• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pyrrus

    Przeczytaj także...
    Aleksander II (gr: Ἀλέξανδρος, Aleksandros) (ur. przed 291, zm. ok. 255 p.n.e.) – król Epiru z dynastii Ajakidów od 272 p.n.e. do swej śmierci. Syn króla Epiru Pyrrusa I i jego drugiej żony Lanassy, córki króla Syrakuz Agatoklesa i prawdopodobnie jego drugiej żony Alcii.Barbara Filarska (ur. 30 czerwca 1922 roku w Warszawie, zm. 3 września 2007 roku w Warszawie) - historyk sztuki, bizantynolog.
    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.
    Szlak bojowy Pyrrusa w Italii

    Pyrrus (stgr. Πύρρος trb. Pyrros trl. Púrros; łac. Pyrrhus) (ur. 319, zm. 272 p.n.e. w Argos) – król Epiru z dynastii Ajakidów w latach 307302 p.n.e. i od 297 p.n.e. do swej śmierci, król Macedonii w latach 288285 p.n.e., król Sycylii w latach 278276 p.n.e.; syn króla Epiru Ajakidesa i królowej Ftii II. Znany z powiedzenia pyrrusowe zwycięstwo, które powstało od jego imienia z powodu zwycięskich bitew okupionych zbyt dużymi stratami. Autor niezachowanych Pamiętników i licznych dzieł o sztuce wojennej.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Demeter (także Demetra; gr. Δημήτηρ Dēmḗtēr, Δήμητρα Dḗmētra, łac. Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa. Jej córką była Kora.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość[ | edytuj kod]

    Pochodził z plemienia Mollossów, z którego wywodziła się większość królów Epiru. Około 316 p.n.e. jego ojciec Aeacides został zdetronizowany, a młodego Pyrrusa zaadoptował król plemienia Taulanti, Glaukias. Został wybrany na króla Epiru w 306 p.n.e., jednakże zdetronizowany w 302 p.n.e., zbiegł do Egiptu. Uzyskawszy przychylność Ptolemeusza I, poślubił jego pasierbicę Antygonę i odzyskał władzę w Epirze. Od tej pory dążył do zbudowania pozycji mocarstwowej Epiru – podbił część Macedonii i Tesalię, dzięki małżeństwu z córką Agatoklesa uzyskał panowanie na wyspach Leukada i Korkyra (Korfu).

    Iliria (łac. Illyria, Illyricum) – starożytna kraina nad Adriatykiem, obejmująca mniej więcej tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii. Appian ludy Ilirii umiejscawia powyżej Macedonii i Tracji, aż po Dunaj, Morze Jońskie i podnóże Alp. Kraj swoją nazwę wziął od Iliriusza, syna Polifema.Bardylis II (IV/III w. p.n.e.) (gr.: Βάρδυλλις, Bárdyllis) – król iliryjskich Dardanów w latach ok. 395-295 p.n.e. Prawdopodobnie syn Klejtosa, króla iliryjskich Dardanów. Wzmiankowany ok. r. 395 p.n.e., kiedy to dał swą córkę Birkennę za żonę Pyrrusowi, królowi Epiru. Birkenna, jako jego trzecia żona, urodziła mu syna Helenosa. Nie jest znana data śmierci Bardylisa II. Następcą na tronie Dardanów został Monunios I, prawdopodobnie jego syn.

    Konflikt z Rzymem[ | edytuj kod]

    W roku 284 p.n.e. wyparty przez Lizymacha z Macedonii, skorzystał z wezwania Tarentejczyków, myśląc o stworzeniu potężnego państwa na zachodzie. Tarentejczycy popadli w konflikt z Rzymem. Pyrrus pobił wojska rzymskie pod Herakleą (280 p.n.e.) i pod Ausculum (279 p.n.e.), ale poniósł ogromne straty. W szczególności ta druga „zwycięska” bitwa okupiona została dotkliwymi stratami. Właśnie ona jest źródłem znanej frazy pyrrusowe zwycięstwo. Według relacji Plutarcha i Dionizjusza, gdy po bitwie jeden z oficerów miał gratulować królowi zwycięstwa ten odpowiedział: Jeszcze jedno takie zwycięstwo, a będę skończony (gr. Ἂν ἔτι μίαν μάχην νικήσωμεν, ἀπολώλαμεν, trb. An eti mian machen nikesomen, apololamen).

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Leukada, także: Leukas, Lefkada, Lefkas (starogr. Λεύκας, nowogr. Λευκάδα) – wyspa na Morzu Jońskim u zachodnich wybrzeży Grecji. Wchodzi w skład archipelagu Wysp Jońskich. Powierzchnia ok. 356 km² (według innych źródeł 302 km²), ok. 20 tys. mieszkańców (2000). Powierzchnia górzysta (wysokość do 1158 m n.p.m.), porośnięta twardolistnymi zaroślami frygany.

    Później pomagał Syrakuzanom w walce przeciw Kartaginie i zdobył większą część Sycylii (278 p.n.e.). Wezwany na pomoc przez swoich sprzymierzeńców italskich wrócił do Italii. Spotkał się z armią konsularną dowodzoną przez Kuriusza Dentata pod Benewentem (275 p.n.e.), bitwa była nierozstrzygnięta.

    Marek Junianus Justynus rzymski historyk tworzący w III w. n.e. Nic nie wiadomo o jego życiu. Jest autorem "Zarysu dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa". Jest to, jak pisze Justynus, zbiór najciekawszych i najważniejszych faktów z dzieła Gnejusza Pompejusza Trogusa "Historiae Philippicae", rzymskiego historyka tworzącego w czasach Augusta. Praca Justynusa nie koncentruje się na historii Rzymu, lecz zajmuje się przede wszystkim dziejami wschodnich monarchii i hellenistycznych królestw w okresie od założenia Niniwy do roku 20 p.n.e.Antygon Gonatas (ur. 319 p.n.e., zm. 239 p.n.e.) – król macedoński w latach 276-239 p.n.e. z dynastii Antygonidów, syn Demetriusza Poliorketesa i Fili, córki Antypatra.

    Wobec niemożności zdobycia Rzymu, Pyrrus powrócił do Epiru, gdzie zaczął przygotowania do wojny z Macedonią. Zapragnął najpierw zapewnić sobie oparcie na Peloponezie. Po nieudanym oblężeniu Sparty i pogłoskach o nadciąganiu armii macedońskiej, otrzymał propozycję przezimowania w mieście Argos. Gdy znalazł się już pod murami tegoż miasta, mieszkańcy odmówili wpuszczenia jego armii w obręb murów, a na horyzoncie pojawiło się wojsko macedońskie Antygona Gonatasa. Nie pozostało mu nic innego, tylko szturm na miasto. Wraz ze swym wojskiem wszedł do Argos, gdzie natychmiast zaczęła się walka uliczna w wielkim tłoku. Widząc, co się dzieje, Pyrrus nakazał swemu synowi zburzyć część murów miasta, aby w ten sposób umożliwić odwrót. Niestety, na skutek pomyłki rozkaz przekręcono i zamiast zburzyć mury, Hellenos wszedł z resztą wojska do Argos, powiększając i tak już wielki chaos. Pyrrus widząc ogromną, stłoczoną masę walczących ludzi próbował zwołać ich do odwrotu, ale bezskutecznie – gwar był taki, że żołnierze rozkazu nie słyszeli. W tej sytuacji Pyrrus chciał przynajmniej sam wydostać się z miasta. Po drodze został draśnięty włócznią, a zwracając się ku napastnikowi, padł ogłuszony dachówką, którą rzuciła mu na głowę matka Argajczyka atakującego króla (według legendy rzuciła ją bogini Demeter przybrawszy postać staruszki). Żołnierz imieniem Zapyros, najemnik Antygona, poznał omdlałego króla Epiru, odciągnął go na bok, a gdy zobaczył, że Pyrrus może odzyskać przytomność, dobił go mieczem.

    Ptolemeusz (gr: Πτολεμαῖος, Ptolemaios) (ur. ok. 297 p.n.e., zm. 272 p.n.e.) – królewicz i wódz Epiru, pierwszy syn króla Epiru Pyrrusa i jego pierwszej żony Antygony, córki możnowładcy macedońskiego Filipa i Bereniki, późniejszej żony Ptolemeusza I Sotera, króla Egiptu.Plutarch z Cheronei (gr. Πλούταρχος ὁ Χαιρωνεύς, Plutarchos ho Chaironeus, ur. ok. 50 n.e., zm. ok. 125 n.e.) – jeden z największych pisarzy starożytnej Grecji, historyk, filozof-moralista oraz orator.

    Przyczyną śmierci Pyrrusa jest fakt, że władcy hellenistyczni często – wzorem Aleksandra Macedońskiego – woleli kierować walką z pierwszej linii, zamiast dowodzić z tyłu, co powodowało zbędne ryzyko (śmierć wodza oznaczała porażkę – nie pozostaje nikt, kto zapłaci najemnym żołnierzom). Pyrrus był największym wodzem hellenistycznym, gruntownie wyszkolonym, świetnym taktykiem. Po jego śmierci Antygon wcielił resztę jego żołnierzy do swojej armii. Pyrrus pisał pamiętniki, ale żaden nie zachował się do dziś. Plutarch napisał jego biografię.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    Małżeństwa i potomstwo[ | edytuj kod]

    Pyrrus miał pięć żon:

  • Od ok. 300 p.n.e. pierwszą z nich była Antygona (zm. 297/296 p.n.e.), córka możnowładcy macedońskiego Filipa i Bereniki, przyszłej żony Ptolemeusza I Sotera, króla Egiptu. Miał z nią dwoje dzieci (syna i córkę):
  • Ptolemeusz (ur. ok. 297, zm. 272 p.n.e.), królewicz oraz wódz Epiru;
  • Olimpias II (zm. ok. 234 p.n.e.), przyszła żona brata przyrodniego Aleksandra II.
  • W 295 p.n.e. poślubił drugą żonę Lanassę, córkę króla Syrakuz Agatoklesa. Miał z nią syna:
  • Aleksander II (zm. 255 p.n.e.), przyszły król Epiru.
  • Od ok. 295 p.n.e. trzecią żoną była Birkenna, córka Bardylisa II, króla iliryjskich Dardanów. Miał z nią syna:
  • Helenos (zm. po 272 p.n.e.), wódz epirocki.
  • Czwartą żoną była nieznana z imienia córka Audoleona, króla Pajonów.
  • Od 281 p.n.e. piątą i ostatnią żoną była nieznana z imienia córka Ptolemeusza Keraunosa, króla Macedonii.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • wojna Rzymu z Tarentem i Pyrrusem
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa, Wielka Historia Świata, t. 8, Polskie Media Amer. Com, 2005, s. 168, ​ISBN 83-7425-033-X​.
  • Hammond N.G.L., Starożytna Macedonia. Początki, instytucje, dzieje, przeł. A. S. Chankowski, PIW, Warszawa 1999, s. 45 i in., ​ISBN 83-06-02691-8​.
  • Marek Junianus Justynus, Zarys dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa (z dodaniem prologów) (XVI 2–3; XVII 2–3; XVIII 1–2; XXIII 3–4; XXIV 1; XXV 3–4; XXVIII 1 i 4), przekł., wstęp i kom. I. Lewandowski, Pax, s. 176–177, Warszawa 1988, s. 121 i nast., ​ISBN 83-211-0871-7​.
  • Pauzaniasz, Wędrówka po Helladzie. W świątyni i w micie (I 10–13), przekł. i oprac. J. Niemirska-Pliszczyńska, kom. archeologiczny B. Filarska, Ossolineum & De Agostini, Wrocław 2005, s. 41–53, ​ISBN 83-04-04748-9​.
  • Plutarch, Pyrrus, [w:] Żywoty sławnych mężów (z Żywotów równoległych), przeł. i opr. M. Brożek, wyd. V zm., Ossolineum, Wrocław 1977, s. 242–304.

  • Kartagina Nowe Miasto (łac. Karthago, późn. Carthago, gr. Кαρχηδών = Karchedon, fen Qrt-ḥdšt = Kart Chadaszt, arab. قرطاج = Kartadż lub hebr. קרתגו = Kartago) – starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy i polityczny.Ajakides (gr: Aἰακίδης, Aίakίdēs) (ur. ok. 355, zm. 312 p.n.e.) – król Epiru z dynastii Ajakidów razem z kuzynem Neoptolemosem II w latach 325-317 p.n.e., samodzielnie od 313 p.n.e. do swej śmierci. Młodszy syn króla epirockich Molossów Arybbasa i królowej Troas.
    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bitwa pod Herakleą – bitwa, która miało miejsce w roku 280 p.n.e. pomiędzy wojskami Rzymian a królem Epiru, Pyrrusem, który przybył do Italii na zaproszenie miast Wielkiej Grecji, zwłaszcza Tarentu. Bitwa miała miejsce w trakcie wojny Pyrrusa z Rzymem w latach 280–275 p.n.e.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Epir (grecki Ήπειρος – Ipiros, co po polsku oznacza kontynent lub wnętrze dużego lądu) – górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Albanią, na wschodzie z Tesalią, a na południu z Etolią i Akarnanią. Ponadto istnieje także Epir Północny, czyli zamieszkały przez Albańczykow, Greków i Wołochów obszar, położony po albańskiej stronie granicy.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Lanassa (gr: Λάνασσα, Lánassa) (IV/III w. p.n.e.) – królowa Epiru, potem Macedonii, córka Agatoklesa króla Syrakuz (Sycylia), i prawdopodobnie jego drugiej żony Alcii.
    Olimpias II (gr.: Ỏλυμπιάς, Olympiás) (zm. ok. 234 p.n.e.) – królowa Epiru, regentka Epiru w latach ok. 255-240 p.n.e., córka króla Epiru Pyrrusa I i królowej Antygony, córki Filipa i Bereniki, późniejszej małżonki króla Egiptu Ptolemeusza I Sotera.
    Ajakidzi (gr.: Aίακίδαι, Aίakίdai) – dynastia królewska rządząca związkiem plemion epirockich Molossów, której członkowie głosili, że wywodzą się od Neoptolemosa, zwanego Pyrrosem („Rudy”), syna Achillesa, bohatera wojny trojańskiej. Dynastia nazwę swą wzięła od imienia Ajakosa, dziadka Achillesa. Pierwszym znanym historycznym królem Molossów był Admetos, który gościł na swoim dworze Temistoklesa, wodza ateńskiego, ok. r. 470 p.n.e. Tarypasa, wnuka Admetosa, uznaje się za pierwszego, który wprowadził kulturę grecką do swego kraju. Aleksander I, szwagier i zięć króla Macedonii Filipa II, który umieścił go na tronie Molossów, stał się sprzymierzeńcem macedońskim. Za jego panowania Molossowie narzucili swą hegemonię nad pozostałymi plemionami epirockimi. Aleksander, jako król całego Epiru, zainterweniował w sprawy południowej Italii. Najsłynniejszym przedstawicielem dynastii był król Pyrrus, który utworzył lokalne imperium. Po jego śmierci znaczenie Epiru zmalało. Ambicje Aleksandra II były skutecznie hamowane przez Antygonidów z Macedonii. Historia Epiru od jego panowania jest bardzo słabo znana. Za panowania Demetriusza II Aitolikosa, króla Macedonii, Epiroci zbuntowali się przeciw swej królowej Dejdamii, którą zamordowali w Ambrakii ok. r. 232 p.n.e. Na jej śmierci kończy się długa lista królów Epiru. Doszło do zmiany ustroju z monarchii na demokrację. Epiroci utworzyli wówczas federację pod zwierzchnictwem Macedonii, występującą oficjalnie pod nazwą Apeirotai („Epiroci”), którą nazywamy Związkiem Epirockim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.107 sek.