• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rak trzustki



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Otrzewna (łac. peritoneum) – cienka, gładka błona surowicza, która wyściela ściany jamy brzusznej i miednicy oraz pokrywa całkowicie lub częściowo położone w tych jamach narządy.APC (Adenomatous Polyposis Coli - gruczolakowata polipowatość okrężnicy) – gen kodujący u człowieka białko APC.
    Przebieg naturalny choroby[ | edytuj kod]
    Liczne przerzuty raka trzustki do wątroby
    Przerzut raka trzustki do trzonu kręgu
    Przerzut do sklepienia czaszki

    Inwazyjny rak trzustki najprawdopodobniej powstaje na bazie stosunkowo dobrze zróżnicowanych nieinwazyjnych zmian. Najczęstszą taką zmianą prekursorową jest śródnabłonkowa neoplazja trzustkowa (pancreatic intraepithelial neoplasia, PanIN), a rzadziej wewnątrzprzewodowe brodawkowate nowotwory śluzowe (intraductal papillary mucinous neoplasm, IPMN) i śluzowe nowotwory torbielowate (mucinous cystic neoplasm, MCN). Śródnabłonkowa neoplazja trzustkowa może nabywać kolejne mutacje cytogenetyczne, co koreluje z progresją do raka. Prawdopodobnie musi minąć 12 lat, zanim śródnabłonkowa neoplazja trzustkowa ulegnie przemianie do raka inwazyjnego, i kolejne 6,5 roku, nim nowotwór nabędzie zdolność do wytworzenia przerzutów. Po około 2,5 roku zwykle dochodzi do dalszych mutacji i progresji choroby do zgonu, zatem mija około 21 lat od pierwszej mutacji genetycznej do śmierci chorego.

    Błona śluzowa, śluzówka (gr. mucosa) – wyściółka przewodów i jamistych narządów wewnętrznych mających kontakt ze środowiskiem zewnętrznym organizmu kręgowca. Składa się z dwóch zasadniczych warstw: nabłonka i pokrytej przezeń tkanki łącznej zwanej blaszką właściwą zawierającej naczynia krwionośne i limfatyczne, nerwy, często różne receptory, gruczoły czy mięśnie gładkie.Nadwaga – nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne. Nadwaga staje się typową cechą w populacjach, gdzie nie ma problemów z brakiem żywności i dominuje styl życia pozbawiony aktywności fizycznej.

    Rak trzustki długo pozostaje bezobjawowy. Objawy choroby wynikają głównie z nacieku sąsiednich struktur, zatem pojawiają się stosunkowo późno. W momencie rozpoznania większość guzów głowy trzustki osiąga wielkość 1,5–5 cm, średnio 2,5–3,5 cm. Raki w trzonie i ogonie w momencie rozpoznania zwykle są większe, niż te zlokalizowane w głowie trzustki, które wcześniej są przyczyną niepokojących objawów, przede wszystkich żółtaczki zaporowej. Rak głowy trzustki zwykle nacieka przewód żółciowy wspólny lub przewód trzustkowy (przewód Wirsunga), powodując ich zwężenie w miejscu nacieku i proksymalne poszerzenie z powodu zablokowania w nich przepływu. Zamknięcie dróg żółciowych jest przyczyną żółtaczki, z kolei zamknięcie światła przewodu trzustkowego skutkuje zanikiem miąższu trzustki w wyniku przewlekłego zaporowego zapalenia trzustki. Rak w trzonie lub głowie trzustki również może zablokować przewód Wirsunga, ale zwykle nie blokuje dróg żółciowych. Z kolei guzy położone bardziej brzusznie (dolnie) częściej są powodem niedrożności jelit. Ból brzucha jest efektem naciekania lub ucisku nerwów i okolicznych tkanek, również stanowi objaw stosunkowo zaawansowanej choroby. Ból pleców jest spowodowany przez naciek nerwów trzewnych lub splotu trzewnego.

    Insulinopodobny czynnik wzrostu (IGF) – polipeptyd wykazujący duże podobieństwo do insuliny. Wyróżnia się 2 czynniki - IGF-I i IGF-II.Acanthosis nigricans, rogowacenie ciemne – choroba skóry, która może występować w postaci łagodnej towarzysząc insulinooporności, otyłości i innym niezłośliwym zaburzeniom endokrynologicznym lub jako zespół paraneoplastyczny występujący głównie w przebiegu raków przewodu pokarmowego, szczególnie raka żołądka.

    Rak szerzy się na okoliczne i odległe tkanki poprzez bezpośrednie naciekanie, szerzenie się wzdłuż nerwów, wytwarzanie przerzutów drogą naczyń limfatycznych oraz naczyń krwionośnych. Rak trzustki charakteryzuje się wczesnym szerzeniem się raka w kierunku tkanek okołotrzustkowych, naciekaniem wzdłuż pochewek okołonerwowych oraz zajęciem regionalnych węzłów chłonnych. Zwykle już w momencie rozpoznania rak nie jest ograniczony wyłącznie do narządu.

    Insektycydy polichlorowe są dużą grupa związków chemicznych, głównie weglowodorów w różnym stopniu chlorowanych i o różnej budowie. Zależnie od budowy chemicznej wykazują różną skuteczność w zwalczaniu owadów oraz różną szkodliwość dla człowieka i środowiska.Oksaliplatyna (łac. oxaliplatinum) – lek cytostatyczny stosowany w chemioterapii nowotworów złośliwych, głównie w leczeniu raka jelita grubego. Oksaliplatyna jest zaliczana do leków alkilujących. Chemicznie jest to związek kompleksowy platyny na II stopniu utlenienia z 1,2-diaminocykloheksanem oraz grupą szczawianową.

    W raku głowy trzustki rak szerzy się bezpośrednio poprzez naciek pochewek okołonerwowych i zajmuje zaotrzewnową tkankę tłuszczową. Szerzenie się wzdłuż nerwów jest obserwowane w 50–90% przypadków raka trzustki. Rak szerzy się wzdłuż z nerwów pochodzących z prawego zwoju trzewnego biegnących do górnego przyśrodkowego brzegu wyrostka haczykowatego lub wzdłuż nerwów pochodzących ze splotu tętnicy krezkowej górnej biegnących do przyśrodkowego brzegu wyrostka haczykowatego.

    Kinazy aktywowane mitogenami (kinazy MAP, MAPK, ang. mitogen-activated protein kinases, EC 2.7.11.24) – grupa kinaz białkowych serynowo-treoninowych, odgrywających rolę w regulacji odpowiedzi na sygnały zewnętrzne dochodzące do komórki (mitogeny). Mają one zatem wpływ na ekspresję genów, podziały, różnicowanie, ruch i apoptozę komórek.Atypia – zespół nieprawidłowych cech złośliwości w budowie komórek. Jednak nie każda komórka atypowa jest komórką nowotworową, natomiast każda komórka nowotworowa jest komórką atypową.

    W bardziej zaawansowanych etapach pojawia się naciek sąsiadujących narządów, przede wszystkim dwunastnicy i żołądka. W trzonie i głowie trzustki częściej obserwuje się naciekanie sąsiednich narządów niż w głowie trzustki. W tej lokalizacji rak nacieka śledzionę, żołądek, lewe nadnercze, okrężnicę i otrzewną.

    Mirtazapina – wielopierścieniowy organiczny związek chemiczny o właściwościach przeciwdepresyjnych i nasennych, stosowany jako lek.Transformujący czynnik wzrostu beta, TGF-β (od ang. transforming growth factor β) – białko składające się z trzech izoform: TGF-β1, TGF-β2, TGF-β3. Należy do większej rodziny białek zwanej nadrodziną transformującego czynnika wzrostu beta, która zawiera między innymi inhibinę, aktywinę, AMH, białka morfogenetyczne kości. TGF-β kontroluje proliferację oraz różnicowanie w większości typów komórek. Ma działanie przeciwzapalne.

    Już w guzach o średnicy poniżej 2,5 cm 40% chorych wykazuje obecność przerzutów do węzłów chłonnych, a większość mikroskopową inwazję tkanek okołotrzustkowych. Rak głowy trzustki szerząc się drogą naczyń limfatycznych najczęściej początkowo zajmuje kolejno pod względem częstości tylne węzły trzustkowo-dwunastnicze i górną grupę węzłów głowy trzustki, następnie dolną grupę węzłów głowy trzustki i górną grupę trzonu, następnie przednią grupę węzłów trzustkowo-dwunastniczych i dolną grupę trzonu trzustki. Bardziej odległe przerzuty węzłowe pojawiają się w węzłach chłonnych więzadła wątrobowo-dwunastniczego, pnia trzewnego, tętnicy krezkowej górnej, okołoaortalnych poziomu tętnicy nerkowej. W raku trzonu i ogona przerzuty drogą limfatyczną pojawiają się głównie w górnej i dolnej grupie węzłów trzonu trzustki oraz w węzłach wnęki śledziony. Mogą się one szerzyć drogą limfatyczną bezpośrednio do opłucnej i płuc.

    Hemosyderyna – kompleks białkowy magazynujący żelazo w komórkach. Zawiera mikrokryształy tlenowodorotlenenku żelaza(III), Fe(O)OH, związane z białkiem, a także fosforany i jony innych metali. Wraz ferrytyną jest główną formą przechowywania nadmiaru żelaza w wątrobie, występuje również w śledzionie i szpiku ssaków. Tworzy nieregularne, nierozpuszczalne agregaty widoczne pod mikroskopem optycznym i elektronowym. Powstaje głównie w wyniku degradacji ferrytyny-L. Żelazo zmagazynowane w hemosyderynie jest słabo biodostępne, może być jednak łatwo uwolnione, prowadząc do niszczenia komórek miąższowych.Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.

    Przerzuty drogą krwionośną pojawiają się głównie w wątrobie i płucach, następnie w nadnerczach, nerkach, kościach, mózgu i skórze. Najczęstszą lokalizacją przerzutów jest wątroba i przerzuty w tej lokalizacji są stwierdzane w 60% przypadków przerzutów odległych. Klinicznie w zaawansowanej chorobie nowotworowej obserwuje się postępujące pogorszenie stanu ogólnego, nasilenie bólu i spadek masy ciała, prowadzi to do kacheksji i ostatecznie do zgonu.

    Trzustka (łac. pancreas) – narząd gruczołowy położony w górnej części jamy brzusznej. Ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony w wymiarze grzbietowo-brzusznym kształt. Wymiar podłużny w rzucie poprzecznym porównywany do kształtu młotka lub haczyka (wygięty częścią środkową do przodu). W rzucie czołowym kształt przypomina literę S. U osoby żywej jest szaroróżowa, a na zwłokach szarobiała. Budowa zrazikowa dobrze zaznacza się na powierzchni gruczołu i nadaje mu wygląd guzkowaty. Na powierzchni trzustki może gromadzić się tkanka tłuszczowa, która wygładza jej powierzchnię i nadaje zabarwienie bardziej żółtawe. Miąższ narządu jest spoisty i miękki. Pod względem funkcjonalnym trzustka składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie kilku hormonów m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej zawierający enzymy trawienne sok trzustkowy (łac. succus pancreaticus), zwany śliną brzucha ze względu na podobieństwo konsystencji i barwy do śliny).Interleukina 18 (IL-18) – cytokina wytwarzana przez makrofagi, a także inne komórki, należąca do rodziny IL-1. Pierwszą poznaną funkcją IL-18 było silne pobudzanie produkcji interferonu γ (IFNγ) przez limfocyty T i komórki NK w reakcji na działanie patogenów, takich jak lipopolisacharyd (LPS). Aktualnie uznaje się, że efekty działania IL-18 są znacznie bardziej zróżnicowane i uczestniczy ona w promowaniu polaryzacji odpowiedzi immunologicznej zarówno w kierunku Th1, Th2 jak i Th17, w zależności od tego, w obecności jakich innych cytokin się znajduje. Oprócz roli fizjologicznej, wykazano, że IL-18 może wywoływać także silne reakcje zapalne, co sugeruje jej patofizjologiczną rolę w wielu chorobach zapalnych i autoimmunologicznych, takich jak cukrzyca typu 1, stwardnienie rozsiane, miastenia, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca i inne.

    Patogeneza[ | edytuj kod]

    Proces powstawania raka trzustki (karcynogeneza) nie został całkowicie poznany. Kluczowe jest nakładanie się czynników środowiskowych, w tym palenia tytoniu i związanych z nim licznych karcynogenów, na indywidualną podatność na raka trzustki, co skutkuje powstaniem kaskady zmian genetycznych i epigenetycznych, a w rezultacie tych zmian wyselekcjonowanie klonu komórek nowotworowych zdolnych do miejscowego naciekania tkanek i tworzenia przerzutów.

    Neuropeptydy – peptydy o funkcji mediatorów, syntetyzowane zarówno w neuronach (w obszarze perikarionu), jak i w innych komórkach organizmu. Związki o znacznie większej cząsteczce niż klasyczne neurotransmitery.RB (pRb, Rb) – białko kodowane przez gen supresorowy RB1. Gen RB1 jest zmutowany w wielu typach nowotworów człowieka. Nazwa białka RB pochodzi od siatkówczaka (retinoblastoma), nowotworu spowodowanego mutacjami w obydwu allelach kodującego białko genu RB1. Białko RB w komórkach jest obecne zazwyczaj jako fosfoproteina, i jest substratem reakcji fosforylacji przeprowadzanej przez liczne białka enzymatyczne z rodziny kinaz. Udowodnioną funkcją białka RB jest zapobieganie podziałowi komórki przez zatrzymanie cyklu komórkowego. Niefunkcjonalne białko RB nie zapobiega podziałom komórek, stąd udowodniony związek między mutacjami z utratą funkcji w genie RB1 a niekontrolowanymi podziałami komórek nowotworu.

    Karcynogeny są metabolizowane w trzustce i ulegają aktywacji do związków bardziej aktywnych biologicznie, które mogą oddziaływać z materiałem genetycznym komórki, co indukuje powstanie losowych zmian genetycznych. Zaburzenia genetyczne powstają na skutek mutacji pojedynczych genów, aberracji chromosomalnych i zmian epigenetycznych polegających na stabilnym wyciszeniu transkrypcji genów bez fizycznej trwałej modyfikacji materiału genetycznego poprzez modyfikację chromatyny lub modyfikację histonów.

    Grupy krwi – zestawy antygenów, obecnych na powierzchni krwinek czerwonych. W zależności od układu grupowego pod uwagę brane są różne zestawy antygenów. Niezgodność w obrębie układu grupowego wiąże się z reakcją odpornościową organizmu polegającą na wytworzeniu przeciwciał skierowanych przeciwko nieprawidłowym antygenom obecnym na erytrocytach. W ramach tego samego gatunku może istnieć wiele układów grupowych krwinek czerwonych. Zachowanie zasad zgodności w obrębie układów grupowych krwi jest istotne podczas transfuzji krwi, przeszczepianiu narządów oraz w ciąży.Doustne leki przeciwcukrzycowe – grupa leków w postaci tabletek stosowanych w cukrzycy. Leki te różnią się pod względem mechanizmu działania, profilu farmakologicznego, ale ich wspólną cechą jest zasadniczy efekt działania – obniżanie stężenia glukozy we krwi (działanie hipoglikemizujące). Doustne leki przeciwcukrzycowe znajdują zastosowanie przede wszystkim w leczeniu cukrzycy typu 2, oraz niektóre z nich (pochodne biguanidowe) pomocniczo w wybranych przypadkach cukrzycy typu 1 (zmniejszenie wahań glikemii poposiłkowej, obniżenie poziomu lipidów).

    Jednak tylko znikoma część z tych zmian prowadzi do powstania przewagi proliferacyjnej (podziałowej) zmutowanych komórek nad prawidłowymi. Geny kluczowe dla powstawania raka trzustki można zaklasyfikować do trzech grup genów: onkogenów, genów supresorowych (antyonkogeny) i genów mutatorowych (geny wpływające na naprawę materiału genetycznego). Geny supresorowe, utrzymujące stabilność genetyczną i hamujące proliferację komórki, są wyłączane za pomocą mutacji (delecje, mutacje nonsensowne) lub zmian epigenetycznych. Z kolei protoonkogeny stają się onkogenami w wyniku ich translokacji, amplifikacji czy nadekspresji w wyniku różnych mechanizmów.

    Czynnik rakotwórczy, czynnik onkogenny, karcynogen, kancerogen – czynnik, który powodując mutację materiału genetycznego, przyczynia się do rozwoju choroby nowotworowej.Materiał genetyczny - substancja chemiczna będąca nośnikiem informacji genetycznej. Inaczej mówiąc, materiał genetyczny jest fizycznym nośnikiem dziedziczności. U wszystkich znanych organizmów żywych materiałem genetycznym jest DNA. U niektórych wirusów, np. u wirusa grypy lub wirusa HIV, funkcję tę pełni RNA.

    Karcynogeneza, aby doprowadzić do powstania nowotworu inwazyjnego, wymaga określonej sekwencji wielu mutacji i zaburzenia regulacji w dół lub w górę wielu genów kontrolujących wzrost komórki i jej zdolności do podziału, kontroli cyklu komórkowego, genów mutatorowych, unikania starzenia się komórki i apoptozy (regulowanej śmierci komórki), nasilenia angiogenezy i zdolności do migracji.

    Paraneoplastyczne rogowacenie dłoni i stóp, zespół Bazexa – rzadki zespół paraneoplastyczny, należący do skórnych rewelatorów chorób nowotworowych, charakteryzujący się występowaniem łuszczycopodobnych, złuszczających się ognisk barwy czerwonawo-fioletowej na dłoniach, stopach, w obrębie małżowiny usznej, czasami obejmujących grzbiet nosa lub całą twarz. Zmianom tym często towarzyszy nasilona dystrofia paznokci. Z objawów podmiotowych występuje charakterystyczny świąd.Rak (łac. carcinoma, z łac. cancer – "rak, krab", z gr. καρκινος /karkinos/ – "rak, krab morski") – nazwa grupy chorób nowotworowych będących nowotworami złośliwymi wywodzącymi się z tkanki nabłonkowej.

    Najwcześniejsze mutacje występują w najliczniejszych klonach komórkowych. W zaawansowanej chorobie nowotworowej występuje niestabilność genetyczna polegająca na gromadzeniu licznych mutacji i aberracji chromosomalnych. Szacuje się, że w zaawansowanym raku występują średnio 63 mutacje zgrupowane w około 12 szlaków sygnalizacyjnych. Z kolei chorzy z wrodzoną mutacją pewnych genów mają wyjściowo zwiększone ryzyko powstania raka trzustki.

    Zespół Li-Fraumeni (zespół Li-Fraumeni 1, ang. Li-Fraumeni syndrome, LFS, LFS1) – rzadki, uwarunkowany genetycznie zespół predyspozycji do nowotworów. Dziedziczony jest autosomalnie dominująco, spowodowany jest mutacją w genie TP53, jednym z najważniejszych genów supresorowych nowotworów.Pregabalina (pregabalin, ATC: N 03 AX 16) – organiczny związek chemiczny, lek przeciwpadaczkowy, pochodna kwasu gamma-aminomasłowego. Stosowana w leczeniu bólu neuropatycznego, oraz zespołu lęku uogólnionego u dorosłych. Produkowana przez firmę Pfizer pod nazwą handlową Lyrica®.

    Wielostopniowe mutacje genetyczne prowadzą do wielostopniowych zmian morfologicznych zarówno na poziomie komórkowym (cytologicznym) jak i tkankowym (architektonicznym). Postuluje się wielostopniowy model zmian histologicznych prowadzących do raka, który jest zapoczątkowany przez hiperplazję, po której następują kolejne stopnie neoplazji i ostatecznie rak inwazyjny.

    Angiogeneza (gr. Angeion = naczynie + genesis = pochodzenie, powstawanie), inaczej neowaskularyzacja - to proces tworzenia nowych naczyń włosowatych. Zachodzi w rozwoju embrionalnym, może także zachodzić w życiu pozapłodowym zarówno jako proces fizjologiczny jak i patologiczny.Histopatologia, histologia patologiczna (gr. ἱστός πάθος -λογία) jest działem patomorfologii (dawniej nazywanej anatomią patologiczną), która bada i rozpoznaje zjawiska mikroskopowe zachodzące w komórkach oraz tkankach organizmu przy różnego rodzaju schorzeniach. Zakres wykorzystania diagnostycznego i znaczenie histopatologii w codziennej praktyce klinicznej stale się zwiększa.

    Istnieje znaczny synergizm działania czynników ryzyka choroby, który sugeruje wspólną ścieżkę karcynogenezy.

    Karcynogeny i środowiskowe czynniki ryzyka[ | edytuj kod]

    Palenie tytoniu

    Palenie tytoniu jest głównym czynnikiem ryzyka rozwinięcia raka trzustki. Podstawowym mechanizmem napędzającym karcynogenezę jest dostarczanie z dymem tytoniowym licznych czynników rakotwórczych, które ulegają metabolizmowi w trzustce. Powstają związki zdolne do połączenia się z DNA, co skutkuje zwiększonym ryzykiem mutacji genetycznych i następnie raka trzustki. Z drugiej strony u palących nie wykazano zwiększonego ryzyka częstych mutacji w raku trzustki, jak mutacje KRAS2, p16 i p53, ale jednocześnie wykazano zwiększone ryzyko mniej częstych mutacji w raku trzustki. Sugeruje to, że w karcynogennym działaniu palenia tytoniu pośredniczą mniej częste mutacje.

    Kohorta – termin stosowany w statystyce i naukach stosujących ją (np. demografia, medycyna), oznaczający zbiór obiektów, najczęściej ludzi, wyodrębniony z populacji z uwagi na zachodzące jednocześnie dla całego zbioru wydarzenie lub proces w celu przeprowadzenia analizy. Kohorta powinna być wyodrębniona na podstawie istotnych statystycznie cech i jednorodna pod ich względem. Badania z użyciem kohorty zwane są badaniami kohortowymi.Sarkopenia (łac. sarcopaenia) - zespół objawów dotyczących mięśni szkieletowych, polegający na utracie masy mięśniowej i obniżaniu się funkcji mięśni i związanym z tym pogorszeniem sprawności fizycznej.

    Jeden z karcynogenów obecnych w dymie tytoniowym (NNK 4-(metylonitrozoamino)-1-(3-pirydylo)-1-butanon)) wpływa na receptory β-adrenergiczne i nikotynowe komórek trzustki i następnie aktywuje COX-2, EGFR i szlak MAPK/ERK, które regulują proliferację i apoptozę komórek.

    Nikotyna pobudza wzrost i progresję raka, a także oporność na chemioterapię. Stymuluje ona przejście nabłonkowo-mezynchymalne, które polega na przekształceniu się komórek o fenotypie nabłonkowym w komórki o fenotypie mezenchymalnym, z utratą polarności i zdolności do adhezji oraz zwiększeniem zdolności do ruchu, inwazji i przerzutowania.

    Nowotwory głowy i szyi (ang. head and neck cancer) – jest grupa chorób nowotworowych, którą ze względu na zbliżoną etiopatogenezę, patomorfologię i podobny przebieg kliniczny ujmuje się w jedną grupę. Guzy wywodzące się z górnej części układu oddechowego i pokarmowego - są to nowotwory jamy ustnej, języka, gardła, krtani, ślinianek, jamy nosowej, zatok przynosowych, ucha, tarczycy. Do tej grupy zalicza się również chłoniaki i mięsaki. Histopatologiczne większość (90%) nowotworów głowy i szyi to rak płaskonabłonkowy wywodzący się z błony śluzowej. Nowotwory często zajmują węzły chłonne, których powiększenie często jest pierwszym objawem choroby. Większość nowotworów cechuje względnie małe ryzyko przerzutów odległych (przerzutem odległym nie jest obecność nowotworu w lokalnym węźle).Operacja, zabieg operacyjny, zabieg chirurgiczny – wszelkiego rodzaju zabiegi na narządach i tkankach ciała, służące poprawie stanu zdrowia i samopoczucia chorego, bądź postępowanie diagnostyczne przeprowadzane w taki sposób. Wbrew nazwie, zabiegi chirurgiczne nie należą do kompetencji wyłącznie lekarzy chirurgów - do operacji należy m.in. cięcie cesarskie, będące jednym z podstawowych zabiegów wykonywanych przez lekarza ginekologa. Miejsca przeznaczone do wykonywania zabiegów operacyjnych to bloki (sale) operacyjne.
    Cukrzyca

    Przypuszcza się, że w karcynogenezie raka trzustki na podłożu cukrzycy bierze udział insulinooporność i związana z nią hiperinsulinemia (zwiększone stężenie insuliny), która stymuluje proliferację i wzrost komórek. Trzustka w wyniku nadprodukcji insuliny jest miejscami wystawiona na jej działanie w znacznie wyższych stężeniach niż inne tkanki.

    Proenzym, dawna nazwa zymogen, preenzym, enzymogen – nieaktywny prekursor enzymu, wymagający do uaktywnienia jakiejś nieodwracalnej zmiany (np. proteolizy fragmentu cząsteczki przesłaniającej centrum aktywne enzymu). Przykładami proenzymów są:Medycyna paliatywna (łac. pallium – płaszcz) – dział medycyny, a także specjalność lekarska, która obejmuje leczenie i opiekę nad nieuleczalnie chorymi, którzy znajdują się w okresie terminalnym śmiertelnej choroby. Celem działań medycyny paliatywnej nie jest zatrzymanie procesu chorobowego oraz jego wyleczenie, ale poprawienie jakości życia osób w tej fazie choroby. Uzyskuje się to przez:

    Insulinopodobny czynnik wzrostu (IGF) wykazuje silniejsze niż insulina działanie promujące proliferację i hamujące apoptozę. Receptor IGFR ulega nadekspresji w komórkach raka trzustki. Aktywuje on liczne szlaki metaboliczne, w tym szlak MAPK/ERK i szlak PI3K/AKT/mTOR. Wysokie stężenie insuliny może aktywować receptor IGF-1. Dodatkowo insulina wpływa na regulację w górę biodostępności IGF.

    Rak pęcherzyka żółciowego (łac. adenocarcinoma vesicae fellae, ang. gallbladder cancer) – choroba nowotworowa pęcherzyka żółciowego, powstająca wskutek nowotworowej transformacji nabłonka gruczołowego wyścielającego światło narządu. Jest rzadkim nowotworem, źle rokującym ze względu na długo bezobjawowy przebieg.Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego są grupą nowotworów rozwijających się w tkankach mózgowia i rdzenia kręgowego. Mogą to być nowotwory pierwotne i przerzutowe, nowotwory pierwotne dzielą się na łagodne i złośliwe. Inaczej niż w innych lokalizacjach, nowotwory łagodne ośrodkowego układu nerwowego również nierzadko wiążą się z poważnym rokowaniem, ponieważ mogą wywierać objawy uciskowe.

    Wpływ samej hiperglikemii na karcynogenezę nie jest jasny, jednak badania wskazują, że nie stymuluje ona wzrostu guza.

    Cukrzyca może zwiększać ryzyko rozwoju raka trzustki poprzez wywoływanie stresu oksydacyjnego i reakcji zapalnych, które następnie wpływają na czynnik NF-κB zwiększający oporność na apoptozę. Otyłość

    Otyłość jest wiązana z patogenezą raka trzustki przez wpływ na adiponektynę i leptynę oraz tworzenie przewlekłego stanu zapalnego. Nadmierne spożywanie pokarmów wysokokalorycznych powoduje rozrost tkanki tłuszczowej i namnożenie budujących ją adipocytów. Powoduje to deregulację ich funkcji endokrynnej.

    Osteoklasty, komórki kościogubne – wielojądrzaste komórki zwierzęce mające zdolność rozpuszczania i resorpcji tkanki kostnej. Posiadają istotne znaczenie w warunkach prawidłowego kształtowania się kości, procesów zrostu po złamaniach oraz w chorobach kości (np. osteoporozie). Są rodzajem makrofagów – powstają przez fuzję makrofagów jednojądrowych pobudzaną przez witaminę D.Rak przewodów żółciowych (rak komórek wyścielających drogi żółciowe, łac. cholangiocarcinoma, carcinoma cholangiocellulare, ang. cholangiocellular carcinoma, CCC, CCA) – choroba nowotworowa dróg żółciowych, będąca skutkiem nowotworowej transformacji komórek nabłonka przewodów żółciowych. Termin cholangiocarcinoma obejmuje guzy dróg żółciowych zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzwątrobowych. Nowotwór występuje w krajach zachodnich z częstością 1-2:100 000, ale na całym świecie liczba zachorowań w ostatnich kilku dekadach rosła. Czynnikami ryzyka tego raka są pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, malformacje wątroby, zarażenia pasożytniczymi przywrami z gatunków Opisthorchis viverrini i Clonorchis sinensis oraz kontakt z Thorotrastem (ditlenkiem toru), stosowanym niegdyś w diagnostyce radiologicznej. Objawami raka przewodów żółciowych są żółtaczka, utrata wagi, i niekiedy świąd skóry. Rozpoznanie choroby stawiane jest na podstawie badań obrazowych po potwierdzeniu histologicznym.

    W tkance tłuszczowej powstają cytokiny prozapalne, w tym IL-6, TNF-α, PAI-1, MCP-1 i chemokiny (CCL5, CXCL12 i CCL20). Aktywacja czynnika NF-kB zwiększającego oporność na apoptozę w wyniku przewlekłego zapalenia może promować powstanie raka trzustki. Przewlekły stan zapalny sprzyja powstawaniu insulinooporności, cukrzycy i raka trzustki.

    Wodobrzusze, puchlina brzuszna (łac. ascites) to stan, w którym dochodzi do nagromadzenia płynu w jamie otrzewnej niezależnie od przyczyny czy cech płynu, nazywanym również płynem puchlinowym. Nie jest więc chorobą, a jedynie objawem innych chorób.Zespół żyły głównej dolnej (ang. inferior vena cava syndrome, IVCS) – zespół objawów spowodowanych znacznym utrudnieniem lub zamknięciem przepływu krwi przez żyłę główną dolną. Zespół może być spowodowany zakrzepicą w żyle głównej lub ucisku i nacieku spowodowanego przez nowotwór.

    W otyłości obserwuje się wzrost stężenia leptyny i spadek stężenia adiponektyny. Mogą one wpływać na karcynogenezę poprzez wpływ na IL-6 i TNF-α, których stężenie leptyna zwiększa, a adiponektyna zmniejsza. Leptyna zwiększając poziom IL-6 może być związana z karcynogenezą poprzez szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak MAPK/ERK i szlak JAK-STAT.

    Stent - niewielka "sprężynka", najczęściej ze stali 316 LVM lub stopu chromowo-kobaltowego, umieszczana wewnątrz naczynia krwionośnego w celu przywrócenia drożności naczynia. Elastyczność zapewnia specjalna konstrukcja z falistymi połączeniami zygzakowatych drucików stanowiących właściwe rusztowanie.Żyła główna dolna, inaczej żyła próżna dolna, żyła czcza dolna (łac. vena cava inferior) – pień żylny zbierający krew z podprzeponowej połowy ciała i uchodzący do prawego przedsionka serca.

    Otyłość wpływa na insulinooporność i zwiększone stężenie insuliny, która wpływa propoliferacyjnie.

    Aktywacja onkogenów[ | edytuj kod]

    KRAS

    Mutacje aktywujące onkogenu KRAS (k-RAS) są jednymi z najwcześniej i najczęściej wykrywanych mutacji, pojawiają się one już w neoplazji niskiego stopnia (PanIN-1). Z kolei mutacje CDKN2A/p16 pojawiają się w neoplazji umiarkowanego stopnia (PanIN-2), a mutacje p53 i SMAD4 rzadko przed etapem neoplazji wysokiego stopnia (PanIN-3). Mutacja genu KRAS2 występuje w 95% przypadków raka trzustki. Jest ona kluczowym momentem, który determinuje przejście PanIN-1 do PanIN-2 i ostatecznie do raka inwazyjnego. Gen KRAS koduje białko należące do rodziny RAS o aktywności GTP-azy (białko rozkładające GTP) biorące udział w transdukcji sygnału z wielu receptorów. Wpływa ono na zdolność do proliferacji i przeżycia komórki, przebudowę cytoszkieletu i zdolność do migracji komórki. Konstytutywna aktywacja prowadzi do aktywacji szlaków MAPK, MEK1 i 2MEK2, Akt i PI3K.

    Cytoplazma – część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym a w przypadku, z definicji nie posiadających jądra, komórek prokariotycznych – cała protoplazma.COX-2 (cyklooksygenaza indukowana, cyklooksygenaza wzbudzona) – jedna z dwóch izoform enzymu cyklooksygenazy. COX-2 jest aktywowana pod wpływem czynników związanych ze stanem zapalnym. Jej ilość wzrasta wówczas wielokrotnie w monocytach, makrofagach, synowicytach, chondrocytach, komórkach nabłonka, fibroblastach. Enzym ten katalizuje reakcję syntezy prostanoidów (prostaglandyn, prostacyklin i tromboksanów) z kwasu arachidonowego. Ponieważ prostanoidy są istotnymi czynnikami zaangażowanymi w przebieg procesu zapalnego (wpływają m.in. na powstawanie obrzęku, gorączki, bólu), w lecznictwie wykorzystuje się związki mające zdolność hamowania aktywności cyklooksygenzy, są to niesteroidowe leki przeciwzapalne.

    Protoonkogen KRAS koduje niewielką GTP-azę, która odpowiada za rozkład GTP do GDP.

    Aktywacja KRAS jest promowana przez białka GEF (guanine nucleotide exchange factor), a w inaktywacji pośredniczy GAP (GTPase-activating protein). Mutacja aktywująca KRAS zaburza oddziaływanie pomiędzy KRAS a GAP, co prowadzi do stałej konstytutywnej aktywności.

    Zmutowany konstytutywnie aktywny KRAS aktywuje liczne szlaki sygnalizacyjne, w tym szlaki MAPK/ERK i PI3K/AKT/mTOR, NOTCH, które wpływają na wzrost, proliferację, przetrwanie komórki i jej zdolność do migracji.

    Gruczolakorak (łac. adenocarcinoma) - złośliwy nowotwór pochodzenia nabłonkowego. Wywodzi się z nabłonka gruczołów wydzielania zewnętrznego oraz z ich przewodów.Zespół Lesera-Trélat – nagły wysiew bardzo licznych brodawek starczych (brodawek łojotokowych), zwykle na tułowiu. Jest często oznaką nowotworu narządów wewnętrznych (najczęściej układu pokarmowego, jest wtedy zespołem paraneoplastycznym). Wysiew brodawek łojotokowych może towarzyszyć również rozwojowi nowotworu łagodnego lub ciąży, jednakże wtedy nie jest określany mianem zespołu Lesera-Trélat.

    Mutacja KRAS wpływa również na podtrzymanie i napędzanie reakcji zapalnej w mikrośrodowisku guza, która ma istotne znaczenie w karcynogenezie raka trzustki, a także kontroluje różne szlaki metaboliczne, przestawiając metabolizm tlenowy komórki na beztlenowy. Inne onkogeny

    W 20–30% przypadków raka trzustki nadekspresji ulega onkogen c-MYC. Nadekspresji ulegają również geny MYB, AIB1 (NCOA3) i receptor EGF.

    Dezaktywacja antyonkogenów[ | edytuj kod]

    p16

    p16/CDKN2A jest najczęściej inaktywowanym genem supresorowym, inaktywację p16 obserwuje się w ponad 90-95% przypadków raka trzustki. Inaktywacja p16 jest wczesnym zdarzeniem w karcynogenezie raka trzustki.

    Diagnostyka obrazowa (obrazowanie medyczne, obrazowanie radiologiczne) – dział diagnostyki medycznej zajmujący się obrazowaniem zmian fizjologicznych oraz patologicznych zachodzących w ciele ludzkim za pomocą różnego rodzaju oddziaływań fizycznych. Znajduje się ona na pograniczu radiologii oraz medycyny nuklearnej.Osseina, osseomukoid (ang. osteoid) – organiczna substancja międzykomórkowa tkanki kostnej, zapewniająca kości elastyczność i wytrzymałość. Jest wydzielana przez osteoblasty. Zawiera włókna kolagenu (I typu), białka niekolagenowe (osteonektyna, osteokalcyna), proteoglikany i mukopolisacharydy.

    Białko p16 hamuje cykl komórkowy poprzez zatrzymanie przejścia fazy G1 do fazy S. Uszkodzenie DNA, starzenie się komórki i reaktywne formy tlenu mogą aktywować p16, które wiąże się z CDK4/6. W warunkach fizjologicznych CDK4 i 6 tworzą kompleks, który fosforyluje RB1. Fosforylowany RB1 odłącza się od czynników transkrypcyjnych należących do rodziny E2F, a te po przejściu do jądra komórkowego promują ekspresję genów odpowiadających za przejście z fazy G1 do S. Związanie się p16 z CDK4 i 6 powoduje zatrzymanie tego procesu i zahamowanie cyklu komórkowego.

    Objaw Courvoisiera, zespół Courvoisiera – objaw kliniczny charakterystyczny dla zaawansowanego nowotworu okolicy trzustkowo-dwunastniczej (zazwyczaj rak głowy trzustki lub dróg żółciowych, a także dwunastnicy i brodawki Vatera), związany z zamknięciem dróg żółciowych przez naciekający lub uciskający guz. Charakteryzuje się występowaniem znacznie powiększonego, wyczuwalnego przez powłoki brzuszne i niebolesnego pęcherzyka żółciowego.Niedrożność jelit (łac., ang. ileus) – stan chorobowy charakteryzujący się częściowym lub całkowitym zatrzymaniem przechodzenia treści do kolejnych odcinków przewodu pokarmowego. Stanowi jeden z typowych ostrych stanów chirurgicznych wymagających szybkiej interwencji chirurgicznej.
    p53

    Inaktywacja p53 jest obserwowana w 50–70% przypadków raka trzustki.

    Białko p53 pełni ważną rolę w utrzymaniu stabilności genomu, indukowaniu apoptozy i hamowaniu angiogenezy. Posiada zdolność do zatrzymania przejścia cyklu komórkowego z fazy G1 do fazy S. p53 w przypadku rozpoznania uszkodzenia DNA promuje powstawanie białka p21, które wiąże kompleks CDK4/CDK6, CDK2 i CDK1, co ostatecznie blokuje różne geny i zatrzymuje cykl komórkowy.

    Pestycydy (łac. pestis – zaraza, pomór, caedo – zabijam) – substancje syntetyczne lub naturalne, stosowane do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używane głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych, ale również zwierząt, ludzi, produktów żywnościowych, a także do niszczenia żywych organizmów, uznanych za szkodliwe, w budynkach inwentarskich, mieszkalnych, szpitalnych i magazynach.Glikogen – polisacharyd (wielocukier), którego cząsteczki zbudowane są z połączonych ok. 100 000 reszt D-glukozy. W organizmach zwierzęcych jest gromadzony w wątrobie, w mniejszym stężeniu występuje też w tkance mięśni poprzecznie prążkowanych (szkieletowych).

    Utrata p53 pozwala komórkom nowotworowym dalej się dzielić i uniknąć apoptozy, mimo ewidentnego uszkodzenia materiału genetycznego. Sprzyja to uzyskiwaniu kolejnych, nowych mutacji. Utrata p53 jest związana z gorszym rokowaniem i może być związana z mniejszą wrażliwością na niektóre cytostatyki. p21

    Utratę aktywności p21 obserwuje się w 30-60% przypadków raka trzustki. p21 poprzez związanie CDK4/CDK6, CDK2 i CDK1 blokuje przejście cyklu komórkowego z fazy G1 do fazy S.

    Rak jelita grubego (łac. carcinoma coli et recti) – nowotwór złośliwy rozwijający się w okrężnicy, wyrostku robaczkowym lub odbytnicy. Jest przyczyną 655 000 zgonów w ciągu roku na świecie.Rak gruczołu sutkowego (rak piersi, łac. carcinoma mammae) – najczęstszy nowotwór gruczołu sutkowego. Na świecie rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. W Polsce w 2002 roku stanowił blisko 13% rozpoznań nowotworów złośliwych płci. Rak sutka występuje także u mężczyzn, jest jednak rzadki; zwykle jest też późno rozpoznawany. Od lat 70. notowano na całym świecie wzrost zachorowań na raka sutka, tendencja utrzymywała się do lat 90. Zjawisko to mogło być spowodowane zarówno zmianami w stylu życia kobiet w krajach zachodnich, jak i wzrostem wykrywalności raka.
    SMAD4 (DPC4)

    Mutacja SMAD4 jest obserwowana w 55% przypadków raka trzustki. Utrata SMAD4 jest stosunkowo późnym zdarzeniem w karcynogenezie raka trzustki. SMAD4 kontroluje transdukcję sygnału z receptora TGF-β, który wpływa na proliferację, różnicowanie i kontrolę cyklu komórkowego. Mutacja genu SMAD4 jest równoznaczna z utratą hamowania przez TGF-β.

    Rak płuca (inaczej rak oskrzela) – najczęstszy nowotwór złośliwy, na który umiera rocznie na całym świecie 1,3 mln osób. Jest jednym z najgorzej rokujących nowotworów. Stanowi najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka u mężczyzn i jest na 2. miejscu pod tym względem u kobiet. Obecny stan wiedzy wskazuje na to, że największy wpływ na ryzyko zachorowania na raka płuca ma długoterminowe narażenie na wdychane karcynogeny, a zwłaszcza dym tytoniowy. Wydaje się, że w rzadkich przypadkach zachorowań na raka płuca u osób, które nigdy nie paliły do zachorowania dochodzi najczęściej przez połączenie czynników genetycznych oraz ekspozycji na bierne palenie. Poza tym radon oraz zanieczyszczenie powietrza, także mają wpływ na powstawanie raka płuca.Paklitaksel (paclitaxel, ATC: L 01 CD 01) – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów terpenowych typu taksanów o działaniu cytostatycznym. Po raz pierwszy został wyizolowany z kory cisa zachodniego (Taxus brevifolia). Wprowadzony w 1990 roku na rynek przez Bristol-Myers Squibb (BMS) pod nazwą Taxol. Należy do leków fazowo–specyficznych (faza G2 i faza M). Jego działanie antymitotyczne polega na zahamowaniu depolimeryzacji mikrotubul, co uniemożliwia prawidłowe rozdzielenie chromatyd siostrzanych i wędrówkę chromosomów siostrzanych podczas podziału komórki. Konsekwencją zaburzeń mitozy jest śmierć komórki.
    Inne mutacje genów supresorowych

    W 10% przypadków stwierdza się mutację genu BRCA2. Odpowiada on za utrzymanie stabilności genetycznej poprzez wpływ na naprawę DNA.

    W 5-10% przypadków raka trzustki w karcynogenezie biorą udział inne geny supresorowe: LKB1 (STK11), TGFBR1/TGFBR2, ACVR1B i MKK4.

    Rozpoznanie[ | edytuj kod]

    Rak w głowie trzustki, na zielono zaznaczono obrys trzustki, czerwone linie wskazują na lokalizację guza, obraz TK
    Zamknięcie żyły głównej dolnej z powodu ucisku przez guz trzustki, obraz TK
    Liczne drobne przerzuty raka trzustki do płuc, RTG klatki piersiowej
    Biopsja cienkoigłowa. Po lewej ułożone w chaotyczny sposób komórki gruczolakoraka trzustki ze zróżnicowaną wielością i kształtem komórek oraz nakładającymi się jądrami komórkowymi. Po prawej prawidłowa tkanka trzustki z regularnie ułożonymi komórkami
    Biopsja cienkoigłowa z komórkami gruczolakoraka trzustki

    Kliniczne rozpoznanie choroby stawia się na podstawie badań obrazowych, których podstawowym celem jest ocena operacyjności choroby. Podstawową metodą diagnostyczną jest tomografia komputerowa jamy brzusznej poszerzona o badanie miednicy i klatki piersiowej, która pozwala na rozpoznanie choroby oraz ocenę jej zaawansowania. Pomocniczo jest stosowana ultrasonografia endoskopowa (EUS), rezonans magnetyczny, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna lub cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (MRCP). Ultrasonografia przezbrzuszna ze względu na trudności w zobrazowaniu trzustki nie jest dobrym wstępnym badaniem. Badania obrazowe i podstawowe badania laboratoryjne umożliwiają zakwalifikowanie chorego do jednej z trzech grup klinicznych: choroba operacyjna, choroba o granicznej operacyjności i choroba nieoperacyjna. Jednak mimo zastosowania odpowiednich badań obrazowych w 23% przypadków po operacyjnym otwarciu jamy brzusznej choroba okazuje się nieoperacyjna. Rozpoznanie histopatologiczne nie jest konieczne przed wykonaniem zabiegu, ale jest wymagane przed rozpoczęciem leczenia neoadiuwantowego lub leczenia ogólnoustrojowego w przypadku choroby nieoperacyjnej.

    Streptozotocyna (ATC: L 01 AD 04) – antybiotyk o działaniu cytostatycznym uzyskiwany ze szczepu Streptomyces griseus. Jest inhibitorem replikacji DNA wykazującym szczególne powinowactwo do DNA komórek β trzustki. Łącząc się z matrycą DNA degraduje ją.Laparotomia (z greki he lapara - brzuch; he tome - cięcie) - termin medyczny określający operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej. Zwykle jest stosowane jako pierwszy etap operacji chirurgicznej, ale może być stosowana również w celach diagnostycznych i nosi wówczas nazwę laparotomii zwiadowczej (łac. laparotomia explorativa).

    Tomografia komputerowa (TK)[ | edytuj kod]

    Tomografia komputerowa jamy brzusznej poszerzona o skany klatki piersiowej i miednicy jest podstawową metodą pozwalającą na rozpoznanie i ocenę zaawansowania raka trzustki.

    Czułość wielorzędowej tomografii komputerowej w wykrywaniu raka trzustki jest wysoka i wynosi 89–97%, choć czułość w wykrywaniu małych zmian poniżej 1,5 cm jest niższa i wynosi 67%. Wykazano, że 70-80% chorych zakwalifikowanych na podstawie oceny zaawansowania w tomografii komputerowej jako chorzy z chorobą operacyjną nie zostało zdyskwalifikowanych po wykonaniu laparotomii z powodu większego zaawansowania choroby niż w ocenie za pomocą badań obrazowych i wykonano u nich zabieg chirurgiczny.

    Aldehyd mrówkowy (formaldehyd, nazwa syst.: metanal), HCHO – organiczny związek chemiczny, pierwszy w szeregu homologicznym aldehydów. Został odkryty przez rosyjskiego chemika Aleksandra Butlerowa w 1859.Zaburzenia depresyjne – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych i lękiem.

    Typowo w tomografii komputerowej rak trzustki jest widoczny jako słabo odgraniczona, hipodensyjna masa w stosunku do niewzmocnionego w TK miąższu trzustki. W 11–27% przypadków guz jest izodensyjny w stosunku do miąższu trzustki i jest niewidoczny lub mało widoczny w tomografii komputerowej. Podejrzenie raka trzustki budzi również powiększenie części lub całego narządu, odcinkowe, dystalne poszerzenie przewodu trzustkowego, zatarcie budowy zrazikowej i widoczna martwica w trzustce.

    Ultrasonografia, USG – nieinwazyjna, atraumatyczna metoda diagnostyczna, pozwalająca na uzyskanie obrazu przekroju badanego obiektu. Metoda ta wykorzystuje zjawisko rozchodzenia się, rozpraszania oraz odbicia fali ultradźwiękowej na granicy ośrodków, przy założeniu stałej prędkości fali w różnych tkankach równej 1540 m/s. W ultrasonografii medycznej wykorzystywane są częstotliwości z zakresu ok. 2-50 MHz. Fala ultradźwiękowa najczęściej generowana jest oraz przetwarzana w impulsy elektryczne przy użyciu zjawiska piezoelektrycznego (opisanego przez braci Curie na przełomie lat 1880-1881). Pierwsze doświadczenia nad wykorzystaniem ultrasonografii w diagnostyce prowadzone były w trakcie i zaraz po II wojnie światowej, a ultrasonografy wprowadzone zostały do szpitali na przełomie lat 60. i 70. XX wieku (jednym z pierwszych klinicznych zastosowań była diagnostyka płodu)Rumień nekrotyczny wędrujący (zespół glukagonoma, ang. necrolytic migratory erythema, glucagonoma syndrome) w ponad 80% przypadków towarzyszy nowotworowi trzustki wywodzącemu się z komórek alfa, wytwarzających glukagon – glukagonoma.

    W diagnostyce raka trzustki zaleca się stosowanie tzw. protokołu trzustkowego, który polega na wykonaniu wielu cienkich poprzecznych skanów cieńszych niż 3 mm oraz odwzorowania czołowego i strzałkowego. Następnie podaje się kontrast i ocenia się fazę miąższową trzustki (późna faza tętnicza) po 35–50 s po podaniu kontrastu oraz ocenia fazę wrotną po 60–90 s. Jednocześnie z kontrastem doustnie podaje się dużą ilość wody celem wypełnienia żołądka i dwunastnicy. Faza miąższowa trzustki ma na celu maksymalne wzmocnienie prawidłowego miąższu trzustki i zwiększenie widoczności hipodensyjnego raka trzustki. W tej fazie ocenia się również stosunek guza do ważnych naczyń krwionośnych, w tym pnia trzewnego i tętnicy krezkowej górnej. Faza wrotna pozwala na ocenę obecności przerzutów w wątrobie oraz ocenę nacieku ważnych naczyń żylnych, w tym żyły wrotnej, żyły głównej dolnej, żyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej. Rekonstrukcje czołowe i strzałkowe są przydatne w ocenie lokalnego zaawansowania guza oraz zajęcia ważnych naczyń krwionośnych.

    Przestrzeń zaotrzewnowa (łac. spatium retroperitoneale) – przestrzeń położona między otrzewną ścienną a powięzią wewnątrzbrzuszną wyściełającą mięśnie tylnej ściany brzucha, część przestrzeni zewnątrzotrzewnowej. U dołu przedłuża się w przestrzeń podotrzewnową. Odpowiednio na tylnej powierzchni przedniej ściany brzucha występuje przestrzeń przedotrzewnowa.NF-κB (nuclear factor kappa-light-chain-enhancer of activated B cells) jest kompleksem białkowym działającym jako czynnik transkrypcyjny. NF-κB występuje w niemal wszystkich komórkach zwierzęcych i bierze udział w odpowiedzi komórki na bodźce, takie jak stres, cytokiny, wolne rodniki, ultrafiolet, czy antygeny. NF-κB odgrywa kluczową rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej na infekcję. Zaburzenia w regulacji NF-κB są powiązane z nowotworami, zapaleniami oraz chorobami autoimmunologicznymi, szokiem septycznym, zakażeniami wirusowymi, oraz niewłaściwym rozwojem układu odpornościowego. NF-κB bierze także udział w procesach związanych z plastycznością synaptyczną oraz pamięcią.

    Rezonans magnetyczny (MRI) i cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (MRCP)[ | edytuj kod]

    Rezonans magnetyczny dzięki nowoczesnym aparatom może być równie przydatny w diagnostyce raka trzustki jak tomografia komputerowa. Stanowi metodę uzupełniającą do tomografii komputerowej, szczególnie w przypadku nieuwidocznienia zmiany w trzustce i z jednoczesną obecnością nieokreślonych zmian ogniskowych w wątrobie lub w przypadku uczulenia na kontrast jodowy.

    Niesteroidowe leki przeciwzapalne, NLPZ, NSLPZ (ang. Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs, NSAIDs) – to szeroka, niejednorodna grupa leków przeciwzapalnych, przeciwbólowych i przeciwgorączkowych. Ich działanie polega na hamowaniu cyklooksygenazy prostaglandynowej (COX). Nazywane są niesteroidowymi ze względu na strukturę, odmienną od innych leków mających właściwości przeciwzapalne – kortykosteroidów.Epigenetyka – nauka zajmująca się badaniem zmian ekspresji genów, które nie są związane ze zmianami w sekwencji nukleotydów w DNA. Ekspresja ta może być modyfikowana przez czynniki zewnętrzne i podlegać dziedziczeniu.

    Jest to przydatna metoda do wykrywania guzów, które w tomografii komputerowej są izodensyjne i pozostają mało widoczne. Typowo rak trzustki jest widoczny jako źle odgraniczona hipointensywna masa w obrazach T1-zależnych. Również w obrazach T2-zależnych guz jest hipointensywny.

    Cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego umożliwia nieinwazyjne zobrazowanie dróg żółciowych i przewodu trzustkowego. Może być uważana za alternatywę dla diagnostyki za pomocą endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej.

    Leki przeciwdepresyjne (tymoleptyki) (ATC N 06 A) − grupa leków psychoaktywnych, wywierająca terapeutyczny wpływ na podstawowe i wtórne cechy zespołu depresyjnego, w tym na chorobowe zaburzenia nastroju. Leki te znajdują również zastosowanie w leczeniu innych zaburzeń psychicznych: zaburzeń lękowych, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, fobii społecznej, w terapii wspomagającej bólu.Karcynogeneza też kancerogeneza lub nowotworzenie – zmiany zachodzące w komórce organizmu, prowadzące do powstania nowotworu. Jest to wieloetapowy proces zachodzący na poziomie DNA komórki. Wyróżnia się w nim trzy (czasem cztery) złożone etapy: inicjację, promocję i progresję. Kancerogeneza jest najczęściej wywoływana czynnikami rakotwórczymi, takimi jak: nadfiolet, azbest, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne czy niektóre wirusy.

    Ultrasonografia przezbrzuszna (USG)[ | edytuj kod]

    Ultrasonografia często jest wstępnym badaniem u chorych zgłaszających niepokojące objawy ze strony jamy brzusznej. Mimo bardzo wysokiej dostępności i nieinwazyjności ultrasonografia nie jest dobrym badaniem przesiewowym. U otyłych chorych trzustka jest bardzo trudna do zobrazowania. Skuteczność badania również bywa mocno utrudniona przez gazy jelitowe.

    Chemokiny – niskocząsteczkowe białka z grupy cytokin wydzielane przez komórki. Nazwa chemokiny pochodzi od angielskich słów chemoattractant cytokines ("cytokiny chemowabiące") i nawiązuje do ich pierwotnie opisanej funkcji chemoatraktantów. Ich aktywność związana jest z pobudzeniem specyficznych dla nich receptorów błonowych. Profil ekspresji tych receptorów decyduje o wrażliwości komórek na bodziec chemotaktyczny. Rola chemokin w kreowaniu odpowiedzi immunologicznej stała się przyczyną, dla której włączono tę grupę białek do rodziny cytokin. Podobnie jak cytokiny, chemokiny charakteryzują się plejotropią, czyli zróżnicowaniem oddziaływania w zależności od typu komórki docelowej oraz obecności kofaktorów i modulatorów. Pomimo plejotropowego charakteru swojej aktywności, chemokiny nawet z różnych grup mogą w określonych warunkach wywoływać ten sam efekt w komórce docelowej (redundancja). Aktywność chemokin kontrolowana jest szeregiem pozytywnych i negatywnych sprzężeń zwrotnych, przy czym wzajemnie mogą one działać zarówno antagonistycznego jak i synergicznie.Stres oksydacyjny – stan braku równowagi pomiędzy działaniem reaktywnych form tlenu a biologiczną zdolnością do szybkiej detoksykacji reaktywnych produktów pośrednich lub naprawy wyrządzonych szkód. Wszystkie formy życia utrzymują w komórkach środowisko redukujące, które jest zachowywane przez aktywność enzymów podtrzymujących stan redukcji poprzez ciągły dopływ energii metabolicznej. Zaburzenia w prawidłowym stanie redukcji mogą wywołać toksyczne działanie poprzez produkcję nadtlenków i wolnych rodników, powodujących oksydacyjne uszkodzenia wszystkich składników komórki, a szczególnie dotkliwe dla komórki są uszkodzenia białek, lipidów i DNA.

    Czułość badania zależy od doświadczenia operatora i waha się od 67 do 90%. Typowo gruczolakorak trzustki jest widoczny jako hipoechogeniczna masa o słabym odgraniczeniu i słabym unaczynieniu. Objawami sugerującymi chorobę nowotworową jest poszerzenie przewodu trzustkowego powyżej 2–3 mm lub nieprawidłowe kontury narządu.

    Guanozyno-5′-trifosforan (GTP) – organiczny związek chemiczny, rybonukleotyd purynowy pełniący funkcję przenośnika energii w komórce. Pełni podobne funkcje do adenozynotrifosforanu (ATP), zawiera dwa wiązania wysokoenergetyczne. GTP bierze udział w reakcjach fosforylacji, a także dostarcza energię w procesie translacji a także transkrypcji. Powstaje w cyklu Krebsa.Białko p53 – czynnik transkrypcyjny o własnościach supresora nowotworowego. Białko p53 jest zaangażowane w regulację wielu procesów komórkowych, a w szczególności aktywacji mechanizmów naprawy DNA lub indukcji apoptozy w odpowiedzi na uszkodzenia DNA.

    Ultrasonografia endoskopowa (EUS)[ | edytuj kod]

    Ultrasonografia endoskopowa jest inwazyjną metodą diagnostyczną polegającą na umieszczeniu w przewodzie pokarmowym endoskopu wyposażonego w głowicę ultrasonograficzną. Sonda umieszczona w bezpośredniej bliskości trzustki umożliwia znacznie dokładniejszą ocenę narządu niż ultrasonografia przezbrzuszna.

    Leukocytoza – zwiększona liczba krwinek białych (leukocytów) (oznaczenie: WBC - ang. white blood cells) w morfologii krwi obwodowej. Na liczbę leukocytów we krwi składają się różne rodzaje krwinek: neutrofile (40-75%), eozynofile (do 4%), bazofile (do 2%), limfocyty (20-40%) oraz monocyty (do 9%).Odźwiernik (stgr. πυλωρος, łac. pylorus), część żołądka, mięśniowy pierścień łączący żołądek z dwunastnicą.

    Ultrasonografia endoskopowa cechuje się bardzo wysoką czułością w rozpoznawaniu raka trzustki osiągającą 93–100%. Ujemna wartość predykcyjna (prawdopodobieństwo braku choroby przy wyniku ujemnym) wynosi blisko 100%, szczególnie w połączeniu z biopsją aspiracyjną cienkoigłową.

    Jest to metoda szczególnie przydatna w wykrywaniu niewielkich zmian nieprzekraczających 2–3 cm, które pozostały niewidoczne w innych metodach diagnostycznych. Metoda stanowi uzupełnienie tomografii komputerowej, szczególnie u chorych z nieuwidocznioną zmianą w trzustce albo o niepewnym zajęciu naczyń krwionośnych lub węzłów chłonnych. EUS pełni dużą rolę w diagnostyce różnicowej zmian torbielowatych trzustki ze względu na możliwość wykonania biopsji aspiracyjnej i dalszych badań cytologicznych i biochemicznych płynu z torbieli. Wykorzystywana jest również do rozróżniania niezłośliwego od związanego z chorobą rozrostową zwężenia przewodu trzustkowego.

    Reaktywne formy tlenu (RFT lub ROS, z ang. reactive oxygen species) – reaktywne indywidua chemiczne zawierające w swoim składzie atomy tlenu z niesparowanym elektronem (rodniki) lub wiązania O−O i zdolne do uczestniczenia w reakcjach chemicznych, które odgrywają znaczącą rolę w metabolizmie i starzeniu się organizmów żywych.Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, Policykliczne węglowodory aromatyczne (w skrócie WWA od Wielopierścieniowe Węglowodory Aromatyczne lub PAH z angielskiego Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) – policykliczne węglowodory zawierające skondensowane pierścienie aromatyczne bez podstawników. Wiele z nich podejrzewanych jest lub ma udowodnione własności kancerogenne.

    Typowo w ultrasonografii endoskopowej gruczolakorak jest widoczny jako niejednorodna hipoechogenna masa o niejednorodnych granicach.

    Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ERCP)[ | edytuj kod]

    Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna jest wykonywana głównie w ramach leczenia endoskopowego, szczególnie protezowania dróg żółciowych. Metoda pozwala na wykonanie biopsji szczoteczkowej.

    Pozytonowa tomografia emisyjna w połączeniu z tomografią komputerową (PET-TK)[ | edytuj kod]

    Pozytonowa tomografia emisyjna w połączeniu z tomografią komputerową nie jest rutynowo stosowana w początkowej diagnostyce raka trzustki. Jest wykonywana u chorych z dużym klinicznym podejrzeniem raka trzustki jako dodatkowe badanie po wykonaniu tomografii komputerowej, szczególnie u chorych z chorobą o granicznej operacyjności, dużym guzem pierwotnym, wysokim stężeniem CA 19-9, powiększonych regionalnych węzłach chłonnych i chorych z nasilonymi objawami choroby.

    Rak pęcherza moczowego (ang. bladder cancer) – choroba nowotworowa pęcherza moczowego, najczęściej wywodząca się z komórek nabłonka przejściowego (urothelium) błon śluzowych wyścielających światło narządu. Rak (carcinoma) stanowi zdecydowaną większość złośliwych nowotworów pęcherza moczowego.Otyłość (łac. obesitas) – patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne, mogące prowadzić do niekorzystnych skutków dla zdrowia. Za otyłość uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet. Otyłości towarzyszy nadwaga, czyli nadmierna masa ciała powyżej masy optymalnej.

    W diagnostyce guza pierwotnego badanie wykazuje dużą czułość wynoszącą 89% i swoistość wynoszącą 88%.

    Jest przydatną metodą w ocenie zaawansowania choroby nowotworowej. W wykrywaniu przerzutów odległych PET wykazuje wyższą czułość niż tomografia komputerowa.

    Laparoskopia[ | edytuj kod]

    Laparoskopia jest cenną inwazyjną metodą diagnostyczną w ocenie obecności przerzutów w otrzewnej i powierzchniowych przerzutów w wątrobie, których nie można wykryć w badaniach obrazowych.

    Czynnik transkrypcyjny jest białkiem wiążącym DNA na obszarze promotora bądź sekwencji wzmacniającej w specyficznym miejscu lub regionie, gdzie reguluje proces transkrypcji. Czynniki transkrypcyjne mogą być selektywnie aktywowane, bądź dezaktywowane przez inne białka, najczęściej na ostatnim etapie przekazywania sygnału w komórce.Nudności (stgr. ναυτεία, łac. nausea, vomitus, ang. nausea) – nieprzyjemne, niebolesne, subiektywne odczucie silnej potrzeby zwymiotowania. Mogą mu towarzyszyć: ślinotok, tachykardia, zblednięcie skóry i potliwość. Nudności zazwyczaj poprzedzają wymioty i odruchy wymiotne, chociaż mogą występować niezależnie.

    Jednak laparoskopia nie zastępuje diagnostyki obrazowej i nie jest wykonywana rutynowo. Może być przydatna u chorych z rozpoznaną graniczną resekcyjnością guza pierwotnego z dużym podejrzeniem choroby uogólnionej oraz u chorych z granicznie operacyjną chorobą przed podaniem leczenia neoadiuwantowego. Pozwala to uniknąć niepotrzebnej laparotomii (operacyjnego otwarcia jamy brzusznej) u chorych z chorobą rozsianą.

    p21 / WAF1 (znany również jako inhibitor 1 kinaz zależnych od cyklin lub białko oddziałujące z CDK 1) – białko, które u człowieka kodowane jest przez gen CDKN1A, zlokalizowany na chromosomie 6 (6p21.2).Nandrolon (19-nortestosterone) – organiczny związek chemiczny z grupy sterydów anabolicznych, lek o działaniu anabolicznym i androgennym. Dostępny handlowo w postaci estrów. Spośród 11 pochodnych nandrolonu najczęściej spotykany jest dekanian, rzadziej fenylopropionian. W Polsce występował w latach 80. i 90. XX w. wieku jako fenylopropionian pod nazwą Nerabolil (Gedeon Richter, 25 mg) importowany z Węgier. Obecnie oficjalnie dostępna jest pochodna dekanianowa pod nazwą Deca-Durabolin (50 mg, Organon) oraz siarczan Keratyl (5 ml, Bausch & Lomb).

    Stwierdzenie w badaniu cytologicznym z jamy otrzewnej komórek nowotworowych jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby w stadium przerzutowym.

    Biopsja[ | edytuj kod]

    Rozpoznanie histopatologiczne nie jest konieczne do klinicznego rozpoznania choroby i zakwalifikowania chorego do leczenia operacyjnego, jednak wykonanie biopsji jest niezbędne przed zastosowaniem leczenia neoadiuwantowego oraz przed ogólnoustrojowym leczeniem choroby zaawansowanej. Biopsja cienkoigłowa może być wykonana endoskopowo pod kontrolą ultrasonografii endoskopowej (EUS) lub przezskórnie pod kontrolą tomografii komputerowej. Preferowana jest biopsja wykonana podczas endoskopii, ponieważ daje zdecydowanie niższe ryzyko rozsiewu choroby podczas wykonywania procedury, a dodatkowo niesie niższe ryzyko uszkodzenia jelit, istotnego krwawienia i powikłań zakaźnych niż biopsja przezskórna.

    Hamartoma (łac. hamartoma, z gr. αμάρτωμα = błąd, ang. hamartoma) – guz o charakterze nienowotworowym, będący zaburzeniem rozwojowym. Hamartoma zbudowany jest z dojrzałych tkanek normalnie występujących w danym narządzie, ale chaotycznie rozmieszczonych w guzie, nierzadko w zaburzonych proporcjach ilościowych. Hamartoma występują w różnych narządach – często są rozpoznawane w płucach (hamartoma pulmonis), na zdjęciach przeglądowych klatki piersiowej dają obraz cienia okrągłego; hamartoma podwzgórza (hamartoma hypothalami) może być objawowy, wywierając ucisk na sąsiadujące struktury mózgowia i zaburzając ich czynność. Guzy te mogą stanowić część obrazu klinicznego zespołów wad wrodzonych, np. liczne hamartomata są charakterystyczne dla zespołu Cowden i stwardnienia guzowatego. Stan w którym występują liczne hamartoma określa się jako hamartomatosis.Karbamazepina (ATC N03AF01) – lek psychotropowy, pochodna dibenzoazepiny (iminostilbenu) o strukturze zbliżonej do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, lek przeciwdrgawkowy i stabilizujący nastrój, używany głównie do leczenia padaczki i choroby afektywnej dwubiegunowej.

    Biopsja jest bardzo dokładną metodą pozwalającą stwierdzenie nowotworu złośliwego. Wykazano, że 97% guzów cytologicznie zakwalifikowanych jako nowotwory złośliwe okazały się złośliwe w klinicznej obserwacji, jednak 13% guzów ocenionych jako łagodne okazywało się złośliwymi.

    Jeśli biopsja nie potwierdziła obecności nowotworu złośliwego, to jest ona przynajmniej raz powtórnie wykonywana. W przypadku ewidentnej klinicznej obecności choroby niediagnostyczne biopsje nie mogą opóźniać leczenia chirurgicznego.

    Gen (gr. γένος – ród, pochodzenie) – podstawowa jednostka dziedziczności determinująca powstanie jednej cząsteczki białka lub kwasu rybonukleinowego zapisana w sekwencji nukleotydów kwasu deoksyrybonukleinowego.Płuco (łac. pulmo) – pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy kręgowców oddychających powietrzem atmosferycznym. Do kręgowców tych zaliczane są też – prócz płazów, gadów, ptaków i ssaków – ryby dwudyszne, które w niesprzyjających warunkach atmosferycznych oddychają pojedynczym, workowatym płucem, powstałym z przekształconego pęcherza pławnego. W ciągu rozwoju rodowego kręgowców z przedniego odcinka jelita powstają dwa różne narządy oddechowe – płuca i skrzela. U ryb ulegają degeneracji płuca (z wyjątkiem wspomnianych już ryb dwudysznych), a u zwierząt lądowych – skrzela. Przypuszczalnie płuca pochodzą z aparatu hydrostatycznego podobnego do pęcherza pławnego ryb (według niektórych pęcherz pławny ryb jest zdegenerowanym płucem). Występują jednak wątpliwości, gdyż pęcherz pławny powstaje po stronie tylnej (grzbietowej) cewy jelitowej, płuca natomiast po stronie przedniej (brzusznej). Wykształcenie płuc zostało wywołane przez wzmożone zapotrzebowanie na tlen zwierząt lądowych. Również ich rozwój (coraz silniejsze fałdowanie) ma ścisłe powiązanie z zapotrzebowaniami energetycznymi organizmów (zwiększeniem tempa metabolizmu). Listkiem zarodkowym, z którego powstają płuca jest entoderma.

    Badanie histopatologiczne[ | edytuj kod]

    Badanie histopatologiczne umożliwia ostateczne rozpoznanie choroby, które jest konieczne przed rozpoczęciem leczenia ogólnoustrojowego, w tym leczenia neoadiuwantowego. Rozpoznanie histopatologiczne nie jest jednak konieczne przed wykonaniem potencjalnie radykalnego zabiegu, ponieważ chorzy są kwalifikowani do operacji na podstawie badań obrazowych.

    Złośliwość histologiczna, grading – są to histopatologiczne cechy pozwalające ocenić i sklasyfikować biologiczną złośliwość nowotworu. Patomorfologiczne stopniowanie (grading), obok stopniowania klinicznego (klasyfikacja TNM), jest standardowym elementem oceny nowotworu, które ma duże znaczenie w doborze optymalnego postępowania leczniczego i oceny rokowania chorego.Cyklofosfamid (łac. Cyclophosphamidum) – organiczny związek chemiczny z grupy cyklicznych diamidofosforanów (diamidów kwasu fosforowego), zawierający pierścień 1,3,2-oksazafosfinanowy i fragment iperytu azotowego (−N(CH2CH2Cl)2) jako amidowy ligand egzocykliczny. Stosowany jako lek cytostatyczny z grupy leków alkilujących. Działanie biologiczne opiera się na interakcjach alkilujących metabolitów powstałych w wyniku przemian metabolicznych z DNA, co doprowadza do jego fragmentacji, a w konsekwencji do śmierci komórki. Jest cytostatykiem fazowo-niespecyficznym, swoistym dla cyklu komórkowego. Jest, podobnie jak doksorubicyna, jednym z najczęściej stosowanych cytostatyków.

    Badanie histopatologiczne materiału pooperacyjnego umożliwia ostateczne rozpoznanie typu histopatologicznego, stopnia złośliwości histologicznej, ocenę wielkości i nacieku guza pierwotnego, zajęcia węzłów chłonnych, nacieku naczyń i nerwów, ocenę marginesów chirurgicznych i innych cech koniecznych do oceny zaawansowania choroby.

    Fentanyl (łac. Fentanylum) – organiczny związek chemiczny, pochodna piperydyny; syntetyczny środek przeciwbólowy i anestezjologiczny (anestetyk) . Jest agonistą receptorów opioidowych. Pobudza wytwarzanie serotoniny, zmniejsza stężenie endorfin w osoczu. Ma bezpośredni wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN).Helicobacter pylori (w skrócie Hp, dawna nazwa Campylobacter pylori) – gram-ujemna bakteria o helikalnym kształcie, zaliczana do pałeczek. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zainfekowanych tą bakterią jest ok. 70% ludzi w krajach rozwijających się i ok. 30% w krajach rozwiniętych. Jej obecność zwiększa ryzyko wystąpienia takich schorzeń jak zapalenie żołądka typu B (mogące prowadzić do powstania nowotworu) i wrzody trawienne. Obecnie wiadomo, że H. pylori odpowiada w przybliżeniu za 80% przypadków choroby wrzodowej żołądka i 90% przypadków choroby wrzodowej dwunastnicy. Jednakże u większości zakażonych osób choroba nie rozwija się; wysunięto wiele hipotez wyjaśniających ten fakt, ale żadna z nich nie uzyskała powszechnej aprobaty. Uważa się, że helikalny kształt bakterii (od którego wzięła się nazwa rodzaju) ma jej ułatwiać ruch w warstwie śluzu.

    Markery nowotworowe[ | edytuj kod]

    Pod względem klinicznej przydatności w diagnostyce przebadano kilka markerów nowotworowych, w tym CEA, CA 125 i CA 242, jednak największe kliniczne znaczenie ma antygen CA 19-9. CA 19-9

    CA 19-9 jest najbardziej przydatnym markerem nowotworowym w diagnostyce raka trzustki. Marker wykazuje wysoką czułość, sięgającą około 80%, i dobrą specyficzność, wynoszącą 82–90% u objawowych chorych. Marker nie jest swoisty dla raka trzustki i jego poziom bywa podwyższony przy różnych chorobach wątroby, dróg żółciowych i trzustki, a także przy innych chorobach nowotworowych. Ze względu na niską dodatnią wartość predykcyjną jest słabym markerem do badań przesiewowych.

    Protoonkogen, c-onc (gr. προτοσ = pierwszy, pierwotny) – gen obecny w prawidłowej komórce, potencjalnie (lecz nie aktualnie) zdolny do wyzwolenia procesu transformacji nowotworowej. Uwarunkowana mutacją zmiana jego ekspresji sprawia, że przekształca się w onkogen, tj. gen bezpośrednio aktywujący transformację nowotworową komórki. Stanowią ok. 1% wszystkich genów.Drabina analgetyczna jest to zdefiniowany przez WHO w 1986 r. schemat stosowania leków przeciwbólowych oraz innych farmaceutyków podawanych w celu zmniejszenia doznań bólowych chorego.

    Przedoperacyjny poziom CA 19-9 koreluje ze stadium choroby i operacyjnością guza. Pooperacyjne niskie stężenie lub spadek stężenia CA 19-9 również koreluje z rokowaniem przeżycia leczonych. U chorych leczonych neoadiuwantowo stężenie CA 19-9 jest dobrym markerem rokowniczym.

    W celach rokowniczych zaleca się badanie CA 19-9 przed operacją, po operacji i przed podaniem leczenia adiuwantowego.

    Erlotynib – organiczny związek chemiczny. W postaci chlorowodorku stosowany jako lek w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuc, raka trzustki i innych nowotworów.Rak żołądka (łac. carcinoma ventriculi, ang. gastric cancer, stomach cancer) – pierwotny nowotwór złośliwy żołądka wywodzący się z nabłonka błony śluzowej żołądka.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Fluorouracyl, 5-FU (łac. Fluorouracilum) – organiczny związek chemiczny z grupy zasad pirymidynowych; fluorowa pochodna uracylu. Jest cytostatykiem należącym do antymetabolitów pirymidyn i jest stosowany jako przeciwnowotworowy lek fazowo-specyficzny (faza S).
    Błonnik (błonnik pokarmowy, włókno pokarmowe) – kompleks heterogennych substancji pochodzenia roślinnego nie ulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka oraz zwierząt monogastrycznych. Jest to mieszanina substancji o charakterze polisacharydowym (celuloza, hemicelulozy, pektyny, gumy, śluzy) i niepolisacharydowym (ligniny, kutyny). Odgrywa on ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego.
    PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.
    Margines chirurgiczny – jest to pasmo zdrowych tkanek wyciętych wraz z usuwanym fragmentem nieprawidłowych, zmienionych chorobowo tkanek. W chirurgii onkologicznej oznacza usunięcie guza w obrębie zdrowych tkanek wolnych od nacieku nowotworowego, co warunkuje doszczętność onkologiczną zabiegu.
    Antygen rakowopłodowy (ang. carcino-embryonic antigen, CEA) jest glikoproteiną pochodzenia płodowego, którego poziom wzrasta w następujących sytuacjach:
    Miastenia (miastenia rzekomoporaźna, choroba Erba-Goldflama, łac. myasthenia gravis, ang. myasthenia gravis) – nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się nużliwością (szybkim zmęczeniem i osłabieniem) mięśni szkieletowych. Przyczyną miastenii jest proces autoimmunologiczny, skierowany przeciwko receptorom acetylocholinowym.
    Żołądek (łac. ventriculus, stomachus, gr. gaster) – narząd stanowiący część przewodu pokarmowego, którego zasadniczą rolą jest trawienie zawartych w pokarmie białek (nie zachodzi trawienie tłuszczów, a trawienie cukrów jest wręcz hamowane przez niskie pH żołądka). Żołądek wydziela sok żołądkowy zawierający enzymy trawienne:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.438 sek.