• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przewieszenie

    Przeczytaj także...
    Spękanie - nieciągłość utworzona w ośrodku pierwotnie ciągłym i, w odróżnieniu od uskoku pozbawiona makroskopowo widocznego przemieszczenia wzdłuż niej.Wspinaczka – przemieszczanie się w terenie na tyle stromym, że wymaga on użycia rąk co najmniej do utrzymania równowagi.
    Okap – rodzaj przewieszki, która jest odchylona od pionu pod kątem ok. 90 stopni, tak, że wspinacz ma nad głową poziomy fragment skały. Określenie to jest najczęściej używane w odniesieniu do daszków na tyle małych, że można sięgnąć do ich krawędzi ze ściany dochodzącej do przełamania okapu. W przypadku większej partii skały o tak dużym przewieszeniu nazywa się je dachem.
    Wspinanie w terenie przewieszonym
    Wspinanie w dachu

    Przewieszenie (przewieszka) – wybrzuszony fragment ścian skalnych. Stanowi część ściany nachyloną do poziomu pod kątem przekraczającym 90°. Może występować zarówno na otwartej ścianie, jak również w kominie, na żebrze itp.

    Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².Żebro – wypukła forma ukształtowania terenu. Jest to wypukłość zbocza lub ściany stosunkowo wąska, skalista i stroma, o długości do kilkuset metrów, a w Himalajach nawet do kilku kilometrów. Żebro jest podobne do grzędy, ale znacznie od niej węższe i bardziej strome.

    Przewieszenia mogą powstawać na skutek podcięcia dolnej części ściany, na przykład przez działalność lodowca lub płynącej wody. Innym mechanizmem powstawania przewieszeń jest selektywne wietrzenie skały wzdłuż warstwy mało odpornej lub poziomego spękania tektonicznego.

    Rodzajem przewieszki jest okap. Duże partie przewieszonej skały o nachyleniu zbliżonym do poziomu są przez wspinaczy nazywane dachami.

    Sztuczna ściana – obiekt przystosowany do wymagań wspinaczki (wieża ciśnień, szyb windy czy ściana budynku) albo specjalnie w tym celu zbudowany.Mnich (słow. Mních, niem. Mönch, węg. Barát) – szczyt o wysokości 2068 m n.p.m. położony w polskich Tatrach Wysokich, w Dolinie Rybiego Potoku, powyżej południowo-zachodniego brzegu Morskiego Oka. Obok Mięguszowieckich Szczytów stanowi drugi charakterystyczny element otoczenia tego jeziora.

    Wspinaczka w przewieszeniu[]

    Drogi wspinaczkowe wiodące przewieszonymi ścianami wymagają dużej siły rąk, a także dużej wytrzymałości siłowej. Kluczową umiejętnością podczas pokonywania przewieszeń jest przeniesienie jak największej części ciężaru ciała na nogi. Wymaga to odpowiedniego wytrenowania m.in. mięśni brzucha oraz wykonywania skręceń całego ciała umożliwiających jego usztywnienie, przybliżenie środka ciężkości ciała do ściany i wydłużenie zasięgu rąk. Wykształcenie i utrzymanie tych umiejętności wymaga systematycznego treningu. Z tego powodu sztuczne ściany wspinaczkowe (poza obiektami nastawionymi głównie na początkujących amatorów wspinania) oferują głównie drogi obfitujące w przewieszenia.

    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.Trening sportowy – proces polegający na poddawaniu organizmu stopniowo rosnącym obciążeniom, w wyniku czego następuje adaptacja i wzrost poziomu poszczególnych cech motorycznych. Pojęcie treningu obejmuje także naukę nawyków ruchowych związanych z daną dyscypliną sportu. Poprzez odpowiedni trening połączony z właściwym odżywianiem można również kształtować pewne cechy morfologiczne np. zwiększać masę mięśniową czy redukować poziom tkanki tłuszczowej.

    Wobec takich trudności bardzo rzadko prowadzi się przez przewieszenia szlaki turystyczne. Na Orlej Perci (prawdopodobnie najtrudniejszym polskim szlaku turystycznym) istnieje jednak takie miejsce: częściowo przewieszony jest komin spadający spod wierzchołka Orlej Baszty na przełęcz Pościel Jasińskiego. Jest to jedno z najtrudniejszych miejsc na tym szlaku.

    Komin – pionowa formacja skalna posiadająca formę zagłębienia ograniczonego z trzech stron ścianami skalnymi (dwie ściany po bokach i jedna w głębi). Komin jest formacją na tyle dużą (szeroką), aby do jej wnętrza mógł wejść wspinacz. Podstawową techniką wspinaczki w kominie jest zapieraczka.Wietrzenie – rozpad mechaniczny i rozkład chemiczny skał wskutek działania energii słonecznej, powietrza, wody i organizmów. Zachodzi na powierzchni Ziemi i w jej powierzchniowej strefie zwanej strefą wietrzenia (głębokość od kilku do kilkudziesięciu metrów). Produktem wietrzenia są między innymi zwietrzelina, rumowisko, glina zboczowa, arkoza.

    Sportowe drogi wspinaczkowe w dużym przewieszeniu (np. w dachu) najczęściej są wyposażone w powieszone na stałe ekspresy – dzięki temu po poprowadzeniu drogi nie trzeba ściągać własnych ekspresów, co w przewieszonej ścianie może stanowić dużą trudność.

    Przewieszona ściana w Squamish

    Największe przewieszenia[]

    Jedną z miar wielkości przewieszenia jest kąt nachylenia ściany do poziomu (większy niż 90°) lub kąt odchylenia od kierunku pionowego (większy niż 0°). Innym parametrem opisującym przewieszenie jest odległość przechodzącej przez dany punkt ściany linii pionowej od tej samej ściany w jej dolnych partiach (mierzona w poziomie). Największym pod tym względem przewieszeniem w Alpach jest okap na Cima Ovest di Lavaredo, w którego przypadku odległość rzutu pionowego od podstawy ściany wynosi 40 metrów. Największym przewieszeniem w polskiej części Tatr jest okap na Ministrancie w masywie Mnicha.

    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.Ściana górska – zwykle stromy, bardzo stromy (urwisko), pionowy lub nawet przewieszony (przewieszka) stok góry o podłożu skalnym lub lodowcowym o w miarę jednolitej wystawie, będący jedną z największych formacji terenowych rozpoznawanych we wspinaczce. Ściana górska może mieć wiele setek metrów wysokości, ale wspinacze tą nazwą określają także znacznie mniejsze, ledwie kilkunastometrowe skałki lub ostańce.

    Przypisy

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. 8.3, 8.4. W: Wacław Sonelski, Krzysztof Sas-Nowosielski: Wspinaczka sportowa – wybrane zagadnienia. AWF Katowice, 2002. ISBN 8387478377.
    3. ORLA PERĆ: opis szlaku na odcinku Skrajny Granat – Przełęcz Krzyżne, Wieczna Tułaczka - ciekawe miejsca w Polsce i na świecie, 27 marca 2014 [dostęp 2016-02-16].
    4. Stanisław Kalita. Tre Cime di Lavaredo (Dolomity). „Góry on line”. 6 (25), czerwiec 1996. [dostęp 13 grudnia 2009]. 
    5. Przewodnik onet.pl: Tatry – Ukształtowanie terenu.
    Pościel Jasińskiego (słow. Jasińského sedlo, niem. Jasiński-Scharte, węg. Jasiński csorba, ok. 2125 m n.p.m.) – przełęcz w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich. Położona jest pomiędzy Orlą Basztą a Buczynowymi Czubami w zachodniej grani Wielkiej Buczynowej Turni. Przełęcz oddziela od siebie dolinę Pańszczycę i Dolinkę Buczynową. Na stronę Dolinki Buczynowej grań opada tu stromymi urwiskami, natomiast do doliny Pańszczycy schodzi niezbyt trudna droga. Przez przełęcz prowadzi szlak Orlej Perci, przeprowadzony tędy przez ks. Walentego Gadowskiego w latach 1901–1903.Tre Cime di Lavaredo (w języku włoskim trzy szczyty) - masyw górski w Dolomitach składający się z trzech głównych szczytów: Cima Ovest (wł. zachodni szczyt - 2973 m n.p.m.), Cima Grande (wł. wielki szczyt - 3003 m n.p.m.), Cima Piccola (wł. mały szczyt - 2857 m n.p.m.) oraz dwóch mniejszych turni: Piccolissima i Punta di Frida. Na szczyt prowadzą jedynie drogi wspinaczkowe.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Orla Baszta (słow. Orlia bašta, niem. Adlerbastei, węg. Sas-orom, 2175 lub 2177 m n.p.m.) – szczyt w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich, pomiędzy Granatami a Buczynowymi Turniami. W grani tej Orla Baszta znajduje się pomiędzy Skrajnym Granatem, od którego oddziela ją Granacka Przełęcz, a Buczynowymi Czubami, od których oddzielona jest szeroką trawiastą przełęczą Pościel Jasińskiego. Północne stoki grani opadają do doliny Pańszczycy, południowe do Dolinki Buczynowej.
    Droga wspinaczkowa – następstwo miejsc położonych na zboczu dowolnej ściany skalnej możliwych do przejścia w kierunku szczytu.
    Ekspres – dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy. Ekspresy są stosowane do mocowania liny do punktów asekuracyjnych. Użycie ekspresu zamiast pojedynczego karabinka zmniejsza tzw. przesztywnienie przelotów, czyli niekorzystnie skierowane siły utrudniające asekurację oraz tarcie utrudniające wspinaczkę. Dzięki zastosowaniu ekspresów lina w układzie asekuracyjnym porusza sie swobodniej i z mniejszymi oporami.
    Przełęcz – forma ukształtowania terenu, wybitne, poprzeczne obniżenie w przebiegu grzbietu górskiego lub grani między sąsiednimi szczytami lub turniami. Powstaje w wyniku procesu denudacji mniej odpornych skał budujących stoki. Zazwyczaj przełęcze są najwygodniejszym miejscem do przejścia z jednej doliny do drugiej przez oddzielający je grzbiet.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.