• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przypadek



    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5]
    Przeczytaj także...
    Celownik (łac. dativus) – forma używana jako dopełnienie dalsze (Kasia dała Ali prezent) oraz do oznaczania celu pożytku lub szkody (np. dzieci zepsuły mu telewizor - mu nie dotyczy tu bezpośrednio akcji, a jedynie jej skutków). W języku polskim odpowiada na pytania: komu? czemu?. W języku niemieckim i greckim spełnia rolę narzędnika na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków.Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.
    Przypadki w językach ugrofińskich[ | edytuj kod]

    Języki ugrofińskie są językami aglutynacyjnymi. W miejscu przyimków znanych z języków indoeuropejskich pojawiają się morfemy, które przez tradycyjną gramatykę traktowane są jako przypadki – stąd ich wielość.

    Język fiński[ | edytuj kod]

    W języku fińskim istnieje piętnaście przypadków. W wielu podręcznikach można znaleźć różną ich liczbę, od 14 do 18, w zależności od sposobu sklasyfikowania przypadków wymarłych, pozostałych jedynie w utartych zwrotach. Większość końcówek przypadków funkcjonuje w językach indoeuropejskich (w tym polskim) jako przyimki. Przypadki dzielą się wewnętrznie na gramatyczne, mające podobne funkcje do polskich (np. mianownik, biernik), lokalne, określające relacje miejsca w stosunku do desygnatu, oraz tzw. przypadki marginalne, rzadko używane w języku współczesnym i często zastępowane przyimkami i poimkami. Oprócz tych 15 przypadków istnieje dalszych 12 przypadków przysłówkowych. które używane są bardzo rzadko i zazwyczaj w skostniałych strukturach, np. prolativus, określający relację drogi i sposób poruszania się, np. ohitse – obok, meritse – przez morze, morzem, puhelimitse – przez telefon.

    Adessivus - przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przebywanie desygnatu na powierzchni pewnego określonego obiektu. Występuje w językach ugrofińskich, zwłaszcza węgierskim i fińskim.Allatyw (Allativus) – przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku na zewnątrz pewnego określonego obiektu. Występuje w językach ugrofińskich (zwłaszcza węgierskim, fińskim i języku estońskim). Reliktowo formy allativu znane są także językom bałtyckim, litewskiemu i łotewskiemu, jednak nie są charakterystyczne dla współczesnych języków. Zachowane w języku litewskim formy allativu (np. vakarop "pod wieczór", velniop "do diabła") zwykle interpretowane są w opracowaniach leksykograficznych jako przysłówki.

    Przypadki tworzy się w sposób podobny jak np. w języku polskim – dodając końcówkę przypadka do rdzenia wyrazu. Końcówki przypadków są niezależne od poszczególnych typów morfologicznych rzeczowników – mają charakter dystrybutywny. Końcówki liczby mnogiej są w większości identyczne z końcówkami liczby pojedynczej, przy czym między rdzeniem i odpowiednim sufiksem dochodzi wrostek -i- (np. lp. talossa, lm. taloissa. Wyjątkiem jest mianownik liczby mnogiej, przyjmujący końcówkę -t-, talot)

    Wrostek (infiks) – w językoznawstwie każdy morfem, o ile jest umiejscowiony wewnątrz rdzenia wyrazu (podstawy słowotwórczej).Liczba mnoga – forma fleksyjna, tj. przypadek w deklinacji i w koniugacji, oznaczający wiele przedmiotów lub osób, a także w przypadku przedmiotów zbiorowych – grupy tych przedmiotów (np. piasek w liczbie pojedynczej oznacza wiele ziaren piasku, ale istnieje też forma w liczbie mnogiej – piaski – mogąca się odnosić do większych zbiorów – np. piaski pustyni; podobnie armia to grupa ludzi, gramatycznie liczba pojedyncza, istnieje jednak rzeczownik armie w liczbie mnogiej).

    Nie wszystkie przypadki używane są równie często. Najczęściej pojawiają się: mianownik l. poj – 35,24 proc (spośród wszystkich form deklinacyjnych), dopełniacz l. poj – 15,69 proc., mianownik l. mn. – 9,89 proc. najrzadziej – abessivus – 0,01 proc.

    Grupy przypadków[ | edytuj kod]

    Przypadki fińskie możemy podzielić na cztery zasadnicze grupy:

  • gramatyczne – nominativus, genetivus, accusativus, partitivus
  • lokalizacji wewnętrznej – inessivus, illativus, elativus
  • lokalizacji zewnętrznej – adessivus, ablativus, allativus
  • marginalne i abstrakcyjne – prolativus, translativus, abessivus, instructivus, comitativus, essivus
  • Niekiedy wyróżnia się grupę lokalizacji abstrakcyjnej – abessivus, essivus, translativus.

    Inessivus - przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przebywanie desygnatu wewnątrz pewnego określonego obiektu. Występuje w językach ugrofińskich, zwłaszcza węgierskim i fińskim.Partitivus - przypadek występujący w niektórych grupach językowych (np. w języku fińskim). Oznacza on niepoliczalną ilość desygnatu bądź występuje z liczebnikami, wskazując, że podmiot jest częścią pewnej całości.

    Lista przypadków w języku fińskim[ | edytuj kod]

    Przykładowa odmiana wyrazu[ | edytuj kod]

  • Nominativus kirja: Tämä on kirja – To jest książka.
  • Partitivus kirjaa: Ostin kolme kirjaa – Kupiłem trzy książki.
  • Genetivus kirjan: Sinun täytyy tehdä kirjan mukaan – To trzeba zrobić według książki.
  • Accusativus I. kirjan: Pekka on myynyt tuollaisen kirjan. – Piotr sprzedał taką książkę.
  • Accusativus II. kirja: Anna kirja. – Daj książkę.
  • Essivus kirjana: Hän osti se kirjana – Kupił to jako książkę. (w charakterze książki)
  • Translativus: kirjaksi: Minun artikkelini koottiin kirjaksi. Moje artykuły zmieniły się w końcu w książkę.
  • Abessivus kirjatta: Kirjoita se kirjatta! - Napisz to bez książki. (choć częstsza jest forma ilman kirjaa)
  • Inessivus kirjassa: Tässä kirjassa on paljon kuvia. - W tej książce jest dużo obrazków.
  • Illativus kirjaan: Pane rahaa kirjaan! – Włóż pieniądze do książki!
  • Elativus kirjasta: Mistä kirjasta tiedät sen? – Z jakiej książki to wiesz?
  • Adessivus kirjalla: Kuppi on kirjalla – Filiżanka jest na książce.
  • Allativus kirjalle: Laita se kirjalle – Połóż to na książkę.
  • Ablativus kirjalta: Ota kuppi kirjalta – Zdejmij filiżankę z książki!
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • lista przypadków
  • Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e. Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.


    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Liczebnik – część mowy określająca liczbę, ilość, liczebność, wielokrotność lub kolejność. Niektóre liczebniki (np. główne, porządkowe) odmieniają się przez przypadki i rodzaje.
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
    Języki indoeuropejskie – jedna z największych i najwcześniej odkrytych rodzin języków. Zalicza się do niej kilkaset spokrewnionych ze sobą języków współczesnych, używanych od kilku tysięcy lat w Europie, Indiach (stąd przymiotnik indoeuropejski) i południowo-zachodniej Azji. W czasach nowożytnych języki indoeuropejskie rozprzestrzeniły się na wszystkie kontynenty, głównie za sprawą angielskiego, hiszpańskiego i portugalskiego. Obecnie jako językami ojczystymi posługuje się nimi ok. 3 miliardy osób na całym świecie (co stanowi ok. 45% ziemskiej populacji).
    Podmiot – część zdania, która w zdaniu w stronie czynnej oznacza wykonawcę czynności wyrażonej orzeczeniem, obiekt podlegający procesowi wyrażonemu orzeczeniem lub znajdujący się w stanie wyrażonym orzeczeniem.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Translativus - przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający zmianę stanu. Występuje w językach ugrofińskich, zwłaszcza węgierskim, estońskim i fińskim.
    Narzędnik (łac. instrumentalis) – forma używana m.in. dla określenia narzędzia (naprawił telewizor śrubokrętem, przyjechałem pociągiem), sposobu w jaki coś się dzieje (osiągnąłem to sprytem) itp. Przy czasownikach oznaczających rządzenie oznacza dopełnienie bliższe (dyrygent kieruje orkiestrą), przy niektórych innych dopełnienie dalsze (Maria handluje kwiatami). Łączy się z niektórymi przyimkami, np. z, pod, nad. W języku polskim odpowiada na pytania: (z) kim? (z) czym?.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.