• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Puszcza Białowieska



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) – gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych (Colubridae). Zaskrońce występują w całej Europie (oprócz Szkocji, Irlandii i północnej części Skandynawii). Samica jest większa od samca i osiąga średnio długość od 85 cm do 1,2 m (wyjątkowo 2 m), a samiec od 70 cm do 1 m. Żywią się żabami, rybami albo małymi gryzoniami, które połykają bez uprzedniego uśmiercania. Atakują tylko poruszające się zwierzęta. W niewoli zaskrońce żyją do 15 lat.Miękusz szafranowy (Hapalopilus croceus (Pers.) Donk) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae). Nazwę polską podał Stanisław Domański w 1967.
    Geologia i typy krajobrazu[]

    Drzewostany dzisiejszej Puszczy Białowieskiej rozwinęły się na obszarze staroglacjalnej wysoczyzny morenowej (tutaj w formie moreny dennej i ablacyjnej), uformowanej wskutek zanikania lądolodu środkowopolskiego. W polskiej części puszczy wyróżnić można cztery zasadnicze typy krajobrazu, uwarunkowane geologicznie i związane ze specyficzną pokrywą glebową oraz roślinnością.

    Rezerwat biosfery (ang. biosphere reserve) jest to wyznaczony obszar chroniony zawierający cenne zasoby przyrodnicze. Rezerwaty biosfery na świecie powstały w ramach programu UNESCO MAB (ang. Man and the Biosphere, pol. Człowiek i biosfera).Smużka leśna (Sicista betulina) – niewielki gatunek gryzonia z rodziny skoczkowatych o długości ciała 5–7,5 cm oraz ogona 7,5–11,5 cm, bardzo podobny do myszy.
    Równiny moreny dennej, pokryte lasami liściastymi, stanowią główny typ krajobrazu puszczy

    Dominującym i najbardziej typowym krajobrazem puszczy są płaskie równiny gliniastej moreny dennej zajmujące nieco ponad 40% powierzchni polskiej części kompleksu. Pokrywają je gleby brunatne, gleby płowe oraz opadowo-glejowe. Rosną tu lasy liściaste, głównie grądy subkontynentalne reprezentujące zespół Tilio-Carpinetum. Zazwyczaj, nawiązując do przyległych łęgów i torfowisk, rozwijają się one w formie wilgotnej. Duże zróżnicowanie siedlisk oraz ich mozaikowość odpowiadają za wysoki stopień różnorodności biologicznej tych terenów. Zachowało się tutaj również stosunkowo dużo starych drzewostanów oraz drzewostanów o charakterze naturalnym.

    Brzoza niska (Betula humilis Schrank) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny brzozowatych. Występuje w Europie i Azji. W Polsce roślina rzadka, występująca na rozproszonych stanowiskach na niżu. Najliczniej występuje na Pojezierzu Pomorskim, Mazurskim i Podlasiu, rzadziej na Białostocczyźnie i w Wielkopolsce.Wstęgówka bagienka (Catocala pacta) – eurosyberyjski gatunek motyla z rodziny sówkowatych (Noctuidae), z podrodziny wstęgówek. Jest oligofagiem. W Polsce jest rzadko spotykany, objęty ochroną gatunkową. W Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt został zaliczony do kategorii CR (gatunki skrajnie zagrożone).

    Piaszczysto-żwirowe wzgórza i faliste tereny moreny ablacyjnej są drugą pod względem wielkości jednostką geologiczno-krajobrazową Puszczy, zajmując około 30% jej polskiej części. Są to obszary wododziałowe położone kilkanaście metrów wyżej względem omówionej wcześniej moreny dennej. Pokrywają je mezotroficzne odmiany gleb brunatnoziemnych oraz w nieco mniejszym stopniu gleby bielicoziemne. Pomimo dużego bogactwa florystycznego rosnące tu grądy ciepłolubne i bory mieszane cechują się niewielką zmiennością spowodowaną dość małym zróżnicowaniem siedlisk oraz głęboko zalegającym zwierciadłem wód gruntowych. Jedynie w miejscach o szczególnych warunkach rozwijają się reliktowe żyzne grądy wysokie oraz świetliste dąbrowy, a na stanowiskach pozbawionych drzew bogate i cenne florystycznie murawy kserotermiczne z klasy Festuco-Brometea. Obszary moreny ablacyjnej są stosunkowo najsilniej zmienionymi terenami puszczy, niski jest tutaj udział starodrzewów a dość wysoki udział drzewostanów przekształconych, w tym wtórnych zbiorowisk z brzozą. Najsilniej jest też rozbudowana infrastruktura komunikacyjna.

    Sóweczka zwyczajna, sóweczka (Glaucidium passerinum) – gatunek niewielkiego ptaka z rodziny puszczykowatych (Strigidae).Nizina Północnopodlaska (843.3) stanowi geomorfologiczne przedłużenie Nizin Środkowopolskich, od których różni się pod względem klimatycznym i geobotanicznym, a także wgłębną strukturą geologiczną. Granicę zachodnią stanowi dolina Narwi pod Łomżą i wschodnie podnóża południkowego wału Czerwonego Boru, wschodnią - okolice Brodna na Białorusi oraz dolina Świsłoczy (dopływ Niemna), południową – północny skraj doliny środkowego Bugu, północną zaś – zasięg ostatniego zlodowacenia. Północno-wschodnia część niziny ma znaczne wyniosłości osiągające na Wzgórzach Sokólskich 238 m. Natomiast w północno-zachodniej części występują znaczne tereny bagienne. Południowo-zachodnia część niziny (na południe od Narwi) jest mało urozmaicona. Wschodnia część niziny jest pokryta w większości lasami (Puszczy Białowieskiej, Buksztelskiej, Knyszyńskiej).

    Krajobrazy równin akumulacji biogenicznej stanowią około 17% powierzchni polskiej części Puszczy i obejmują fragmenty terenu ukształtowane wskutek procesów erozyjno-denudacyjnych z udziałem wody.

    Szeroka i płaska dolina rzeki Narewki, przykładowy obraz równiny akumulacji biogenicznej. Widok na Białowieski Park Narodowy

    Dominują tutaj łęgi, głównie jesionowo-olszowe (Fraxino-Alnetum). Rozwijają się one w bliskości stałych lub okresowych cieków wodnych na glebach murszowych, glebach glejowych oraz na czarnych ziemiach. W formie bardziej rozległych płatów zachowały się na terenie Puszczy między innymi w dolinach rzeki Narewki, Hwoźnej, Leśnej i Łutowni. Natomiast w miejscach o ograniczonym przepływie wody, np. w zatorfionych fragmentach dolin oraz w podtopionych obniżeniach terenu powstałych na skutek wytapiania się pozostałości lodowca mogą rozwijać się takie zbiorowiska leśne jak ols (Carici elongatae-Alnetum), subborealna świerczyna na torfie (Sphagno girgensohnii-Piceetum), subborealna brzezina bagienna (zb. Betula pubescens-Thelypteris palustris) czy bagienne lasy sosnowo-brzozowe.

    Nietoperze, rękoskrzydłe (Chiroptera) – rząd ssaków łożyskowych, obejmujący ok. 1100 gatunków, do którego zalicza się 17 rodzin zgrupowanych w dwóch podrzędach:Grąd – wielogatunkowy i wielowarstwowy las liściasty zazwyczaj z przewagą grabu i dębu i z udziałem różnych innych gatunków. W fitosocjologii zespoły leśne reprezentujące grądy wyodrębniane są w związek zespołów Carpinion betuli. Na mapach potencjalnej roślinności naturalnej Polski, lasy grądowe dominują stanowiąc 41,6% powierzchni kraju. Ze względu na to, że wykształcają się na siedliskach żyznych – zostały w ogromnej większości zniszczone i zajęte przez grunty rolne lub zdegradowane z powodu uprawy drzew iglastych. Grądy stanowią siedlisko przyrodnicze chronione w sieci Natura 2000.

    Na skutek wielowiekowego użytkowania rolniczego znaczne fragmenty równin akumulacji biogenicznej uległy wylesieniu. Obecnie porośnięte są one szuwarami trzcinowymi i turzycowymi, wilgotnymi łąkami i ziołoroślami, czasem użytkowanymi jako łąki kośne. Wzdłuż starorzeczy i dawnych koryt rzecznych często rozwijają się natomiast zarośla wierzbowe.

    Czerwończyk fioletek (Lycaena helle) − gatunek owada z rzędu motylii z rodziny modraszkowatych. Owad rzadki i lokalny w Polsce.Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) – jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy półprostą poprowadzoną ze środka kuli ziemskiej i przechodzącą przez dany punkt na jej powierzchni a płaszczyzną równika.

    Równiny piasków eolicznych i wydmy tworzące niewielkie (łącznie około 11% pow.) płaty w obrębie wysoczyzny morenowej (morena denna i ablacyjna) stanowią ubogie w składniki pokarmowe siedliska zajmowane przez bory sosnowe z klasy Vaccinio-Piceetea. Największą powierzchnię zajmują rozwijające się na glebach bielicowych i glejobielicowych wilgotne bory czernicowe (Vaccinio myrtilli-Pinetum). Na siedliskach umiarkowanie wilgotnych i na wydmach występują sosnowe bory brusznicowe (Vaccinio vitis-idaeae-Pinetum), a sporadycznie również bory chrobotkowe. W miejscach takich jak obniżenia między wydmami oraz w nieckach deflacyjnych z zalegającymi płytkim warstwami torfów wysokich rozwijają się bory bagienne, rzadziej zaś prawie pozbawione drzew torfowiska wysokie.

    Łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący Palearktykę od Islandii po Kamczatkę. Zimuje w Europie oraz środkowej i wschodniej Azji. Przeloty w marcu - maju i wrześniu - listopadzie. W Polsce pierwsze gniazdowanie stwierdzono w 1978 roku, obecnie gniazduje w ilości kilkudziesięciu par, szczególnie liczny jest na wybrzeżu Bałtyku zimą i podczas przelotów. Łabędź trąbiący (Cygnus buccinator), który niegdyś uznawany za jego północnoamerykański podgatunek, obecnie jednoznacznie traktowany jest jako osobny gatunek."Martwe drewno" – niezbyt precyzyjny termin oznaczający obumarłe drzewa i ich części oraz martwe części żywych drzew.

    Słabo reprezentowane po polskiej stronie granicy torfowiska rozwinęły się w formie dużych kompleksów torfowisk niskich, przejściowych i wysokich w skrajnie wschodniej, białoruskiej części puszczy tworząc tam specyficzny typ krajobrazu. Ponadto na obszarze puszczy, wokół większych miejscowości znajdują się wylesione i użytkowane rolniczo tereny tradycyjnie zwane tu polanami, jedną z nich jest polana białowieska wokół Białowieży.

    Czerwończyk nieparek, czerwończyk większy (Lycaena dispar) – motyl dzienny z rodziny modraszkowatych. Gatunek objęty ochroną, znajdujący się na Czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce (znajduje się wśród gatunków niższego ryzyka).Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.

    Hydrologia i klimat[]

    Miedna, niewielki dopływ Leśnej Prawej

    Puszcza Białowieska leży w dorzeczu Narwi i Bugu. Do głównych rzek puszczy zaliczamy Narewkę, która zbiera wody ze wschodnich, centralnych i północnych obszarów Puszczy Białowieskiej i odprowadza je do Narwi. Najważniejsze dopływy Narewki to: Łutownia, Orłówka, Hwoźna, Barszcza i Jabłoniówka. Drugą co do wielkości rzeką jest Leśna Prawa, która zbiera wody z południowo-wschodniej części Puszczy Białowieskiej i odprowadza je do Bugu. Najważniejsze dopływy rzeki Leśnej to: Chwiszczej, Perebel i Przewłoka. Poza wyżej wymienionymi potokami, znajduje się tu szereg mniejszych strumieni i okresowych cieków w liczbie 78. W polskiej części Puszczy znajdują się trzy kompleksy sztucznych zbiorników wodnych: Topiło (16,7 ha), Białowieża (5 ha), Gnilec (3 ha).

    Polesie (845) – kraina geograficzna i historyczna, leżąca głównie na terytorium obecnej Białorusi i Ukrainy, oraz częściowo Polski i Rosji. Stanowi południowo-zachodnią część Niżu Wschodnioeuropejskiego.Nocek rudy (nocek nadwodny, nocek Daubentona, Myotis daubentonii) – gatunek ssaka z rzędu nietoperzy, pospolity w całej Polsce, z wyjątkiem terenów ubogich w zbiorniki i cieki wodne.
    Dolina Leśnej Prawej, pejzaż zimowy

    Puszcza Białowieska leży w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego, stosunkowo chłodnego i z dominacją wpływów kontynentalnych, w związku z czym w pewnych klasyfikacjach bywa on określany jako klimat leśny subkontynentalny strefy umiarkowanie chłodnej. Według danych z Białowieskiego Parku Narodowego średnia roczna temperatura powietrza w latach 1955-2001 wynosiła 6,8 °C. Odnotowane temperatury mieściły się w zakresie od +34,5 °C do –38,7 °C (rekord zimna w 1950 r.). Średnia ilość opadów wynosi 633 mm na rok, z czego większość w sezonie wegetacyjnym, który względem Polski zachodniej jest krótszy o miesiąc i trwa 205 dni. Zima natomiast jest długa, z pokrywą śnieżną utrzymującą się średnio ponad 92 dni.

    Świerk pospolity (Picea abies (L.) H.Karst) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Jest to jedyny gatunek świerka występujący naturalnie w Polsce. Rośnie głównie w północno-wschodniej części kraju, na południu Polski, w górach i na pogórzu. Nie występuje w sposób naturalny w centralnej i zachodniej Polsce (tzw. pas bezświerkowy). Zasięg tego gatunku rozciąga się na północy Europy od Norwegii do Rosji, występuje także w Alpach, Sudetach, Karpatach oraz na Bałkanach. Na wschodzie sięga Uralu, gdzie stopniowo wypiera go świerk syberyjski (Picea obovata). Północna granica występowania przebiega w Norwegii (70°N).Żuraw (zwyczajny), żuraw popielaty, żuraw szary (Grus grus) – gatunek dużego ptaka z rodziny żurawi (Gruidae), zamieszkujący północną i środkową część Eurazji. Do niedawna można go było spotkać w całej Europie. W wyniku osuszania podmokłych lasów zniszczono jego lęgowiska i obecnie na południe od Bałtyku i na południu Europy występuje tylko wyspowo. Ciągły zasięg obejmuje Półwysep Skandynawski, północną Rosję i Azję aż po wschodnią Syberię. Wiosenne powroty w marcu i kwietniu, a jesienne przeloty we wrześniu i październiku. Zimuje na Półwyspie Iberyjskim, w zachodniej Azji i Afryce Północnej aż do Sudanu.

    Flora i lasy[]

    Flora[]

    Spośród roślin Puszczy Białowieskiej najliczniejszą grupą są rośliny naczyniowe, jest ich co najmniej 1020 gatunków, co stanowi w przybliżeniu połowę flory Polski niżowej. Rosną tu również m.in. 54 gatunki wątrobowców Marchantiophyta oraz ponad 200 gatunków mchów Bryophyta – część z nich to relikty puszczańskie, których występowanie uzależnione jest od specyficznych warunków panujących w lasach naturalnych.

    Krąp (Blicca bjoerkna) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Blicca.Wątrobowce (Marchantiophyta syn. Hepaticophyta) – gromada roślin, dawniej sytuowana jako klasa w gromadzie mszaków. Należą tu drobne rośliny, u których pokoleniem dominującym jest gametofit posiadający pojedynczy (haploidalny) zestaw chromosomów. Do gromady tej zalicza się ok. 8 tysięcy gatunków.
    Roslinnosc.jpg

    Do najliczniej reprezentowanych na terenie Puszczy rodzin roślin naczyniowych należą astrowate Asteraceae – 108 gat., trawy Poaceae – 85 gat., turzycowate Cyperaceae – 66 gat., różowate Rosaceae – 59 gat.,bobowate Fabaceae – 54 gat., goździkowate Caryophyllaceae – 43 gat., trędownikowate Scrophulariaceae – 41 gat., jasnotowate Lamiaceae – 41 gat. i kapustowate Brassicaceae – 40 gatunków.

    Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.Żagnica zielona (Aeshna viridis) – gatunek ważki z rodziny żagnicowatych (Aeshnidae), w Polsce pospolity na terenie całego kraju, ale najrzadszy przedstawiciel rodziny, objęty ścisłą ochroną gatunkową. Jedna z największych polskich ważek. Samica składa jaja do wnętrza częściowo zanurzonych liści osoki aloesowatej (Stratiotes aloides). Stadium larwalne spędzają w wodach stojących. Po kilku latach larwa wychodzi z wody i przeobraża się w postać dorosłą.

    Występuje tu też 19 gatunków paproci Polypodiopsida, 7 gatunków skrzypów Sphenophyta i 6 gatunków widłaków Lycopodiophyta.

    Flora drzew liczy 26 gatunków w tym 21 liściastych i 5 szpilkowych. Wiele z nich przybiera na terenie Puszczy rzadko gdzie indziej spotykane rozmiary i pokrój.

    Część roślin spotykanych na omawianym terenie osiąga tu granice swoich areałów geograficznych. Przykładem mogą być dwa gatunki drzewiaste, dąb bezszypułkowy Quercus petraea i występująca na pojedynczym stanowisku w białoruskiej części Puszczy jodła pospolita Abies alba, osiągające tu północno-wschodnią granice występowania.

    Dyrektywa ptasia – potoczna nazwa dyrektywy 2009/147/WE z 30 listopada 2009 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, stanowiącej wersję skonsolidowaną wcześniejszej dyrektywy EWG 79/409/EWG z 2 kwietnia 1979 o ochronie dziko żyjących ptaków (Directive on the Conservation of Wild Birds). Dyrektywa ptasia składa się z 20 artykułów i 7 załączników, które precyzują metody jej realizacji. W szczególnych przypadkach, określonych w art. 9 dyrektywy, dopuszcza się, by państwa członkowskie udzielały indywidualnych zezwoleń na odstępstwa od zakazów sformułowanych w dyrektywie.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Sasanka otwarta

    Bogata flora Puszczy Białowieskiej obfituje w gatunki rzadkie, zagrożone i chronione. Jednymi z najcenniejszych są często reliktowe na terenie Polski taksony pochodzenia północnego takie jak fiołek torfowy Viola epipsila, wełnianka delikatna Eriophorum gracile, zimoziół północny Linnaea borealis, brzoza niska Betula humilis, wierzba borówkolistna Salix myrtilloides, skalnica torfowiskowa Saxifraga hirculus, wielosił błękitny Polemonium caeruleum, gnidosz królewski Pedicularis sceptrum-carolinum czy niebielistka trwała Sweertia perennis. Ciekawym elementem flory Puszczy są też bogate populacje dwóch rzadkich gatunków paprotników – podejźrzona rutolistnego Botrychium multiidum i marunowego Botrychium matricariifolium oraz występowanie trzech gatunków chronionych Dyrektywą Siedliskowąsasanki otwatej Pulsatilla patens, leńca bezpodkwiatkowego Thesium ebracteatum i rzepika szczeciniastego Agrimonia pilosa.

    Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb.
    Krytycznie zagrożony wyginięciem w Polsce storzan bezlistny

    Na terenie puszczy spotkać można też ponad 20 gatunków roślin z rodziny storczykowatych, niektóre z nich to: storzan bezlistny Epipogium aphyllum, listera sercowata Listera ovata, buławnik czerwony Cephalanthera rubra, kruszczyk błotny Epipactis palustris i gółka długoostrogowa Gymnadenia conopsea.

    Europa Wschodnia - część Europy wyróżniana jako region w regionalizacji fizycznogeograficznej Europy zgodnej z Uniwersalną Klasyfikacją Dziesiętną Międzynarodowej Federacji Dokumentacji.Kiełb pospolity, kiełb krótkowąsy, kiełb (Gobio gobio) – gatunek słodkowodnej ryby karpiokształtnej z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Bywa hodowany w akwariach zimnowodnych.

    Około 40 procent gatunków roślin występujących w Puszczy Białowieskiej pojawiło się tu na skutek działalności człowieka – część spontanicznie, część natomiast została tu wprowadzona celowo lub zdziczała z upraw. Wśród obcych względem pierwotnej flory leśnej taksonów wyróżnić można gatunki zasiedlające przed wszystkim siedliska całkowicie przekształcone, np. rośliny segetalne porastające pola uprawne na wylesionych polanach puszczańskich oraz gatunki wnikające do ekosystemów naturalnych. W drugiej grupie liczne są apofity – taksony rodzimego pochodzenia przenikające na sztuczne, stworzone przez człowieka mikrosiedliska, np. leśne drogi i ich pobocza. Na terenie Puszczy obecne są też gatunki obce geograficznie, zarówno pochodzące z innych rejonów kraju jaki i zawleczone lub celowo sprowadzone z odległych obszarów geograficznych. W pierwszej grupie wymienić można klona jawora Acer pseudoplatanus czy zawleczoną z południa polski turzycę drżączkowatą Carex brizoides. Do drugiej grupy należą między innymi takie gatunki inwazyjne jak pochodzące z Ameryki Północnej klon jesionolistny Acer negundo i dąb czerwony Quercus rubra czy azjatycki niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora.

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Różowate (Rosaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu różowców. Jest szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Należy do niej 90 rodzajów liczących ponad 2,5 tys. gatunków, spośród których dziko w Polsce występuje ok. 150. Rodzina o dużym znaczeniu gospodarczym. Należy do niej wiele uprawnych drzew i krzewów owocowych oraz roślin ozdobnych i leczniczych.

    Lasy[]

    Las grądowy o charakterze naturalnym

    W Puszczy Białowieskiej zachowały się ostatnie na Niżu Środkowoeuropejskim fragmenty lasów o charakterze pierwotnym, występują też jednak drzewostany w mniejszym lub większym stopniu przekształcone przez człowieka oraz typowo antropogeniczne monokultury leśne. Najlepiej zachowane naturalne drzewostany cechują się wielkim bogactwem gatunkowym, współwystępowaniem okazów drzew w różnym wieku, złożoną strukturą przestrzenną (wiele warstw drzewostanu) oraz obfitością martwego drewna. Nadal zachodzą w nich na dużą skale naturalne procesy ekologiczne, takie jak rotacja wykrotowa drzew powodująca wykluczanie najstarszych lub osłabionych okazów i umożliwiająca stopniowe odnawianie się lasu bez ingerencji człowieka.

    Brodaczka (Usnea Dill. ex Adans.) – rodzaj grzybów z rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae), rosnących na drzewach w lasach.Lin (Tinca tinca) – słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Tinca. Inne nazwy: pszenicznik, oczeretniak oraz kaliniak.

    Antropogeniczne drzewostany jednogatunkowe występują głównie w borach i są pozostałością nasadzeń w okresie międzywojennym i powojennym. Obecnie na właściwych siedliskach, leśnicy starają się przebudowywać drzewostany na rzecz lasów dębowych z udziałem lipy, klonu i wiązu, najbardziej zbliżonych składem gatunkowym do lasów pierwotnych Puszczy Białowieskiej.

    Klasyczny dąb białowieski – pojęcie stworzone dla podkreślenia wyjątkowości dębów rosnących w Puszczy Białowieskiej. Cechą charakterystyczną tych dębów jest wysoka kolumna pnia i osadzona odpowiednio wysoko korona.Dąb czerwony (Quercus rubra L.) – gatunek drzew z rodziny bukowatych (Fagaceae). Pochodzi ze wschodniej części Ameryki Północnej,w której jest najpospolitszym gatunkiem dębu. W Polsce jest gatunkiem introdukowanym, ok. XIX w. został sprowadzony przez leśników jako gatunek pielęgnacyjny i ochronny. Zaliczany jest do roślin inwazyjnych - niebezpiecznych dla rodzimej flory i jako taki powinien być usuwany z obszarów chronionych, a także z lasów podczas przebudowy drzewostanu. Rozprzestrzenia się samorzutnie, obecnie występuje już na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Wypiera rodzime gatunki dębów i inne drzewa. Status gatunku we florze Polski: kenofit, agriofit.
    Struktura drzewostanow Puszczy Bialowieskiej.jpg

    Z terenu Puszczy Białowieskiej wykazano ponad 30 różnych zespołów leśnych i zaroślowych, ich dokładna liczba zależna jest jednak od szczegółowego ujęcia poszczególnych jednostek. Najszerzej rozpowszechnione są lasy grądowe reprezentujące zespół Tilio-Carpinetum. Zajmują one blisko połowę powierzchni leśnej kompleksu i różnicują się na kilka zależnych od wilgotności i żyzności siedliska wariantów, niekiedy ujmowanych jako odrębne zespoły roślinne. Budowane głównie przez iglaste gatunki drzew zbiorowiska borowe zajmują natomiast 37 procent, a związane z podmokłymi terenami liściaste i mieszane lasy bagienne, w tym olsy i łęgi niecałe 15 procent powierzchni Puszczy. Zachowały się tu bardzo rzadkie w skali kraju zbiorowiska leśne, takie jak borealna świerczyna na torfie Sphagno girgensohnii-Piceetum czy dębniak turzycowy (zb. Quercus robur-Carex elongata) – okresowo podtapiany las bagienny o typowym dla olsów kępowo-dolinkowym ukształtowaniu podłoża, ale z drzewostanem budowanym przez dorodne dęby szypułkowe Quercus robur.

    Granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria (L.) Hoffm.) – gatunek grzybów z rodziny granicznikowatych (Lobariaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.Bekas dubelt, dubelt (Gallinago media) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae), zamieszkujący Europę Środkową i Wschodnią od Półwyspu Skandynawskiego i Polski po Jenisej. Zimuje w subsaharyjskiej Afryce. Przeloty w marcu-maju i lipcu-listopadzie.
    Mozaikowy układ zbiorowisk leśnych w Białowieskim Parku Narodowym. Na pierwszym planie widoczny ols z udziałem świerka

    Wartościową cechą drzewostanów puszczańskich jest również zachowanie w wielu ich partiach naturalnej toposekwencji zbiorowisk roślinnych – ich wzajemnego układu w przestrzeni wymuszonego zróżnicowanymi warunkami siedliskowymi. Najlepiej jest to widoczne w dolinach cieków wodnych gdzie można obserwować pasmowy układ różnych typów lasów począwszy od podtapianych łęgów po rozwijające się na suchych wyniesieniach bory sosnowe.

    Kropiatka, kureczka nakrapiana (Porzana porzana) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny chruścieli (Rallidae). Zamieszkuje Europę poza północną Skandynawią, zachodnią Syberię oraz Azję Środkową po Iran, Kazachstan i zachodnie Chiny. Wędrowny, przeloty w marcu–kwietniu i sierpniu–październiku, odbywają się nocą. Zimuje w basenie Morza Śródziemnego, północnej Afryce (gdzie przelatuje szlakiem zachodnim lub południowo-wschodnim), na Bliskim Wschodzie oraz w Indiach i Pakistanie, tylko wyjątkowo w Europie Zachodniej.Olsza czarna (Alnus glutinosa Gaertn.) – gatunek drzewa należącego do rodziny brzozowatych. Olsza czarna to jedno z ważniejszych drzew wilgotnych zarośli nadbrzeżnych i lasów łęgowych niżu. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, a także na niektórych obszarach Azji i w północno-zachodniej Afryce. W górach i na żwirowiskach rzecznych ustępuje miejsca olszy szarej.

    Najliczniejszym gatunkiem dominującym w zbiorowiskach leśnych Puszczy Białowieskiej jest świerk pospolity Picea abies (26%) – może on tworzyć drzewostany samodzielnie, ale występuje też jako domieszka w niemal wszystkich fitocenozach leśnych na tym terenie. Nieco mniejszą role lasotwórczą odgrywają sosna zwyczajna Pinus sylvestris, olsza czarna Alnus glutinosa, dąb szypułkowy Quercus robur, brzoza brodawkowata Betula pendula oraz brzoza omszona Betula pubescens. Inne gatunki, takie jak lipa drobnolistna Tilia cordata, jesion wyniosły Fraxinus exelsior, klon zwyczajny Acer platanoides, topola osika Populus tremula czy wiązy Ulmus sp. tylko sporadyczne stanowią trzon zbiorowisk leśnych i zazwyczaj występują jako domieszka wśród innych gatunków panujących. Bardzo licznym, ale przeważnie tworzącym wyłącznie niższe piętro drzewostanów gatunkiem jest natomiast grab zwyczajny Carpinus betulus.

    Gaius Plinius Secundus zwany Starszym (Maior) (ur. 23 r. n.e. w Comum Novum, dzisiaj Como we Włoszech, zm. 25 sierpnia 79 n.e. w Stabiach, dzisiaj Castellammare di Stabia) – historyk i pisarz rzymski.Apofit – gatunek roślin synantropijnych miejscowego pochodzenia, który występuje na siedliskach sztucznych (antropogenicznych) powstałych w wyniku działalności człowieka. Apofity stanowią część flory gatunków rodzimych. Niektórym roślinom łatwo przychodzi zajmowanie siedlisk sztucznych, stworzonych przez człowieka, gdyż naturalnie zajmowały w przyrodzie siedliska o zbliżonych własnościach. Tak np. podbiał pospolity Tussilago farfara rosnący na kamieniskach nadrzecznych bez trudu zajmuje stworzone w wyniku działalności człowieka nasypy kolejowe, wykopy placów budowy, pola uprawne, hałdy przemysłowe. Do apofitów należą również np. perz właściwy Elymus repens, trzcinnik piaskowy Calamagrostis epigejos. Niektóre apofity z kolei zajmują siedliska antropogeniczne odmienne od tych, występujących w naturze, np. hałdy górnicze, wyrobiska, tereny silnie skażone.

    Średni wiek drzewostanów w polskiej części Puszczy Białowieskiej znacząco różni się w zależności od sposobu użytkowania i ochrony terenu – w obszarze ochrony ścisłej Białowieskiego Parku Narodowego wynosi średnio 130 lat przy udziale drzewostanów ponad stuletnich na poziomie około 70 procent. W zagospodarowanej części kompleksu średni wiek drzewostanów wynosi 73 lata przy udziale lasów ponad stuletnich na poziomie około 30 procent.

    Karlik drobny (Pipistrellus pygmaeus) – gatunek ssaka z rzędu nietoperzy. Bardzo podobny do karlika malutkiego (Pipistrellus pipistrellus). Do 1999 roku uważane za jeden gatunek. Dokładne badania wykazały, że poza subtelnymi różnicami morfologicznymi (kształt pyszczka i nozdrzy, pokrój i ubarwienie prącia, użyłkowanie skrzydeł) odróżnia je częstotliwość emitowanych sygnałów echolokacyjnych. Karlik drobny wysyła sygnały o przeciętnej częstotliwości 55 kHz, zaś karlik malutki - 45 kHz. Karlik drobny wykazuje również silniejszą specjalizację siedliskową - jest znacznie silniej związany z wodami i terenami podmokłymi jako miejscami żerowania, zaś w jego pokarmie przeważają imagines muchówek odbywających rozwój larwalny w wodzie.Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.
    Złom porośnięty owocnikami grzybów


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    W 1169 Andrzej I Bogolubski opanował Kijów uzyskując tym samym tytuł wielkiego księcia. Odmiennie od swoich poprzedników, również ojca, nie przeniósł do tego miasta swej stolicy lecz po złupieniu Kijowa osadzał tam swoich krewnych jako podległych książąt. Centrum swego księstwa pozostawił Włodzimierz, który odtąd stał się stolicą wielkiego księstwa.
    Kolcowniczek białowieski (Dentipratulum bialoviesense Domański) – gatunek grzybów należący do rodziny szyszkogłówkowatych (Auriscalpiaceae). Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju Dentipratulum.
    Polska Czerwona Księga Zwierząt – rejestr zagrożonych gatunków zwierząt na terenie Polski. Została stworzona na wzór międzynarodowej Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych. Zawiera listę ginących gatunków zwierząt z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Określa także stopień zagrożenia poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania oraz stosowane i proponowane sposoby ochrony.
    Przylepek brodacznik (Alcis jubata) – gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych (Geometridae). Jest gatunkiem bardzo rzadko spotykanym. Występuje w wilgotnych borach świerkowych. Nie jest objęty ochroną gatunkową, ale porosty z rodzaju Usnea, na których żyją jego gąsienice, podlegają ścisłej ochronie.
    Głaz narzutowy, eratyk, narzutniak (z łac. errare – błądzić) – fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód.
    Łoś (Alces alces) – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Alces. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek A. a. alces – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną łowną. Rzadki i objęty całorocznym okresem ochronnym.
    Ważka żółta, ważka ruda (Libellula fulva) – gatunek owada z rzędu ważek należący do podrzędu ważek różnoskrzydłych. Jest blisko spokrewniona z ważką płaskobrzuchą. Występuje w Europie, od pojedynczych stanowisk na Półwyspie Iberyjskim po Morze Kaspijskie. Preferuje cieki wolno płynące, otoczone wysoką wodną roślinnością, chociaż zasiedla również takie środowiska jak stawy rybne, czy zarośnięte trzciną jeziora. Pomimo szerokiego zasięgu występowania pospolity jest tylko lokalnie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.285 sek.