• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rafael Santi



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Nadworny malarz – tytuł nadawany przez królów i książęta, znanym i wybitnym malarzom. Mieli oni prawo do portretowania królów i rodziny królewskiej oraz pierwszeństwo do wykonywania malarskich zleceń dworu.Panteon w Rzymie (łac. Pantheon, z greckiego Πάνθειον, pan – wszystko, theoi – bogowie, panteon – miejsce poświęcone wszystkim bogom), to okrągła świątynia na Polu Marsowym, ufundowana przez cesarza Hadriana w roku 125 na miejscu wcześniejszej z 27 r. p.n.e., zniszczonej w pożarze w 80 r. n.e.
    Styl, malarstwo[ | edytuj kod]

    We wczesnej twórczości styl Rafaela jest naśladownictwem, a czasem niemal mistrzowskim kopiowaniem stylu Perugina. Jednak nawet w dziełach niewątpliwie wzorowanych na nim można uchwycić różnicę. Przykładem jest obraz Zaślubiny Marii z Józefem (Lo Sposalizio), wzorowany na powstającym w tym samym czasie obrazie Perugina pod tym samym tytułem. Oba obrazy posiadają niemal jednakową scenerię i podobne rozłożenie postaci, jednak obraz Rafaela różni się od obrazu jego mistrza giętkością i naturalnością ruchów. Podczas gdy Perugino stosuje już nieco przestarzałą manierę izokefalii (umieszczania głów postaci na jednym poziomie), u Rafaela analogiczne postacie są wyższe lub niższe, stoją swobodnie i nie wyglądają jak ustawione w jednym rzędzie. Wkrótce Rafael porzucił wzorowanie się na dziełach konserwatywnego mistrza i stworzył nowy styl. Niewątpliwie na rozwój stylu malarskiego Rafaela miały wielki wpływ dzieła Michała Anioła, a zwłaszcza Leonarda da Vinci. Z dzieł Leonarda przyswoił sobie Rafael manierę sfumato, choć stosował ją bardziej umiarkowanie niż sam Leonardo.

    Muzeum Narodowe Thyssen-Bornemisza (hiszp. Museo Nacional Thyssen-Bornemisza) – hiszpańskie muzeum sztuki mieszczące się w Madrycie, w Palacio de Villahermosa. Madonna Sykstyńska – obraz Rafaela Santi. Datowany na lata 1513-1514. Obraz znajduje się w Galerii Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie.

    Do najbardziej znanych dzieł malarskich Rafaela należy słynna Madonna Sykstyńska. Została namalowana w latach 1513–1514. Pierwotnie obraz ten był prawdopodobnie przeznaczony dla kościoła św. Sykstusa w Piacenzy, jak Nico pisze Giorgio Vasari, pierwszy biograf Rafaela i wielu innych artystów renesansu. Istnieją hipotezy, że miał być to obraz zdobiący nagrobek Juliusza II. Jako Madonna została przedstawiona urodziwa kochanka Rafaela Margherita Luti, zwana La Fornarina. Po lewej stronie adorujący ją św. Sykstus ma twarz papieża Juliusza II. Po prawej stronie obrazu stoi święta Barbara, patronka umierających. Obraz, będący pierwotnie własnością zakonników klasztoru świętego Sykstusa został w 1754 zakupiony (zresztą za pieniądze z budżetu Rzeczypospolitej) przez Augusta III Sasa i dziś jest ozdobą drezdeńskiej Gemäldegalerie.

    Giovanni Santi (ur. ok. 1440 w Colbordolo, zm. 1494 w Urbino) – włoski malarz i poeta, malarz nadworny na dworze Federico da Montefeltro, władcy Urbino. Uczeń Piero della Francesci. Ojciec Rafaela.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Również słynne są freski Rafaela w Stanzach Watykańskich, a zwłaszcza najbardziej z nich znana i kojarzona z imieniem Rafaela Szkoła Ateńska. Jest to monumentalny fresk na ścianie, ograniczony łukiem sklepienia, przedstawiający spotkanie najwybitniejszych filozofów starożytności. Dzieło Rafaela jest alegorią Rozumu jako drogi wiodącej do poznania Prawdy.

    Michelangelo Buonarroti (Michał Anioł, Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; ur. 6 marca 1475 w Caprese, prowincji Toskanii we Włoszech, zm. 18 lutego 1564 w Rzymie) – włoski malarz, rzeźbiarz, poeta i architekt epoki Odrodzenia.Zmartwychwstanie Chrystusa, zwane również Zmartwychwstaniem Kinnairda (od nazwiska ostatniego właściciela) – to obraz olejny na desce autorstwa włoskiego artysty renesansu, Rafaela Santiego, powstały w latach (1499-1502). Obecnie znajduje się w Museu de Arte de São Paulo.

    Rafael nader często portretował na swoich obrazach samego siebie oraz osoby sobie znane. Tak też jest w Szkole Ateńskiej, gdzie Platon (lewa z postaci centralnych) posiada twarz Leonarda da Vinci, siedzący na schodach Heraklit to sportretowany Michał Anioł, natomiast kreślący znaki cyrklem Euklides posiada fizjonomię Donata Bramante. Sam Rafael także jest widoczny – stoi nieco na uboczu jako drugi od prawej strony, obok Klaudiusza Ptolemeusza.

    Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek. Ermitaż, Państwowe Muzeum Ermitażu (Эрмитаж, z fr. ermitage – "pustelnia") – rosyjskie muzeum państwowe w Sankt Petersburgu. Mieści się w pięciu pałacach nad brzegiem Newy. Nazwa muzeum pochodzi od jednego z pałaców zimowych Piotra I.

    Pod koniec życia (1518) namalował 2 obrazy ofiarowane przez Watykan królowi Francji, Franciszkowi I: Święta Rodzina Franciszka I oraz Święty Michał. Ostatnim dziełem artysty był obraz ołtarzowy Przemienienie Pańskie.

    Dzieła zebrane[ | edytuj kod]

    Wczesny okres (do 1503)[ | edytuj kod]

  • Zmartwychwstanie Chrystusa (Zmartwychwstanie Kinnairda) – 1499–1502, olej na desce, 52 × 44 cm, Museum of Art, São Paulo
  • Anioł – 1500–1501, olej na desce, 31 × 27 cm, Pinacoteca Civica, Brescia
  • Anioł – 1500–1501, olej na desce, 57 × 36 cm, Luwr, Paryż
  • Św. Sebastian – 1501–1502, olej na desce, 43 × 34 cm, Accademia Carrara, Bergamo
  • Madonna z Dzieciątkiem i świętymi (Ołtarz Colonny) – 1501–1502, tempera na desce, 172,4 × 172,4 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
  • Madonna Solly’ego – ok. 1502, olej na desce, 52 × 38 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Portret mężczyzny – ok. 1502, olej na desce, 45 × 31 cm, Galleria Borghese, Rzym
  • Madonna z Dzieciątkiem, błogosławiącymi i świętymi: Hieronimem i Franciszkiem (Madonna von der Roppa) – ok. 1502, olej na desce, 34 × 29 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Ukrzyżowanie – 1502–1503, olej na desce, 281 × 165 cm, National Gallery w Londynie
  • Ołtarz Oddich ( Koronacja Matki Boskiej) – 1502–1504, olej na płótnie, 267 × 163 cm, Muzea Watykańskie
  • Zwiastowanie – 1502–1504, olej na płótnie, 27 × 50 cm, Muzea Watykańskie (predella ołtarza)
  • Pokłon Trzech Króli – 1502–1504, olej na płótnie, 27 × 50 cm, Muzea Watykańskie (predella ołtarza)
  • Ofiarowanie Jezusa w świątyni – 1502–1504, olej na płótnie, 27 × 50 cm, Muzea Watykańskie (predella ołtarza)
  • Portret mężczyzny – 1502–1504, olej na desce, 48 × 37 cm, Liechtenstein Museum, Wiedeń
  • Madonna Diotalevi – ok. 1503, olej na desce, 69 × 50 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Madonna z Dzieciątkiem i książką – 1503, olej na desce, 55 × 40 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Okres florencki (1504–1508)[ | edytuj kod]

  • Trzy Gracje – 1504, olej na desce, 17 × 17 cm, Musée Condé, Chantilly
  • Zaślubiny Marii z Józefem – 1504, olej na desce, 170 × 117 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
  • Sen rycerza – 1504, tempera na desce, 17 × 17 cm, National Gallery w Londynie
  • Portret Perugina – ok. 1504, tempera na desce, 57 × 42 cm, Uffizi, Florencja
  • Portret Pietra Bembo – ok. 1504, olej na desce, 54 × 69 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
  • Portret Elżbiety Gonzagi – ok. 1504, olej na płótnie, 53 × 37,5 cm, Uffizi, Florencja
  • Madonna di Granduca – 1504, olej na desce, 84 55 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Madonna Connestabile – 1504–1505, tempera na desce, 17,5 × 18 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Św. Michał walczący z szatanem – 1505, olej na desce, 29 × 25 cm, Luwr, Paryż
  • Św. Jerzy walczący ze smokiem – 1505, olej na desce, 30 × 26 cm, Luwr, Paryż
  • Ołtarz Ansideich – 1505, olej na desce, 217 × 148 cm, National Gallery w Londynie
  • Chrystus błogosławiący – 1505, olej na desce, 30 × 25 cm, Pinacoteca Civica, Brescia
  • Madonna Terranuova – ok. 1505, olej na desce, śr. 86 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Portret młodzieńca z jabłkiem – 1505, olej na desce, 47 × 35 cm, Uffizi, Florencja
  • Dama z jednorożcem – ok. 1505, olej na desce, 65 × 51 cm, Galleria Borghese, Rzym
  • Św. Jerzy zabijający smoka – 1505–1506, olej na desce, 28,5 × 21,5 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Donna Gravida (Brzemienna) – 1505–1506, olej na desce, 66 × 52 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Portret Angola Doniego – 1505–1507, olej na desce, 63 × 45 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Portret Maddaleny Doni – 1505–1507, olej na desce, 63 × 45 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Autoportret – 1506, olej na desce, 45 × 33 cm, Uffizi, Florencja
  • Madonna ze szczygłem – 1506, olej na desce, 107 × 77,2 cm, Uffizi, Florencja
  • Madonna del Prato (Madonna na łące) – 1506, olej na desce, 113 × 88 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń
  • Madonna z goździkiem – 1506, olej na desce, 29 × 23 cm, National Gallery w Londynie
  • Madonna ze św. Józefem bez brody (Święta Rodzina) – 1506, tempera na desce, 74 × 57 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
  • Święta Rodzina ze św. Elżbietą i św. Janem (Święta Rodzina Canigianich) – 1507, olej na desce, 131 × 107 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
  • Piękna Ogrodniczka (Madonna z Dzieciątkiem i św. Janem) – 1507, olej na desce, 122 × 80 cm, Luwr, Paryż
  • Złożenie do grobu (Retabulum Baglionich) – 1507, olej na desce, 184 × 176 cm, Galleria Borghese, Rzym
  • Święta Rodzina z barankiem – 1507, olej na desce, 29 × 21 cm, Prado, Madryt
  • Madonna del Cardellino – 1507, olej na desce, 107 × 77 cm, Uffizi, Florencja
  • Madonna z Dzieciątkiem – ok. 1507, olej na płótnie, 81 × 56 cm, Scottish National Gallery, Edynburg
  • Guidobaldo da Montefeltro – ok. 1507, olej na desce, 71 × 50 cm, Uffizi, Florencja
  • La Muta (Niema) lub Portret młodej kobiety – 1507–1508, olej na desce, 64 × 48 cm, Galleria Nazionale delle Marche, Urbino
  • Św. Katarzyna Aleksandryjska – 1508, olej na desce, 72 × 55 cm, National Gallery w Londynie
  • Madonna Tempi – 1508, olej na desce, 75 × 51 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
  • Madonna Colonna – ok. 1508, olej na desce, 77 × 56 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Madonna z Dzieciątkiem i małym św. Janem – ok. 1508, tempera i olej na desce, 29 × 22 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
  • Okres rzymski (1509–1520)[ | edytuj kod]

  • Portret młodzieńca – 1509–1511, olej na desce, 75 × 59 cm, Muzeum Czartoryskich w Krakowie (zaginiony podczas II wojny światowej)
  • Kardynał Alessandro Farnese – 1509–1511, olej na desce, 132 × 86 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Madonna del Velo – 1509–1510, olej na desce, 120 × 90 cm, Musée Condé, Chantilly
  • Madonna z Dzieciątkiem i małym św. Janem – 1510, olej na płótnie, 39 × 33 cm, National Gallery w Londynie
  • Madonna z Dzieciątkiem (Madonna z niebieskim diademem) – 1510–1511, olej na desce, 68 × 48 cm, Luwr, Paryż
  • Portret kardynała – 1510–1511, olej na desce, 79 × 61 cm, Prado, Madryt
  • Madonna d’Alba – 1511, olej na płótnie, śr. 98 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Portret Juliusza II – 1511–1512, olej na płótnie, 108 × 80,7 cm, National Gallery w Londynie
  • Portret papieża Juliusza II della Rovere – 1512, olej na desce, 108,5 × 80 cm, Uffizi, Florencja
  • Madonna di Foligno – 1512, olej na płótnie, 320 × 194 cm, Muzea Watykańskie
  • Portret kardynała Tommassa Inghiramiego – ok. 1513, Isabella Stewart Gardner Museum, Boston
  • Madonna Candelabra – ok. 1513, olej na desce, 65,7 × 64 cm, Walters Art Museum, Baltimore
  • Madonna Sykstyńska – 1513–1514, olej na płótnie, 265 × 196 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
  • Madonna della Sedia – 1514, olej na desce, śr. 71 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Madonna Dell’Impannata – 1513–1514, olej na desce, 158 × 125 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Madonna della Tenda – 1514, olej na desce, 65,8 × 51,2 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
  • Bindo Altoviti – ok. 1514, olej na desce, 60 × 44 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Św. Cecylia – 1514, olej na desce, 220 × 136 cm, Pinacoteca Nazionale, Bolonia
  • Portret młodego mężczyzny – ok. 1515, olej na desce, 44 × 29 cm, Muzeum Thyssen-Bornemisza, Madryt
  • Portret Baltazara Castiglione – ok. 1515, olej na płótnie, 82 × 67 cm, Luwr, Paryż
  • Portret Tommassa Inghiramiego – 1515–1516, olej na desce, 91 × 61 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • La Donna Velata – 1516, olej na płótnie, 82 × 60,5 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Andrea Navagerro i Agostino Beazzano – 1516, olej na desce, 76 × 107 cm, Galleria Doria Pamphilj, Rzym
  • Portret kardynała Bibbieny – ok. 1516, olej na płótnie, 85 × 66,3 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Droga na Kalwarię (Boleść sycylijska) – 1516–1517, olej na płótnie, 318 × 229 cm, Prado, Madryt
  • Nawiedzenie – ok. 1517, olej na desce, 200 × 146 cm, Prado, Madryt
  • Przemienienie Pańskie – 1517–1520, olej na desce, 405 × 278 cm, Muzea Watykańskie
  • Papież Leon X z kardynałami Giulliem de’ Medicim i Luigim de’ Rossim – 1518, olej na desce, 155 × 118 cm, Uffizi, Florencja
  • Święta Rodzina Franciszka I – 1518, olej na płótnie, 207 × 140 cm, Luwr, Paryż
  • Wizja Ezechiela – 1518, olej na desce, 40 × 29 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Święty Michał pokonuje szatana – 1518, 268 × 160 cm, Luwr, Paryż
  • Święta Rodzina pod dębem – 1518, 144 × 110 cm, Prado, Madryt
  • Autoportret z przyjacielem – 1518, olej na płótnie, 99 × 83 cm, Luwr, Paryż
  • Św. Jan Chrzciciel na pustyni – ok. 1518, olej na płótnie, 165 × 147 cm, Uffizi, Florencja
  • La Fornarina (Portret młodej kobiety) – 1518–1519, olej na desce, 85 × 60 cm, Galleria Borghese, Rzym
  • Madonna della Rosa – 1518–1520, olej na desce, 103 × 84 cm, Prado, Madryt
  • Święta Rodzina ze św. Elżbietą i małym św. Janem (także La Perla) – 1518–1520, olej na płótnie, 144 × 115 cm, Prado, Madryt
  • Freski[ | edytuj kod]

  • Stanza della Segnatura (1508–1511), Stanze Watykańskie, Rzym
  • Dysputa o Najświętszym Sakramencie (Apoteoza Eucharystii) – 1508–1509, szer. ok. 10,75 m
  • Parnas – 1509–1510, szer. ok. 8,70 m
  • Szkoła Ateńska – 1510–1511, szer. ok. 10,50 m
  • Sprawiedliwość (Justynian przekazuje kodeks praw Tryboniuszowi i Grzegorz IX nadaje dekrety św. Rajmundowi z Penaforte) – 1511, szer. ok. 8,60 m
  • Tonda na suficie (śr. 180 cm) : Filozofia, Poezja, Teologia, Sprawiedliwość
  • Panele sufitowe (120 × 105 cm): Moc Sprawcza, Apollo i Marsjasz, Adam i Ewa, Sąd Salomona
  • Stanza d’Eliodoro (1511–1514), Stanze Watykańskie, Rzym
  • Wypędzenie Heliodora ze świątyni – 1511–1512, szer. ok. 10,80 m
  • Uwolnienie św. Piotra z okowów – 1513–1514, szer. ok. 8,10 m
  • Spotkanie papieża Leona Wielkiego z Attylą – 1513–1514, szer. ok. 10,70 m
  • Msza Bolseńska – 1512, szer. ok. 8,40 m
  • Stanza dell’Incendio (1514), Stanze Watykańskie, Rzym
  • Pożar Borgo – szer. ok. 10,60 m
  • Prorok Izajasz – 1511–1512, 250 × 155 cm, Sant’Agostino, Rzym
  • Sybille i anioły – 1514, wys. 615 cm, Santa Maria della Pace, Rzym
  • Villa Farnesina, Rzym
  • Triumf Galatei – 1512, 295 × 225 cm
  • Zgromadzenie bogów – 1517, 405 × 1200 cm
  • Szkoła Ateńska (1509–1511)

    Kartony do arrasów[ | edytuj kod]

    Kartony do serii arrasów ilustrujących życie św. Piotra i św. Pawła, przeznaczonych do Kaplicy Sykstyńskiej, znajdujących się obecnie w Pinakotece Watykańskiej – 1515–1516, tempera na kartonie, śr. wielkość 3,50 × 5,00 m, Victoria and Albert Museum, Londyn

    Barbara z Nikomedii, Święta Barbara, cs. Wielikomuczenica Warwara – żyjąca w III wieku dziewica, męczennica, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
  • Kazanie św. Piotra do Ateńczyków, 343 × 442 cm
  • Przekazanie kluczy („Paś owce moje”), 342 × 532 cm
  • Cudowny połów ryb, 319 × 399 cm
  • Uzdrowienie kaleki w Listrze, 347 × 532 cm
  • Ukaranie Elimasa, 342 × 446 cm
  • Śmierć Ananiasza, 342 × 532 cm
  • Uzdrowienie chromego od urodzenia, 342 × 536 cm
  • Projekty architektoniczne[ | edytuj kod]

  • Kościół Sant'Eligio degli Orefici w Rzymie
  • Kaplica Chigich przy kościele Santa Maria del Popolo w Rzymie, 1512–1513
  • Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Dysputa o Najświętszym Sakramencie – fresk wykonany w latach 1508-1509 przez włoskiego artystę renesansu Rafaela. Znajduje się w Stanza della Segnatura, jednej ze stanz watykańskich, która swego czasu była przeznaczona na bibliotekę papieską i na siedzibę trybunału kościelnego.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.
    Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie (Szépművészeti Múzeum) – muzeum zbudowane według projektu architektów Alberta Schickedanza and Fülöpa Herczoga, oddane do użytku w grudniu 1906.
    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.
    Wielki Piątek – drugi dzień Triduum Paschalnego, (od Liturgii Męki Pańskiej drugi) upamiętniający śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu.
    Szkoła Ateńska – malowidło ścienne namalowane przez Rafaela w latach 1509–1510, na zlecenie papieża Juliusza II. Fresk Szkoła Ateńska znajduje się w Pałacu watykańskim w części apartamentów papieskich nazywanych Stanza della Segnatura.
    Pałac Pitti (Palazzo Pitti) – renesansowy pałac znajdujący się we Florencji. Położony jest na południowym brzegu rzeki Arno, niedaleko od Ponte Vecchio.
    Bazylika św. Piotra na Watykanie (wł. Basilica Papale di San Pietro in Vaticano) – zbudowana w latach 1506-1626 rzymskokatolicka bazylika na placu św. Piotra na Watykanie. Jedna z czterech bazylik większych Rzymu oraz jedna z wielu bazylik papieskich (dawniej patriarchalnych).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.211 sek.