• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przedplecze

    Przeczytaj także...
    Tułów (łac. – truncus) – anatomiczny termin, określający centralną część ciała u wielu zwierząt, w tym u człowieka. Tułów obejmuje klatkę piersiowa oraz jamę brzuszną.Pokrywy (okrywy, elytry) – pierwsza para skrzydeł, zmieniona i stwardniała w procesie chitynizacji, przeznaczona do ochrony drugiej błoniastej pary służącej do latania. Występują u niemal wszystkich gatunków chrząszczy.
    Krótkorogie (Brachycera) – podrząd muchówek (Diptera) charakteryzujących się trójczłonowymi czułkami, których trzeci człon jest zakończony wicią o zróżnicowanej grubości, jedno lub dwuczłonowym głaszczkiem szczękowym i silnie zredukowanym przedpleczem. Zarówno imagines, jak i larwy, a także poczwarki Brachycera wykazują znaczne zróżnicowanie morfologiczne.
    Wyrostek na przedpleczu wykształcony w róg u Dynastes hercules
    Szerokie przedplecze u pluskwiaka z rodziny tarczówkowatych

    Przedplecze (łac. pronotum, protergum) – część tułowia sześcionogów, stanowiąca zarazem grzbietową część przedtułowia (prothorax) i przednią część płytki grzbietowej (notum).

    Pierwogonki, pierwogony (Protura) – rząd stawonogów zaliczany do grupy sześcionogów, a dawniej do owadów bezskrzydłych. Przez niektórych podnoszony do rangi gromady.Skorki, cęgosze (Dermaptera) – niewielki rząd uskrzydlonych owadów ortopteroidalnych, obejmujący około 1800 gatunków występujących na całym świecie, przeważnie wszystkożernych, preferujących tereny ciepłe, wilgotne i zacienione. Zapis kopalny tej grupy owadów sięga jury (208 milionów lat temu).

    U pierwogonków przedplecze jest wyraźnie skrócone. U skorków spłaszczone i tarczkowate. U karaczanów przedplecze rozszerzone jest ku przodowi i niemal całkowicie przykrywa głowę. U pluskwiaków różnoskrzydłych ma różny kształt, często jest duże i szerokie (np. u tarczówkowatych).

    Sześcionogi (Hexapoda) – takson obejmujący zwierzęta o sześciu odnóżach krocznych, zamieszkujące środowisko lądowe i wtórnie przystosowane do środowiska wodnego, występujące na całej Ziemi.Długorogie, nitkorogie (Nematocera) – podrząd muchówek (Diptera) charakteryzujących się wydłużonym ciałem, nitkowatymi – zwykle długimi – czułkami oraz 3–5-członowym głaszczkiem szczękowym. Grupę tę wyodrębnił wśród muchówek francuski zoolog Pierre André Latreille nazywając ją Nemocera.

    Chrząszcze mają przedplecze zwykle dobrze, a u niektórych grup bardzo silnie rozwinięte. Głowa może być pod nim całkowicie ukryta (np. u tarczykowatych). Jego kształt i wielkość są zróżnicowane. Może być szersze lub węższe od pokryw. Może być dłuższe niż szerokie, bądź odwrotnie. W obrysie może być wydłużone, kwadratowe, półokrągłe, okrągłe lub jeszcze inne. Jego powierzchnia może być gładka lub rozmaicie urzeźbiona. U wielu gatunków znajduje się na nim kolcowaty wyrostek. Część przedplecza podgięta na spodnią stronę przedtułowia nazywa się hypomeronem.

    Przedtułów (prothorax) – pierwszy (przedni) z trzech pierścieni tułowia owadów, stale bezskrzydły. Wykazuje tendencję do zaniku pleur. Płytka grzbietowa tego segmentu to przedplecze (pronotum, protergum) – nie ma akrotergitu i zatarczy, płytka brzuszna to przedpiersie (prosternum), boczna – propleuron.Pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera) – Rząd owadów (dawniej podrząd) liczący kilkadziesiąt tysięcy gatunków współczesnych oraz kopalnych, z nadzwyczaj różnorodną budową i biologią. W Polsce zaobserwowano ok. 780 gatunków, należących do 36 rodzin.

    U muchówek przedplecze jest różnie wykształcone. U długoczułkich jest silnie rozwinięte i podzielone wtórnie na 2-3 skleryty. U krótkoczułkich zredukowane jest do kołnierzyka u nasady szyi lub nie występuje wcale.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. R. E. Snodgrass: Principles of Insect Morphology. Cornell University Press, 1935.
    2. Czesław Jura: Bezkręgowce. Podstawy morfologii funkcjonalne, systematyki i filogenezy. Wyd. 3. Warszawa: PWN, 2005, s. 557–558.
    3. Jiří Zahradník: Przewodnik: Owady. Warszawa: Multico, 2000.
    4. Marek Wanat: Rząd: chrząszcze – Coleoptera. W: Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 260–265, 466.
    5. Przemysław Trojan: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVIII Muchówki – Diptera, zeszyt 1 – wstępny. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1957, s. 10–12.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.Karaczany, hełmce (Blattodea, Blattoptera, Blattariae, Blattaria) – rząd owadów z przeobrażeniem niezupełnym, liczący około 4600 gatunków. Prowadzą ukryty tryb życia (kryptyczny), przeważnie nocny, są wszystkożerne.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Szyja – część ciała oddzielająca głowę od tułowia. W linii pośrodkowej, poniżej brody da się wyczuć kość gnykową, poniżej której znajduje się wyniosłość chrząstki tarczowatej zwana jabłkiem Adama, zaznaczająca się lepiej u mężczyzn niż u kobiet. Jeszcze niżej wyczuwalna jest chrząstka pierścieniowata, a pomiędzy nią a wcięciem nadmostkowym może się uwypuklać tchawica i przesmyk gruczołu tarczowego. Na bocznej stronie szyi najbardziej charakterystyczny jest zarys mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, który oddziela przedni trójkąt szyi od bocznego. W górnej części tego pierwszego leży ślinianka podżuchwowa, znajdująca się poniżej tylnej połowy trzonu żuchwy. Przebieg tętnicy szyjnej wewnętrznej i zewnętrznej można wyznaczyć przedłużając wypukłość mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego do kąta żuchwy.
    Tarczówkowate (Pentatomidae) - rodzina owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych. Cechą charakterystyczną jest sięgająca do połowy odwłoka tarczka, pięcioczłonowe czułki, dwu lub trójczłonowe stopy oraz głowa tworząca trójkąt z przedpleczem.
    Polskie Towarzystwo Entomologiczne (PTEnt) – jedno z najstarszych polskich towarzystw naukowych, organizacja pozarządowa, skupiająca entomologów, innych naukowców i amatorów zainteresowanych poznawaniem i badaniem owadów. Polskie Towarzystwo Entomologicznie wydaje czasopisma naukowe: Polskie Pismo Entomologiczne (od 1923 r., obecnie w języku angielskim), Wiadomości Entomologiczne (w języku polskim) oraz serie wydawnicze Polish Entomological Monographs i Klucze do oznaczania owadów Polski.
    Muchówki, dwuskrzydłe (Diptera) – rząd owadów. Charakteryzuje się jedną parą skrzydeł. Druga para skrzydeł uległa uwstecznieniu i występuje w postaci przezmianek (halteres). Skrzydła są cienkie, błoniaste oraz przezroczyste.
    Skleryt – stwardniała, zesklerotyzowana część ciała niektórych zwierząt, powstała pierwotnie lub wtórnie przez oddzielenie się od skóry (integumentu) szwem lub błoną.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.689 sek.