• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przeworsk



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11]
    Przeczytaj także...
    Szkoła trywialna (łac. trivialis co oznacza tani, pospolity, gminny) – w systemie szkolnictwa obowiązującym w Austrii i Austro-Węgrzech w XIX wieku szkoła o elementarnym poziomie nauczania. Szkoły trywialne zakładano we wsiach, miały zazwyczaj jednego lub dwóch nauczycieli.Pałac (st.czes. palác, z wł. palazzo, z łac. palātium, Palātium, Palatyn) – reprezentacyjna budowla mieszkalna pozbawiona cech obronnych, rezydencja władcy, wielkopańska lub patrycjuszowska; od XIX w. także okazały gmach użyteczności publicznej, zwłaszcza siedziba władz lub instytucji państwowych.

    Przeworsk (łac. Prevorscum, Civitas Prevorscensis, ukr. Переворськ, hebr. ‏פשבורסק‎) – miasto w Polsce w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, na Podgórzu Rzeszowskim, nad Mleczką, przy trasie międzynarodowej E40, dawna siedziba magnaterii polskiej.

    Pomnik Milenijny w Przeworsku (dawniej Pomnik Walki i Męczeństwa) – pomnik znajdujący się na pl. Jana Pawła II w Przeworsku, w sąsiedztwie Dworca Autobusowego w Przeworsku.Bronisław Mirecki (ur. 3 września 1903 w Przeworsku, zm. 13 sierpnia 1986 w Hałuszczyńcach) – polski duchowny katolicki, duszpasterz Polaków zamieszkujących tereny wcielone do ZSRR.

    Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1394 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim. W latach 1975–1998 w województwie przemyskim. Jest członkiem Związku Miast Polskich.

    Według danych z 1 stycznia 2018 Przeworsk liczył 15 452 mieszkańców. Patronem miasta jest Święty Antoni z Padwy.

    Pierwsza wzmianka o Przeworsku pochodzi z 1281 r. Miasto zostało lokowane w 1393 r. na przecięciu ważnych szlaków handlowych, w miejscu dawnego grodu ruskiego. Dzięki licznym przywilejom i utworzeniu w 1470 r. powiatu sądowego Przeworsk stał się drugim ośrodkiem miejskim ziemi przemyskiej i odbywały się w nim szlacheckie sądy ziemskie. Miasto przez lata odgrywało rolę ważnego centrum życia gospodarczego, głównie rzemiosła (tkactwo) i wymiany handlowej. Liczne najazdy wojsk tatarskich, kozackich, rosyjskich i szwedzkich spowodowały upadek Przeworska. Na przełom wieków XIX i XX przypada wzmożony rozwój miasta związany z powstaniem ordynacji Lubomirskich (1825), budową cukrowni (1895) i węzła kolejowego.

    Jerzy Rafał Alf Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 15 sierpnia 1887 w Przeworsku, zm. 19 grudnia 1978 w Mentonie) – polski szlachcic, właściciel dóbr Dojlidy.Dwór Habichta w Przeworsku (Dwór Podzamecki w Przeworsku) - zabytkowa willa w stylu dworkowym znajdująca się przy ul. Skłodowskiej w Przeworsku.

    Współcześnie Przeworsk jest lokalnym ośrodkiem usługowo-przemysłowym, a także węzłem komunikacyjnym, w którym krzyżują się ważne arterie komunikacyjne i trzy linie kolejowe. Miasto stanowi centrum administracyjne powiatu – jest siedzibą m.in. starostwa, sądu rejonowego, prokuratury rejonowej, komendy powiatowej Policji i Państwowej Straży Pożarnej.

    Stalowa Wola Rozwadów – stacja kolejowa w Stalowej Woli, w dzielnicy Rozwadów, w województwie podkarpackim, w Polsce. Jest ważnym węzłem kolejowym i największą oraz odprawiającą największą liczbę pasażerów stacją w mieście. Na terenie stacji, oprócz budynku stacyjnego i peronów, mieszczą się dwie lokomotywownie (obie nieczynne), cztery nastawnie o oznaczeniu "Ro", z których trzy są czynne, nieużywany skład węgla, budynek PKP Energetyka oraz zespół bocznic (w tym jedna odchodząca do Huty Stalowa Wola). W Rozwadowie istnieje 5 torów pasażerskich. Dodatkowo od strony Stalowej Woli Południe znajduje się jeszcze jeden tor pasażerski, oznaczony jako 1a, zakończony kozłem oporowym. Bezpośrednio na północ od stacji znajduje się stacja towarowa Stalowa Wola Rozwadów Towarowa. Na wylocie w kierunku Lipy/Kraśnika wzdłuż torów stoją niewykorzystane słupy trakcyjne.Stanisław Janusz (ur. 25 kwietnia 1890 w Przeworsku, zm. 15 października 1970 w Warszawie) – polski rolnik i polityk.

    W mieście znajduje się ok. 110 obiektów zabytkowych. Do najważniejszych należą: gotyckie klasztory obronne: Bernardynów (Kościół Świętej Barbary) i Bożogrobców (Bazylika z Kaplicą Grobu Bożego), Ratusz, klasycystyczny Pałac Lubomirskich, barokowy klasztor szarytek, jedyny w Polsce żywy skansenPastewnik”.

    Spis treści

  • 1 Położenie
  • 2 Środowisko geograficzne
  • 2.1 Świat roślinny i zwierzęcy
  • 2.2 Klimat
  • 2.3 Gleby
  • 3 Toponimia
  • 4 Historia
  • 4.1 Najstarsze dzieje miasta
  • 4.2 Wczesne średniowiecze
  • 4.3 Nadanie praw miejskich
  • 4.4 Dynamiczny rozwój miasta
  • 4.5 Początki upadku miasta
  • 4.6 Przełom XIX i XX wieku
  • 4.7 Dwudziestolecie międzywojenne i II wojna światowa
  • 4.8 PRL i czasy współczesne
  • 5 Rozwój urbanistyczno-architektoniczny
  • 6 Demografia
  • 7 Gospodarka
  • 7.1 Historia
  • 7.2 Obecnie
  • 8 Transport
  • 8.1 Transport drogowy
  • 8.2 Transport kolejowy
  • 8.3 Planowane inwestycje transportowe
  • 9 Zabytki
  • 9.1 Kościoły i obiekty sakralne
  • 9.2 Pałace, dwory i wille
  • 9.3 Obiekty użyteczności publicznej
  • 9.4 Architektura obronna
  • 9.5 Kamienice i domy mieszczańskie
  • 9.6 Historyczne nieistniejące obiekty
  • 10 Miejsca pamięci
  • 11 Turystyka
  • 12 Administracja
  • 12.1 Włodarze miasta
  • 13 Kultura
  • 14 Oświata
  • 14.1 Historia oświaty
  • 14.2 Aktualny stan
  • 15 Media
  • 16 Opieka zdrowotna
  • 16.1 Historia
  • 16.2 Obecnie
  • 17 Religia
  • 17.1 Kościół rzymskokatolicki
  • 17.1.1 Dekanat Przeworsk I
  • 17.1.2 Dekanat Przeworsk II
  • 17.2 Świadkowie Jehowy
  • 18 Sport
  • 19 Współpraca międzynarodowa
  • 20 Odniesienia w kulturze
  • 21 Osoby zasłużone dla Przeworska
  • 21.1 Honorowi obywatele
  • 21.2 Ordynaci przeworscy
  • 21.3 Związani z miastem
  • 22 Znani przeworszczanie
  • 23 Galeria
  • 24 Zobacz też
  • 25 Przypisy
  • 26 Bibliografia
  • 27 Linki zewnętrzne
  • Położenie[ | edytuj kod]

    Widok z Ratusza

    Przeworsk ma obszar 22,13 km² (2009), w tym: użytki rolne: 76% (1676 ha), użytki leśne: 0,4% (9 ha).

    Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska konserwatywna partia polityczna, założona na kongresie 29 maja 2001, zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001). Powołana została przez braci Lecha i Jarosława Kaczyńskich, na fali popularności uzyskanej przez Lecha podczas sprawowania przez niego funkcji ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w rządzie AWS. Deklarowana ideologia partii stanowi połączenie konserwatyzmu i chrześcijańskiej demokracji. W latach 2005–2007 Prawo i Sprawiedliwość sprawowało władzę, tworząc rząd Kazimierza Marcinkiewicza i rząd Jarosława Kaczyńskiego (od 2006 do 2007 w koalicji z Samoobroną RP i Ligą Polskich Rodzin, do 2006 i w schyłkowym okresie w 2007 rząd mniejszościowy). W latach 2005–2010 wysunięty przez PiS Lech Kaczyński (do 2006 członek partii) sprawował urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo i Sprawiedliwość należy do grupy Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy w Parlamencie Europejskim oraz do działającej obok niej międzynarodowej organizacji Sojusz Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.Stara Poczta w Przeworsku (Poczta i Dom Starostwa) – zabytkowy budynek znajdujący się w Przeworsku przy ul. Krakowskiej 5.

    Miasto stanowi 3,17% powierzchni powiatu.

    Sąsiaduje z gminami: Przeworsk (gmina wiejska) i Zarzecze.

    Leży przy międzynarodowej trasie E40 (DreznoLwów), nad rzeką Mleczką. Jego herbem jest Leliwa.

    Leży na terenie, którego część tworzy dno doliny fluwioglacjalnej, będącej częścią Niziny Sandomierskiej. Krawędź niecki stanowią: od południa – próg karpacki, od północy – wał moreny czołowej za Sanem i Wisłokiem. Kolejna południową część terenu powiatu, tworzy pasmo Pogórza Karpackiego przedzielone przez rzekę Mleczkę, do której prostopadle przylegają wąskie i krótkie doliny.

    Ol49 – Parowozy budowane w latach 1951-1954 w Fabryce Lokomotyw im. F. Dzierżyńskiego w Chrzanowie. Wyprodukowano łącznie 112 sztuk dla PKP i 4 sztuki na eksport do Korei.Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.

    Środowisko geograficzne[ | edytuj kod]

    Aleja grabowa w przeworskim Parku
    Rzeka Mleczka w okolicach ul. Żytniej

    Świat roślinny i zwierzęcy[ | edytuj kod]

    Świat roślinny i zwierzęcy okolic Przeworska jest stosunkowo ubogi. Lasy zajmują niewielką powierzchnię, głównie w widłach Wisłoka i Sanu. Występuje tu dorodny modrzew europejski. Na Pogórzu występują lasy mieszane z sosnami, jodłami, świerkami, bukami, brzozami, grabami, dębami i innymi. Nad brzegami rzek rosną wierzby, olchy i topole.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.

    Interesujące pod względem przyrodniczym są łąki Rynny Podkarpackiej, na których spotkać można m.in. takie gatunki jak: pełnik europejski, goryczka wąskolistna, kosaciec syberyjski i goździk pyszny. Fauna miasta i jego okolic reprezentowana jest przez pospolite gatunki ptaków, ryb i bezkręgowców, a także sarny, dziki i nieliczne jelenie.

    Helena Sierakowska, z domu Lubomirska (ur. 1895 w Przeworsku, zm. 26 października 1939 w Rypinie) – polska działaczka społeczna.Ginekologia – dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego. Najczęstsze problemy, jakimi zajmują się ginekolodzy, to: zaburzenia miesiączkowania, stany zapalne pochwy, antykoncepcja, niepłodność, nowotwory narządów rodnych. Ściśle związana z położnictwem.

    Klimat[ | edytuj kod]

    Klimat cechują następujące często w bardzo krótkim czasie zmiany pogodowe. Zimy bywają różne: wyjątkowo surowe bądź wyjątkowo łagodne. Lato jest upalne z niewielką ilością opadów i burz, albo chłodne i zachmurzone. Dlatego rozkład opadów jest bardzo niezrównoważony. Rejon przeworski znajduje się pod wpływem działania pn.-zach. prądów oceanicznych i wiatrów wiejących z pd.-wsch. niosących ze sobą silne i długotrwałe opady, zwłaszcza w letniej porze roku. Burze cechuje gwałtowność wywoływana silnymi wiatrami wiejącymi od Przełęczy Dukielskiej.

    Piekarstwo – działalność polegająca na wytwarzaniu pieczywa, głównie chleba, bułek oraz także innych produktów piekarskich. Działalność piekarską można prowadzić w domu, w zakładach rzemieślniczych lub w zakładach przemysłowych. Jeżeli działalność ta prowadzona jest w specjalnie do tego przeznaczonych pomieszczeniach, wówczas nazywa się je piekarnią.Linia kolejowa nr 69 Rejowiec – Hrebenne – niezelektryfikowana jednotorowa linia kolejowa o długości 135,801 km, łącząca Rejowiec z Hrebennem przez Krasnystaw, Susiec i Bełżec.

    Zimne masy powietrza plasują się one wzdłuż rzeki Mleczki, wpływając na ruch przyziemnych mas powietrza. Ruch powietrza z obszarów wschodnich i południowo-wschodnich kształtuje się we właściwy sposób nad miastem, jeśli jest ciepły przewala się przez miasto jak przez garb górski i w terenach tuż u podnóża stoku pozostaje oziębione powietrze, w okresach zimy i wczesnej wiosny tworzy to tak zwane zamroziny. Znane są częstsze zamglenia, zwały mgieł przyziemnych. W południowej części miasta przymrozki są częstsze, szybciej wymarzają rośliny, a noce nawet w miesiącach letnich są tam chłodniejsze w porównaniu z samym rynkiem miasta czy terenami wschodniej części miasta. Najbardziej nasłonecznione są: stok południowy wierzchowiny, na której rozłożył się stary Przeworsk, następnie duże płaszczyzny falistego terenu na północnym wschodzie i wschodzie od centrum starówki.

    Ks. Adam Ablewicz (ur. 15 listopada 1913 w Dukli, zm. 13 stycznia 1999 w Przeworsku) – kapłan rzymskokatolicki, kapelan honorowy Jego Świątobliwości, Proboszcz Parafii pw. Ducha Świętego w Przeworsku, Dziekan Dekanatu Przeworsk I, Honorowy Prepozyt Jarosławskiej Kapituły Kolegiackiej, odnowiciel kultu Grobu Bożego w Przeworsku, brat abpa Jerzego Ablewicza.Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.

    Gleby[ | edytuj kod]

    Na ziemi przeworskiej gleby są jakościowo zróżnicowane. Wzdłuż koryta Mleczki znajdują się bardzo korzystne dla rolnictwa mady. W wyższych partiach doliny Mleczki wykorzystuje się je jako grunty orne, na niższych, bardziej podmokłych pod łąki i pastwiska. Z kolei w okolicach linii kolejowej Łańcut – Przeworsk – Jarosław ciągnie się pas urodzajnych lessów, wyjątkowo dobrych, odpowiednich pod wszystkie uprawy, a szczególnie pod pszenicę i buraki cukrowe. Na północ od pasa lessowego występują głównie iły i mady.

    Wincenty Witos (ur. 21 stycznia 1874 w Wierzchosławicach koło Tarnowa, zm. 31 października 1945 w Krakowie) – polski polityk, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej.Wzgórze – naturalna i wypukła forma rzeźby terenu o umownej wysokości względnej od 100 do 300 m, jednakże może mniej lub więcej zależnie od wielkości form sąsiednich np. wzgórza stanowiące przedgórza gór wysokich w innym przypadku mogłyby być nazywane górami.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11]




    Warto wiedzieć że... beta

    Józef Benbenek (ur. 16 marca 1898 w Przeworsku, zm. 1 stycznia 1987 tamże) – polski regionalista, założyciel Muzeum w Przeworsku.
    Andrzej Skawina (ur. 18 grudnia 1934 w Przeworsku, zm. 5 sierpnia 2002 w Krakowie) – polski lekarz anatom, profesor doktor habilitowany.
    Matka Boża Pocieszenia w Przeworsku – wizerunek Najświętszej Maryi Panny, znajdujący się w głównym ołtarzu kościoła OO. Bernardynów pw. św. Barbary w Przeworsku, pochodzący z XVII w., otoczony kultem i uznawany za łaskami słynący.
    Jan Bury (ur. 1 października 1963 w Przeworsku) – polski polityk, prawnik, poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego na Sejm I, II, IV, V, VI i VII kadencji, były sekretarz stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa.
    Sukiennictwo - rzemiosło zajmujące się wyrobem sukien. Osoba wykonująca zawód to sukiennik. Obiektem, w którym sprzedawano sukna, były sukiennice.
    Roman Damian Sanguszko herbu Pogoń litewska (ur. 17 października 1832 w Przeworsku, zm. 1 listopada 1917 w Sławucie), ordynat zasławski i kolekcjoner. Syn Władysława Hieronima, brat: Eustachego Stanisława i Pawła Romana. Jako konserwatywny ziemianin cieszył się szacunkiem na dworze cesarskim. W 1906 roku nie przyjął nominacji do rosyjskiej Rady Państwa. W roku 1907 utworzył ordynację zasławską w guberni wołyńskiej. Sporą jej część stanowiły świetnie zarządzane lasy, jeden z ostatnich tak wielkich kompleksów na Wołyniu. Dziedzicem ordynacji miał zostać jego bratanek.
    Osadnictwo – całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym. Obejmuje ono proces zajmowania, podziału i użytkowania terenu wraz ze wszystkimi wytworami powstałymi w ramach tej działalności i służącymi jej. (według Z. Woźniaka)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.177 sek.