• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rauizuchy



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Australia – szósty pod względem wielkości kontynent, jego powierzchnia (wraz z Tasmanią i innymi wyspami przybrzeżnymi) wynosi 7,7 mln km² (7,5 mln km² bez wysp).Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Rauizuchy (Rauisuchia – „krokodyle Raua”, nazwane na cześć dr. Wilhelma Rau) – grupa drapieżnych archozaurów z kladu Crurotarsi sensu Sereno, 2005 (obejmującego krokodyle i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami). Najstarsze znane skamieniałości, które mogły należeć do rauizuchów, odkryto w dolnotriasowych osadach w Rosji; rauizuchami mogły być m.in. znane z nielicznych skamieniałości Vytshegdosuchus żyjący w oleneku na obszarze dzisiejszej Republiki Komi (Gower i Sennikow, 2000) lub Collilongus z oleneku Polski. Także odkryty w Chinach wczesnotriasowy Xilousuchus, pierwotnie uważany za bazalnego przedstawiciela kladu Archosauriformes, mógł w rzeczywistości być rauizuchem (z nadrodziny Poposauroidea). Grupa rozwijała się w środkowym i późnym triasie. Znane ze wszystkich kontynentów z wyjątkiem Australii i Antarktydy.

    Szuwozaur (Shuvosaurus) – rodzaj archozaura należącego do rzędu rauizuchów i rodziny Poposauridae. Żył w późnym triasie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Jego szczątki odnaleziono na terenie stanu Teksas w Stanach Zjednoczonych. Szuwozaur został opisany w 1993 przez Sankara Chatterjee, który nadał mu nazwę Shuvosaurus na cześć swojego syna Shuvo.Effigia (łac. „duch”) – rodzaj archozaura z kladu Crurotarsi (obejmującego krokodyle i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami). Obecnie znany jest jeden gatunek należący do tego rodzaju – E. okeeffeae, nazwany na cześć Georgii O’Keeffe. Żyła w późnym triasie (prawdopodobnie w retyku, choć datowanie nie jest do końca pewne). Na podstawie odkrytych skamieniałości tego zwierzęcia Nesbitt (2007) szacuje długość całego szkieletu na 2 metry (zaznaczając jednak, że wszystkie dotąd odkryte skamieniałości należą do młodych osobników).

    Taksonomia[ | edytuj kod]

    Niektóre z rauizuchów (m.in. teratozaur czy szuwozaur) przed odkryciem większej liczby skamieniałości były uważane za prymitywne dinozaury, lecz nowsze badania potwierdziły ich bliższe pokrewieństwo z krokodylami. Ustawienie ich kończyn było jednak podobne do tego spotykanego u dinozaurów; ich nogi nie były rozstawione na boki, jak u bardziej prymitywnych gadów, lecz ustawione pionowo pod tułowiem. Rauizuchy miały jednak inną niż dinozaury budowę stawu biodrowego. Większość znanych przedstawicieli tej grupy poruszała się na czterech nogach, ale znane są też rodzaje dwunożne (np. Effigia; zdaniem niektórych naukowców do poruszania się na dwóch nogach zdolny był też Postosuchus i Poposaurus). Długość większości rodzajów mieściła się w granicach 2–5 metrów, ale niektóre (np. żyjący na obszarach dzisiejszej Ameryki Południowej zaurozuch) osiągały nawet 7 m długości i były największymi znanymi drapieżnikami lądowymi okresu triasu. Rauizuchy wymarły podczas wymierania późnotriasowego (przy założeniu, że do tej grupy nie należy klad Crocodylomorpha – patrz niżej); część naukowców (Olsen i inni, 2002; Nesbitt, 2007) twierdzi, że to m.in. ich wyginięcie umożliwiło dinozaurom, czy ściślej teropodom, zwiększenie rozmiarów i różnorodności, i tym samym uzyskanie pozycji dominujących kręgowców lądowych (choć inni to kwestionują, twierdząc, że znane są ślady stóp wskazujące na istnienie dużych teropodów już w triasie, a więc przed wymarciem rauizuchów).

    Crurotarsi (z łac. crus – goleń, podudzie, oraz tarsus – stęp) – grupa archozauromorfów z kladu Archosauriformes obejmująca krokodylomorfy (w tym dzisiejsze krokodyle), rauizuchy, aetozaury, rodzinę Ornithosuchidae i fitozaury (a być może również grupę Avemetatarsalia, do której należą m.in. ptaki – patrz niżej). Grupa ta została wyodrębniona na podstawie podobieństw w budowie stawu skokowego. Ich nazwa nawiązuje do występującego u przedstawicieli grupy stawu łączącego jedną z kości podudzia – kość strzałkową – z jedną z kości stępu – kością piętową; według Sereno (1991) u Crurotarsi występuje półcylindryczny kłykieć kości piętowej, który tworzy staw obrotowy z wyrostkiem kostnym na dorsalnej (górnej) części kości skokowej i z końcem dalszym kości strzałkowej. Nesbitt (2011) podaje jednak, że ów kłykieć nie występuje u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae. W dodatku taki kłykieć występuje też na kości skokowej Asilisaurus i być może również marazucha, należących do kladu Avemetatarsalia tradycyjnie uznawanego za siostrzany do Crurotarsi (nie występuje natomiast u przedstawicieli rodziny Lagerpetidae, nie wiadomo zaś, czy był on obecny u bazalnych pterozaurów; nie jest więc pewne, czy kłykieć ten występował już u najstarszych przedstawicieli Avemetatarsalia). Staw skokowy u Crurotarsi łączy kość skokową z kością piętową. U większości przedstawicieli Crurotarsi kość skokowa ma główkę obracającą się w panewce kości piętowej; jedynie u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae to na kości piętowej jest główka, a na kości skokowej – panewka. Z większości analiz kladystycznych wynika, że archozaury o takiej budowie stawu skokowego tworzyły klad, do którego nie należały żadne inne archozaury; z analizy Nesbitta (2011) wynika jednak, że fitozaury były grupą siostrzaną do kladu Archosauria. Jeśli taką pozycję filogenetyczną tej grupy potwierdzą przyszłe analizy kladystyczne, będzie to dowodzić, że uważany za charakterystyczny dla Crurotarsi staw skokowy z główką na kości skokowej i panewką na piętowej w rzeczywistości powstał już u przodków wszystkich archozaurów, w tym tych z kladu Avemetatarsalia. Według Nesbitta obecnie brak jest danych potrzebnych do stwierdzenia, czy tak zbudowany staw między kośćmi: skokową i piętową występował u bazalnych pterozaurów, Lagerpetidae, silezaura i bazalnych dinozaurów; wydaje się natomiast, że podobnie zbudowany staw między tymi kośćmi występował u Asilisaurus i Marasuchus.Poposauridae – rodzina dużych drapieżnych archozaurów z rzędu rauizuchów (Rauisuchia) żyjących w późnym triasie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej i Południowej. Obejmowała formy mierzące przeważnie od 2,5 do 5 m długości. Początkowo były uznawane za dinozaury z grupy teropodów – które przypominały wieloma cechami, m.in. budową czaszki i dwunożnością – jednak późniejsze analizy kladystyczne wykazały, że są one bliżej spokrewnione z krokodylami.

    Stopień pokrewieństwa między różnymi rodzajami rauizuchów, jak też ich relacje z innymi przedstawicielami kladu Crurotarsi, są słabo poznane, a różne analizy kladystyczne dają skrajnie różne rezultaty. Nie jest nawet pewne, czy rauizuchy są taksonem monofiletycznym i jakie rodziny należą do tej grupy. Powszechnie wyróżniane są rodziny Rauisuchidae i Poposauridae; część naukowców zalicza też do tej grupy rodzinę Prestosuchidae (jako osobną rodzinę lub zaliczając je do Rauisuchidae), inni jednak wyłączają ją z rauizuchów (Parrish, 1993). Czasem wyróżniana jest też rodzina Shuvosauridae, obejmująca rodzaje Shuvosaurus, Effigia i Sillosuchus (Nesbitt, 2007; uważa ją zarazem za starszy synonim rodziny Chatterjeeidae. Sereno (2005), posługując się nazwą Chatterjeeinae, uznaje ją za podrodzinę należącą do rodziny Poposauridae), oraz rodzina Ctenosauriscidae (choć Nesbitt, 2007 uważa ją za takson parafiletyczny, obejmujący przodków Shuvosauridae).

    Staw biodrowy (łac. articulatio coxae) - staw kulisty tworzony przez głowę kości udowej oraz panewkę stawu biodrowego kości miednicznej. Przenosi ciężar ciała z tułowia na kończyny dolne oraz umożliwia ich ruchomość. Jeden z największych stawów organizmu człowieka.Saurosuchus ("jaszczurka-krokodyl") jest nazwą rodzajową drapieżnego archozaura, żyjącego pod koniec triasu (karnik, około 227-221 milionów lat temu).

    W analizie Parrisha (1993) popozaury są bliżej spokrewnione z kladem Crocodylomorpha (obejmującym współczesne krokodyle i ich wymarłych krewnych) niż z Rauisuchidae; w związku z tym, aby utrzymać rauizuchy jako grupę monofiletyczną, Parrish zaliczył do nich Crocodylomorpha i rodzaj Gracilisuchus. Z kolei według analizy Gowera i Nesbitta (2006) arizonazaur (i prawdopodobnie także jego nieuwzględnieni w analizie bliscy krewni, tj. inne taksony z grupy Poposauroidea) jest dalej spokrewniony z Crocodylomorpha niż inne rauizuchy; do tego jednak autorzy potwierdzili wniosek płynący z wcześniejszej publikacji jednego z nich (Gower, 2002), że Crocodylomorpha są bliżej spokrewnione z aetozaurami niż z którymkolwiek z rauizuchów, uznanych przez autorów za grupę parafiletyczną. Także w analizie Weinbauma i Hungerbühlera (2007) rauizuchy nie obejmujące Crocodylomorpha są parafiletyczne, a popozaur i jego krewni są najdalej ze wszystkich rauizuchów spokrewnione z Crocodylomorpha; jednak zdaniem autorów wszystkie rauizuchy są bliżej spokrewnione z Crocodylomorpha niż aetozaury. Inne badania (Nesbitt, 2003; Nesbitt, 2007) zasugerowały jednak, że rauizuchy (nieobejmujące krokodylomorfów) mogą być grupą monofiletyczną (choć w drugiej z tych publikacji monofiletyczna grupa obejmująca zwierzęta tradycyjnie zaliczane do rauizuchów - m.in. Shuvosauridae, arizonazaura, postozucha i zaurozucha – pozostaje nienazwana). Oprócz tych kwestii, przedmiotem sporów jest też często przynależność poszczególnych rodzajów rauizuchów do konkretnych rodzin; np. postozucha i teratozaura pierwotnie zaliczano do rodziny Poposauridae (Parrish, 1993; Alcober i Parrish, 1997), obecnie jednak częściej są one zaliczane do Rauisuchidae (Long i Murry, 1995; Sulej, 2005).

    Collilongus – rodzaj niewielkiego archozauromorfa żyjącego we wczesnym triasie na obecnych terenach Europy. Został opisany w 2009 roku przez Magdalenę Borsuk-Białynicką i Andrieja Sennikowa w oparciu o jeden kręg szyjny (ZPAL RV/580) pochodzący z datowanych na wczesny olenek osadów w Czatkowicach. Wstępnie do tego taksonu przypisano również trzy inne kręgi szyjne, cztery kręgi tułowiowe i dwanaście ogonowych. Collilongus był niewielkim archozauromorfem – centra kręgów szyjnych dorosłych osobników mierzą 12–13 mm; mniej niż u wszystkich innych przedstawicieli Archosauriformes z wyjątkiem Euparkeriidae. Wydłużonym kształtem kręgi szyjne Collilongus najbardziej przypominają te należące do oleneckich rauizuchów z obecnych terenów Rosji, w szczególności należących do rodzajów Tsylmosuchus, Vytshegdosuchus, Dongusuchus i Energosuchus. Jego przynależność do rauizuchów jest możliwa, jednak z powodu niekompletności szczątków nie może zostać w pełni potwierdzona. Pomimo stosunkowo niewielkich rozmiarów Collilongus był największym zwierzęciem, którego skamieniałości odnaleziono na stanowisku Czatkowice 1.Science – recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez American Association for the Advancement of Science. Ukazuje się jako tygodnik ilustrowany.

    Według analizy Stephena Brusattego i współpracowników (2010) rauizuchy są taksonem monofiletycznym dzielącym się na dwie podgrupy – Rauisuchoidea (do której należały Rauisuchidae i Prestosuchidae oraz rodzaje Arganasuchus, Fasolasuchus, Stagonosuchus i Ticinosuchus) oraz Poposauroidea (obejmująca rodzaje Yarasuchus, Qianosuchus, Arizonasaurus, Bromsgroveia, Lotosaurus, Poposaurus, Sillosuchus oraz grupę Shuvosauridae, do której należą Effiggia i Shuvosaurus). Z analizy tej wynika też, że rauizuchy są siostrzane do kladu tworzonego przez rodzinę Ornithosuchidae i rodzaj Revueltosaurus, zaś krokodylomorfy są bliżej spokrewnione z aetozaurami niż z rauizuchami. Autorzy zaznaczają, że ich analiza nie dowodzi jeszcze ostatecznie monofiletyzmu Rauisuchia, zwłaszcza że mogli wskazać tylko dwie synapomorfie łączące przedstawicieli tego kladu; ponadto zdaniem autorów potrzebny jest tylko jeden dodatkowy krok ewolucyjny, aby uzyskać drzewo, w którym nadrodzina Poposauroidea jest bliżej spokrewniona z Ornithosuchidae niż z Rauisuchoidea.

    Popozaur (Poposaurus) – rodzaj archozaura z grupy Rauisuchia i rodziny Poposauridae. Żył w późnym triasie na terenie obecnej Ameryki Północnej. Jego szczątki odnaleziono w Stanach Zjednoczonych (stany Arizona, Nowy Meksyk, Teksas, Utah i Wyoming).Rauizuchidy (Rauisuchidae) – rodzina dużych drapieżnych triasowych archozaurów z kladu Crurotarsi, z rzędu rauizuchów (Rauisuchia).

    Analiza przeprowadzona przez Nesbitta (2011) potwierdza monofiletyzm Poposauroidea, jednak sugeruje, że Rauisuchoidea i Rausuchia jako całość są parafiletyczne. Grupę siostrzaną dla Poposauroidea miałyby tworzyć Prestosuchus, Saurosuchus, Batrachotomus, Fasolasuchus, Rauisuchidae (Rauisuchus, Postosuchus i Polonosuchus) oraz krokodylomorfy.

    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Wczesny trias (ang. Early Triassic) – najstarsza epoka triasu (era mezozoiczna), trwająca około 6 milionów lat (od 251,0 ± 0,4 do ~245,9 mln lat temu). Jest to epoka młodsza od lopingu a starsza od środkowego triasu. Wczesny trias dzieli się na dwa wieki: ind i olenek.

    Skamieniałości rauizuchów odkryto też na terenie Polski. Nowy gatunek teratozaura, Teratosaurus silesiacus, został opisany na podstawie skamieniałości odkrytych w Krasiejowie (Sulej, 2005); późniejsze badania zasugerowały, że zwierzę to mogło w rzeczywistości należeć do odrębnego rodzaju, dla którego zaproponowano nazwę Polonosuchus.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Prestosuchidae – rodzina dużych drapieżnych archozaurów z kladu Crurotarsi. Jej przedstawiciele żyli w triasie (od anizyku do karniku) na terenie obecnych: Azji (Indie), Afryki, Ameryki Południowej i Europy. Rodzina Prestosuchidae obejmowała największe drapieżniki swoich czasów – długość ich przedstawicieli wahała się od 2,5 m w przypadku najmniejszego ticinozucha do nawet siedmiu metrów u zaurozucha. Mimo pewnych podobieństw do innej grupy dużych drapieżnych archozaurów – erytrozuchów – budowa szkieletu a także ustawienie kończyn pod tułowiem wskazują na większe zaawansowanie ewolucyjne. Dokładniejsza pozycja systematyczna Prestosuchidae nie jest jednak jasna.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wymieranie późnotriasowe – masowe wymieranie około 201 milionów lat temu, w wyniku którego zniknęło około 80% gatunków morskich (zwłaszcza mięczaki, ramienionogi, fauna rafowa, amonity-ceratyty, konodonty) oraz wiele gatunków lądowych, m.in. większość przedstawicieli kladu Crurotarsi (aetozaury, fitozaury, rauizuchy).
    PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.
    Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.
    Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.
    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:
    Krokodyle (Crocodilia) – rząd gadów, jedynych oprócz ptaków współczesnych przedstawicieli archozaurów (Archosauria) oraz jedynych żyjących przedstawicieli kladu Crurotarsi. Obecnie reprezentowany jest przez trzy rodziny: krokodylowatych, aligatorowatych oraz gawiali. Poszczególne rodziny różnią się między sobą kształtem pyska oraz liczbą i układem zębów. Żyją w strefie tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej na wszystkich kontynentach oprócz Europy i Antarktydy.
    Gracilizuch (Gracilisuchus) – rodzaj niewielkiego archozaura z kladu Suchia. Żył w środkowym triasie na terenie dzisiejszej Ameryki Południowej. Jego szczątki odnaleziono w formacji Chañares w Argentynie. Był lekko zbudowany i poruszał się przeważnie na tylnych kończynach. Miał stosunkowo bardzo dużą głowę i prawdopodobnie mógł z dużą siłą zaciskać szczęki. Polował na jaszczurki i inne niewielkie kręgowce, a przed większymi drapieżcami chroniły go dwa rzędu kostnych płytek ciągnące się wzdłuż kręgosłupa aż do końca ogona. Czaszka gracilizucha mierzy około 8,5 cm, a przedkrzyżowa długość kręgosłupa wynosi około 28 cm.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.049 sek.