• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rebelia w Górnej Kanadzie

    Przeczytaj także...
    William Lyon Mackenzie (12 marca 1795 - 28 sierpnia 1861) - kanadyjski polityk, inicjator i przywódca rebelii w Górnej Kanadzie.Robert Baldwin (ur. 12 maja 1804, zm. 9 grudnia 1858) – prawnik, kanadyjski polityk, reformator, zwolennik "odpowiedzialnego rządu".
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Rebelia w Górnej Kanadzie – ruch społeczny, który w swej konsekwencji doprowadził do wybuchu rebelii w 1837 r.

    Rebelia w Górnej Kanadzie miała szerokie podłoże społeczne i gospodarcze. Obok niezadowolenia z polityki brytyjskich zarządców i pozycji grup uprzywilejowanych, do których należały bogate rodziny skupione w nieformalnej grupie Family Compact oraz prominenci Kościoła anglikańskiego, istniały także powody szczególne. Jednym z nich było niezadowolenie z systemu nadań ziemskich. W Ontario w tamtych czasach średniej wielkości rodzinne farmy były izolowanymi enklawami otoczonymi nieużytkami – tak zwanymi Crown Reserves – (rezerwy koronne). Właścicielami ich były bądź korona, bądź przekazywane były one uprzywilejowanym rodzinom lojalistycznym lub instytucjom Kościoła anglikańskiego. Farmerzy woleli widzieć bardziej systematyczny i uporządkowany rozwój terenów. Skupienie ziemi farmerskiej znacznie ułatwiłoby tworzenie infrastruktury oraz wspólnot terytorialnych. Inną, bardziej bezpośrednią przyczyną wybuchu, był nieurodzaj roku 1835. Bardzo słabe zbiory spowodowały, że wiele rodzin znalazło się w kłopotach finansowych, rząd zaś nie kwapił się z wprowadzeniem pomocy dla farmerów.

    Wojna brytyjsko-amerykańska, zwana też wojną Jamesa Madisona lub wojną roku 1812 (ang. War of 1812) – wojna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią rozpoczęta amerykańską deklaracją wypowiedzenia wojny 18 czerwca 1812 i formalnie zakończona traktatem gandawskim zawartym 24 grudnia 1814. Mimo to znaczące działania wojenne trwały jeszcze w 1815 roku, kiedy miały miejsce: bitwa pod Nowym Orleanem i bitwa pod Fort Bowyer. Głównym teatrem wojny było pogranicze między Stanami Zjednoczonymi i brytyjską Kanadą.London – miasto w Kanadzie w prowincji Ontario, położone na południowy zachód od Toronto, nad rzeką Thames. London jest 11. co do liczby mieszkańców miastem Kanady i jednym z największych ośrodków przemysłowych prowincji Ontario.

    Sytuacja dojrzała do wybuchu w 1837. Jeden z liderów opozycji ontaryjskiej, republikanin William Lyon Mackenzie, wezwał do militarnej rebelii. Większość reformatorów z Robertem Baldwinem na czele nie poparła republikańskich zapędów rebeliantów. Rebelia rozpoczęła się w hrabstwie York, na północ od Toronto. Rebelianci w sile około 400 ludzi 4 grudnia 1837 zdobyli oraz splądrowali arsenał w Toronto, a następnie urządzili manifestację maszerując ulicami miasta. Miasto zostało zdominowane przez rebeliantów. Padły ofiary wśród oficjałów brytyjskich. Zamordowany został pułkownik Moody, który próbował wydostać się z miasta, by ostrzec gubernatora. Dowódca rebeliantów, Anthony van Egmond, weteran wojen napoleońskich, doradzał Mackenziemu wycofanie się, lecz przywódca rebelii nie potrafił zdobyć się na żadną decyzję. Ostatecznie rebelianci ani nie pokusili się o zdobycie słabo bronionego Fortu York, ani nie wycofali się z miasta. Ulegli w rezultacie przeważającym siłom brytyjskim dowodzonym przez weterana wojny brytyjsko-amerykańskiej 1812 roku Jamesa Fitzgibona. Po krótkiej chaotycznej bitwie przeważające siły brytyjskie zmusiły rebeliantów do poddania, wielu z nich zabijając w starciu. W tym samym czasie grupa rebeliantów z London pod wodzą Charlesa Duncombe'a wyruszywszy na pomoc została rozproszona przez pułkownika Allana MacNaba w okolicach Hamilton.

    Anglikanizm – jedna z gałęzi chrześcijaństwa, która powstała w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.Hamilton – miasto w Kanadzie, w prowincji Ontario, położone około 70 km na południowy zachód od Toronto. Leży na zachodnim końcu jeziora Ontario i jest ważnym portem morskim i śródlądowym, połączonym z innymi Wielkimi Jeziorami i z Atlantykiem Drogą Wodną Świętego Wawrzyńca.

    Przywódcy powstania – William Lyon Mackenzie, Charles Duncombe i John Ralph zbiegli do USA. Inni przywódcy zostali aresztowani. Anthony van Egmond zmarł w więzieniu. Samuel Lount i Peter Matthews zostali skazani na śmierć. Wyroki wykonano w 1838.

    Ostatnim aktem rebelii była próba akcji podjęta z terenów USA. Wydarzenie to znane w historii amerykańskiej i brytyjskiej jako Carolina Affair miało następujący przebieg:

    Mackenzie wraz z grupą rebeliantów po ucieczce z Ontario schronił się na wyspie znajdującej się pomiędzy rzekami: Niagara i Chippewa. Amerykańscy sympatycy rebelii, który skłonni byli ją widzieć jako kolejny epizod rewolucji amerykańskiej, wsparli uchodźców finansowo i organizacyjnie. Broń dla spiskowców przetransportowano parowcem SS Caroline. Na wieść o tym wydarzeniu oddział lojalistycznej milicji ontaryjskiej pod dowództwem pułkownika MacNaba wtargnął 29 grudnia 1838 na teren USA, porwał statek, podpalił go i pozostawił dryfujący na rzece. W czasie akcji został zabity jeden amerykański obywatel. Przesadzone prasowe raporty z incydentu (twierdzono, że zginęło 10 Amerykanów) rozpętały antybrytyjską histerię. Wynikiem jej była akcja odwetowa, w której spalono brytyjski statek Sir Robert Peel 29 maja 1838. Pozytywnym efektem konfliktu było sformułowanie zasad prawa do samoobrony .

    Sir Allan Napier MacNab (ur. 19 lutego 1798 w Niagara-on-the-Lake, zm. 8 sierpnia 1862 w Hamilton) – kanadyjski polityk i oficer, premier rządu Prowincji Kanady.Prawo do samoobrony (ang. right of self-defense, fr. droit de légitime défense , ros. право на самооборону) – prawo do odparcia agresji przez państwo.

    Zobacz też[]

  • rebelie w Kanadzie w 1837
  • rebelia patriotyczna w Dolnej Kanadzie
  • Linki zewnętrzne[]

  • "Rebellion in Upper Canada, 1837" by J. Edgar Rea [1]
  • Autobiography of William Lyon Mackenzie [2]
  • Samuel Lount Film and Samuel Lount's History. The feature film is about the injustice of the system under the Family Compact's rule.
  • "Mr. Jarvis, do your duty" by Serge Gorelsky [3]
  • Upper canada rebellion
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Toronto – największe miasto Kanady położone w południowej części prowincji Ontario, której jest stolicą. Miasto pełni funkcję ekonomicznej i kulturalnej stolicy Kanady. W mieście Toronto mieszka 5 915 386 ludzi (2011).Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych, inaczej zwana rewolucją amerykańską – konflikt zbrojny pomiędzy Królestwem Wielkiej Brytanii a jego trzynastoma koloniami w Ameryce Północnej w latach 1775-1783.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rebelie w Kanadzie w 1837 roku – wybuchy niezadowolenia społecznego wobec rządów gubernatorów brytyjskich wspieranych przez konserwatywne koła uprzywilejowanych klas wyższych kolonii. W Górnej Kanadzie taką grupę nacisku nazywano Family Compact – porozumieniem rodzin, a w Dolnej Kanadzie Château Clique – kliką pałacową. Postulaty rebeliantów były dużo dalej idące niż umiarkowanych reformatorów skupionych wokół Responsible Government ("odpowiedzialny rząd" – odpowiedzialny w sensie umiarkowany). Rebelianci dążyli do obalenia kolonialnych rządów brytyjskich oraz utworzenia republiki na wzór USA. Rebelia w Górnej Kanadzie pod wodzą Williama Mackenzie i rebelia patriotyczna w Dolnej Kanadzie pod wodzą Louisa Papineau miały podobne przyczyny i przebieg. W Dolnej Kanadzie – Quebecu, oprócz aspektów gospodarczych, społecznych i politycznych doszły jeszcze religijne i narodowe, jako że, przedstawiciele Château Clique, dążyli do zmian tradycyjnych francuskich norm prawnych i zastąpienia ich brytyjskimi, oraz ograniczenia wpływów Kościoła katolickiego.
    Niagara – rzeka na granicy Kanady (Ontario) i Stanów Zjednoczonych (Nowy Jork), o długości 55 km, przepływająca z jeziora Erie do jeziora Ontario.
    Wojny napoleońskie – seria konfliktów zbrojnych pomiędzy Francją i państwami z nią sprzymierzonymi a zmieniającą się koalicją innych państw Europy, w czasach supremacji Napoleona Bonaparte. Były one kontynuacją wojen między I Republiką Francuską a państwami I i II koalicji, które wybuchły z powodu rewolucji francuskiej i trwały – z inicjatywy i dzięki finansowaniu przez Wielką Brytanię – przez cały okres Konsulatu i I Cesarstwa. Historycy nie są zgodni co do tego, kiedy dokładnie należy datować ich początek. Niektórzy uważają, że należy je liczyć od momentu, gdy w listopadzie 1799 roku Napoleon przejął władzę we Francji. Inni uznają, że konflikty okresu 1799-1802 należy zaliczać jeszcze do wojen okresu rewolucji francuskiej i za punkt początkowy „wojen napoleońskich” uważają zerwanie pokoju w Amiens i wypowiedzenie Francji wojny w 1803 r. przez Brytanię. Obecnie w historiografii zachodniej coraz częściej nazywa się je „wojnami Koalicji”, ponieważ faktycznie zostały one narzucone Napoleonowi przez kolejne koalicje. Wojny te – dzięki talentom dowódczym Napoleona początkowo zwycięskie, co zaowocowało pobiciem w polu armii większości dawnych mocarstw europejskich – zakończyły się przegraną Francji i najpierw abdykacją, a po ostatniej kampanii, znanej jako "100 dni Napoleona", zesłaniem cesarza na wyspę św. Heleny. Za ich końcową datę uznaje się 20 listopada 1815 r. – po ostatecznej klęsce Napoleona w bitwie pod Waterloo i podpisaniu drugiego traktatu paryskiego w 1815 r.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.