l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Pustułka pęcherzykowata

    Przeczytaj także...
    Soralia (l. poj. soralium) – znajdujące się na na plechach porostów skupienia urwistków zwanych też sorediami. Służą do rozmnażania bezpłciowego. Urwistki (soredia) powstają wewnątrz plechy, wydostają się z niej poprzez soralia. Soralia mogą być plamkowate, kropeczkowate, brodawkowate, kraterowate, płatowate, szczelinowate, tasiemkowate i inne. Kształt soraliów ma znaczenie przy identyfikacji gatunku porosta.Glony protokokkoidalne – glony z grupy zielenic, które wraz z grzybami tworzą porosty. Glony te występują u około 90% gatunków porostów i są eukariontami (pozostałe 10% to sinice, które są prokariontami). W porostach glony pełnią rolę fotobionta.
    Porosty (łac. Lichenes z gr. λειχήνα, leichena) – tradycyjna nazwa organizmów składających się z grzybów (Fungi), tworzących obligatoryjne symbiozy – głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna przestała istnieć w 1981 roku w wyniku zmian, wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mykoryzowe), a nie systematycznych. Systematyka i nomenklatura porostów dotyczy ich komponentu grzybowego.
    Hypogymnia physodes G5 (3).JPG
    Zakończenia plechy z soraliami i pyknidiami

    Pustułka pęcherzykowata (Hypogymnia physodes (L.) Nyl.) – gatunek grzybów należący do rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

    Systematyka i nazewnictwo[ | edytuj kod]

    Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Parmeliaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

    Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.Reakcje barwne porostów – związane ze zmianą barwy reakcje chemiczne niektórych związków chemicznych z kwasami porostowymi. Wykorzystywane są przy oznaczaniu gatunków porostów. Najczęściej w reakcjach tych stosuje się następujące związki chemiczne :

    Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski. Niektóre synonimy naukowe:

  • Ceratophyllum physodes (L.) M. Choisy 1951
  • Imbricaria physodes (L.) DC. 1805
  • Lichen physodes L. 1753
  • Lobaria physodes (L.) Hoffm. (1908
  • Parmelia physodes (L.) Ach. 1803
  • Parmelia platyphylla (Ach.) Röhl. 1813
  • Physcia physodes (L.) Frege 1812
  • Morfologia[ | edytuj kod]

    Tworzy listkowatą, rozetkowatą lub nieregularną i głęboko wcinaną plechę heteromeryczną o średnicy 2-6 cm. Plecha na górnej stronie ma barwę szarą lub szarozieloną i jest luźno przyczepiona do podłoża. Dolna strona plechy jest w środku czarna, na brzegach brunatna. Chwytników brak. Kora występuje zarówno na górnej, jak i dolnej stronie. Plecha kilkakrotnie dzieli się na nieregularne odcinki o długości 1-2 cm, które zachodzą na siebie, lub stykają się brzegami. Białe lub białozielonawe urwistki powstają na odwiniętej ku górze części kory górnej, wargowate soralia znajdują się na granicy kory górnej i dolnej. Reakcje barwne: kora K + żółty, K –, KC –, P + jasnożółty, rdzeń KC + pomarańczowoczerwony, P + pomarańczowoczerwony, K –, C–

    Pyknidium, l. mn. pyknidia (łac. picnidium, picnidia) – występujące u grzybów bardzo drobne organella z otworkiem na szczycie. Mają kulisty lub wydłużony kształt i powstają w nich w wyniku rozmnażania bezpłciowego zarodniki zwane pykniosporami. Pyknidia czasami nazywane są również pykniami. Na powierzchni plechy widoczne są jako zazwyczaj ciemne kropeczki lub brodaweczki z otworkiem na szczycie.Urwistki, soredia – drobne wytwory plechy porostów, które składają się z komórki glonu oplecionej strzępkami grzyba. Urwistki powstają w soraliach i jednocześnie umożliwiają one wegetatywne rozmnażanie się wszystkich rodzajów porostów.

    Plecha zawiera glony protokokkoidalne. Apotecja lekanorowe mają średnicę 2-8 mm, ale powstają bardzo rzadko. Wyrastają na krótkich, lejkowatych trzoneczkach lub półtrzoneczkach. Mają brązowe tarczki i trwały, cienki brzeżek plechowy. W workach jest po 8 zarodników askospor, są one jednokomórkowe, bezbarwne, elipsoidalne i mają rozmiary 5,5-5,8 × 4-5 μm Pyknidia występują rzadko. Powstające w nich pyknokonidia mają kształt pręcika i rozmiary 5,5-5,8 × 4-5 μm.

    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:Pykniospora, pyknospora lub pyknokonidium (l. mn. pykniospory, pyknospory, pyknokonidia) – rodzaj konidium, czyli zarodnika grzybów powstającego w wyniku rozmnażania bezpłciowego (mitozy). Pykniospory (pyknokonidia) występują głównie u grzybów workowych, rzadziej u grzybów podstawkowych. Są bardzo drobne, mają kształt elipsoidalny, bardziej lub mniej wydłużony i mogą być proste lub zgięte. Powstają w niewielkich tworach zwanych pyknidiami.

    Metabolity wtórne[ | edytuj kod]

    Kora górna zawiera atranorin i chloroatranorin, rdzeń kwas physodiowy i niewielkie ilości kwasu metylphysodiowego i kwasu trójhydroxyphysodiowego, physodaliowego i protocetrariowego.

    Występowanie[ | edytuj kod]

    Jest szeroko rozprzestrzeniona na okołobiegunowych obszarach półkuli północnej, ale występuje również na obszarach o ciepłym klimacie, zanotowano jej występowanie również w Republice Południowej Afryki oraz na kilku wyspach na półkuli południowej. W Polsce jest bardzo pospolita.

    Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).Plecha heteromeryczna – plecha o budowie warstwowanej. Taką budowę plechy posiada większość porostów. W tej grupie występują wszystkie znane typy morfologiczne plech.

    Siedliskiem pustułki pęcherzykowatej jest głównie kora drzew iglastych i liściastych. Czasami występuje na drewnie, słomianych dachach, wyjątkowo można ją spotkać na ziemi i podłożu skalnym.

    Jest to najczęściej wykorzystywany gatunek w lichenoindykacji. Należy do IV grupy w skali porostowej.

    Przypisy

    1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
    2. The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
    3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
    4. Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
    5. Consortium of North American Lichen Herbaria. [dostęp 2014-06-02].
    6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
    Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.Askospory – haploidalne zarodniki (mejospory) workowe, typowe dla workowców, powstające w workach. Przed wytworzeniem askospor następuje kariogamia, a po niej mejoza. Askospory powstają wewnątrz worka (endogenicznie) w wyniku tzw. swobodnego wytwarzania komórek (tj. po podziale jąder niezwiązanym ściśle z podziałem cytoplazmy). Zwykle w worku powstaje osiem askospor (więcej u Dipodascaceae, cztery np. u Ascocybe sp.) Askospory niektórych grzybów pasożytniczych są czynnikiem zakażającym, np. podłużne, unoszone przez wiatr zarodniki buławinki czerwonej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Chwytniki, ryzoidy, rizoidy – cienkie, nitkowate wyrostki o budowie jedno- lub wielokomórkowej, wytwarzane przez mszaki, wielokomórkowe glony, niektóre grzyby, przedrośla paprotników czy niektóre gąbki.
    Worek – u grzybów z gromady workowców (Ascomycota) specjalna komórka o charakterze zarodni, w której tworzy się 8 haploidalnych zarodników – askospor (rzadko inna liczba zarodników).

    Reklama

    tt