• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rdzeń - językoznawstwo

    Przeczytaj także...
    Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden.Temat wyrazu – część wyrazu, która zasadniczo nie uczestniczy w odmianie. Rozróżnia się temat fleksyjny (np. domow- w domowy, domowego) i temat słowotwórczy (np. dom- w domowy, domek).
    Fonologia (dawniej głosownia) – nauka o systemach dźwiękowych języków. Stanowi jeden z działów językoznawstwa (lingwistyki). Fonemika czy fonematyka, podawane jako nazwy synonimiczne, odnoszą się tylko do jednej z teorii fonologicznych i nie mogą być traktowane jako zamiennik nazwy "fonologia".

    Rdzeń (niekiedy także pierwiastek – por. ang. root) – główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów.

    Na przykład w wyrazie przedszkolny, rdzeniem jest fragment -szkol-. Jest w nim też obecny prefiks(przedrostek) przed- oraz sufiksy (przyrostek): słowotwórczy -n (tworzący przymiotniki) oraz fleksyjny -y (ten ostatni zwany jest także końcówką fleksyjną). Z powyższego widać, że rdzeń nie musi swoją formą odpowiadać wolno stojącemu wyrazowi.

    Przedrostek, prefiks – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany po lewej stronie do słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.Zrostek lub formant, afiks (łac. affixum – element przyczepiony) – słowotwórcza część wyrazu, dodana do jego rdzenia (podstawy słowotwórczej).

    Istnieją wyrazy, które składają się z więcej niż jednego rdzenia – nazywa się je złożeniami. Np. wyraz szkolno-wychowawczy oparty jest na dwóch rdzeniach: szkol- oraz -chow-.

    Często rdzeń wyrazu definiuje się także w kategoriach semantycznych, jako niepodzielny nośnik podstawowego ("źródłowego") znaczenia wyrazu, do którego to znaczenia nawiązują derywaty lub złożenia oparte na danym rdzeniu. W użytym powyżej przykładzie wyrazu przedszkolny jest to widoczne w pośrednim nawiązaniu do znaczenia "szkoła", wyrażanego przez rdzeń szkol/szkoł (oboczność [l]/[ł] jest tu wyjaśniana fonologicznie).

    Złożenie (łac. compositum) – wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni lub ich derywatów oraz łączącego je międzyrostka.Wyraz – pewna wyróżniona fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składająca się z jednego lub więcej morfemów.

    Zobacz też[]

  • podstawa słowotwórcza, temat fleksyjny



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Morfem to najmniejsza grupa fonemów, która niesie ze sobą określone znaczenie, której nie można więc podzielić na mniejsze jednostki znaczeniowe. Jest elementarną jednostką morfologii, jednym z uniwersaliów językowych.
    Przymiotnik – część mowy określająca cechy istot żywych (ludzi i zwierząt), rzeczy, zjawisk, pojęć i stanów. Nazwa wywodzi się od słowa „przymiot” – czyli cecha, właściwość i określa właściwości dostrzegalne ludzkimi zmysłami oraz pozazmysłowe wywnioskowane z zachowania istot żywych bądź właściwości przedmiotów. W przypadku zjawisk czy pojęć przymiotniki mogą mieć także charakter abstrakcyjny.
    Podstawa słowotwórcza – forma podstawowa dla danej operacji słowotwórczej. Uzyskuje się ją przez odjęcie afiksu przez tę operację dodanego.
    Słowotwórstwo – dział językoznawstwa zajmujący się sposobami powstawania nowych wyrazów w języku i ich znaczeniem.
    Derywat – jednostka złożona, o dwudzielnej budowie formalnej. Część zwana tematem słowotwórczym pokrywa się z wyrazem-bazą; pozostała część, czyli formant (formatyw), decyduje o różnicy między bazą a derywatem i sprawia, że derywat staje się strukturą.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.