• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przeszczepienie nerki



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – jest nagrodą przyznawaną corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny. Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. w 1896 roku). Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska. Określana potocznie jako „Nagroda Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie, jako nagroda z „fizjologii lub medycyny”. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był w roku 1901 Niemiec Emil Adolf von Behring.Arteriografia – diagnostyczne badanie radiologiczne, którego zadaniem jest obrazowanie światła naczyń tętniczych.
    Kwalifikacja dawcy[ | edytuj kod]

    Dawca żywy[ | edytuj kod]

    Przewidywane ryzyko[ | edytuj kod]

    Przeszczepianie narządu od dawcy żywego daje znacząco lepsze rezultaty niż w wypadku pobrań od osób zmarłych. Przyczynia się do tego głównie ogólny lepszy stan nerki oraz skrócony czas sztucznego podtrzymania funkcji narządu poza organizmem człowieka. Olbrzymie zapotrzebowanie na organy nie usprawiedliwia jednak ryzykowania zdrowia potencjalnego dawcy. Operacje takie są wykonywane wyłącznie, jeśli dawcy nie zagraża żadne niebezpieczeństwo; w praktyce oznacza to, że zostają nimi głównie osoby między 18 a 55 rokiem życia o idealnym stanie zdrowia.

    Zespół Alporta (ang. Alport syndrome, łac. sydroma Alport) – uwarunkowane genetycznie, postępujące schorzenie nerek, charakteryzujące się hematurią, często skojarzoną z neurogenną głuchotą i zmianami w obrębie narządu wzroku. Opisany w 1927 przez Cecila Alporta.Białaczka (łac. leucaemia) – nazwa grupy chorób nowotworowych układu krwiotwórczego. Nazwa historycznie wywodzi się od białawego koloru próbki krwi chorego na ostrą białaczkę. Białaczka charakteryzuje się ilościowymi i jakościowymi zmianami leukocytów we krwi, szpiku i narządach wewnętrznych (śledzionie, węzłach chłonnych). Występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet w proporcji 3:2.

    Każdy poważny zabieg chirurgiczny niesie ze sobą pewne ryzyko. W wypadku nefrektomii śmiertelność okołooperacyjna wynosi około 0,03-0,05% (1-3 na 10000 osób), w tym 0,01% (1/10000) podczas samej procedury. Ból po zabiegu utrzymuje się 2-4 dni; zwykle można go znacznie złagodzić odpowiednio dawkowanymi środkami przeciwbólowymi. Do najczęściej spotykanych komplikacji pozabiegowych można zaliczyć problemy ze zrastaniem rany i nawracające zespoły bólowe (3,2% pacjentów). Blizna ma długość kilkunastu centymetrów w wypadku laparotomii lub ok. 8 cm + 3x1cm, kiedy nerka została usunięta laparoskopowo. Dawca wychodzi ze szpitala w przeciągu tygodnia od zabiegu, po 5 tygodniach następuje całkowity powrót do zdrowia.

    Nefropatia IgA (choroba Bergera, łac. nephropathia IgA; morbus Bergeri, ang. nephropathy IgA) – glomerulopatia, w której dochodzi do odkładania się złogów immunoglobuliny A (IgA) w mezangium. Klinicznie objawia się nawracającym krwinkomoczem lub krwiomoczemWrzód (łac. ulcus) – wykwit wtórny mający charakter otwartej rany na powierzchni skóry, błony śluzowej lub rogówki. Do wytworzenia wrzodu dochodzi w wyniku uszkodzenia tkanek wikłanego toczącymi się lokalnie procesami o charakterze zapalno-martwicowym, co skutkuje przerwaniem ciągłości nabłonka i uszkodzeniem leżących głębiej struktur tkankowych. Do bezpośrednich przyczyn powstawania wrzodów można zaliczyć uraz (fizyczny, chemiczny, termiczny), zakażenie lub niedokrwienie tkanek. Gojenie się wrzodów zwykle przebiega z trudnościami, miewa charakter przewlekły i kończy się wytworzeniem blizny.

    Brak jednej nerki nie wpływa w żaden widoczny sposób na funkcjonowanie organizmu. Dzięki kompensacyjnemu przerostowi drugiej, wskaźniki funkcji nerek pozostają w normie (czasami spotykany niewielki białkomocz nie stanowi zagrożenia), a przewidywana długość życia nie zmienia się w odniesieniu do reszty populacji. Kobiety, które ofiarowały się zostać dawcami mogą zajść w ciążę i urodzić zdrowe dziecko.

    Alexis Carrel (ur. 28 czerwca 1873 w Lyonie, zm. 5 listopada 1944 w Paryżu) – francuski chirurg, filozof i moralista. Laureat nagrody Nobla z fizjologii i medycyny w 1912 roku.Tkanka mięśniowa gładka (textus muscularis glaber) - rodzaj tkanki mięśniowej, która składa się z wrzecionowatych komórek, zawierających jedno centralnie położone jądro komórkowe. Filamenty w tej tkance są ułożone nieregularnie (brak prążkowania).

    Kryteria doboru[ | edytuj kod]

    Potencjalny dawca musi mieć dwie zdrowe nerki, nie wykazujące żadnych odchyleń w standardowych testach stanu układu wydalniczego: klirensie kreatyniny, ogólnym badaniu moczu, dobowym białkomoczu i posiewu bakteryjnego moczu. Ogólny stan zdrowia zostanie oceniony na podstawie wyników badań krwi (grupa, morfologia, parametry biochemiczne), EKG, RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej. Standardowym wymogiem jest również aktualne szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Odpowiednie testy specjalistyczne mają na celu stwierdzenie stopnia zgodności tkankowej. Przed operacją wykonuje się badania obrazowe (arteriografia, tomografia komputerowa bądź – rzadziej – rezonans magnetyczny), mające pomóc w wyborze strony operacji i ułatwić pracę ekipie chirurgów.

    Kreatynina (z gr. kreas − mięso, nazwa systematyczna: 2-imino-1-metyloimidazolidyn-4-on) − organiczny związek chemiczny, pochodna kreatyny. Jest bezwodnikiem kreatyny, występuje we krwi i moczu. Stanowi produkt metabolizmu, jest wydalana z organizmu przez nerki z moczem stanowiąc oprócz mocznika jeden z głównych związków azotowych. Powstaje w organizmie w wyniku nieenzymatycznego rozpadu fosforanu kreatyny. Ilość wydalanej w ciągu doby kreatyniny zależy od masy mięśni i jest charakterystyczna dla danego organizmu. Średnio z moczem wydala się ok. 14-26 mg kreatyniny na kilogram masy ciała.Ultrasonografia dopplerowska, USG dopplerowskie, badanie dopplerowskie, USG Dopplera – jedno z podstawowych badań w diagnostyce chorób układu krążenia. Pozwala na ocenę przepływu krwi w dużych tętnicach i żyłach, wykorzystując zmiany częstotliwości fal ultradźwiękowych odbitych od poruszających się krwinek. Analizując odbitą od nich falę ultradźwiękową, można wykreślić kierunek i prędkość przepływu krwi.

    Przeszczepy rodzinne[ | edytuj kod]

    Przeszczepy pochodzące od członków rodziny wciąż uzyskują lepsze długoterminowe rezultaty lecznicze niż te od osób zmarłych. Wybór dawcy następuje po przeprowadzeniu wyczerpującego wywiadu lekarskiego, w którym oceniane są również motywacje kierujące potencjalnym żywym dawcą. Krew zgłaszającego poddawana jest odpowiednim próbom immunologicznym. Z powodów prawnych wymaga się pisemnego potwierdzenia decyzji.

    Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Limfocyty T inaczej limfocyty grasicozależne (T od łac. thymus - grasica) – komórki układu odpornościowego należące do limfocytów odpowiedzialne za komórkową odpowiedź odpornościową. Komórki prekursorowe, nie posiadające cech limfocytów T, wytwarzane są w czerwonym szpiku kostnym, następnie dojrzewają głównie w grasicy, skąd migrują do krwi obwodowej oraz narządów limfatycznych. Stężenie limfocytów T we krwi obwodowej wynosi 0,77–2,68 x 10/l. Czas życia limfocytów T wynosi od kilku miesięcy do kilku lat.
    Antygen klasy HLA-A
    Zgodność tkankowa u dawców żywych[ | edytuj kod]

    Wyznaczenie dawcy musi być uzasadnione wystarczającą zgodnością tkankową, aby zminimalizować ryzyko nadostrego i ostrego odrzucenia przeszczepu. Antygeny układu HLA to produkty ekspresji kilku genów ulokowanych blisko siebie na krótkim ramieniu chromosomu 6. Typowanie dawcy obejmuje porównanie zgodności 3 z nich: DR (7 punktów za wspólny allel) B (4 pkt.) i A (1 pkt.). Łącznie można uzyskać 24 punkty; w wypadku powtórnej transplantacji wymagane są informacje o stopniu niezgodności z poprzednim organem, co mogło spowodować swoiste uczulenie.

    Trzustka (łac. pancreas) – narząd gruczołowy położony w górnej części jamy brzusznej. Ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony w wymiarze grzbietowo-brzusznym kształt. Wymiar podłużny w rzucie poprzecznym porównywany do kształtu młotka lub haczyka (wygięty częścią środkową do przodu). W rzucie czołowym kształt przypomina literę S. U osoby żywej jest szaroróżowa, a na zwłokach szarobiała. Budowa zrazikowa dobrze zaznacza się na powierzchni gruczołu i nadaje mu wygląd guzkowaty. Na powierzchni trzustki może gromadzić się tkanka tłuszczowa, która wygładza jej powierzchnię i nadaje zabarwienie bardziej żółtawe. Miąższ narządu jest spoisty i miękki. Pod względem funkcjonalnym trzustka składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie kilku hormonów m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej zawierający enzymy trawienne sok trzustkowy (łac. succus pancreaticus), zwany śliną brzucha ze względu na podobieństwo konsystencji i barwy do śliny).Grupy krwi – zestawy antygenów, obecnych na powierzchni krwinek czerwonych. W zależności od układu grupowego pod uwagę brane są różne zestawy antygenów. Niezgodność w obrębie układu grupowego wiąże się z reakcją odpornościową organizmu polegającą na wytworzeniu przeciwciał skierowanych przeciwko nieprawidłowym antygenom obecnym na erytrocytach. W ramach tego samego gatunku może istnieć wiele układów grupowych krwinek czerwonych. Zachowanie zasad zgodności w obrębie układów grupowych krwi jest istotne podczas transfuzji krwi, przeszczepianiu narządów oraz w ciąży.

    Dowiedziono, że dobór odpowiedniego profilu HLA istotnie wpływa na wyniki transplantacji od dawców żywych. Wynika to przede wszystkim z tego, że geny te są zwykle dziedziczone łącznie (niska ilość rekombinacji), przez co dziecko posiada po jednym zestawie alleli identycznym z ojcem i z matką. Wśród rodzeństwa odpowiednie prawdopodobieństwa wynoszą: całkowitej zgodności – 1/4, połowicznej (jeden wspólny haplotyp) – 1/2 i całkowitego braku – 1/4.

    Komórki dendrytyczne (ang. dendritic cell, DC) są jedynymi, uznawanymi powszechnie za profesjonalne, komórkami prezentującymi antygen. Odgrywają one zatem podstawową rolę w pobudzaniu limfocytów, zwłaszcza dziewiczych. Nazwa komórki dendrytycznej pochodzi od charakterystycznego wyglądu, podobnego do komórki nerwowej, która posiada liczne, rozgałęziające się wypustki (dendryty).Odrzucanie przeszczepu jest to obronna reakcja organizmu na obce białko, które znajduje się w przeszczepianej tkance lub organie.

    Do realizacji przeszczepienia wymaga się także zgodności pod względem grupy krwi AB0 (różnice w układzie Rh nie są istotne) i bezpośrednią próbę krzyżową. W tej drugiej limfocyty dawcy są inkubowane z surowicą biorcy, aby sprawdzić, czy w organizmie biorcy znajdują się specyficzne przeciwciała skierowane przeciwko którejś z klas HLA dawcy.

    Rafinoza – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodanów będący trisacharydem zbudowanym z glukozy, fruktozy i galaktozy, według nomenklatury chemicznej nazywany jest galaktozylo-(1, 6)-glukozylo-(1, 2)-fruktofuranozydem o wzorze sumarycznym C18H32O16. W postaci uwodnionej krystalizuje, tworząc igły. Rozpuszcza się w wodzie i metanolu, jest nierozpuszczalny w eterze dietylowym. Występuje w wielu roślinach np. w nasionach bawełny, a w małych ilościach w burakach cukrowych i soi.Rak (łac. carcinoma, z łac. cancer – "rak, krab", z gr. καρκινος /karkinos/ – "rak, krab morski") – nazwa grupy chorób nowotworowych będących nowotworami złośliwymi wywodzącymi się z tkanki nabłonkowej.

    Przeszczepy od osób niespokrewnionych[ | edytuj kod]

    Do niedawna transplantacje nerek od żywych dawców spoza najbliższej rodziny nie były uważane za zasadne. Brak wystarczającej liczby dawców zmarłych, postępy w farmakoterapii oraz gotowość do dużych poświęceń ze strony osób silnie związanych emocjonalnie z chorym (np. małżeństwa) kazały zrewidować ten pogląd. W tym momencie takie zabiegi są ogólnie uznane przez środowisko lekarskie (w Polsce wykonywane za zgodą sądu) i pomagają wielu (szczególnie w Ameryce Płn.) uniknąć długiego okresu czekania na przeszczep. Ich skuteczność jest porównywalna do tych od dawców spokrewnionych o niezgodnych profilach HLA.

    Sacharoza, C12H22O11 – organiczny związek chemiczny z grupy węglowodanów będący zasadniczym składnikiem cukru trzcinowego i cukru buraczanego. Cząsteczka tego disacharydu zbudowana jest z D-fruktozy i D-glukozy połączonych wiązaniem (1→2)-β-O-glikozydowym.Współczynnik przesączania kłębuszkowego (GFR, z ang. glomerular filtration rate) – ilość osocza przefiltrowana w jednostce czasu przez kłębuszki nerkowe do tzw. moczu pierwotnego. Zwykle podawany jest w ml/min lub w ml/(min×1,72m²) (czyli po przeliczeniu na standardową powierzchnię ciała). Współczynnik GFR pozwala na ocenę stopnia wydolności nerek.

    Wielopoziomowa koordynacja transplantacji pozwala na tworzenie „łańcuchów dobrej woli” (ang. daisy chains), w sytuacji kiedy członek rodziny deklaruje chęć oddania nerki, która nie spełnia wymaganej zgodności tkankowej. Dawcą zostaje wówczas osoba obca, a narząd krewnego jest przeznaczany dla innej rodziny. Możliwe są również „przeszczepy krzyżowe”. jeżeli dwie rodziny są w stanie wzajemnie sobie pomóc.

    Azatiopryna (łac. azathioprinum) – organiczny związek chemiczny, antymetabolit, lek o silnym działaniu immunosupresyjnym i cytotoksycznym, który jest metylonitroimidazolową pochodną 6-merkaptopuryny. Po podaniu ulega biotransformacji w wątrobie i nerkach do 6-merkaptopuryny i metylonitroimidazolu. Końcowym metabolitem jest kwas tiomoczowy, który ulega wydaleniu z moczem. W Polsce azatiopryna jako lek jest dostępna pod nazwą handlową Imuran i Azathioprine, w postaci niewielkich żółtych lub koloru morelowego, obustronnie wypukłych tabletek z otoczką. Bywa też podawana dożylnie.Chimera (gr. Χίμαιρα, nazwa mitycznego potwora) – organizm zbudowany z komórek różniących się genetycznie.

    Kwestie ekonomiczne[ | edytuj kod]

    Transplantacja jest leczeniem kosztownym (przeciętna cena według różnych szacunków wynosi 50.000-100.000 USD), jednak w dłuższej perspektywie korzystniejszym ekonomicznie od dożywotniego obciążenia dializą (ok. 45.000 USD rocznie). Pacjent po przebyciu przeszczepienia ma również szansę na powrót do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. Kierując się powyższymi przesłankami Ministerstwo Zdrowia w Polsce w całości refunduje zabieg i późniejsze leczenie immunosupresyjne biorcy (koszt terapii może wynieść nawet 1.600 USD miesięcznie). W USA dopiero ustawa z marca 2009 roku zagwarantuje osobom pozostającym w publicznym programie Medicare całkowity zwrot kosztów leczenia, niezależnie od bieżącej sytuacji finansowej.

    Immunosupresja to hamowanie procesu wytwarzania przeciwciał i komórek odpornościowych przez różne czynniki zwane immunosupresorami, najczęściej farmakologicznie przez leki immunosupresyjne (w przeszłości przez promieniowanie rentgenowskie).Powrózek nasienny (łac. funiculus spermaticus) – struktura anatomiczna, o długości 15-20 cm, którą stanowią wszystkie twory wchodzące i wychodzące z moszny, a następnie przechodzące przez kanał pachwinowy. W przebiegu powrózka, w zależności od jego sąsiedztwa wyróżniamy odcinek mosznowy (podskórny) oraz odcinek pachwinowy, biegnący w kanale pachwinowym.

    Handel organami ludzkimi jest zabroniony przez większość krajów zachodnich (w Polsce na podstawie art. 18.1 Ustawy o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów). Pomimo tego desperacja wśród liczby chorych, oczekujących na zabieg, oraz obietnica szybkiego zysku dla ubogich dawców prowokują do łamania przepisów. Rozwojowi tzw. „turystyki transplantacyjnej” starają się solidarnie przeciwdziałać liczne krajowe i międzynarodowe stowarzyszenia lekarzy specjalistów, jednak pojawiają się również głosy za legalizacją tego typu działań.

    Śmierć mózgu – definicja śmierci utożsamiająca śmierć człowieka jako całości z nieodwracalnym ustaniem funkcji mózgu. Obecnie przyjęta w Polsce definicja śmierci jako śmierci całego mózgu obowiązuje od 2007 roku. Rozpoznanie śmierci mózgu pozwala na zaprzestanie dalszego, niecelowego leczenia oraz na pobranie ze zwłok narządów do celów transplantacyjnych.Przeciwciała, immunoglobuliny – rodzaj białek wydzielanych przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego. Charakteryzują się one zdolnością do swoistego rozpoznawania antygenów.
    Położenie anatomiczne nerki, przekrój w płaszczyźnie czołowej

    Dawca zmarły[ | edytuj kod]

    W wypadku braku osoby z rodziny, mogącej ofiarować nerkę, przeszczep od osoby zmarłej uważa się za dostateczną alternatywę. Popularność tej procedury zawdzięcza się upowszechnieniu koncepcji śmierci mózgu. Mózg jest organem najbardziej wrażliwym na przerwy w dostawie tlenu i w sytuacjach krytycznych jako pierwszy przestaje spełniać swoje funkcje. U osób, które doznały nieodwracalnego uszkodzenia OUN, możliwe jest jednak sztuczne utrzymanie krążenia i wentylacji. Umożliwia to odzyskanie niektórych organów wewnętrznych.

    Dializa (gr. diálysis - rozpuszczanie, rozdzielanie) – jest to metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.Bakteriemia - zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem, może nie mieć żadnych następstw i powikłań. W przeciwieństwie do posocznicy nie ma objawów klinicznych wynikających z obecności drobnoustroju we krwi.

    Kryteria doboru[ | edytuj kod]

    Optymalnym dawcą jest poprzednio zdrowy pacjent w wieku od 3 do 65 lat, u którego doszło do śmierci mózgu z powodu innego niż zdarzenie mózgowonaczyniowe (udar mózgu niedokrwienny lub krwotoczny). Gwałtowny wzrost zapotrzebowania na transplantacje doprowadził jednak do zdefiniowania kategorii „dawców marginalnych”, którzy nie spełniają części z wymaganych kryteriów oceny jakości narządu. Bardziej zdecydowana terapia lekami steroidowymi i skuteczna perfuzja pozwalają przeciwdziałać w tych wypadkach niektórym niekorzystnym zmianom.

    Operacja, zabieg operacyjny, zabieg chirurgiczny – wszelkiego rodzaju zabiegi na narządach i tkankach ciała, służące poprawie stanu zdrowia i samopoczucia chorego, bądź postępowanie diagnostyczne przeprowadzane w taki sposób. Wbrew nazwie, zabiegi chirurgiczne nie należą do kompetencji wyłącznie lekarzy chirurgów - do operacji należy m.in. cięcie cesarskie, będące jednym z podstawowych zabiegów wykonywanych przez lekarza ginekologa. Miejsca przeznaczone do wykonywania zabiegów operacyjnych to bloki (sale) operacyjne.Błona komórkowa, plazmolema, plazmolemma (cytolemma, plasmolemma) – półprzepuszczalna błona biologiczna oddzielająca wnętrze komórki od świata zewnętrznego. Jest ona złożona z dwóch warstw fosfolipidów oraz białek, z których niektóre są luźno związane z powierzchnią błony (białka peryferyjne), a inne przebijają błonę lub są w niej mocno osadzone białkowym lub niebiałkowym motywem (białka błonowe).

    Bezwzględnym przeciwwskazaniem do pobrania nerki jest:

  • Stwierdzenie w wywiadzie choroby nowotworowej, z wyłączeniem niektórych nowotworów mózgu, skóry i zmian in situ szyjki macicy.
  • Stwierdzenie zakażenia wirusem HIV lub jego podejrzenie ze względu na przynależność do grup wysokiego ryzyka itp.
  • Stwierdzenie zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B (antygen powierzchniowy HBV)
  • Stwierdzenie zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C
  • Stwierdzenie ciężkiego zakażenia bakteryjnego (bakteriemia, urosepsis, gruźlica)
  • Podejrzenie ciężkiego uszkodzenia narządu (podwyższone stężenie kreatyniny w surowicy, uszkodzenie mechaniczne, choroba nerek w przeszłości)
  • Rutynowo przeprowadza się odpowiednie badania dodatkowe, które, tak jak w wypadku dawcy żywego, pomagają ocenić ogólny stan kliniczny dawcy. Jakość samej nerki opisuje się podług skali punktowej. Uwzględnia ona czynniki ryzyka, mogące niekorzystnie odbić się na pracy narządu w przyszłości: nadciśnienie tętnicze, udar mózgu jako przyczyna zgonu, wiek, eGFR (według Cockroft-Gaulta) i panel HLA. Wynik pozwala zakwalifikować przypadek do grupy potencjalnych dawców, dawców marginalnych lub wykluczyć możliwość przeszczepienia.

    Biegunka (łac. diarrhoea; potocznie rozwolnienie) – objaw kliniczny polegający na zwiększonej częstotliwości wypróżnień (według WHO ≥3/24h) lub zwiększonej ilości stolca (≥200g/24h), wraz ze zmianą konsystencji na płynną bądź półpłynną. Biegunce może towarzyszyć stan ogólnego osłabienia, gorączka czy też kurczowe bóle brzucha. Objaw ten trwający do 14 dni określany jest jako biegunka ostra, natomiast utrzymanie się objawów chorobowych ponad 4 tygodnie kwalifikuje do rozpoznania biegunki przewlekłej (niektórzy autorzy wyróżniają biegunkę uporczywą – trwającą 2-4 tygodnie).Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego są grupą nowotworów rozwijających się w tkankach mózgowia i rdzenia kręgowego. Mogą to być nowotwory pierwotne i przerzutowe, nowotwory pierwotne dzielą się na łagodne i złośliwe. Inaczej niż w innych lokalizacjach, nowotwory łagodne ośrodkowego układu nerwowego również nierzadko wiążą się z poważnym rokowaniem, ponieważ mogą wywierać objawy uciskowe.

    Pozostałe kwestie u dawców zmarłych[ | edytuj kod]

    Terapia wstępna u dawców zmarłych. Poszukując sposobów na uniknięcie konfliktu immunologicznego, część badaczy wystąpiła z propozycją, aby dawcę również traktować przed zabiegiem lekami steroidowymi. Miało to na celu usunięcie krwinek białych, obecnych w tkance śródmiąższowej narządu. Sprzeczne wyniki takiego postępowania sugerują, iż w reakcji immunologicznej równie ważną rolę odgrywają np. komórki śródbłonka czy komórki dendrytyczne, których usunąć się nie da. Aktualnie prowadzone są prace nad koncepcją całkowicie przeciwną: zachowanie jak największej ilości komórek układu odpornościowego ma przyczynić się do wywołania stanu tolerancji.

    Jama otrzewnej (łac. cavum peritonealis, saccus serosus peritonei, ang. peritoneal cavity) – przestrzeń potencjalna znajdująca się między otrzewną ścienną (peritoneum parietale) a otrzewną trzewną (peritoneum viscerale). W warunkach prawidłowych zawiera niewielką ilość płynu, w stanach patologii może gromadzić jego duże ilości (puchlina brzuszna). U mężczyzn nie ma połączenia z innymi jamami ciała, u kobiet otwierają się do niej ujścia jajowodów.Mannitol, mannit – organiczny związek chemiczny, polihydroksylowy alkohol cukrowy. Występuje w formie dwóch enancjomerów – D i L. Stanowi bogate źródło przyswajalnego węgla i dlatego jest dodawany do podłoży hodowlanych (np. podłoże Chapmana służące izolacji i identyfikacji bakterii z rodzaju Staphylococcus).

    Zgodność tkankowa. Brak konfliktu w układzie HLA sprzyja pomyślnym wynikom długoterminowym. Przez dłuższy czas dopasowanie pod względem tkankowym u dawców zmarłych nie było jednak uważane za wystarczająco istotne (szczególnie w Ameryce), aby równoważyć wysokie nakłady na odpowiednie badania i prowadzenie bazy danych wyników. Obecnie korzyści, wynikające z pełnego dopasowania kompletu sześciu antygenów, nie są kwestionowane.

    Stent - niewielka "sprężynka", najczęściej ze stali 316 LVM lub stopu chromowo-kobaltowego, umieszczana wewnątrz naczynia krwionośnego w celu przywrócenia drożności naczynia. Elastyczność zapewnia specjalna konstrukcja z falistymi połączeniami zygzakowatych drucików stanowiących właściwe rusztowanie.Kwas mykofenolowy i mykofenolan mofetylu – organiczne związki chemiczne stosowane jako leki immunosupresyjne i cytostatyczne w zapobieganiu ostrego odrzucania przeszczepu. Mykofenolan mofetylu (MMF) jest estrem 2-morfolinoetylowym kwasu mykofenolowego (MPA) .

    Dawcy po ustaniu krążenia. Patrz niżej.

    Konserwacja narządów[ | edytuj kod]

    Różnorodność wykorzystywanych obecnie technik transplantacyjnych umożliwia przeszczepianie zarówno całych narządów, poszczególnych tkanek, jak i zarodków. Przejściowy brak kontaktu z naturalnym otoczeniem wymusza stosowanie specjalnych procedur, mających na celu uniknięcia szkodliwych konsekwencji braku wymiany gazowej, uszkodzeń podczas transportu i możliwości infekcji drobnoustrojami. Tkanki (krew, skóra) można przechowywać przez dłuższy okres (dni, tygodnie), jednakże unaczynione narządy wymagają podjęcia szybszych działań (od 6 do 24 godzin).

    Główny układ zgodności tkankowej (MHC, z ang. major histocompatibility complex) – zespół białek, odpowiedzialnych za prezentację antygenów limfocytom T. Swoją nazwę zawdzięczają temu, że zostały odkryte jako pierwsze i najważniejsze białka decydujące o utrzymaniu się lub odrzuceniu przeszczepu, a zatem odpowiadające za zgodność tkanek dawcy i biorcy. Wyróżnia się trzy klasy MHC, które różnią się pełnionymi funkcjami:Żyła główna dolna, inaczej żyła próżna dolna, żyła czcza dolna (łac. vena cava inferior) – pień żylny zbierający krew z podprzeponowej połowy ciała i uchodzący do prawego przedsionka serca.

    Stosowane metody[ | edytuj kod]

    W wypadku nerki najbardziej efektywnym sposobem przechowywania jest poddanie jej ciągłej perfuzji narządowej roztworem koloidowym w obniżonej temperaturze środowiska, co umożliwia funkcjonowanie do 72 godzin. Zwykle jednak tak długa przerwa nie jest wymagana i do utrzymania funkcji organu wystarczą o wiele prostsze środki.

    Roztwór Ringera (Płyn Ringera) – rodzaj płynu infuzyjnego, jeden z krystaloidów, izotoniczny w stosunku do krwi człowieka.Skrobia – węglowodan, polisacharyd roślinny, składający się wyłącznie z merów glukozy połączonych wiązaniami α-glikozydowymi, pełniący w roślinach rolę magazynu energii.

    Standardową procedurą pozostaje zanurzenie nerki w roztworze konserwującym, oziębionym do 0-4 °C. Umożliwia to utrzymanie narządu do 48 godzin bez znacznego nakładu środków. Idea polega na dobraniu mieszanki elektrolitów, które są w stanie utrzymać równowagę jonową pomiędzy obiema stronami błony komórkowej, osmolalność i kwasowość otoczenia. Do najczęściej używanych środków zalicza się:

    Laparotomia (z greki he lapara - brzuch; he tome - cięcie) - termin medyczny określający operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej. Zwykle jest stosowane jako pierwszy etap operacji chirurgicznej, ale może być stosowana również w celach diagnostycznych i nosi wówczas nazwę laparotomii zwiadowczej (łac. laparotomia explorativa).Sir Peter Brian Medawar (ur. 28 lutego 1915 w Rio de Janeiro, zm. 2 października 1987 w Londynie) - angielski naukowiec brazylijskiego pochodzenia, znany głównie z badań nad tolerancją układu odpornościowego na narządy wszczepione do organizmu, za które, wraz Sir Frankiem Macfarlane Burnetem, otrzymał w 1960 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.
  • roztwór Collinsa (wysokie stężenie potasu, magnezu, anionów siarczanowych, glukozy lub innego cukru) i EuroCollinsa (bez MgSO4)
  • roztwór izotoniczny na bazie kwasu cytrynowego
  • roztwór HTK według Bretschneidera (z zawartością histydyny, tryptofanu i ketoglutaranu jako roztworu buforowego)
  • bufor fosforanowy z dodatkiem sacharozy
  • roztwór UW (University of Winsconsin), uważany za najskuteczniejszy, zawierający (oryginalnie) m.in. laktoglukonian, rafinozę lub skrobię modyfikowaną.
  • Przygotowanie dawcy[ | edytuj kod]

    Funkcja organów musi być kontrolowana już na etapie ich usunięcia z ciała pacjenta. Służy temu utrzymanie odpowiedniej objętości krążących płynów ustrojowych, równowagi kwasowo-zasadowej i wysokiego stopnia perfuzji. Aplikuje się wedle potrzeb mannitol, chlorazepinę, heparynę i katecholaminy. Dzięki stosowaniu l-argininy (endogenny substrat do produkcji tlenku azotu, gazu o działaniu naczyniorozkurczowym) uszkodzenia naczyń ograniczono do minimum.

    Ultrasonografia, USG – nieinwazyjna, atraumatyczna metoda diagnostyczna, pozwalająca na uzyskanie obrazu przekroju badanego obiektu. Metoda ta wykorzystuje zjawisko rozchodzenia się, rozpraszania oraz odbicia fali ultradźwiękowej na granicy ośrodków, przy założeniu stałej prędkości fali w różnych tkankach równej 1540 m/s. W ultrasonografii medycznej wykorzystywane są częstotliwości z zakresu ok. 2-50 MHz. Fala ultradźwiękowa najczęściej generowana jest oraz przetwarzana w impulsy elektryczne przy użyciu zjawiska piezoelektrycznego (opisanego przez braci Curie na przełomie lat 1880-1881). Pierwsze doświadczenia nad wykorzystaniem ultrasonografii w diagnostyce prowadzone były w trakcie i zaraz po II wojnie światowej, a ultrasonografy wprowadzone zostały do szpitali na przełomie lat 60. i 70. XX wieku (jednym z pierwszych klinicznych zastosowań była diagnostyka płodu)Kalcyneuryna (Cn, ang. calcineurin) – białko enzymatyczne o aktywności fosfatazy białkowej serynowo-treoninowej, nazywane też fosfatazą białkową 2B (PP2B).

    W krajach wykonujących wiele rodzajów transplantacji do 80% dawców zmarłych służy jako źródło więcej niż jednego narządu. Narzuca to potrzebę kompleksowej weryfikacji kryteriów i ścisłego przestrzegania kolejności pobrań. Odłącza się narządy w takim porządku, w jakim ich naczynia odchodzą od aorty, zaczynając od serca. Oznacza to, że nerki są usuwane dopiero po narządach klatki piersiowej, wątrobie i trzustce. Na ekipie pobierającej ciąży obowiązek przywrócenia zwłokom godnego i estetycznego wyglądu.

    Tryptofan (nazwa skrótowa Trp) – organiczny związek chemiczny z grupy aminokwasów biogennych. Jest obojętny elektrycznie; jego łańcuch boczny oparty jest na szkielecie indolu.Haplotyp (z gr. ἁπλοῦς, haploûs − "prosty", "pojedynczy") − w genetyce zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów (SNP), położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli.

    Dawcy po ustaniu krążenia[ | edytuj kod]

    Oddzielną kategorią dawców (szczególnie w Ameryce) są osoby, które przed nieodwracalnym urazem świadomie zadeklarowały wolę zostania dawcami narządów, ale nie zaakceptowały definicji śmierci mózgowej. Pacjent ma szansę zostać dawcą w chwili stwierdzenia u niego całkowitego ustania krążenia. Po orzeczeniu zgonu ekipa ma bardzo niewielką ilość czasu na to, aby przygotować się do pobrania narządów. Ciało jest pośpiesznie schładzane i traktowane dużymi dawkami leków przeciwzakrzepowych. Aby uniknąć kontrowersji etycznych, ekipa pobierająca nie może uczestniczyć w żadnym wcześniejszym etapie leczenia pacjenta.

    Przestrzeń zaotrzewnowa (łac. spatium retroperitoneale) – przestrzeń położona między otrzewną ścienną a powięzią wewnątrzbrzuszną wyściełającą mięśnie tylnej ściany brzucha, część przestrzeni zewnątrzotrzewnowej. U dołu przedłuża się w przestrzeń podotrzewnową. Odpowiednio na tylnej powierzchni przedniej ściany brzucha występuje przestrzeń przedotrzewnowa.Mikroorganizm (gr. μικρός, mikrós – mały, ὀργανισμός, organismós – organizm), drobnoustrój, mikrob – organizm obserwowany dopiero pod mikroskopem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne, lecz z pewnością mikroorganizmami są bakterie, archeony, pierwotniaki i niektóre grzyby. Najprecyzyjniej grupa ta definiowana jest jako ogół organizmów jednokomórkowych, dlatego nie można terminu tego stosować do bardzo małych przedstawicieli różnych grup zwierząt, takich jak np. nicienie, wrotki, roztocza, niesporczaki, owady itd.

    Kwalifikacja biorcy[ | edytuj kod]

    W procesie leczenia chorego na przewlekłą niewydolność nerek momentem zwrotnym pozostaje decyzja o skierowaniu go na zabieg transplantacji. Z uwagi na wymóg przestrzegania do końca życia ścisłych zaleceń lekarskich i możliwe komplikacje musi być to dobrze przemyślany krok, należycie uzasadniony dotychczasowym przebiegiem choroby. Nadmierny pośpiech może okazać się błędem, gdyż postęp choroby jest zmienny w czasie i przedwczesne narażenie pacjenta na ryzyko operacji i reżim leczenia immunosupresyjnego jest bezzasadne. Dostępne wyniki badań porównawczych jednoznacznie świadczą o wyższości transplantacji nad kontynuowaniem procesu dializy. Już po 6-9 miesiącach po operacji wskaźniki opłacalności obu terapii kształtują się na tym sam poziomie, a później przebiegają znacznie korzystniej dla przeszczepienia. Podobnie rezultaty przeszczepów wyprzedzających są bardziej zachęcające niż zabiegów u ludzi, którzy byli poddani przez pewien czas dializoterapii.

    Hipowolemia (łac. hypovolaemia) – stan, w którym w łożysku naczyniowym znajduje się zbyt mała ilość płynu (krwi) do jego pojemności, tym samym nie zapewnia wystarczających warunków do funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego.Osteoporoza (łac. osteoporosis, dawna nazwa zrzeszotnienie kości) – stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury przestrzennej kości oraz zwiększoną podatnością na złamania. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie (osteoporoza pomenopauzalna). Osteoporoza jest uogólnioną chorobą metaboliczną kości, charakteryzującą się niską masą kostną, upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, a w konsekwencji zwiększoną jej łamliwością i podatnością na złamania.

    Wymagane badania lekarskie[ | edytuj kod]

    Ocena zdrowia chorego wymaga standardowych badań przeglądowych oraz następujących testów diagnostycznych zorientowanych pod kątem przyszłej operacji:

  • Badania na nosicielstwo wirusów: HBV, HCV, HIV i CMV oraz serologiczne odczyny kiłowe
  • Klirens kreatyniny, stan przytarczyc, stan dróg moczowych
  • Cytologia szyjki macicy u kobiet
  • Badania na krzepliwość krwi
  • Badania immunologiczne, zgodne z tym, co zostało napisane w wypadku doboru potencjalnych dawców: zgodność w zakresie grup AB0, HLA i bezpośredni test krzyżowy (crossmatch)
  • Ocena funkcji układu pokarmowego i stanu psychicznego
  • W wypadku osób cierpiących na dolegliwości układu krążenia, cukrzycę, choroby układowe – badania ukierunkowane na konkretne przypadłości.
  • Przeciwwskazania[ | edytuj kod]

    Wszelkie problemy zdrowotne towarzyszące chorobie nerek powinny być rozwiązane przed zabiegiem. W szczególności przypadłości sercowo-krążeniowe, które mogą być zredukowane poprzez zabieg chirurgiczny, czy infekcje bakteryjne (od zwykłego przeziębienia po gruźlicę) muszą być usunięte. Infekcja HBV albo HIV sama w sobie nie jest przeciwwskazaniem do zabiegu, ale jest nim poważna niewydolność wątroby oraz pełnoobjawowy zespół AIDS. Po przebyciu choroby nowotworowej zaleca się odczekać 2-5 lat przed podjęciem transplantacji – nawroty raka u pacjentów poddanych immunosupresji są nierzadko spotykane. Istnieją szczegółowe ustalenia dotyczące większości spotykanych w tych wypadkach przypadłości, które obowiązują na terenie danej kliniki. Na wyższe ryzyko komplikacji są zawsze narażone osoby otyłe i uzależnione od tytoniu. Kolejny raz warto zaznaczyć, że przeszczep nie może wywoływać konfliktu immunologicznego przy rutynowych testach zgodności.

    Kość łonowa (łac. os pubis) - parzysta kość wchodząca w skład miednicy. U człowieka ma trzon i 2 gałęzie: górną i dolną. Gałąź górna łączy się z trzonem, a gałąź dolna łączy się z kością kulszową.Puryna (imidazolopirymidyna) jest heterocyklicznym, aromatycznym związkiem organicznym składającym się z cząsteczek pirymidyny i imidazolu. W przyrodzie występuje dosyć rzadko, natomiast jej pochodne pełnią ważną rolę jako alkaloidy, metabolity oraz nukleotydy.

    Wzbudzanie immunotolerancji[ | edytuj kod]

    Szeroko praktykowanym postępowaniem było dawniej obustronne wycięcie własnych nerek biorcy. Miało to zapobiec reakcji autoimmunologicznej na przeszczep, która mogłaby być wywołana, jeżeli jego przyczyną był stan zapalny pierwotnej pary narządów. Praktyka kliniczna nie potwierdziła tych obaw i aktualnie przyjęte jest pozostawianie nerek, jeżeli nie wiążą się z nimi oporne na leczenie infekcje, niekontrolowane nadciśnienie, obfity białkomocz, guzy nowotworowe lub dziedziczna wielotorbielowatość. Innym popularnym zabiegiem, który obecnie zaniechano, było wycięcie śledziony (splenektomia). Przynosi ono nieswoisty efekt immunosupresyjny, jednak nie wpływa na przeżywalność długoterminową przeszczepu. Transfuzje krwi przyczyniają się do zmniejszenia ryzyka przewlekłego odrzucania narządu. Dokładne wyjaśnienie tego zjawiska pozostaje nieznane, jednak może się to wiązać zarówno z faktycznym efektem immunosupresyjnym jak i wcześniejszym rozpoznaniem konfliktu immunologicznego u „uczulonych” biorców. Znaczenie tego zjawiska umniejszyło wprowadzenie nowej generacji środków farmaceutycznych, które porównywalnie redukują ryzyko odrzutu (oba efekty nie sumują się) bez obawy przeniesienie chorób wirusowych. Podobne możliwości zdaje się stwarzać przeszczep szpiku; w istocie u pacjentów po przeszczepieniu obserwuje się zjawisko mikrochimeryzmu w zakresie różnych tkanek.

    Prednizon (prednisone) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny glikokortykosteroid o sumarycznym wzorze chemicznym C21H26O5, analog kortyzolu.Otyłość (łac. obesitas) – patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, przekraczające jego fizjologiczne potrzeby i możliwości adaptacyjne, mogące prowadzić do niekorzystnych skutków dla zdrowia. Za otyłość uważa się stan, w którym tkanka tłuszczowa stanowi więcej niż 20% całkowitej masy ciała u mężczyzn oraz 25% u kobiet. Otyłości towarzyszy nadwaga, czyli nadmierna masa ciała powyżej masy optymalnej.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Układ pokarmowy, układ trawienny (łac. systema digestorium) – układ narządów zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz usuwania niestrawionych resztek.
    Cukrzycowa choroba nerek (zespół Kimmelstiela-Wilsona, dawniej nazywana nefropatią cukrzycową, ang. diabetic kidney disease, Kimmelstiel-Wilson syndrome) – glomerulopatia wtórna niezapalna, będąca czynnościowym i strukturalnym uszkodzeniem miąższu nerek spowodowanym przewlekłą hiperglikemią w przebiegu cukrzycy. W krajach rozwiniętych cukrzycowa choroba nerek jest najczęstszą przyczyną przewlekłej schyłkowej choroby nerek (ESRD).
    Elektrokardiografia (EKG) – zabieg diagnostyczny wykorzystywany w medycynie przede wszystkim w celu rozpoznawania chorób serca.
    Choroby tkanki łącznej (ang. Connective tissue disease – CTD) – grupa różnorodnych chorób, w których zmiany patologicznie pierwotnie występują w tkance łącznej. Tkanka łączna to jeden z typów tkanek, który charaktryzuje się obfitą substancją pozakomórkową, która utrzymuje, spaja i ochrania narządy wewnętrzne. Dawna nazwa chorób tkanki łącznej – kolagenozy sugerowała, że choroby te dotyczą tylko kolagenu, natomiast w rzeczywistości obejmują one całą tkankę łączną. Do chorób tkanki łącznej należą:
    Transfuzja krwi, przetoczenie krwi – zabieg polegający na przetaczaniu pewnej ilości krwi lub składników krwi. Ma na celu substytucję utraconych składników.
    Wirus zapalenia wątroby typu B (WZW B, ang. hepatitis B virus, HBV) – otoczkowy wirus DNA z rodziny Hepadnaviridae, hepatotropowy i limfotropowy, powodujący wirusowe zapalenie wątroby typu B, zidentyfikowany przez Barucha Samuela Blumberga w 1967 roku.
    Kwas α-ketoglutarowy – organiczny związek chemiczny z grupy dikarboksylowych ketokwasów, ketonowa pochodna kwasu glutarowego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.143 sek.