• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Psychiatria



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Psychiatria represyjna w ZSRR – sposób represjonowania przeciwników politycznych – dysydentów, a także osób uważanych za naruszające normy społeczne, polegająca na przymusowym leczeniu psychiatrycznym w szpitalu-więzieniu (szpital psychiatryczny specjalnego rodzaju, ros. психиатрическая больница специального типа, psichotiurma психотюрьма, pot. psichuszka, психушка). Metoda, stosowana incydentalnie w wielu krajach, masowy charakter uzyskała w ZSRR od lat 50. do lat 80. XX wieku. Stosowana także w innych krajach komunistycznych (Rumunia, Kuba, Chiny).Psychiatria sądowa - dziedzina psychiatrii łącząca się ściśle z sądownictwem. Zadaniem biegłych sądowych z zakresu psychiatrii jest najczęściej ocena poczytalności, zdolności do odbywania kary, czy do uczestnictwa w postępowaniu sądowym osób podejrzanych, czy oskarżonych. Psychiatra sądowy ocenia też zdolność do kierowania swoim postępowaniem, dotyczy to spraw o ubezwłasnowolnienie, a także zdolność do świadomego i swobodnego wyrażania woli - dotyczy to spraw sądowych o unieważnienie testamentu. Zadania psychiatry sądowego mogą być też w szczególnych przypadkach jeszcze inne, zależne od szczegółowych zleceń sądu (bądź prokuratury).

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH




    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Specjalności, działy i podejścia w psychiatrii[ | edytuj kod]

    Wyróżnia się różne specjalności, dyscypliny szczegółowe, działy i podejścia związane z psychiatrią:

  • psychiatria dorosłych – dział psychiatrii koncentrujący się leczeniu zaburzeń psychicznych występujących u osób dorosłych, które zakończyły tzw. okres rozwojowy (za umowną granicę wieku pacjentów, którymi zajmuje się psychiatria dorosłych, przyjmuje się ukończenie 18. roku życia); w Polsce psychiatria dorosłych jest jedną z dwóch psychiatrycznych podstawowych specjalizacji lekarskich obok wymienionej poniżej psychiatrii dzieci i młodzieży, szkolenie specjalizacyjne lekarza w zakresie psychiatrii dorosłych według aktualnego programu specjalizacji medycznych trwa 5 lat,
  • psychiatria dzieci i młodzieży – dział psychiatrii koncentrujący się na leczeniu osób w tzw. okresie rozwojowym, tj. dzieci i młodzieży (umowną granicą wieku dla kompetencji psychiatrii dzieci i młodzieży jest ukończenie przez pacjenta 18. roku życia); często w leczenie to włączani są członkowie rodzin i bliscy pacjentów; w Polsce psychiatria dzieci i młodzieży jest jedną z tzw. podstawowych specjalizacji lekarskich; szkolenie specjalizacyjne lekarza w zakresie psychiatrii dzieci i młodzieży według aktualnego programu specjalizacji medycznych trwa 5 lat (zalecanym, ale nieobowiązkowym uzupełnieniem obu ww. specjalizacji psychiatrycznych jest szkolenie z zakresu psychoterapii trwające zwykle 4 lata),
  • psychogeriatria (gerontopsychiatria) – dział psychiatrii koncentrujący się na leczeniu zaburzeń psychicznych występujących u osób w wieku podeszłym,
  • psychiatria społeczna – dział psychiatrii zajmujący badaniem wpływu otoczenia społecznego na zdrowie psychiczne oraz społecznymi uwarunkowaniami zaburzeń psychicznych (socjogenezą), jak również możliwościami zastosowania oddziaływań społecznych w leczeniu (socjoterapia),
  • psychiatria kulturowa (pojęcia pokrewne: psychiatria międzykulturowa lub psychiatria transkulturowa) – dział psychiatrii zajmujący badaniem wpływu czynników kulturowych na zdrowie psychiczne, kulturowymi uwarunkowaniami zaburzeń psychicznych oraz różnicami, jakie obserwuje się w zakresie zaburzeń psychicznych, pomiędzy pacjentami należącymi do różnych kultur, a także zróżnicowaniem w kwestii tego, co postrzegane jest z perspektywy poszczególnych kultur jako norma zdrowia psychicznego, a co jako patologia,
  • psychiatria sądowa – dział psychiatrii koncentrujący na kwestiach związanych ze zdrowiem psychicznym i jego zaburzeniami, które mają istotne znaczenie w sądownictwie, np.: ocenie poczytalności, zdolności do odbywania kary, zdolności do uczestnictwa w postępowaniu sądowym osób podejrzanych lub oskarżonych, ocenie zdolność do kierowania swoim postępowaniem, a także zdolności do świadomego i swobodnego wyrażania woli,
  • psychiatria wojskowa – dział psychiatrii koncentrujący się na leczeniu zaburzeń psychicznych występujących u osób uczestniczących działaniach wojennych,
  • psychiatria humanistyczna – rodzaj podejścia do leczenia psychiatrycznego, w którym akcentowana jest potrzeba sięgnięcia poza ściśle biologiczne tradycje ujmowania uwarunkowań niektórych zaburzeń psychicznych i metody ich leczenia, w którym uwydatnia się znaczenie oddziaływań psychoterapeutycznych,
  • psychiatria biologiczna – rodzaj podejścia do leczenia psychiatrycznego, które jest skoncentrowane na tzw. metodach biologicznych, zwłaszcza skuteczności psychofarmakoterapii,
  • psychiatria środowiskowa (ang. community psychiatry) – podejście do leczenia psychiatrycznego, w ramach którego dąży się do ograniczania leczenia zaburzeń psychicznych w warunkach szpitalnych, czyli tzw. „deinstytucjonalizacji” lecznictwa psychiatrycznego na rzecz leczenia psychiatrycznego opierającego się na lokalnych, mniejszych ośrodkach pomocy medycznej i prowadzonego w środowisku, w którym na co dzień funkcjonują pacjenci, czego celem jest podtrzymanie zdolności pacjentów do pełnienia ról społecznych właściwych osobom zdrowym m.in. w zakresie społecznym, rodzinnym i zawodowym; w aspekcie psychoterapeutycznym psychiatria środowiskowa opiera się przede wszystkim na podejściu systemowym,
  • neuropsychiatria – niejednoznaczny termin odzwierciedlający zachodzenie na siebie obszarów zainteresowań obecnej psychiatrii i neurologii, które do 1950 roku stanowiły jedna specjalność lekarską; aktualnie mianem neuropsychiatrii najczęściej określa się dział medycyny, który skupia się na badaniu neurologicznego podłoża zaburzeń psychicznych.
  • Historia psychiatrii[ | edytuj kod]

    Czasy starożytne[ | edytuj kod]

    Najstarszym zabytkiem piśmienniczym medycyny greckiej dotyczącym m.in. zaburzeń psychicznych jest Corpus Hippocraticum powstałe około 440–350 r. p.n.e. tradycyjnie przypisywane Hippokratesowi, zaś w istocie stanowiące zbiór traktatów autorstwa różnych lekarzy pochodzących z dwóch ośrodków: szkoły w Kos i szkoły w Knidos. W tej drugiej narodziła się koncepcja humoralna tłumacząca powstawanie chorób, w tym też psychicznych. Zakładała ona, że równowaga płynów ustrojowych w organizmie warunkuje stan zdrowia, zaś zakłócenie owej równowagi jest przyczyną chorób. Wyróżniano cztery płyny organizmu (cztery humory) oraz odpowiadające przewadze każdego z nich cztery typy konstytucjonalne: żółć jasna (typ choleryczny), krew (typ sangwiniczny), śluz (typ flegmatyczny) i żółć ciemna (typ melancholiczny). Teoria humoralna była następnie rozwijana przez szkołę w Kos, do której należał Hippokrates. Przyjmowano przykładowo, że nagromadzenie się w mózgu śluzu oraz jego nadmierne rozgrzanie, ochłodzenie lub jego nadmierna wilgotność odpowiadają za występowanie objawów zaburzeń psychicznych takich, jak urojenia, omamy, smutek, lęk czy też koszmary. W przekonaniach tych wybrzmiewał istotny dla rozwoju wiedzy o chorobach psychicznych pogląd Alkmaiona z Krety (przełom VI–V w. p.n.e.), który jako pierwszy przypisał mózgowi funkcje kierownicze w ciele i uznał mózg za siedlisko duszy rozumnej, które połączone jest kanałami ze zmysłami. Teoria humoralna cieszyła się uznaniem w kolejnych wiekach. W czasach rzymskich była rozwijana przez takich lekarzy, jak Galen z Pergamonu. W średniowieczu rozwinięto ją przypisując każdemu z czterech typów konstytucjonalnych nie tylko cechy somatyczne, ale również psychiczne.

    Socjoterapia lub terapia społeczna - metoda leczenia zaburzeń psychicznych polegająca na wykorzystywaniu oddziaływań natury społecznej.Szpital Salpêtrière – szpital w Paryżu. Pierwotnie był fabryką prochu (stąd nazwa - fr. Salpêtrière od łac. salpetrae czyli sól kamienna, saletra - jeden ze składników prochu strzelniczego). W 1656 roku na mocy kwietniowego edyktu wydanego przez Ludwika XIV został przekształcony w przytułek dla ubogich. Służył także jako więzienie dla przestępców, prostytutek, niepełnosprawnych psychicznie, chorych psychicznie, epileptyków, libertynów. Był znany ze swej wielkiej populacji szczurów. W latach 1848-1893 w szpitalu praktykował Jean-Martin Charcot.

    W czasach Cesarstwa Rzymskiego kontynuatorami świeckiej sztuki leczenia był Asklepiades (II/I w. p.n.e.), uważany za założyciela szkoły metodyków. Metodycy akcentowali znaczenie opracowywania skutecznych metod leczenia w kontraście do rozwijania koncepcji teoretycznych, które ich zdaniem jedynie odwracały uwagę od spraw praktycznych. Jednocześnie odrzucali oni teorię humoralną na rzecz poglądu, że więzi pomiędzy ciałami stałymi odpowiadają za morfologiczną jedność organizmu. Cechowało ich także szerokie stosowanie fizykoterapii. Znanym pisarzem i encyklopedystą, choć nie lekarzem, był Aulus Cornelius Celsus (53 r. p.n.e.–7 r. n.e.), który w swoich pismach propagował m.in. drastyczne metody postępowania wobec osób chorych psychicznie takie, jak głodzenie, krępowanie, przetrzymywanie w ciemnych pomieszczeniach, wywoływanie w nich przestrachu, przerażenia, a nawet bicie i chłosta. Ich celem było według autora „zmuszenia chorych do opamiętania”. Część medyczna encyklopedii Celsusa zachowała się do czasów współczesnych, a zaproponowane przez niego metody wywarły niekorzystny wpływ na kształtowanie się sposobów postępowania z chorymi psychicznie w kolejnych wiekach. Drugą istotną z rzymskich szkół medycznych była szkoła pneumatyków. Według ich poglądów substancją uczestniczącą w podtrzymujących życie przemianach, pełniącą funkcję duszy i odpowiedzialną za zjawiska psychiczne była pneuma (pojęcie to różnych znaczeniach pojawiało się wcześniej m.in. pismach filozofów i w Corpus Hippocraticum). Wśród lekarzy rzymskich na szczególną uwagę bez wątpienia zasługuje Galen z Pergamonu (ok. 130–200 r. n.e.), przedstawiciel szkoły pneumatyków, twórca Corpus Galenicum. Jego poglądy wywierały silny wpływ na medycynę przez kolejne kilkanaście stuleci, aż po XVI i XVII wiek. Łącząc teorie Arystotelesa i Platona, Galen opisał stanowiące jedność duszę i ciało jako hierarchiczne struktury: a) najniższe miejsce zajmowała dusza pożądliwa związana z wątrobą; b) pośrednie – dusza pobudliwa, w której powstają afekty, a która wiąże się z sercem; c) kierownicze miejsce zajmowała dusza rozumna związana z mózgiem i działająca poprzez układ nerwowy. Według Galena, stan zdrowia to stan harmonii, tj. właściwych proporcji pomiędzy wymienionymi trzema strukturami, czy też instancjami duszy. Z kolei mózg uznawany był przez Galena za siedlisko duszy, zaś pneuma za jej narzędzie. Znane było Galenowi leczenie przez filozofów niedomagań duszy za pomocą „narzędzi rozumu”, co pozostawało poza kręgiem zainteresowań starożytnych lekarzy, jakkolwiek stanowiło pod pewnymi względami odpowiednik dzisiejszych metod psychoterapeutycznych.

    Psychoterapeuta – osoba posiadająca odpowiednie umiejętności, wykształcenie i uprawnienia do prowadzenia psychoterapii.Mania – zaburzenie psychiczne (nie choroba sensu stricto) z grupy zaburzeń afektywnych charakteryzujące się występowaniem podwyższonego bądź drażliwego nastroju. Stany maniakalne zazwyczaj opisywane są przez pacjentów jako doświadczenia przyjemne; sprawiające, że czują się szczęśliwi. Pacjenci, których nastrój podczas manii jest drażliwy, nie opisują tego doświadczenia jako przyjemne, szybko się frustrują, a próba wpływu na ich zamiary powoduje u nich nasilenie gniewu bądź występowanie urojeń prześladowczych.

    Kraje muzułmańskie[ | edytuj kod]

    Portret Awicenny – wybitnego perskiego lekarza – na tadżykistańskim banknocie.

    Pierwsze ośrodki, których misją było leczenie zaburzeń psychicznych i które można uznać za prototypy szpitali psychiatrycznych, powstały w świecie arabskim, w VIII lub IX wieku. W powstałym w 874 r. szpitalu w Al.-Qata (obecnie dzielnica Kairu) wobec chorych psychicznie stosowano m.in. muzykoterapię. Według części autorów, podobne ośrodki został zbudowany w Bagdadzie już w 705 r., a następnie również w Fezie. Zasługą lekarzy muzułmańskich było nie tylko zaadaptowanie dorobku lekarzy starożytnych, zwłaszcza Galena, lecz także istotne wzbogacenie go o liczne i wnikliwe obserwacje kliniczne. Szczególne zasługi na tym polu miał Razes (pers. Abu Bakr Muhammad ibn Zakarijja ar-Razi, 865–925), autor popularnego dzieła Pełne studium medycyny (Kitab al-hawi fi at-tibb). Zaproponował on fizjologiczne wyjaśnienia zaburzeń psychicznych w kombinacji z psychologicznymi metodami terapeutycznymi. Jemu współczesny badacz, arabski lekarz Najab ud-din Muhammad dostarczył szczegółowych opisów wielu zaburzeń psychicznych, tj. depresja, nerwica, priapizm, niemoc seksualna (arab. Nafkhae Malikholia), psychoza (ar. Kutrib) czy stan manii (ar. Dual-Kulb). 'Ali Ibn Sahl Rabban al-Tabari (838-870), autor pierwszej arabskiej encyklopedii medycznej, doceniwszy wagę wsparcia psychicznego dla osób chorych jako pierwszy wprowadził pojęcie psychoterapii (arab. al-‘ilaj al-nafs). W XI w. perski lekarz i filozof, Awicenna (pers. Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Al-Hasan ibn Ali ibn Sīnā, 980-1037), stosował leczenie bazujące na przekonaniu o fizjologicznych źródłach psychopatologii. Stworzył koncepcję relacji między pulsem a uczuciami wewnętrznymi. Awicenna był także wczesnym prekursorem neuropsychiatrii, jako pierwszy opisał różne zaburzenia psychiczne: halucynacje, bezsenność, koszmary nocne, melancholię, demencję, epilepsję, paraliż itp..

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Psychoza (gr. psyche – dusza i osis – szaleństwo) – zaburzenie psychiczne definiowane w psychiatrii jako stan umysłu, w którym doznaje się silnych zakłóceń w percepcji (postrzeganiu) rzeczywistości. Osoby, które doznają stanu psychozy, doświadczają zaburzeń świadomości, spostrzegania, a ich sposób myślenia ulega zwykle całkowitej dezorganizacji. Osoba znajdująca się w stanie psychozy ma przekonanie o realności swoich przeżyć i wydaje się jej, że funkcjonuje normalnie. Istotą psychozy jest brak krytycyzmu wobec własnych, nieprawidłowych spostrzeżeń i osądów, przy czym należy tu rozróżnić psychozy z prawidłowo zachowaną świadomością, od psychoz z towarzyszącymi zaburzeniami świadomości.

    Średniowieczna Europa[ | edytuj kod]

    Średniowieczna Europa uzyskała dostęp do starożytnych dzieł literatury medycznej za pośrednictwem pisarzy islamskich. Przekład na język łaciński wiedzy lekarzy starożytnych wzbogacony o dorobek medycyny islamskiej nastąpił w XI w. we Włoszech, w XII w. w Hiszpanii i był kontynuowany w XIII w. W środowiskach akademickich dzieła starożytne zyskały status dogmatów. Dużą popularnością wśród lekarzy zachodnioeuropejskich cieszył się Kanon medycyny autorstwa Awicenny. Popularyzacji poglądów dualistycznych towarzyszyło przekonanie, że zaburzenia psychiczne są chorobami duszy. Jednocześnie medycyna znajdowała się pod istotnym wpływem popularnej w średniowieczu astrologii. W następstwie dominacji dualizmu, poglądów wyrażających pogardę dla życia ziemskiego oraz uprzedzeń wobec budzących lęk i niezrozumiałych zachowań chorych psychicznie, traktowanie tej grupy pacjentów stało się opresyjne. Nierzadko uciekano się do drastycznych metod proponowanych przez Celsusa. Chorzy psychicznie byli marginalizowani, a ich status społeczny bliski był statusowi złoczyńców i przestępców. Postrzeganie ich, jako opętanych, bądź posądzanie o czary narażało chorych na wykluczenie społeczne, stygmatyzację i prześladowania.

    Uniwersytet (łac. universitas magistrorum et scholarium „ogół nauczycieli i uczniów”) – najstarszy rodzaj uczelni o charakterze nietechnicznym, której celem jest przygotowanie kadr pracowników naukowych oraz kształcenie wykwalifikowanych pracowników. Medycyna (łac. medicina „sztuka lekarska”) – nauka empiryczna (oparta na doświadczeniu) obejmująca całość wiedzy o zdrowiu i chorobach człowieka oraz sposobach ich zapobiegania, oraz ich leczenia. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za prekursora medycyny starożytnej uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. W czasach najnowszych wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.

    Osobiste doświadczenie przez św. Jana Bożego (1495–1550) losu osoby chorej psychicznie, zamkniętej w szpitalu, jak również bycie świadkiem nieludzkich sposobów postępowania ze współpacjentami, dało początek jego planom założenia własnego szpitala, w którym chorzy byliby godnie traktowani i przyczyniło się do powstania rzymskokatolickiego zakonu szpitalnego Bonifratrów w 1540 r. w Hiszpanii, którego jedną z głównych misji jest opieka nad chorymi psychicznie.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Obiekty przeznaczone dla osób dotkniętych zaburzeniami psychicznymi tworzone były w Europie od XIII w., jednak pełniły jedynie rolę instytucji opiekuńczych, nie zapewniając żadnych form terapii. Założony w XIII w. w Londynie Bethlem Royal Hospital należy do jednych z pierwszych szpitali psychiatrycznych jakie pojawiły się w Europie – był prowadzony aż do 1948 r.

    Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

    Legenda o męczeńskiej śmierci księżniczki pochowanej w Geel w Antwerpii i cudownych uzdrowieniach chorych psychicznie pielgrzymujących do miejsca jej pochówku dały początek zwyczajowi opieki rodzinnej nad chorymi psychicznie. Lokalni mieszkańcy, słynący z przyjaznej postawy wobec chorych psychicznie, trudnili się, poza obsługą pielgrzymów, również przyjmowaniem pod opiekę swoich rodzin osób cierpiących na zaburzenia psychiczne, tym samym zapewniając im lepsze warunki bytowania niż azyle czy szpitale.

    Psycholog – osoba posiadająca właściwe kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami, do udzielania świadczeń psychologicznych polegających w szczególności na: diagnozie psychologicznej, opiniowaniu, orzekaniu, psychoterapii (po ukończeniu studiów podyplomowych w tym zakresie) oraz na udzielaniu pomocy psychologicznej.Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).

    W świetle badań mediewistów, chorymi psychicznie często opiekowano się w nadziei na ich wyleczenie i próbowano różnych metod terapii, uwalniano od odpowiedzialności karnej jako niepoczytalnych, a przede wszystkim – zdawano sobie sprawę z chorobowego, a nie metafizycznego podłoża ich nietypowych zachowań. Wyróżniano trzy grupy chorób psychicznych: szał, manię i melancholię, będące jakoby efektem nadmiaru określonych humorów.

    Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.Zaburzenia depresyjne – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych i lękiem.

    Wczesna nowożytność[ | edytuj kod]

    Obraz przedstawiający Philippe’a Pinela w paryskim azylu Salpêtrière, gdzie nakazuje, aby uwolniono z łańcuchów chorą kobietę. Autor Tony Robert-Fleury, 1795.

    W 1656, Ludwik XIV stworzył publiczny system opieki nad osobami dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi, jednak miał on jedynie na celu zapewnienie cierpiącym dachu nad głową i odseparowanie ich od społeczeństwa, nie oferując żadnego leczenia. W 1758 angielski lekarz William Battie napisał „Traktat o szaleństwie”, w którym wzywał do wprowadzenia leczenia w tego typu placówkach. Trzydzieści lat później, król Anglii Jerzy III zapadł na chorobę psychiczną. Po poprawie jego stanu w 1789, zaczęto uważać, że zaburzenia psychiczne nie są nieuniknione i mogą podlegać skutecznej terapii.

    Neurologia – dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Neurologia i psychiatria są dziedzinami pokrewnymi, a niektóre choroby są domeną zarówno neurologa jak i psychiatry. Neurologia zajmuje się głównie schorzeniami, których podłożem jest proces uszkadzający układ nerwowy, a psychiatria z kolei zajmuje się głównie chorobami, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie funkcjonowania mózgu jako całości.Psychiatria środowiskowa (ang. community psychiatry) – podejście do leczenia psychiatrycznego, w którym przykłada się szczególną wagę do ograniczania leczenia zaburzeń psychicznych w warunkach szpitalnych, do deinstytucjonalizacji opieki psychiatrycznej na rzecz tzw. opieki środowiskowej, która opiera się na lokalnych, mniejszych ośrodkach pomocy medycznej (np. zespołach leczenia środowiskowego) i pozwala na zapewnienie pacjentom opieki psychiatrycznej w środowisku społecznym, w tym rodzinnym i zawodowym, w którym na co dzień funkcjonują; psychiatria środowiskowa akcentuje znaczenie podtrzymywania i wspierania zdolności pacjentów do pełnienia ról społecznych właściwych osobom zdrowym; w aspekcie psychoterapeutycznym psychiatria środowiskowa opiera się przede wszystkim na podejściu systemowym.

    W 1792 francuski uczony, Philippe Pinel, uważany za ojca nowoczesnej psychiatrii wprowadził humanitarne metody leczenia zaburzeń psychicznych, uwalniając dotkniętych nimi z kajdan i konieczności znoszenia okrutnych praktyk „leczniczych”. William Tuke wprowadził te metody na angielski grunt otwierając The Retreat, pierwszą w Anglii placówkę leczniczą dla osób chorych psychicznie, stosującą nowoczesne metody terapii. W krótkim czasie instytucja ta stała się wzorem w świecie humanitarnej psychiatrii.

    Światowa Organizacja Zdrowia, WHO (ang. World Health Organization) – jedna z organizacji działających w ramach ONZ, zajmująca się ochroną zdrowia. Jej siedzibą jest Genewa.Philippe Pinel (ur. 20 kwietnia 1745 w Saint-Paul-Cap-de-Joux, zm. 25 października 1826 w Paryżu) − francuski lekarz, przedstawiciel idei oświecenia, uważany za twórcę nowoczesnej psychiatrii. Jako pierwszy zaczął traktować chorych psychicznie zgodnie z duchem praw każdego człowieka do życia w wolności i decydowania o własnym losie. Zaczął stosować w ich leczeniu terapię zajęciową. Stwierdził także, że ruch powoduje u chorych poprawną aktywność i polepsza ich funkcjonowanie, co zaowocowało powstaniem rehabilitacji psychologicznej. Wyróżnił w swojej klasyfikacji chorób "manię bez delirium" (manie sans délire), odnosząc ją do osób, które dzisiaj określa się jako "antysocjalne" lub "psychopatyczne". Jako jeden z pierwszych stworzył definicję upośledzenia umysłowego.

    XIX wiek[ | edytuj kod]

    Narrenturm (Wieża głupców) – wybudowany w Wiedniu w 1784 roku, najstarszy w kontynentalnej części Europy budynek przeznaczony dla chorych psychicznie.

    Na przełomie XVIII i XIX w. zachodnia Europa posiadała tylko kilkaset podopiecznych w azylach dla „szaleńców”. Jednak już na początku XIX wieku liczba ta wzrosła do setek tysięcy. W USA do 1904 r. żyło 150 tysięcy pacjentów szpitali psychiatrycznych.

    Priapizm, ciągotka (łac. priapismus, z gr. πριαπισμός = wzwód) – objaw chorobowy polegający na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu członka, który nie jest związany z podnieceniem lub pobudzeniem seksualnym. Nazwa priapizm wywodzi się od starożytnego boga Priapa, którego wizerunki przedstawiały mężczyznę z członkiem w stanie erekcji.Otto Loewi (ur. 3 czerwca 1873 we Frankfurcie, zm. 25 października 1961 w Nowym Jorku) – austriacki farmakolog pochodzenia żydowskiego urodzony w Niemczech. Laureat Nagrody Nobla z 1936 roku.

    W krajach niemieckojęzycznych istniało ponad 400 publicznych i prywatnych placówek zajmujących się opieką nad osobami dotkniętymi zaburzeniami psychicznymi. W niemieckim systemie opieki nad chorymi często ważną rolę odgrywały także uniwersytety, które kształciły nowe pokolenia kompetentnych specjalistów. XIX-wieczne Niemcy stały się światowym liderem w psychiatrii. W kraju istniało ponad 20 uniwersytetów rywalizujących ze sobą w podnoszeniu standardów terapeutycznych i rozwijaniu wiedzy medycznej. Niemcy nie miały jednak centralnego systemu zarządzania placówkami z powodu decentralizacji władzy. Podobna sytuacja była także w Wielkiej Brytanii, co przyczyniło się do niskiego poziomu rozpowszechniania nowych idei, zamkniętych w ścisłych uniwersyteckich enklawach.

    Mediewistyka – dyscyplina historyczna zajmująca się różnymi zagadnieniami epoki średniowiecza (m.in. społeczno-gospodarczymi, wojskowo-politycznymi). Współcześnie sięga także do rezultatów badań archeologii i etnografii.Apartheid (z języka afrikaans od apart = osobno i sufiksu -heid) – teoria głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Republice Południowej Afryki do połowy lat 90. XX wieku, oparty na segregacji rasowej.

    W USA, w 1834 r. Anna Marsh wdowa po lekarzu, ufundowała Brattleboro Retreat – pierwszy w kraju stabilny finansowo prywatny ośrodek opieki dla osób chorych psychicznie, co zapoczątkowało działalność prywatnych instytucji rywalizujących z państwowymi o pacjentów, fundusze i wpływy.

    W 1838 r. Francja wprowadziła prawo regulujące przyjmowanie do placówek i ich funkcjonowanie. Do 1940 r. tego typu instytucje istniały już w całej Europie i Ameryce. Jednocześnie ilość pacjentów rosła w postępie geometrycznym, co powodowało przeludnienie placówek. We Francji było dwa razy więcej pacjentów niż miejsc. Jedną z głównych przyczyn tak gwałtownego wzrostu jest fakt, że pacjenci przebywali dotychczas w domach lub rozmaitych ośrodkach, które nie oferowały żadnego leczenia.

    Bezsenność (asomia, agrypnia, łac. insomnia, ang. insomnia) – jest zakłóceniem stanu zdrowia, w którym niewystarczająca jest długość snu lub niezadowalająca jakość snu. Bezsenność może polegać na trudnościach w zasypianiu, wczesnym przebudzaniu się, wybudzaniu się w trakcie snu lub na złej jakości snu, czego następstwami są brak poczucia wypoczęcia, gorsze samopoczucie lub zaburzenia funkcjonowania w ciągu dnia. Bezsenność może być rozumiana bądź jako objaw, bądź jako odrębna jednostka chorobowa.Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (choroba afektywna dwubiegunowa, ChAD, cyklofrenia) – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych. Do rozpoznania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego dochodzi wtedy, gdy u pacjenta występuje epizod hipomanii, manii lub epizod afektywny mieszany, a w przeszłości wystąpił chociaż raz jeden z tych epizodów lub epizod depresji. Jeśli u pacjenta występuje powtórnie epizod depresji bez wystąpienia manii, hipomanii bądź epizodu mieszanego, rozpoznaje się zaburzenie afektywne jednobiegunowe (zaburzenie depresyjne nawracające).

    XX wiek[ | edytuj kod]

    Otto Loewi przyczynił się do odkrycia neurotransmitera – acetylocholiny.

    W trakcie XX wieku w niektórych krajach doszło do upolitycznienia psychiatrii. Naziści niemieccy z pobudek ideologicznych dopuścili masowych egzekucji pacjentów cierpiących na choroby psychiczne będących zarówno obywatelami Niemiec, jak i krajów okupowanych, w tym Polski. W krajach totalitarnych m.in. ZSRR (zob. psychiatria represyjna w ZSRR) oraz czasach apartheidu w RPA psychiatria była wykorzystywana jako narzędzie represji wobec dysydentów politycznych. Z kolei w krajach zachodnich narodził się ruch antypsychiatryczny, postrzegający zaburzenia psychiczne w kategorii mitu, którego członkowie uważali psychiatrię za narzędzie kontroli społecznej i domagali się zamknięcia szpitali psychiatrycznych. Z drugiej strony zachodnia psychiatria rozwijała się czerpiąc z dorobku Zygmunta Freuda, ojca psychoanalizy. Nastąpił rozwój wielu szkół i metod psychoterapeutycznych. Z czasem psychoterapia stała się integralną częścią leczenia psychiatrycznego w przypadku większości chorób. Na unowocześnienie psychiatrii duży wpływ wywarli wybitni badacze, tacy jak Emil Kraepelin, reformator klasyfikacji zaburzeń psychicznych, którą oparł na kryteriach anatomopatologicznych i przyczynowych. Istotna przemiana podejścia do chorych w psychiatrii polegała na stopniowym odchodzeniu od modelu instytucjonalnego psychiatrii (polegającego na leczeniu pacjentów w zamkniętych oddziałach szpitalnych) na rzecz psychiatrii środowiskowej (stawiającej sobie za cel umożliwienie pacjentom utrzymania przez nich ich ról społecznych, rodzinnych i zawodowych pomimo chorób). Równolegle do rozwoju psychiatrii przyczyniły się postępy w zakresie anatomii mózgu, neurofizjologii, farmakologii. Kluczowe dla skuteczności leczenia psychiatrycznego były odkrycia kolejnych leków. W 1949 r. odkryto, że węglan litu może służyć do leczenia zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. W 1952 r. leczenie schizofrenii zostało zrewolucjonizowane poprzez zastosowanie pierwszego leku przeciwpsychotycznego, tj. chloropromazyny. Kolejnym bodźcem do rozwoju psychiatrii było wprowadzenie w 1980 r. neuroobrazowania oraz rozwój genetyki i biologii molekularnej (m.in. w 1995 r. zidentyfikowane zostały geny przyczyniające się do wystąpienia schizofrenii w chromosomie 6, natomiast geny wpływające na zaburzenia dwubiegunowe w chromosomach 18 i 21).

    Psychochirurgia – leczenie zaburzeń psychicznych metodami neurochirurgicznymi. Obecnie istotą zabiegów chirurgicznych wykonywanych ze wskazań psychiatrycznych jest przerywanie połączeń między różnymi strukturami ośrodkowego układu nerwowego celem usunięcia lub zmniejszenia przejawów zaburzenia czynności danej części mózgowia. Wykonywane są bardzo precyzyjnie, przy pomocy metod stereotaktycznych, w przeciwieństwie do mało precyzyjnych, nieoszczędzających zabiegów stosowanych u początku tej gałęzi psychiatrii – w połowie XX wieku.Osoba niepoczytalna - osoba która dokonała czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary, ale w czasie czynu nie mogła rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych.

    XXI wiek[ | edytuj kod]

    W 2013 r. w Polsce wprowadzenie Ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób uznane zostało w środowiskach psychiatrów za kontrowersyjne. Postulowano, iż sprowadzono w ten sposób instytucję psychiatrii – mającą służyć leczeniu – wbrew jej powołaniu do roli więzienniczej polegającej na prewencyjnym izolowaniu szczególnie groźnych przestępców, za co powinny odpowiadać inne instytucje państwowe.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

    W Polsce lekarze psychiatrzy są szkoleni w ramach dwóch specjalizacji: psychiatria i psychiatria dzieci i młodzieży. Konsultantem krajowym psychiatrii od 7 czerwca 2019 jest prof. dr hab. n. med Piotr Gałecki, a psychiatrii dzieci i młodzieży dr hab. n. med Barbara Remberk (od 1 marca 2017).

    Impotencja, niemoc płciowa, ED – dysfunkcja seksualna występująca u mężczyzn, objawiająca się brakiem erekcji lub ejakulacji mimo podniecenia i satysfakcjonującej gry wstępnej. Występuje najczęściej u mężczyzn powyżej 50 roku życia, ale zdarza się też wcześniej. Impotencję można podzielić na pierwotną i wtórną (występującą po okresie prawidłowego funkcjonowania seksualnego).Patologia humoralna – protonaukowy pogląd, u podstaw którego leżało przekonanie o istnieniu czterech płynów ciała (humorów): krwi, żółci, śluzu (flegmy) i czarnej żółci, które wypełniają ciało, a ich wzajemne stosunki wpływają na zdrowie i temperament. Jeden z głównych nurtów medycyny starożytnej.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Psychika (gr. ψυχή, psyche - dusza), termin odnoszący się do całokształtu procesów oraz dyspozycji niematerialnych, psychicznych człowieka. Indywidualna realizacja psychiki nazywana jest osobowością.
    Dusza (hebr. נֶפֶש /nefesz/, łac. anima, gr. ψυχή /psyche/) – w filozofii pierwiastek życia, decydujący o tym, że osoba ludzka, zwierzę i roślina są bytami żywymi. W antropologii filozoficznej najczęściej przyjmuje się, że dusza rozumna jest, obok materialnego ciała, jednym z dwóch konstytutywnych elementów struktury bytu człowieka (dualizm ontologiczny).
    Schizofrenia (stgr. σχίζειν, schizein, "rozszczepić" i stgr. φρήν, φρεν-, phrēn, phren-, "umysł", rzadziej stosowana nazwa – choroba Bleulera, łac. Morbus Bleuleri, w skrócie MB, synonimy: zaburzenia schizofreniczne, psychoza schizofreniczna) – zaburzenie psychiczne (lub raczej grupa zaburzeń) zaliczane do grupy psychoz endogennych.
    Nuroobrazowanie – metody umożliwiające obrazowanie struktury i funkcji mózgu. Metody neuroobrazowania pozwalają na obserwację czynności mózgu podczas przeprowadzania wybranych procesów, np. odliczania co 3, zapamiętywania twarzy, poruszania palcem wskazującym, czytania słów, itd. Neuroobrazowanie umożliwia lokalizację obszarów funkcjonalnych mózgu, odpowiednich dla danych procesów. Istotną sprawą jest to, aby w eksperymencie z wykorzystaniem neuroobrazownia dobrać odpowiednio warunek kontrolny dla wybranego warunku eksperymentalnego (zadania wykonywanego przez osobę badaną). Do badań tego typu można stosować funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy.
    Corpus Hippocraticum - najstarszy zachowany zabytek piśmienniczy medycyny starożytnej Grecji, będący zbiorem rozpraw wielu anonimowych autorów należących do różnych szkół medycznych. Napisany w dialekcie jońskim, datowany w przybliżeniu na lata 440 p.n.e. - 350 p.n.e..

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.197 sek.