• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Regiel

    Przeczytaj także...
    Kotlina Zakopiańska – kotlina pomiędzy Tatrami a Pogórzem Gubałowskim, środkowa część Rowu Zakopiańskiego. Znajduje się na niej główna, centralna część miasta Zakopane, a jej dnem spływa rzeka Zakopianka, która po połączeniu się z potokiem Poroniec tworzy Biały Dunajec.Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.
    Denudacja (etym. łac. denudare, ogołacać, odkrywać; inaczej: degradacja, etym. łac. degradatio, obniżenie) – degradacja, procesy denudacyjne – procesy niszczące powodujące wyrównywanie i stopniowe obniżenie powierzchni Ziemi. Obejmuje procesy takie jak wietrzenie, erozja i ruchy masowe (przemieszczanie okruchów skalnych, efektów dezintegracji blokowej i ziarnowej) z terenów górskich i wyżynnych na nizinne, powodujące wyrównanie terenu (peneplenizacja). Zazwyczaj transportowany materiał trafia ostatecznie do oceanów, gdzie jest deponowany w postaci skał okruchowych jak piaskowce. Na obszarach obfitych w zwietrzelinę denudacja zmierza do obniżenia podłoża skalnego.
    Pasmo regli na tle zaśnieżonych szczytów Tatr

    Regiel, regle – lesiste wzniesienia położone po północnej stronie Tatr, poniżej górnej granicy lasu. Wznoszą się ponad Kotliną Zakopiańską, powyżej Drogi pod Reglami.

    Ważniejsze regle w polskich Tatrach to m.in. Gęsia Szyja, Kopy Sołtysie, Wielki Kopieniec, Nosal, Krokiew (na której północnym zboczu wybudowano skocznię Wielka Krokiew), Sarnia Skała, Łysanki, Hruby Regiel, Kościeliskie Kopki.

    Regle zakopiańskie zbudowane są ze skał osadowych płaszczowin reglowych, głównie wapieni i dolomitów oraz łupków. Prawie w całości pokryte są lasami dolno- i górnoreglowymi, przy czym te ostatnie wykraczają powyżej (na południe) od wzniesień reglowych.

    Gęsia Szyja – szczyt o wysokości 1489 m n.p.m. położony w reglowej części Tatr Wysokich. Jest najwyższy w grupie masywu o tej samej nazwie. Jego zbocza porośnięte są lasami świerkowymi. Grupę Gęsiej Szyi od Koszystej oddziela Rówień Waksmundzka.Regiel dolny w klimacie umiarkowanie chłodnym jest to piętro lasów liściastych i mieszanych występujące powyżej piętra pogórza i poniżej regla górnego.

    Po południowej stronie Tatr regle nie występują (tzn. nie ma wzniesień reglowych, ale jest zachowany piętrowy układ roślinności, w tym lasy dolno- i górnoreglowe), stoki od podnóża po wysokie turnie są równe, co wynika z odmiennej budowy geologicznej stoków północnych i południowych. Powstanie regli po stronie północnej wiąże się z występowaniem skał osadowych w postaci płaszczowin i równoleżnikowym ułożeniem warstw skał o różnej odporności na erozję i denudację.

    Karkonosze (łac. Askiburgion; pol. n. tradyc. do 1946 Góry Olbrzymie, również Karkonosze, czes. Krkonoše, czes. gwar. góral. Kerkonoše, śl. Gůry Uolbrzimje, śl.-niem. Riesageberge, niem. Riesengebirge, ang. Giant Mountains) (332,37) – najwyższe pasmo górskie Sudetów i zarazem Czech rozciągające się na przestrzeni ok. 70 km (od Przełęczy Szklarskiej na zachodzie do Przełęczy Lubawskiej na wschodzie). Szerokość pasma waha się od 8 do 20 km. Karkonosze zajmują powierzchnię ok. 650 km², z czego do Polski należy 185 km² czyli ponad 28%. Głównym grzbietem gór przebiega granica polsko-czeska. Najwyższym szczytem jest Śnieżka (1602 m n.p.m.) - najwyższy szczyt Republiki Czeskiej.Wielki Kopieniec, Kopieniec Wielki – szczyt o wysokości 1328 m n.p.m., wznoszący się w reglowej partii Tatr Zachodnich, pomiędzy Doliną Olczyską a Dolinką Chłabowską. Od Królowego Grzbietu oddziela go Przysłop Olczyski (ok. 1250 m), od sąsiedniego Małego Kopieńca (1167 m) Przełęcz między Kopieńcami (1109 m). Ma dwa wierzchołki znajdujące się w odległości ok. 200 m od siebie (wyższy jest wschodni).

    „Regiel” występuje w nazwach pięter roślinności oraz płaszczowin tatrzańskich i serii skalnych, ale ich zasięgi geograficzne nie pokrywają się.

    Czasami nazwę „regiel”, „regle” próbuje się przenieść w inne masywy górskie, przykładem jest karkonoska Droga pod Reglami

    Potocznie reglem nazywa się też piętro roślinne dolnego i górnego regla.

    Krokiew (1378 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowe wzniesienie reglowe w Tatrach nad Zakopanem, znajdujące się między Doliną Bystrej a Doliną Białego. Na jego zboczach wybudowany został kompleks skoczni narciarskich, do którego należą Wielka Krokiew oraz kompleks skoczni narciarskich Średniej Krokwi.Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.

    Bibliografia[]

  • Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  • Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” S.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
  • Mapa geologiczna Tatr polskich. Skala 1:30 000. Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1979.
  • Widok z polany Koszarzyska na Rów Podtatrzański, pasmo regli i wyższych szczytów tatrzańskich
    Widok z polany Koszarzyska na Rów Podtatrzański, pasmo regli i wyższych szczytów tatrzańskich
    Droga pod Reglami (niem. Leiterweg w części zachodniej i Gendarmplatzweg w części wschodniej) – dawna droga w Karkonoszach, w obrębie Karkonoskiego Padołu Śródgórskiego, biegnąca ze Szklarskiej Poręby do Przesieki i służąca jako połączenie miejscowości wczasowych: Szklarskiej Poręby, Jagniątkowa i Przesieki. Dziś droga leśna, z krótkimi odcinkami dopuszczonymi do ruchu kołowego.Łupek osadowy – pojęcie opisujące grupę skał osadowych, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Najczęściej zawiera znaczne ilości kaolinitu oraz drobnego kwarcu. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Regiel górny - piętro roślinne usytuowane powyżej regla dolnego a poniżej piętra kosodrzewiny, czyli poniżej górnej granicy lasu.
    Rów Podtatrzański (514.14), słow. Podtatranská brázda – mezoregion fizycznogeograficzny leżący u północnego podnóża Łańcucha Tatrzańskiego i stanowiący część Obniżenia Orawsko-Podhalańskiego. Oddziela on Góry Choczańskie i Tatry od Pogórza Spisko-Gubałowskiego.
    Wielka Krokiew im. Stanisława Marusarza – skocznia narciarska w Zakopanem nazwana imieniem narciarza Stanisława Marusarza, usytuowana na północnym stoku góry Krokiew w Tatrach Zachodnich. Zbudowana została według projektu Karola Stryjeńskiego, uroczyście otwarta 22 marca 1925 r. Jest największą skocznią narciarską w Polsce. Jej punkt konstrukcyjny jest usytuowany na 120. metrze. Skocznia wyposażona jest w sztuczne oświetlenie, które jest potrzebne w rozgrywaniu konkursów wieczornych.
    Kopy Sołtysie – kilka lesistych wzniesień na przedłużeniu zachodniego ramienia Gęsiej Szyi (1489 m n.p.m.), za Wyżnią Filipczańską Przełęczą (1435 m) i Ostrym Wierchem (1475 m) i oddzielone od niego Zadnią Przełęczą Sołtysią (ok. 1385 m).
    Górna granica lasu – naturalna granica występowania drzew o pokroju drzewiastym w górach (granica drzew), zależna od czynników klimatycznych, morfologicznych i siedliskowych. Wyznacza górny zasięg regla górnego. W pobliżu górnej granicy lasu świerki stają się coraz niższe, las rzednie, pojawiają się grupy drzew, biogrupy. Powyżej pojawiają się skarlałe, płożące się świerki. Powyżej rozciągają się zarośla kosodrzewiny, olszy kosej lub hale - łąki górskie. W Tatrach w strefie górnej granicy lasu występują zarośla, grupy lub pojedyncze osobniki limby.
    Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.
    Płaszczowiny reglowe – płaszczowiny, z których zbudowane są północne zbocza Tatr. Zalegają na płaszczowinach wierchowych. Na nich z kolej zalegają osady eoceńskie – zlepieńce, wapienie numulitowe oraz flisz podhalański.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.