• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przydawka

    Przeczytaj także...
    Karlik drobny (Pipistrellus pygmaeus) – gatunek ssaka z rzędu nietoperzy. Bardzo podobny do karlika malutkiego (Pipistrellus pipistrellus). Do 1999 roku uważane za jeden gatunek. Dokładne badania wykazały, że poza subtelnymi różnicami morfologicznymi (kształt pyszczka i nozdrzy, pokrój i ubarwienie prącia, użyłkowanie skrzydeł) odróżnia je częstotliwość emitowanych sygnałów echolokacyjnych. Karlik drobny wysyła sygnały o przeciętnej częstotliwości 55 kHz, zaś karlik malutki - 45 kHz. Karlik drobny wykazuje również silniejszą specjalizację siedliskową - jest znacznie silniej związany z wodami i terenami podmokłymi jako miejscami żerowania, zaś w jego pokarmie przeważają imagines muchówek odbywających rozwój larwalny w wodzie.Liczebnik – część mowy określająca liczbę, ilość, liczebność, wielokrotność lub kolejność. Niektóre liczebniki (np. główne, porządkowe) odmieniają się przez przypadki i rodzaje.
    Wyrażenie przyimkowe – połączenie przyimka z rzeczownikiem, liczebnikiem, przymiotnikiem (w użyciu rzeczownikowym) albo zaimkiem.

    Przydawka (zwana również atrybutem) – część zdania określająca rzeczownik lub zaimek rzeczowny. Może być wyrażona przymiotnikiem (np. ładny kwiatek), zaimkiem przymiotnym (np. mój kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym czynnym (np. rosnący kwiatek), imiesłowem przymiotnikowym biernym (np. podlany kwiatek), liczebnikiem (np. podlałem już trzeci kwiatek), wyrażeniem przyimkowym (np. sweter z wełny). Przydawka odpowiada na pytania: jaki?, jaka?, jakie?, który?, która?, które?, czyj?, czyja?, czyje?, ile?, ilu?, czego?, z czego?, od czego?.

    Podmiot – część zdania, która w zdaniu w stronie czynnej oznacza wykonawcę czynności wyrażonej orzeczeniem, obiekt podlegający procesowi wyrażonemu orzeczeniem lub znajdujący się w stanie wyrażonym orzeczeniem.Rzeczownik – samodzielna składniowo i semantycznie odmienna część mowy nazywająca rzeczy, obiekty, miejsca, osoby, organizmy, zjawiska, pojęcia abstrakcyjne. Rzeczownik w języku polskim pełni funkcję głownie podmiotu w zdaniu, może też pełnić funkcję dopełnienia, okolicznika, przydawki lub orzecznika. Może odmieniać się przez liczby i przypadki, występuje w rodzajach. Odmianę rzeczowników przez przypadki określa się mianem deklinacji. Istnieje także grupa rzeczownikow całkowicie nieodmiennych (np. atelier, kiwi, bikini, taxi, kakadu, kamikaze itp.). Rzeczownik tworzy związki składniowe i semantyczne z rzeczownikami (zaimkami rzeczownymi), przymiotnikami (zaimkami przymiotnymi), liczebnikami (zaimkami liczebnymi) i czasownikami lub (rzadko) przysłówkami (zaimkami przysłówkowymi).

    Podział przydawek[ | edytuj kod]

    Ze względu na przynależność do części mowy i typ połączeń składniowych wyróżnia się przydawki:

  • przymiotną (wyrażoną przymiotnikiem, zaimkiem przymiotnym, imiesłowem przymiotnikowym): kochany Jacek
  • rzeczowną (wyrażoną rzeczownikiem w mianowniku): powieść „Chłopi”
  • dopełniaczową (wyrażoną rzeczownikiem w dopełniaczu): miasto ludzi
  • przyimkową (wyrażoną wyrażeniem przyimkowym): nagroda dla zwycięzców
  • dopełnieniową, występującą tylko z rzeczownikami utworzonymi od czasowników i zachowującą się jak dopełnienie: rzut kulą (bo: rzucają kulą)
  • okolicznikową, występującą tylko z rzeczownikami utworzonymi od czasowników i zachowującą się jak okolicznik: podróż do lasu (bo: jedziemy do lasu)
  • Przydawka charakteryzująca a klasyfikująca[ | edytuj kod]

    Jeśli przymiotnik stoi przed rzeczownikiem, przydawkę określa się jako charakteryzującą, tzn. mówiącą o cesze przygodnej. W przeciwnym przypadku – gdy przymiotnik następuje po rzeczowniku – z przydawką klasyfikującą (wyodrębniającą).

    Dopełnienie – część zdania oznaczająca pasywny przedmiot czynności wyrażonej orzeczeniem zdania w stronie czynnej. Odpowiada na pytania przypadków zależnych, czyli wszystkich z wyjątkiem mianownika i wołacza: kogo? czego? komu? czemu? co? z kim? z czym? o kim? o czym?Okolicznik – część zdania, która pełni funkcję określającą czasownik. Uzupełnia czasownik o dodatkowe elementy, bez których jednak wypowiedź byłaby kompletna. Pozostaje on ze swoim członem nadrzędnym w związku przynależności.

    Przykłady:

  • karlik większy – przydawka klasyfikująca – jest nazwą gatunkową i nic nie mówi o wielkości danego osobnika względem innego (nawet najmniejszy osobnik tego gatunku jest karlikiem większym);
  • większy karlik – przydawka charakteryzująca – opisuje fakt, że jeden osobnik jest większy od drugiego, ale nic nie mówi o przynależności gatunkowej (być może chodzi o karlika malutkiego lub drobnego).
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • podmiot
  • orzeczenie
  • dopełnienie
  • okolicznik
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. PWN: "przydawka" w SJP PWN. [dostęp 6 grudnia 2009].
    2. Klemensiewicz 1953 ↓, s. 35–41.
    3. Bąk 1977 ↓, s. 426.
    4. Bąk 1977 ↓, s. 427.
    5. Bąk 1977 ↓, s. 428.
    6. Bąk 1977 ↓, s. 428–429.
    7. Bąk 1977 ↓, s. 429.
    8. Klemensiewicz 1953 ↓, s. 36.
    9. Klemensiewicz 1953 ↓, s. 38.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Piotr Bąk: Gramatyka języka polskiego - zarys popularny. Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1977. ISBN 83-214-0923-7.
  • Zenon Klemensiewicz: Zarys składni polskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1953.
  • Stanisław Szober: Gramatyka języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962.
  • Stanisław Jodłowski: Podstawy polskiej składni. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976.
  • Dopełniacz (łac. genetivus) – forma używana w relacjach przynależności, jak np. w wyrażeniu kot Ali. W języku polskim ma o wiele szersze zastosowanie – używany jest zamiast biernika przy czasownikach w formie przeczącej, przy wielu innych, np. udzielić wywiadu, oraz zastępuje nieistniejący już ablativus na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków, przejąwszy przy tym również podległość czasownikom rządzącym pierwotnie ablatiwem (np. używać czegoś).Syntaktyka, składnia (gr. syntaktikós porządkujący) – dział językoznawstwa, który zajmuje się budową wypowiedzeń.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Przymiotnik – część mowy określająca cechy istot żywych (ludzi i zwierząt), rzeczy, zjawisk, pojęć i stanów. Nazwa wywodzi się od słowa „przymiot” – czyli cecha, właściwość i określa właściwości dostrzegalne ludzkimi zmysłami oraz pozazmysłowe wywnioskowane z zachowania istot żywych bądź właściwości przedmiotów. W przypadku zjawisk czy pojęć przymiotniki mogą mieć także charakter abstrakcyjny.
    Mianownik (łac. nominativus) – przypadek, w którym rzeczownik występuje w roli podmiotu. W mianowniku występuje zazwyczaj forma słownikowa.
    Wydawnictwo „Wiedza Powszechna” w Warszawie – wydawca słowników dwujęzycznych i podręczników do nauki języków obcych, słowników i poradników języka polskiego, podręczników do nauki języka polskiego dla cudzoziemców oraz popularnych rozmówek, a także leksykonów i książek popularnonaukowych z różnych dziedzin.
    Jest to podstawowy element, tj. wyraz lub związek wyrazowy, który można wyróżnić w zdaniu ze względu na funkcję jaką tam spełnia. Funkcje takie określa się poprzez analizę składniową zdania, czyli rozbiór logiczny.
    Zaimek – część mowy zastępująca rzeczownik (np. ja), przymiotnik (np. mój), przysłówek (np. tam) lub liczebnik (np. tyle) i pełniąca ich funkcje w zdaniu.
    Karlik malutki (Pipistrellus pipistrellus) – gatunek ssaka z rzędu nietoperzy, rodziny mroczkowatych, bardzo podobny do karlika drobnego (Pipistrellus pygmaeus).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.