• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Puszta

    Przeczytaj także...
    Rogownica drobnokwiatowa (Cerastium brachypetalum Pers.) – gatunek rośliny należący do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae).Bekmania robaczkowata (Beckmannia eruciformis) – gatunek wieloletniej rośliny z rodziny traw. Występuje na terenach wschodniej Europy, w zachodniej części Syberii, na terenach Kaukazu. Polska stanowi północno-zachodni koniec jej występowania. Rośnie na łąkach podmokłych, często spotykana na stanowiskach mokrych, dobrze znosi okresowe zalewanie wodą.
    Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) – gatunek zawsze zielonego krzewu lub drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Występuje na półkuli północnej od obszaru okołobiegunowego po obszary górskie w południowej Europie, Azji i Ameryce Północnej.
    Puszta w Hortobágy
    Puszta w południowo-wschodniej Austrii

    Puszta (węg. puszta, wym. [pustɒ]) – bezleśna formacja roślinna typowa dla Wielkiej Niziny Węgierskiej, głównie doliny Cisy. Dawniej dominowała w tym obszarze roślinność stepowa na czarnoziemach, jednak w jej miejsce wprowadzono uprawy polowe. W efekcie stepy spotkać można obecnie tylko w obszarach chronionych i na niewielkich skrawkach wśród pól, poza tym pozostałości roślinności naturalnej i półnaturalnej zachowały się na glebach zasolonych i piaszczystych. Wyróżnia się pusztę lessową (stepową), alkaliczną (solniskową), piaszczystą i podmokłą. Siedliska przyrodnicze tworzące pusztę podlegają ochronie w europejskiej sieci Natura 2000.

    Wielka Nizina Węgierska (554-555; węg. Alföld lub Nagyalföld, słow. Veľká dunajská kotlina, niem. Große Ungarische Tiefebene) – jedna z trzech jednostek podziału geograficznego Kotliny Panońskiej, zajmująca jej część na wschód od doliny Dunaju.Trzcinnik piaskowy (Calamagrostis epigeios (L.) Roth) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae). W Polsce wszędzie pospolity. Gatunek pionierski na ubogich nieużytkach, odłogach, zrębach. Traktowany jako uporczywy chwast.

    Formacja jest charakterystyczna dla Węgier, ale na mniejszych powierzchniach typowa dla niej roślinność występuje także w krajach przyległych w obrębie Kotliny Pannońskiej – w południowo-wschodniej Austrii (Burgenland), w Słowacji, Rumunii i Serbii, a nawet w Czechach i Bułgarii.

    Jaskier sardyński, j. łagodny, j. blady (Ranunculus sardous) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych. Rośnie dziki w Azji (na Kaukazie), w Afryce Północnej (Algieria, Maroko, Tunezja) i w niemal całej Europie. W Polsce jest niezbyt częsty.Ostnica Jana (Stipa joannis Čelak.) – gatunek wieloletniej trawy z rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Klasyfikowany czasem w randze podgatunku gatunku zbiorowego jako Stipa pennata subsp. joannis. Według najnowszych badan taksonomicznych Stipa joannis jest synonimem taksonomicznym (heterotypowym) podgatunku Stipa pennata subsp. pennata.

    Warunki fizjograficzne i historia przekształceń[]

    Obszar bezleśny na Nizinie Węgierskiej istnieje od końca plejstocenu. Formacja kształtuje się w warunkach specyficznego dla Kotliny Pannońskiej klimatu z bardzo gorącymi i suchymi latami. Silne parowanie podczas lata powoduje zasolenie gleb. Przez długi czas uważano, że nieliczne kompleksy leśne w dolinach cieków świadczą o wtórnym charakterze puszty, o tym że powstała ona w wyniku odlesienia i odwodnienia przez człowieka. Skutkiem tego działania miało być powstanie rozległych pastwisk, ale też podniesienie poziomu wód zasolonych. Zmiany spowodowane przez człowieka polegały jednak głównie na odlesieniu obrzeży puszty, gdzie pozyskiwano żyzne gleby lessowe pod uprawy. Pierwotnie występowała tam roślinność przypominająca lasostep – mozaika muraw kserotermicznych i ciepłolubnych dąbrów. W obrębie puszty podmokłej, kształtującej się pod wpływem opadów deszczu w okresie zimowo-wiosennym i roztopów śniegu, utworzono wiele stawów, w których prowadzono gospodarkę rybacką. Po II wojnie światowej próbowano tu także uprawiać ryż. Z powodu osuszenia słonych jezior i bagien powstały obszary porośnięte przez słonorośla. Lepsze, lessowe gleby, ale także w znacznym stopniu alkaliczne (zasolone), zastąpione zostały na wielką skalę uprawami polowymi. Pozostałe obszary wykorzystuje się jako pastwiska.

    Muchotrzew solniskowy (Spergularia salina J. Presl & C. Presl) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej: naturalny obszar jego występowania obejmuje Azję, Europę, Afrykę Północną i Amerykę Północną, rozprzestrzenił się także gdzie indziej. W Polsce jest niezbyt częstyAster solny (Aster tripolium L.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Pochodzi z Europy. W Polsce jest spotykany na rozproszonych stanowiskach na solniskach w północno-zachodniej części kraju.

    Najlepiej zachowane fragmenty puszty chronione są w parkach narodowych i rezerwatach. Reprezentatywny krajobraz dla tej formacji podlega ochronie np. w Parku Narodowym Hortobágy.

    Zróżnicowanie i charakterystyka szaty roślinnej[]

    W miejscu puszty dominują pola, gatunki stepowe zachowały się często tylko na miedzach

    Pozostałości stepów na lessach są w obrębie puszty bardzo skąpe, ograniczone poza obszarami poddanymi ochronie do fragmentów wśród gruntów rolnych, czasem tylko w formie miedz. Na stepach lesowych dominowała ostnica włosowata Stipa capillata i kostrzewa bruzdkowana Festuca rupicola, a spotkać można było tu też m.in. miłka wołżańskiego Adonis wolgensis.

    Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.Ostnica piaskowa (Stipa borysthenica) – gatunek z rodziny wiechlinowatych (Poaceae), w zależności od ujęcia systematycznego włączany czasem do gatunku zbiorowego – ostnicy piórkowatej (Stipa pennata L.). Według współczesnych ujęć taksonomicznych Stipa borysthenica jest synonimem nomenklatorycznym (homotypowym) podgatunku Stipa pennata subsp. sabulosa (Pacz.) Tzvelev. W Polsce gatunek znany jest z pojedynczych stanowisk w dolinie dolnej Odry (m.in. Siekierki) oraz ze wsi Nawodna koło Chojny (wszystkie stanowiska w województwie zachodniopomorskim).

    Bogate gatunkowo stepy zachowały się lepiej w obrębie tzw. puszty piaszczystej. Dominują tu trawy: ostnica piaskowa Stipa borysthenica i kostrzewa pochwiasta Festuca vaginata, a siedlisko wyróżnia obecność kostrzewy bruzdkowanej Festuca rupicola i Festuca wagneri, liczne są tu poza tym: ostnica Jana Stipa joannis i włosowata S. capillata, kostrzewa pochwiasta Festuca vaginata, trzcinnik piaskowy Calamagrostis epigeios, strzęplica nadobna Koeleria macrantha, Chrysopogon gryllus, wiechlina wąskolistna Poa angustifolia i palczatka kosmata Bothriochloa ischaemum. Wiosną stepy te ubarwiają takie gatunki, jak: miłek wiosenny Adonis vernalis, sasanka łąkowa Pulsatilla pratensis, szafirek miękkolistny Muscari comosum, skalnica trójpalczasta Saxifraga tridactylites, mokrzycznik baldaszkowy Holosteum umbellatum, kosaciec niski Iris pumila i Iris variegata. W ciągu lata z kolei kwitną: sierpik barwierski Serratula tinctoria, Serratula mollis, bylica polna Artemisia campestris, chondrilla sztywna Chondrilla juncea, kozibród pajęczynowaty Tragopogon floccosus, Centaurea tauscheri, Euphorbia seguierana, Helianthemum fumana i in.

    Sierpik barwierski (Serratula tinctoria L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych (Asteraceae). W Polsce występuje głównie na południu, na północy jest rzadki.Kotlina Panońska (55; węg. Kárpát-medence, serb. Panonska nizija, rum. Câmpia Panonică) – wielka równina w środkowej Europie, należąca pod względem geomorfologicznym do systemu alpejsko-karpackiego.

    Murawy napiaskowe na wydmach zdominowane są przez stokłosę dachową Bromus tectorum, kostrzewę pochwiastą Festuca vaginata, Secale sylvestre, rośnie tu też m.in. przęśl dwukłosowa Ephedra distachya. Dominują gatunki pojawiające się na krótko wiosną, takie jak: lucerna kolczastostrąkowa Medicago minima, rogownica drobnokwiatowa Cerastium brachypetalum, wiosnówka pospolita Erophila verna, skalnica trójpalczasta Saxifraga tridactylites, wiechlina cebulkowata Poa bulbosa, fiołek Kitaibela Viola kitaibeliana. Z bardziej trwałych roślin rosną tu: nawrot polny Lithospermum arvense, wrzosowiec lśniący Corispermum nitidum, skrzyp gałęzisty Equisetum ramosissimum, Alyssum tortuosum, rozchodnik ostry Sedum acre i cynodon palczasty Cynodon dactylon.

    Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.Pastwisko – rodzaj użytków zielonych porośniętych głównie wieloletnimi trawami, których wegetacja trwa niezależnie od tego, czy są to tereny uprawowe, czy też nieużytki.
    Suaeda pannonica występuje w miejscach najsilniej zasolonych

    Solniska w obrębie puszty pokrywają rozległe obszary. W miejscach suchych gleba jest niemal naga, pokryta cienką warstewką soli. W siedliskach takich rośnie czasem tylko Camphorosma annua. Poza tym rosną tu: Artemisia santonicum, bylica pontyjska Artemisia pontica, Suaeda corniculata, Suaeda pannonica, muchotrzew solniskowy Spergularia maritima, Lepidium crassifolium, Lepidium latifolium, Puccinellia peisonis, Puccinellia limosa, aster solny Aster tripolium, Aster sedifolius, Salicornia prostata, Plantago tenuiflora, sit Gerarda Juncus gerardii, babka nadmorska Plantago maritima, Cyperus pannonicus, Pholiurus pannonicus, kostrzewa nibyowcza Festuca pseudovina, Scorzonera cana, Scorzonera parviflora, Petrosimonia triandra, gorysz lekarski Peucedanum officinale, Halocnemum strobilaceum, Frankenia hirsuta, Aeluropus littoralis, Limonium meyeri, Limonium gmelinii, Nitraria shoberi, turzyca odległokłosa Carex distans, Taraxacum bessarabicum, bekmania robaczkowata Beckmannia eruciformis, Zingeria pisidica, koniczyna rozdęta Trifolium fragiferum, cynodon palczasty Cynodon dactylon, jaskier sardyński Ranunculus sardous, Agropyron elongatum, Halimione verrucifera, Leuzea altaica, Iris halofila, świbka morska Triglochin maritima, Hordeum hystrix.

    Sit Gerarda (Juncus gerardi) – gatunek rośliny z rodziny sitowatych. Zasięg obejmuje całą Europę, północną Afrykę, zachodnią i środkową Azję, Amerykę Północną po południowe USA. Zawleczony został także na Australię i Nową Zelandię.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W obrębie puszty niewielkie pasma leśne ograniczone są do sąsiedztwa dolin rzecznych i małych kompleksów zaroślowych leśnych w obrębie puszty piaszczystej. W tym drugim przypadku zarośla tworzy jałowiec pospolity Juniperus communis i nisko rosnąca topola biała Populus alba, a widne lasy – brzoza brodawkowata Betula pendula, dąb szypułkowy Quercus robur i dąb omszony Q. pubescens. Na obrzeżach puszty występowały świetliste lasy z dębami (burgundzkim, omszonym i szypułkowym) oraz klonem tatarskim Acer tataricum.

    Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) – gatunek typowy dla rodzaju dębów, obejmującego drzewa liściaste z rodziny bukowatych (Fagaceae). Występuje w Europie (z wyjątkiem północnej Skandynawii) oraz południowo-wschodniej Azji. W Polsce bardziej pospolity od dębu bezszypułkowego. Ceniony ze względu na wytrzymałe, twarde i trwałe drewno. Jest gatunkiem długowiecznym, żyje ponad 700 lat. Ze względu na okazałe rozmiary jakie osiąga, sprawia majestatyczne wrażenie i dlatego odgrywa istotną rolę w symbolice i dawniej w kultach religijnych. Jest symbolem długowieczności, dostojeństwa i siły. Stare okazy nierzadko chronione są jako pomniki przyrody.Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.

    Przypisy

    1. Puszta (węg.). W: Lengyel-magyar szótár [on-line]. szotar.sztaki.hu. [dostęp 2016-07-27].
    2. Puszta. W: Onet.wiem [on-line]. Grupa Onet.pl SA. [dostęp 2016-07-21].
    3. Zbigniew Podbielkowski: Fitogeografia części świata. Europa, Azja, Afryka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 92. ISBN 83-01-07584-8.
    4. Concha Olmeda, Daniela Zagh (red.): Management of Natura 2000 habitats * Pannonic salt steppes and salt marshes 1530. European Communities, 2008. [dostęp 2016-07-22].
    5. Concha Olmeda, Daniela Zaghi (red.): Management of Natura 2000 habitats * Pannonic sand steppes 6260. European Communities, 2008. [dostęp 2016-07-22].
    6. Hortobágy National Park - the Puszta. UNESCO World Heritage Centre. [dostęp 2016-07-21].
    7. Dirk Hilbers: The Nature Guide to the Hortobágy and Tisza River Floodplain, Hungary. Crossbill Guides Foundation, 2008, s. 37-48. ISBN 9050112765.
    8. Pannonic sand pioneer swards. W: EUNIS [on-line]. European Environment Agency. [dostęp 2016-07-22].
    Park Narodowy Hortobágy (węg. Hortobágyi Nemzeti Park) – założony w 1973 roku na Wielkiej Nizinie Węgierskiej, pierwszy węgierski park narodowy. Zajmujący powierzchnię 82 tys. hektarów park, jest również największym węgierskim parkiem narodowym o spójnym obszarze.Brzoza brodawkowata, brzoza zwisła (Betula pendula Roth) – gatunek drzewa z rodziny brzozowatych (Betulaceae Gray). Wymieniana też pod nazwami: brzoza zwisła, brzezina, brzoza biała. Występuje w chłodniejszych rejonach Azji i Europy oraz w Afryce Północnej (Maroko), rozprzestrzenia się też w innych rejonach i jest uprawiana w wielu krajach świata. W Polsce jest pospolita na całym niżu i w niższych położeniach górskich.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Lucerna kolczastostrąkowa (Medicago minima (L.) Bartal.) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Występuje w Europie, Afryce Północnej i Makaronezji i w Azji. W Polsce rzadka, na rozproszonych stanowiskach.
    Wiechlina cebulkowata (Poa bulbosa L.) – gatunek rośliny należący do rodziny wiechlinowatych. Występuje naturalnie w Europie, w afrykańskich krajach basenu Morza Śródziemnego, w zachodniej i środkowej Azji, na południu tego kontynentu sięgając do Nepalu i północno-zachodnich Indii. Zawleczony został na inne kontynenty obu półkul w strefie klimatu umiarkowanego. W Polsce roślina rozproszona na niżu.
    Palczatka kosmata (Bothriochloa ischaemum (L.) Keng) — gatunek z rodziny wiechlinowatych. Jako gatunek rodzimy występuje w Europie, południowej części Azji i północno-zachodniej Afryce. Ponadto zawleczony do Azji południowo-wschodniej i Ameryki. W Polsce jest gatunkiem rzadkim; rośnie głównie nad Sanem i Wisłą.
    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:
    Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
    Cisa (węg. Tisza, ukr. Тиса – Tysa, słow. i rum. Tisa, serb. Тиса – Tisa, niem. Theiß) – rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju. Długość wynosi 966 km (201 km na Ukrainie, 597 km na Węgrzech, 168 km w Serbii; przed regulacją – 1419 km), powierzchnia zlewni – 157 218 km², średni przepływ u ujścia – 776 m³/s.
    Rozchodnik ostry (Sedum acre L.) – gatunek rośliny należący do rodziny gruboszowatych (Crassulaceae). Występuje w stanie dzikim w północnej Afryce, zachodniej Azji, na Kaukazie, Syberii oraz w Europie. W Polsce jest rozpowszechniony na całym niżu, rzadszy na pogórzu Sudetów i Karpat. Jest także uprawiany jako roślina ozdobna.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.115 sek.