• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Raga - muzyka

    Przeczytaj także...
    Klasyczna muzyka indyjska sięga korzeniami najstarszych dokumentów tradycji hinduistycznej, Wed. Samaweda, jeden z czterech zbiorów wchodzących w skład Wed, szeroko zajmuje się muzyką. Klasyczna muzyka indyjska wywodzi się z praktyk medytacyjnych. Wszystkie cztery formy tych melodii (ragi) mają wpływać na różne czakry (centra energetyczne) na drodze do Kundalini.Tala - zasadniczy motyw rytmiczny w klasycznej muzyce indyjskiej, nadający utworowi strukturę. Najczęściej stosowanym instrumentem w muzyce północnych Indii jest tabla, czasami również pakhawadź, zaś w stylu południowym - mridanga. Na koncertach nadaswaram mridangę zastępuje thavil.
    Alap – otwierająca sekcja ragi w stylu hindustańskim klasycznej muzyki indyjskiej. Alap jest improwizowany, wykonywany w wolnym tempie bez metrum i bez akompaniamentu (z wyjątkiem tambury). Zarówno w wykonaniu instrumentalnym, jak i wokalnym, ta część ragi może trwać ponad godzinę. Kolejne części ragi to dźor (z wprowadzeniem stałego rytmu) i dźhala (w dhrupadzie nomtom). Niekiedy obie te części utworu traktuje się jako części alapu. Instrumenty zwykle wykorzystywane do wykonywaniu alapu:
    Wasant ragini (raga wiosenna) - XVIII-wieczna miniatura radżpucka, przedstawiająca Krysznę tańczącego z pasterkami
    Ragaputra Velavala, raga Bhairavi, malarstwo w stylu Basohli

    Raga (z sanskrytu: राग rāga) - w klasycznej muzyce indyjskiej typ melodii i tonu o charakterystycznym wyrazie emocjonalnym, stanowiący podstawę do improwizacji muzycznej. Utwory klasyfikowane są jako męskie (raga) i żeńskie (ragini), odpowiadają im określone bóstwa, często przedstawiane w formie artystycznej, nazywane również raga lub ragini.

    Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.Melodia – jeden z elementów dzieła muzycznego, będący szeregiem dźwięków określającym długość ich trwania i odległości między nimi. Dźwięki te muszą następować po sobie w logicznym porządku. Sama melodia jest powiązana przede wszystkim z rytmem. Wiąże się również z elementami ekspresji muzycznej: dynamiką i artykulacją, z następstw dźwięków wynikają połączenia harmoniczne.

    Skodyfikowane ragi stanowią kanon w muzyce indyjskiej. Klasyczna raga rozpoczyna się preludium zwanym alapem, o bardzo zróżnicowanej długości w zależności od nastroju muzyka, wykonywanego bez akompaniamentu instrumentów perkusyjnych. Raga właściwa, o nazwie gat rozpoczyna się z chwilą wejścia bębna, ustalającego od tej chwili rytm i tempo utworu. Rytm organizowany jest wokół coraz bardziej złożonych tematów. Tempo wzrasta zazwyczaj pod koniec utworu. Pełna raga składa się z czterech części, określanych na Północy nazwami sthai, antara, sańćari i abhog; na Południu odpowiadają im: pallavi, anupallavi, ćaran i ponownie pallavi. W pierwszej części podejmuje się główny temat, w drugiej - dodatkowy, zwykle w wyższych rejestrach, w trzeciej następuje rozwój obu tematów, czwarta to zakończenie. Ze względu na tradycję improwizacji i wprowadzanie częstych modyfikacji często bywa stosowane płynne przejście od jednej ragi do kolejnej. Ciąg takich następujących po sobie utworów określany jest nazwą ragamala ("girlanda rag"). W takich przypadkach koncert może trwać wiele godzin, poszczególne utwory oddają zmieniający się nastrój pory dnia i nocy. Tradycyjnie z jednej męskiej ragi wyprowadzano pięć pochodnych utworów "żeńskich" - symbolicznie pięć żon boga.

    Improwizacja – spontaniczne tworzenie. W muzyce to sposób grania polegający na układaniu przez instrumentalistę lub wokalistę swojej partii podczas grania (np. w trakcie występu), przez co proces tworzenia utworu zbiega się w czasie z jego wykonaniem. Może polegać również na modyfikacjach wykonywanego tematu.Muzyka (gr. mousike, cz. hudba, staropol. gędźba) – sztuka organizacji struktur dźwiękowych w czasie. Jedna z dziedzin sztuk pięknych, która wpływa na psychikę człowieka przez dźwięki.

    Przypisy

    1. Anna Czekanowska: Kultury muzyczne Azji, str. 148

    Bibliografia[]

  • Anna Czekanowska: Kultury muzyczne Azji, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1981 ISBN 83-224-0163-9
  • Zobacz też[]

  • tala
  • Linki zewnętrzne[]

  • Raga Bhairavi - audio
  • Ali Akbar Khan: Raga Basant Mukhari - audio



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.