• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pucz monachijski



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Weimar – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, jedno z europejskich centrów kulturalnych.

    Pucz monachijski (niem. Hitlerputsch – pucz Hitlera, Hitler-Ludendorff-Putsch – pucz Hitlera-Ludendorffa, Bürgerbräu-Putsch – pucz w Bürgerbräu), zwany też puczem piwiarnianym – nieudana próba przeprowadzenia zamachu stanu w Republice Weimarskiej przez Adolfa Hitlera i gen. Ericha Ludendorffa, zorganizowana w nocy z 8 na 9 listopada 1923 w Monachium przy pomocy bojówek partyjnych SA; zakończona rozwiązaniem Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) i skazaniem Hitlera na pięć lat więzienia.

    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Bawarska Republika Rad (niem. Bayerische Räterepublik lub też Münchner Räterepublik) – to powołana w drodze rewolucji 13 kwietnia 1919 republika socjalistyczna na terenie Bawarii. Komisarzem oświaty i nauczania publicznego został anarchista Gustav Landauer (zabity po upadku Republiki). Po krótkim okresie istnienia i funkcjonowania, 3 maja 1919 armia niemiecka wkroczyła do stolicy Bawarii, Monachium, i zakończyła istnienie republiki. Aż do 1943 roku w Moskwie działał rząd Bawarskiej Republiki Rad, rozwiązał go Józef Stalin mając w planach utworzenie przyszłej NRD.

    Zdarzenia poprzedzające[ | edytuj kod]

    W Bawarii w kwietniu 1919, w trakcie rewolucji listopadowej, została na krótko utworzona socjalistyczna Bawarska Republika Rad. Ponieważ większość kierownictwa Bawarskiej Republiki Rad było pochodzenia żydowskiego, spowodowało to wywołanie w narodzie niemieckim skojarzenia, że bolszewizm i judaizm były zasadniczo czymś zbieżnym.

    Wilhelm Frick (ur. 12 marca 1877, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) - jeden z prominentnych działaczy narodowo socjalistycznych, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy, a następnie protektor Czech i Moraw.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    NSDAP powstała na nurcie niemieckiej frustracji po przegranej I wojnie światowej i mogła wzrastać tylko w atmosferze politycznej destabilizacji. Narodowi socjaliści wykorzystali nowy kryzys, wynikający z zajęcia w styczniu 1923 przez Francuzów i Belgów Zagłębia Ruhry, w związku z niewykonywaniem przez Republikę Weimarską postanowień traktatu wersalskiego. Zgodnie z traktatem wersalskim w tym regionie nie mogły stacjonować wojska niemieckie, dlatego Francuzi napotkali jedynie niewielki opór. Zagłębie było centrum niemieckiego przemysłu ciężkiego, dlatego okupacja spowodowała pogrążenie i tak już niedomagającej gospodarki kraju. Niemcy ogarnęły bardzo wysoka inflacja oraz bezrobocie i niemiecka gospodarka osiągnęła dno. W tym okresie jeden dolar amerykański kosztował 420 miliardów marek, w połowie listopada 1923 4,2 biliony marek. Wielu Niemców oczekiwało pojawienia się bohatera, silnego człowieka, który uratowałby kraj.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan wojenny może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.

    Bawaria, drugi co do wielkości (po Prusach) kraj związkowy Niemiec, była tradycyjnie konserwatywną częścią Niemiec. Lokalny bawarski rząd, złożony z członków różnych ugrupowań nacjonalistycznych, w początku lat 20. był silnie skonfliktowany z rządem centralnym w Berlinie, w którym wiodącą rolę odgrywali socjaldemokraci. Bawarscy politycy otwarcie opowiadali się za zniesieniem demokratycznych rządów. Rząd regionalny w Monachium działał właściwie samodzielnie, na własną rękę, ignorując rząd centralny. Atmosfera w Bawarii – podobnie jak w reszcie kraju – była burzliwa, a dodatkowo była pobudzana silnymi tendencjami separatystycznym. Większość społeczeństwa Bawarii stanowili katolicy, którzy nie identyfikowali się z protestantami z północy i wielu z nich było przeciwnych zwierzchnictwu Berlina.

    Rewolucja listopadowa w 1918 (niem. Novemberrevolution) – całokształt wystąpień o charakterze rewolucyjnym w Niemczech, w roku 1918.Apatryda (łac. ápatris – pozbawiony ojczyzny), bezpaństwowiec – osoba, której żadne państwo nie uznaje za swojego obywatela, czyli osoba nie posiadająca żadnego obywatelstwa.

    W styczniu 1923 Hitler – ówcześnie mało znany polityk – przekonał władze Bawarii, aby pozwoliły zorganizować w Monachium zjazd pięciu tysięcy członków SA. Na tym wiecu wypowiedział się z nienawiścią przeciwko rządowi centralnemu, obalenie którego uważał za ważniejsze niż walkę z Francuzami w Zagłębiu Ruhry. Wiosną zaczął namawiać Otto von Lossowa (dowódcę armii w Bawarii), aby wspólnie pomaszerować na Berlin, jednak bez powodzenia. Na 1 maja 1923, dzień zjazdu monachijskich socjalistów na Theresenwiese, Hitler zaplanował dużą demonstrację uzbrojonych oddziałów szturmowych, jednakże te, zgromadzone na Oberwiesenfeld, zostały przez von Lossowa rozbrojone i zmuszone do rozejścia się, a upokorzony Hitler, doznawszy ciężkiej politycznej porażki, poddał się von Lossowowi, wiedząc, że bez poparcia regularnej armii akcja nie przyniosłaby spodziewanych rezultatów. W związku z wydarzeniami z 1 maja prokuratura krajowa Monachium I wszczęła postępowanie, które poważnie zaniepokoiło Hitlera, jako że musiał się liczyć zarówno z nowym wyrokiem, jak i koniecznością odbycia zawieszonej kary 2 miesięcy więzienia. Bawarski minister sprawiedliwości Franz Gürtner nie chciał jednak podgrzewać atmosfery nowym postępowaniem przeciwko Hitlerowi, w związku z powyższym nakazał prokuraturze odłożyć sprawę do spokojniejszych czasów. 1 sierpnia 1923 zakończono postępowanie dowodowe, a 22 maja 1924 śledztwo umorzono. Jesienią 1923 roku Hitler i Hermann Göring (dowódca SA) ponownie próbowali namówić von Lossowa do wspólnej walki przeciw rządowi centralnemu. Hitler potrzebował choćby milczącego przyzwolenia niemieckich sił zbrojnych, czyli Reichswehry.

    Leninizm, czasem określany jako marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) lub bolszewizm, to doktryna polityczna i ekonomiczna, powstała na bazie wcześniej istniejącego marksizmu, którego filozoficznym źródłem był materializm dialektyczny opracowany przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.Żołd – wynagrodzenie, jakie dostaje żołnierz odbywający zasadniczą służbę wojskową, dawniej również członek wojska najemnego. Pierwszy żołd w Polsce ustanowił w 1388 roku w Piotrkowie Władysław II Jagiełło: wynosił 3 grzywny od kopii.

    Latem 1923 Hitler potrzebował pieniędzy na sfinansowanie swego antyrządowego przewrotu. Jedną z jego wielbicielek była Helene Bechstein, żona znanego producenta fortepianów, która ofiarowała Hitlerowi luksusowe przedmioty i drogocenną biżuterię. Następnie Hitler złożył je jako zabezpieczenie papieru dłużnego. 2 września 1923 został założony Niemiecki Związek Walki (Deutscher Kampfbund), jednoczący SA i inne grupy paramilitarne (Bund Oberland; stowarzyszenie Reichsflagge), w celu obalenia rządu centralnego. Trzy tygodnie później, 25 września, Hitler objął polityczne kierownictwo związku. Po opublikowanym w prasie artykule atakującym prezydenta Niemiec Friedricha Eberta oraz dowódcę wojska (Reichswehra) Hansa von Seeckta minister wojska Otto Geßler nakazał zlikwidowanie struktur NSDAP. Rozkaz miał być wykonany przez żołnierzy dywizji bawarskiej, jednak jej dowódca, Otto von Lossow, odmówił wykonania rozkazu i został za to zwolniony ze stanowiska. Dodatkowo Gessler polecił von Lossowi i Gustavowi von Kahrowi zakazanie wydawania nazistowskiej partyjnej gazety Völkischer Beobachter, czego obydwaj odmówili. Pozwolili Hitlerowi działać, w obawie przed odrodzeniem się niemieckiego komunizmu. Powszechnie pamiętano republikę rad jako rządy terroru. Rząd bawarski wydawał się bardziej przyjazny nazistom niż władzom innych niemieckich krajów.

    Ulrich Graf (ur. 6 lipca 1878 roku w Bachhagel, zm. 3 marca 1950 roku w Monachium) – Brigadeführer SS, członek NSDAP, osobisty ochroniarz Adolfa Hitlera w okresie jego dojścia do władzy.Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Poczdamie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.
    Banknot o nominale pięć bilionów marek z 1 listopada 1923

    26 września 1923 rząd Bawarii ogłosił stan wyjątkowy i mianował von Kahra komisarzem generalnym (General-Staatskommissar) Bawarii, który zakazał wszelkich demonstracji. Von Kahr – ambitny patriota – planował z użyciem zbrojnych ugrupowań i Reichswehry pozbawienie berlińskiego, republikańskiego rządu władzy. Monarchistyczny triumwirat zdecydował o ogłoszeniu niepodległości Bawarii, na co rząd berliński domagał się wprowadzenia stanu wojennego. Von Kahr zignorował polecenia rządu centralnego, a dodatkowo uznał, że wojsko ma złożyć przysięgę na wierność rządowi bawarskiemu. Również Hitler, Hermann Göring, Ernst Röhm i inni skupieni w obozie narodowosocjalistycznym planowali obalenie rządu. Decyzja triumwiratu była zła dla Hitlera, ponieważ była przeciwieństwem idei Hitlera – budowy silnej, zjednoczonej Rzeszy. Hitler chciał wyprzedzić ten niekorzystny bieg zdarzeń, planując z Röhmem opanowanie stolicy Bawarii przez oddziały paramilitarne na 11 listopada 1923. Oddziały miały przechwycić strategiczne punkty miasta, a von Kahr – wrogo nastawiony wobec rządu centralnego – nie mógłby zwrócić się do Berlina o pomoc wojskową. Byłby zmuszony uznać decyzje puczystów i współdziałać z nimi realizując przejęcie władzy w całym kraju. Hitler uznał, że nadarzyła się idealna sytuacja, aby zmusić rząd bawarski do obalenia rządu Republiki Weimarskiej. 30 października 1923 przemawiał do swych zwolenników w monachijskim cyrku „Krone”, przedstawiając perspektywę wywołania powstania.

    Ernst Eduard vom Rath (ur. 3 czerwca 1909 we Frankfurcie nad Menem, zm. 9 listopada 1938 w Paryżu) – niemiecki dyplomata, prawnik, członek NSDAP.Faszyzm włoski (wł. fascismo) był totalitarnym ruchem politycznym, pozostającym u władzy we Włoszech od 1922 do 1943 roku. Jego przywódcą był Benito Mussolini. Podobne ruchy, takie jak nazizm, rozprzestrzeniały się w całej Europie i Ameryce Łacińskiej pomiędzy pierwszą a II wojną światową. Postuluje się czasem, aby słowo to pisać wielką literą mając na myśli faszyzm włoski, małą chcąc opisać podobne mu ruchy. Sądzi się, iż faszyzm włoski był wzorem dla innych jego form, choć kwestią dyskusyjną jest, jakie aspekty jego struktury, taktyki, kultury i ideologii można uznać za niezbędne minimum dla uznania danego ruchu za faszystowski.

    Jeden bochenek chleba kosztował ponad bilion marek, a dramatyczny spadek siły nabywczej pieniądza zrujnował setki tysięcy Niemców. Apele o zrobienie w końcu porządku z nieudolną „gospodarką rządów parlamentarnych” stawały się coraz głośniejsze. Oddziały SA już od dawna czekały na możliwość działania. Hitler chciał wykorzystać istniejące napięcie w Zagłębiu Ruhry, które mogło zacząć opadać dzięki zmniejszanej hiperinflacji. Od kilku dni prowadził negocjacje z von Kahrem i von Lossowem, jednak obaj przejawiali ostrożność i brak zaufania do Hitlera. Gdy Hitler uznał, że sytuacja w Monachium osiągnęła odpowiednio wysokie napięcie, zaplanował na 10 listopada wielką manifestację w pobliżu miasta, która miała zapoczątkować przewrót. Następnie uznał, że wydarzenia trzeba przyspieszyć. Zbyt szybkie i chaotyczne przygotowania miały wkrótce zemścić się.

    Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Zagłębie Ruhry (niem. Ruhrgebiet) – zagłębie przemysłowe w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Położone jest nad rzeką Ruhrą, a także w pobliżu rzeki Ren. Powierzchnia Zagłębia Ruhry w oficjalnych granicach wynosi 4435 km², zaludnienie: 5 172 745 mieszkańców (stan na: 31.12.2009), gęstość zaludnienia: 1166,3 os./km².


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Marek Andrzej Bankowicz (ur. 1960) – polski politolog, ekspert ds. systemów politycznych i wyborczych. Kierownik Katedry Współczesnych Systemów Politycznych Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego.
    Hans Michael Frank (ur. 23 maja 1900 w Karlsruhe, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki funkcjonariusz narodowosocjalistyczny, z wykształcenia prawnik, zbrodniarz wojenny. Uczestnik nieudanego puczu monachijskiego w 1923, członek NSDAP od 1927. Jeden z przywódców III Rzeszy i główny twórca jej systemu prawnego opartego na zasadzie wodzostwa (niem. Führerprinzip). W okresie 1939-1945 generalny gubernator okupowanych ziem polskich (Generalne Gubernatorstwo).
    Krzyż Żelazny (niem. Eisernes Kreuz, EK) – pruskie, potem niemieckie odznaczenie wojskowe nadawane za męstwo na polu walki, a także za sukcesy dowódcze.
    Herszel Feibel Grynszpan, także: Herschel Grünspan lub Herschel Greenspan (ur. 28 marca 1921 w Hanowerze, zm. ok. 1942, prawdopodobnie w więzieniu w Magdeburgu) – żydowski chłopak polskiego pochodzenia, zamachowiec. 7 listopada 1938 r. 17-letni Herschel Grynszpan, w desperackim proteście przeciw nieszczęściu, które spotkało jego rodziców ze strony państwa niemieckiego dokonał politycznego zabójstwa na niemieckim dyplomacie w Paryżu, Erneście vom Rath. Zabójstwo to posłużyło władzom III Rzeszy jako pretekst do wywołania tzw. Kristallnacht – nocy kryształowej, ogólnoniemieckiego pogromu Żydów dokonanego 9-10 listopada 1938 r.
    Odeonsplatz - jeden z najważniejszych placów w centrum Monachium, zlokalizowany w jego północnej części, przy Teatinerstrasse i Residenzstrasse.
    Marsz na Rzym (wł. Marcia su Roma) - określenie faszystowskiego zamachu stanu w 1922 roku, w wyniku którego we Włoszech zdobył władzę Benito Mussolini. "Marsz na Rzym" polegał na koncentracji członków faszystowskich bojówek w stolicy Królestwa Włoch. Zamach miał miejsce w dniach 27 - 29 października 1922 r.
    Ehrentempel („Świątynia Honoru”) – zespół dwóch budowli powstałych w czasach III Rzeszy w 1935 roku w Monachium, budowle były miejscem pochówku szesnastu członków NSDAP, którzy zginęli podczas puczu monachijskiego. 9 stycznia 1947 roku oba budynki zostały zniszczone przez armię USA w ramach denazyfikacji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.137 sek.