Ptaki paleognatyczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ptaki paleognatyczne, paleognatyczne (Palaeognathae) – grupa ptaków w randze infragromady wyróżniona na podstawie budowy podniebienia. Charakteryzują się podniebieniem utworzonym przez nie w pełni połączone części lemiesza, łączące się ku tyłowi z kośćmi skrzydłowymi oraz oddzielające łuki podniebienne od kości przyklinowych. Brak jest ruchomego połączenia górnej szczęki z czaszką. Jej budowa przypomina budowę czaszki piskląt z nadrzędu neognatycznych, co może wskazywać na zajście w tej grupie procesu neotenii. Należą do niej kusacze oraz grupa bezgrzebieniowców.

Lemiesz (łac. vomer) – płaska nieparzysta kość twarzoczaszki, budująca tylny odcinek przegrody kostnej nosa (rozdziela ona nozdrza tylne (choanae).Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

Systematyka[ | edytuj kod]

Badania molekularne i niektóre morfologiczne sugerują, że strusiegrupą siostrzaną w stosunku do wszystkich pozostałych współczesnych ptaków paleognatycznych. Do nadrzędu należą następujące żyjące współcześnie rzędy:

  • Nadrząd: Struthionimorphae
  • Struthioniformes – strusie
  • Nadrząd: Rheimorphae
  • Rheiformes – nandu
  • Nadrząd: Tinamimorphae
  • Tinamiformes – kusacze
  • Nadrząd: Apterygimorphae
  • Apterygiformes – kiwi
  • Casuariiformes – kazuarowe
  • oraz wymarłe:

    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Moa (Dinornithiformes) – rząd wymarłych ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki nielotne, zamieszkujące Nową Zelandię począwszy od plejstocenu aż po XVII lub XVIII wiek. Wytępione zostały przez Maorysów, którzy polowali na nie od momentu swojego pojawienia się na archipelagu w X wieku.
  • Dinornithiformes – moa
  • Aepyornithiformes – mamutaki
  • Spokrewnieni z paleognatycznymi byli przedstawiciele wymarłego rzędu Lithornithiformes z jedną rodziną (Lithornithidae); takson ten ma status incertae sedis.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Peter Johnston. New morphological evidence supports congruent phylogenies and Gondwana vicariance for palaeognathous birds. „Zoological Journal of the Linnean Society”, 2011. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2011.00730.x (ang.). 
    2. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Infragromada: Palaeognathae Pycraft, 1900 - ptaki paleognatyczne (wersja: 2015-02-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-04-02].
    3. Bradley C. Livezey, Richard L. Zusi. Higher-order phylogeny of modern birds (Theropoda, Aves: Neornithes) based on comparative anatomy. II. Analysis and discussion. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 149 (1), s. 1-95, 2007. 
    Gromada (w botanice divisio, w zoologii classis) – nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych.Kusacze, kusaki, kusakowate – rząd (Tinamiformes) oraz rodzina (Tinamidae) ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje ptaki lądowe, naziemne, przypominające nieco kuraki. Zamieszkują obszar od Patagonii po Meksyk.




    Warto wiedzieć że... beta

    Encyclopedia of Life (w skrócie EOL, Encyklopedia Życia) – współtworzona przez wielu fachowców, anglojęzyczna, internetowa bezpłatna encyklopedia, której zadaniem jest zebranie informacji o wszystkich opisanych przez naukę gatunkach. Encyklopedia rozpoczęła swoje działanie 26 lutego 2008 r. z 30 000 hasłami. Olbrzymie zainteresowanie (11,5 mln trafień w ciągu 5,5 godz.) spowodowało przeciążenie serwisu i konieczne było przez kilka dni ograniczenie jego funkcjonalności.
    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Nandu, strusie amerykańskie, strusie pampasowe – monotypowy rząd (Rheiformes) i rodzina (Rheidae) ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Należą do niego nielotne gatunki lądowe, zamieszkujące Amerykę Południową. Ptaki te mają następujące cechy:
    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.
    Ptaki neognatyczne, neognatyczne (Neognathae) – grupa ptaków w randze infragromady wyróżniona na podstawie budowy podniebienia. Charakteryzują się ruchomym podniebieniem i częściową redukcją niektórych kości. Należy do nich większość współczesnych ptaków. Po raz pierwszy neognatyczne pojawiły się 66 mln lat temu, w późnej kredzie.
    Mamutaki – rząd (Aepyornithiformes) oraz rodzina (Aepyornithidae) ptaków wymarłych w czasach historycznych z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Mamutaki były endemitami Madagaskaru, były to największe ptaki (nie licząc ptaków Moa) jakie kiedykolwiek żyły na Ziemi. Dochodziły do trzech metrów wysokości i pół tony wagi. Żyły współcześnie z ludźmi. Nie wiadomo dokładnie kiedy wymarły. W czasach przybycia na Madagaskar pierwszych Europejczyków (XVI wiek), były już wymarłe, z kolei najmłodsze skorupy jaj tych ptaków datowane są na około 1000 rok. Na tej podstawie można stwierdzić, że mamutaki wyginęły między X a XVI wiekiem.
    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku

    Reklama