• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rdest

    Przeczytaj także...
    Okwiat, okrywa kwiatowa (ang. perianth, łac. perigonium, perianthium) – część kwiatu stanowiąca ochronę dla rozwijających się pręcików i słupków. U roślin owadopylnych okwiat pełni także funkcję powabni dzięki zapachowi i kolorom, dla zapylających je owadów, ptaków, ssaków i innych zwierząt.Znamię (ang. stigma) – część słupka roślin okrytonasiennych przyjmująca ziarna pyłku w trakcie zapylenia (przed zapłodnieniem). Zazwyczaj znajduje się na szczycie szyjki słupka, gdy szyjki brak – wykształca się znamię siedzące. Liczba znamion w słupku jest różna u różnych gatunków i zwykle zależy od liczby owocolistków budujących słupek.
    Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.
    Rdest nadbrzeżny
    Rdest ptasi

    Rdest (Polygonum L.) – rodzaj roślin należących do rodziny rdestowatych. Pod względem taksonomicznym jest to bardzo trudny rodzaj, o zmieniającej się klasyfikacji na przestrzeni lat. W pierwotnym, szerokim ujęciu ustalonym przez Karola Linneusza (Polygonum sensu lato), rodzaj ten obejmuje ponad 200 gatunków. Ponieważ w ujęciu tym rodzaj ma charakter parafiletyczny od wielu lat różni taksonomowie proponują nowe ujęcia mające na celu wyodrębnienie rodzajów monofiletycznych. Współczesne publikacje taksonomiczne wyodrębniają w miejscu dawnego rodzaju rdest (Polygonum sensu lato) szereg drobniejszych rodzajów, spośród których we florze Polski przedstawicieli mają: Polygonum sensu stricto, Persicaria, Bistorta, Fallopia. Gatunkiem typowym jest Polygonum aviculare L. W polskim piśmiennictwie z zakresu nomenklatury botanicznej zaadaptowano wyodrębnienie rodzaju Fallopia nazywając go odrębną nazwą polską jako „rdestówka”. Dodatkowo sekcja Reynoutria w obrębie tego rodzaju nazywana jest po polsku jako „rdestowiec”. Nazwa „rdest” pozostaje w użyciu w stosunku do pozostałych rodzajów wydzielanych z szerokiego ujęcia rodzaju Polygonum.

    Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.Goździkowce, śródłożne (Caryophyllales) – rząd w większości roślin zielnych należący do dwuliściennych właściwych. Stanowi najprawdopodobniej klad siostrzany dla astrowych. W różnych ujęciach obejmuje różne rodziny, przy czym w świetle danych gromadzonych przez Angiosperm Phylogeny Website zaliczanych są tu 33 rodziny z ponad 11 tysiącami gatunków.

    Morfologia[]

    Charakterystyka rodzaju Polygonum w wąskim ujęciu (sensu stricto): Pokrój Rośliny zielne zwykle jednoroczne, rzadziej byliny, także rośliny drewniejące. Łodyga Prosto wzniesione lub płożące, zwykle nagie, rzadziej brodawkowane. Liście Łodygowe, skrętoległe (naprzeciwległe tylko u P. humifusum), siedzące lub ogonkowe. Gatka przejrzysta, biała lub srebrzysta, gładka, rozpadająca się na włókna lub zupełnie. Blaszka liściowa równowąska, lancetowata, owalna, całobrzega. Kwiaty Zebrane w kłosokształtne kwiatostany lub wyrastające pojedynczo, bezszypułkowe lub krótkoszypułkowe. Kwiaty obupłciowe. Urnowaty lub dzwonkowaty okwiat jest 5-listkowy, nie powiększa się podczas owocowania, jest biały, zielonkawy lub różowy. Pręciki w liczbie od 3 do 8, niektóre mogą być zredukowane do prątniczków. Słupki zwykle 3, rzadziej 2, zakończone główkowatymi znamionami.

    Systematyka[]

    Synonimy taksonomiczne

    Avicularia (Meisner) Börner, Centinodium (H. G. L. Reichenbach) Montandon, Discolenta Rafinesque

    Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
    Uwagi taksonomiczne

    Pod względem taksonomicznym jest to bardzo trudny rodzaj, o zmieniającej się klasyfikacji na przestrzeni lat. W pierwotnym, szerokim ujęciu ustalonym przez Karola Linneusza (Polygonum sensu lato), rodzaj ten obejmuje ponad 200 gatunków. Ponieważ w ujęciu tym rodzaj ma charakter parafiletyczny od wielu lat różni taksonomowie proponują nowe ujęcia mające na celu wyodrębnienie rodzajów monofiletycznych. Przełomowy charakter ma publikacja Kerstin Haraldson z 1978, bowiem jej klasyfikacja została później potwierdzona dalszymi dowodami, w tym molekularnymi. W efekcie współczesne publikacje taksonomiczne wyodrębniają w miejscu dawnego rodzaju rdest (Polygonum sensu lato) następujące rodzaje: Polygonum sensu stricto (z włączeniem lub wyodrębnieniem drobnego rodzaju Polygonella), Persicaria, Bistorta, Oxygonum, Fallopia, Pteropyrum, Atraphaxis i Calligonum. Rodzaje te wchodzą w skład dwóch plemion – Polygoneae i Persicarieae. Do plemienia Persicarieae należą rodzaje: Persicaria (ok. 150 gatunków), Koenigia (6 gatunków), Aconogonon i Bistorta, w niektórych ujęciach zalicza się tu także rodzaj gryka (Fagopyrum). Plemię Polygoneae obejmuje 7–8 rodzajów, w tym: Calligonum (ok. 80 gatunków), Oxygonum (ok. 30 gatunków), Atraphaxis (ok. 25 gatunków), Polygonum (sensu stricto), Polygonella, Fallopia, Pteropyrum.

    Goździkowe (Caryophyllidae Takht. Sist.Filog.Cvetk.Rast.:144 1967) - podklasa przede wszystkim roślin zielnych, rzadziej krzewów lub małych drzew należąca do klasy Rosopsida. Liczy ok. 12 tys. gatunków. Charakterystyczną ich cechą jest specjalizacja w kierunku opanowania siedlisk suchych (roślinność pustyń i półpustyń - sukulenty).Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.

    W wąskim ujęciu w obrębie rodzaju Polygonum (sensu stricto) wyróżnia się w zależności od ujęcia wielu drobnych taksonów od ok. 20 do ok. 65 gatunków.

    Relacje filogenetyczne wybranych rodzajów w obrębie Polygonum sensu lato: Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

    Należy do podrodziny Polygonoideae, rodziny rdestowatych (Polygonaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych.

    Plemię, tryb (łac. tribus) – pomocnicza kategoria systematyczna szczebla rodzinowego, niższa od rodziny (familia), a wyższa od rodzaju (genus). Dodatkowymi kategoriami pomocniczymi dla plemienia są nadplemię (supertribus) i podplemię (subtribus), a w literaturze anglojęzycznej również infratribus.Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.
    Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Polygonanae Takht. ex Reveal, rząd rdestowce (Polygonales Dumort.), rodzina rdestowate (Polygonaceae Juss.), podrodzina Polygonoideae Eaton, plemię Polygoneae Rchb., podplemię Polygoninae Horan., rodzaj rdest (Polygonum L.).

    Rdest nadbrzeżny (Polygonum oxyspermum C.A. Meyer & Bunge ex Ledeb.) – gatunek rośliny z rodziny rdestowatych (Polygonaceae Juss.). Występuje w Europie i na wschodnich obszarach Ameryki Północnej. W Polsce uznany za gatunek wymarły.Prątniczki (łac. staminodium, liczba mnoga łac.staminodia) – znajdujące się w kwiatach u niektórych gatunków roślin płonne pręciki, które nie mają pylników i nie wytwarzają pyłku. Spełniać mogą natomiast inne funkcje. Np. u piwonii upodabniają się one do płatków korony, pełniąc rolę powabni dla owadów zapylających kwiaty. Podobną funkcję spełniają u powojnika (Clematis), tworząc wewnątrz korony ozdobny pierścień prątniczek. Niektóre z uprawianych odmian ozdobnych powojnka kwiecistego (Clematis florida) mają wszystkie pręciki przeksztalcone w ozdobne prątniczki. U niektórych gatunków w rodzinie jaskrowatych prątniczki pełnią funkcję miodników. U tawułowych (rodzina różowatych) prątniczki zrastając się tworzą czerwony pierścień oddzielający pręciki od słupków. U urdzika karpackiego drobne, łuskowate prątniczki występują pomiędzy normalnymi, płodnymi pręcikami.
    Gatunki rdestów występujące w Polsce

    Spośród gatunków zaliczanych do rodzaju Polygonum w wąskim ujęciu na terenie Polski występują (wszystkie reprezentują sekcję Polygonum):

  • rdest nadbrzeżny (Polygonum oxyspermum C. A. Mey. & Bunge ex Ledeb. s.) – gatunek wymarły
  • rdest piaskowy (Polygonum arenarium Waldst. & Kit.) – efemerofit
  • rdest pokrewny (Polygonum affine D. Don)
  • rdest ptasi (Polygonum aviculare L.)
  • rdest rozłożysty (Polygonum patulum M. Bieb.) – efemerofit
  • Z gatunków zaliczanych do rodzaju Polygonum sensu lato w Polsce występują: klasyfikowane do rodzaju Bistorta:
  • rdest himalajski (Polygonum amplexicaule D.Don) – właśc. Bistorta amplexicaulis (D. Don) Greene
  • rdest wężownik (Polygonum bistorta L.) – właśc. Bistorta officinalis Delarbre
  • rdest żyworodny (Polygonum viviparum L.) – właśc. Bistorta vivipara (L.) Delarbre
  • klasyfikowane do rodzaju Persicaria:
  • rdest łagodny, r. wielkokwiatowy (Polygonum mite Schrank) – właśc. Persicaria mitis (Schrank) Holub.
  • rdest mniejszy (Polygonum minus Huds.) – właśc. Persicaria minor (Huds.) Opiz
  • rdest ostrogorzki, r. wodny, pieprz wodny (Polygonum hydropiper L.) – właśc. Persicaria hydropiper (L.) Delarbre
  • rdest plamisty (Polygonum persicaria L.) – właśc. Persicaria maculosa Gray
  • rdest szczawiolistny (Polygonum lapathifolium L.) – właśc. Persicaria lapathifolia (L.) Delarbre
  • rdest wschodni (Polygonum orientale L.) – właśc. Persicaria orientalis (L.) Spach – efemerofit
  • rdest ziemnowodny (Polygonum amphibium L.) – właśc. Persicaria amphibia (L.) Delarbre
  • Polygonum bungeanum Turcz. – właśc. Persicaria bungeana (Turcz.) Nakai – efemerofit
  • Wybór z pozostałych gatunków rodzaju Polygonum sensu stricto sekcji Polygonum
  • Polygonum achoreum S.F. Blake
  • Polygonum argyrocoleon Steud. ex Kunze
  • Polygonum fowleri B.L.Rob.
  • Polygonum glaucum Nutt.
  • Polygonum marinense T.R.Mert. & P.H.Raven
  • Polygonum plebeium R.Br.
  • Polygonum ramosissimum Michx.
  • Polygonum striatulum B.L. Rob.
  • Gatunki rodzaju Polygonum sensu stricto sekcji Duvaria (występują głównie w Ameryce Północnej)
  • Polygonum bidwelliae S.Watson
  • Polygonum bolanderi W.H. Brewer
  • Polygonum californicum Meisn.
  • Polygonum cascadense W.H.Baker
  • Polygonum douglasii Greene
  • Polygonum engelmannii Greene
  • Polygonum heterosepalum M.Peck & Ownbey
  • Polygonum hickmanii H.R.Hinds & Rand.Morgan
  • Polygonum majus (Meisn.) Piper
  • Polygonum minimum S. Watson
  • Polygonum nuttallii Small
  • Polygonum paronychia Cham. & Schltdl.
  • Polygonum parryi Greene
  • Polygonum polygaloides Meisn.
  • Polygonum shastense Brewer ex A.Gray
  • Polygonum spergulariiforme Meisn. ex Small
  • Polygonum tenue Michx.
  • Polygonum utahensis Brenckle & Cottam

  • Polygonella – wyróżniany w niektórych ujęciach systematycznych rodzaj roślin należących do rodziny rdestowatych, wyodrębniany z rodzaju rdest (Polygonum sensu lato). Zaliczanych jest do niego 11 gatunków występujących we wschodnich i środkowych Stanach Zjednoczonych.Gryka (Fagopyrum Mill.) – rodzaj roślin z rodziny rdestowatych. Należy do niego 15 gatunków rosnących w klimacie umiarkowanym Europy i Azji. Centrum zróżnicowania znajduje się w Azji środkowej i wschodniej – w Chinach występuje 10 gatunków z czego 6 to endemity. Gatunkiem typowym jest Fagopyrum esculentum Moench. Ten sam gatunek uprawiany jest na różnych kontynentach jako roślina jadalna.

    Przypisy

    1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
    2. Sang-Tae Kim, Michael J. Donoghue. Molecular phylogeny of Persicaria (Persicarieae, Polygonaceae). „Systematic Botany”. 33(1), s. 77–86, 2008. 
    3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-22].
    4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
    5. Polygonum (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-06-02].
    6. Haraldson, K. 1978. Anatomy and taxonomy in Polygonaceae subfam. Polygonoideae Meisn. emend. Jaretzky Symbolae Botanicae Upsalienses, 22: 1–95.
    7. Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 263-264. ISBN 1-55407-206-9.
    8. Schuster, Tanja M.; Reveal, James L.; Kron, Kathleen A.. Phylogeny of Polygoneae (Polygonaceae: Polygonoideae). „Taxon”. 60, 6, s. 1653-1666, 2011. 
    9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Polygonum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-22].
    10. Species Records of Polygonum (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-06-02].
    11. Polygonum (ang.). W: The Plant List [on-line]. Kew Gardens. [dostęp 2011-06-02].
    Taksonomia roślin – dział systematyki roślin obejmujący teorię i praktykę klasyfikowania organizmów roślinnych, zajmujący się techniką wyróżniania i opisywania taksonów roślinnych, a więc ich klasyfikacją, nazewnictwem i hierarchizacją. Rozdzielenie systematyki biologicznej na roślinną i zwierzęcą jest zaszłością historyczną pochodzącą jeszcze od Linneusza, ale ze względu na konserwatyzm środowiska naukowego wciąż jeszcze ma wpływ na stan aktualny. Taksonomia roślin (także glonów i grzybów) regulowana jest zasadami określonymi w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Botanicznej.Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kwiatostan (ang. inflorescence, łac. inflorescentium) – wyodrębniające się od pozostałej części rośliny skupienie rozgałęzień pędów zakończonych kwiatami. W obrębie kwiatostanu znajdować się mogą poza nimi także liście przykwiatowe (podkwiatek i przysadka), a sam kwiatostan bywa wsparty liściem zwanym podsadką.
    Rdestówka (Fallopia) – rodzaj roślin z rodziny rdestowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia ok. 8 gatunków lub nawet do ok. 12 w przypadku zaliczenia do niego gatunków z rodzaju rdestowiec (Reynoutria). Zasięg ich występowania obejmuje obszary o umiarkowanym klimacie na półkuli północnej.
    Dwuliścienne właściwe (trójbruzdowe) (Eudicotyledoneae Donoghue, Doyle et Cantino, ang. eudicots, tricolpates) — klad roślin okrytozalążkowych obejmujący rośliny dawniej zaliczane do dwuliściennych. Wyróżniony został ze względu na kryterium pochodzenia od wspólnego przodka oraz z powodu różnic w stosunku do pozostałych roślin zaliczanych niegdyś do dwuliściennych (różnych kladów wczesnych dwuliściennych) oraz kladu jednoliściennych. W odróżnieniu od tych wcześniejszych grup systematycznych, dwuliścienne właściwe cechują się trójbruzdowymi ziarnami pyłku, koncentrycznym rozmieszczeniem wiązek przewodzących oraz 4- i 5-krotnymi kwiatami.
    Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.
    Bylina (łac. herba perennis) – roślina zielna żyjąca dłużej niż dwa lata i zwykle wielokrotnie w tym czasie wydająca nasiona bądź zarodniki (wyjątkiem są zakwitające raz hapaksanty). Byliny wraz z krzewinkami, krzewami i drzewami określane są mianem roślin wieloletnich.
    Rdestówka (Fallopia) – rodzaj roślin z rodziny rdestowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia ok. 8 gatunków lub nawet do ok. 12 w przypadku zaliczenia do niego gatunków z rodzaju rdestowiec (Reynoutria). Zasięg ich występowania obejmuje obszary o umiarkowanym klimacie na półkuli północnej.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.