 wydzielił następujące wielkie krainy geograficzne:

  • w Europie Zachodniej (tzn. poza granicami ówczesnego Związku Radzieckiego):
  • Europa Północna
  • północna równina Europy Środkowej (Nizina Niemiecko-Polska)
  • hercyńska Europa Środkowa
  • obszary trzeciorzędowych gór fałdowych Europy Środkowej (Alpy i Karpaty)
  • obszary aluwialnych równin w zapadliskach tektonicznych pasa fałdowań alpejskich
  • grupa obszarów południowo-europejskich
  • na obszarze ZSRR:
  • równina wschodnio-europejska
  • Ural
  • Krym
  • Autorzy pięciotomowej polskiej "Geografii powszechnej" z 1965 roku wydzielili następujące wielkie krainy geograficzne Europy:

    Azory (port. Açores, wym. [ɐˈsoɾɨʃ]; Arquipélago dos Açores), administracyjnie Region Autonomiczny Azorów – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii położony w środkowej części Oceanu Atlantyckiego. Znajduje się około 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego i jest zaliczany do Makaronezji. Na długości 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi świadczy o wulkanicznym pochodzeniu wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie. Europa Północna - część Europy wyróżniana jako region w regionalizacji fizycznogeograficznej Europy zgodnej z Uniwersalną Klasyfikacją Dziesiętną Międzynarodowej Federacji Dokumentacji. Granice Europy Północnej rozumianej jako region fizycznogoeograficzny nie pokrywają się z granicami Europy Północnej rozumianej jako region polityczny. Te pierwsze opierają się bowiem na kryteriach przyrodniczych, te drugie pokrywają się z granicami państwowymi, które w tym obszarze są sztuczne.
  • Europa Zachodnia
  • obszar północnoeuropejski
  • Niż Środkowoeuropejski
  • stare góry i baseny Europy Zachodniej
  • Wyspy Brytyjskie
  • młode góry fałdowe i obniżenia podgórskie
  • strefa alpejsko-karpacka
  • półwyspy południowe (Europa Śródziemnomorska)
  • Europa Wschodnia
  • Niż Wschodnioeuropejski
  • Ural
  • Krym
  • Góry Krymskie
  • Kaukaz
  • Regionalizacja według UKD[ | edytuj kod]

    Podział Europy na megaregiony i prowincje
    Podział Europy na podprowincje

    Najpowszechniej obecnie używana regionalizacja fizycznogeograficzna Europy zgodna z uniwersalną klasyfikacją dziesiętną została przedstawiona w 1971.

    Masyw Czeski (czes. Český masiv, Česká vysočina, niem. Böhmische Masse) – prowincja fizycznogeograficzna i jednocześnie jednostka geologiczna w Europie Środkowej.Kotlina Panońska (55; węg. Kárpát-medence, serb. Panonska nizija, rum. Câmpia Panonică) – wielka równina w środkowej Europie, należąca pod względem geomorfologicznym do systemu alpejsko-karpackiego.

    | edytuj kod]

    0 Archipelagi Europy Północnej 01 Archipelagi Arktyczne 02 Wyspy Morza Norweskiego 1 Półwysep Fennoskandzki 11 Półwysep Skandynawski 12 Masyw Fińsko-Karelski i Półwysep Kolski 13 Wyspy Morza Bałtyckiego

    | edytuj kod]

    2 Wyspy Brytyjskie 21 Irlandia 22 Wielka Brytania 3 Pozaalpejska Europa Środkowa 31 Niż Środkowoeuropejski 32 Średniogórze Niemieckie (Środkowoeuropejskie) 33 Masyw Czeski 34 Wyżyny Polskie 35 Francuskie Masywy i Kotliny 4 Region alpejski (Alpy wraz z obniżeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi) 41 Jura Szwajcarsko-Francuska 42 Północne Przedgórze Alp 43 Alpy 44 Nizina Padańska 5 Region karpacki (Karpaty wraz z obniżeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi) 51 Karpaty Zachodnie z Podkarpaciem Zachodnim i Północnym 52 Karpaty Wschodnie z Podkarpaciem Wschodnim 53 Karpaty Południowe z Wyżyną Getycką 54 Góry Zachodniorumuńskie i Wyżyna Transylwańska 55 Kotlina Panońska (Basen Panoński) 56 Równiny Południoworumuńskie

    | edytuj kod]

    6 Wyspy i półwyspy Morza Śródziemnego 61-63 - Półwysep Iberyjski 61 Północne obszary peryferyjne 62 Wewnętrzne obszary półwyspu 63 Masyw Galicyjsko-Portugalski (Zachodnie obszary peryferyjne) 64 Półwysep Apeniński 65-68 - Półwysep Bałkański 65 Region Gór Dynarskich (Dynarydy) 66 Bałkan 67 Masyw Tracko-Macedoński 68 Góry Grecko-Albańskie (Hellenidy) 69 Wyspy Śródziemnomorskie i Azory

    | edytuj kod]

    7 Krym i Kaukaz 71 Półwysep Krymski 72 Kaukaz Północny 73 Wielki Kaukaz 74 Nizina Kolchidzka 75 Nizina Kurańska 76 Mały Kaukaz 8 Nizina Wschodnioeuropejska 81 Podstrefa tundry i tundry lesistej 82 Podstrefa północnej tajgi 83 Strefa lasów mieszanych i podstrefa południowej tajgi - Nizina Środkoworosyjska 84 Strefa lasów mieszanych i podstrefa południowej tajgi - Niż Wschodniobałtycko-Białoruski 85 Strefa leśno-stepowa - Wyżyny Ukraińskie 86 Strefa stepowa 9 Ural 91 Nowa Ziemia i Wajgacz 92 Ural Polarny 93 Ural Północny 94 Ural Środkowy 95 Ural Południowy

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • B.F. Dobrynin Geografia fizyczna Europy Zachodniej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1954
  • Borys Dobrynin Geografia fizyczna ZSRR, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1956
  • Bolesław Augustowski Wielkie regiony naturalne Europy w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia powszechna - tom III. Europa (bez ZSRR), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Mieczysław Hess, Bogumił Rychłowski Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w: August Zierhoffer (red.) Geografia powszechna - tom IV. Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Azja. Afryka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Jerzy Kondracki W sprawie fizycznogeograficznego podziału Europy w klasyfikacji dziesiętnej, "Przegląd Geograficzny" tom XXXVII, z.3, 1965, str. 539-547
  • Jerzy Kondracki Podstawy regionalizacji fizycznogeograficznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969
  • Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Europy Wschodniej w układzie dziesiętnym, "Przegląd Geograficzny", tom LXVII, z. 3-4, 1995, str. 349-354
  • Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym, "Przegląd Geograficzny", tom LXVIII, z 3-4, 1996, str. 457-466
  • Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Niemiec i terenów przyległych w układzie dziesiętnym, "Przegląd Geograficzny" tom LXIX z. 102, 1997, str. 141-147
  • Podręczny leksykon państw świata, Wydawnictwo RTW, Słowenia 1997 (tłum. Agnieszka Kowalik)
  • Jan Mordawski (red.), Mieczysław Cukierski, Michał Siwicki Atlas geograficzny Polski dla klas VIII / III gimnazjum, Wydawnictwo M. RoŜak, Gdańsk 1999
  • Michał Kucharski, Katarzyna Bischoff, Agnieszka Momot, Tomasz Płatek, Jarosław Talacha (red.) Atlas świata, Pascal 2002
  • Marzena Wieczorek, Beata Byer (red.) Atlas geograficzny liceum Świat. Polska, Demart, Warszawa 2003
  • Atlas – Świat w zasięgu ręki, DeAgostini 2005-2008 (215 zeszytów w 17 zakładkach, 10 segregatorów)
  • J. Makowski Geografia fizyczna świata, PWN, Warszawa 2007
  • Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. i serb. Карпати; czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Serbii i Rumunii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.Średniogórze Niemieckie (32) - hercyński system górski położony w środkowych i południowych Niemczech, zajmującego największą część ich terytorium.




    Warto wiedzieć że... beta

    Podkarpacie Zachodnie (511) – podprowincja fizycznogeograficzna w Czechach (na Morawach) oraz na pograniczu austriacko-morawskim, między Masywem Czeskim od zachodu a zachodnim skrajem Karpat (Pogórze Zachodniobeskidzkie, Karpaty Słowacko-Morawskie, Karpaty Środkowomorawskie i Karpaty Austriacko-Morawskie) od wschodu.
    Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².
    Krym (ukr. Крим, ros. Крым, krymskotatarski Qırım, Къырым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².
    W ich skład wchodzą archipelagi arktyczne (Svalbard, Ziemia Franciszka Józefa) oraz wyspy na Morzu Norweskim (Islandia, Wyspy Owcze) i częściowo Morzu Grenlandzkim (Jan Mayen). Svalbard to grupa wysp należących do Norwegii, położonych w Arktyce, w północnej części O. Atlantyckiego. W jego skład wchodzą m.in.: Spitsbergen, Wyspa Niedźwiedzia, Nadziei, Ziemia Króla Karola i inne. Jego powierzchnia (62 tys. km²) jest górzysta i pokryta lodowcami, klimat polarny, tundra. Ziemia Franciszka Józefa to z kolei rosyjski archipelag w północno-zachodniej części Morza Barentsa. Obejmuje grupę ok. 180 wysp o łącznej powierzchni 18,9 tys. km². Wyspy pokryte są niewysokimi pasmami górskimi zbudowane głównie z bazaltów. Islandia jest wyspą w północnej części O. Atlantyckiego (pow. 102 829 km²). Jej wnętrze zajmuje rozległy płaskowyż wulkaniczny, wznoszący się do wysokości 600-1000 m n.p.m. Niewielkie obszary nizinne spotyka się jedynie w południowo-zachodniej części wyspy. Ponad 1/10 część wyspy zajmują lodowce (największy – Vatnajokull). Na Islandii znajduje się 140 wulkanów, z których 26 jest aktywnych (najwyższy Hvannadalshnukur – 2119 m n.p.m.). Jan Mayen to wyspa na Morzu Grenlandzkim, między Islandią, Grenlandią i Svalbardem. Jest ona pochodzenia wulkanicznego. Powierzchnia wyżynno-górzysta, najwyższy szczyt 2277 m n.p.m. Klimat polarny, liczne lodowce, roślinność tundrowa. Wyspy Owcze to grupa 17 zamieszkanych wysp i wiele małych wysepek wulkanicznych w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Naturalną roślinność stanowią: na wybrzeżu trawy wydmowe i solniska, w głębi wysp torfowiska. Z powodu silnych wiatrów drzewa nie występują, z wyjątkiem sprowadzonych przez człowieka.
    Bałkan (też Bałkany, Bałkanidy) - system gór fałdowych na Półwyspie Bałkańskim. Część północnego pasma alpidów zawarta między przełomem Dunaju w Żelaznej Bramie a wybrzeżem Morza Czarnego. Przedłużenie Karpat na północy i Gór Pontyjskich na wschodzie.
    Podkarpacie Północne (512) – podprowincja fizycznogeograficzna w Czechach, Polsce i na Ukrainie. Podkarpacie Północne rozciąga się między Karpatami Zachodnimi na południu a Wyżyną Małopolską na północy.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.63 sek.