• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Przełom Sanu w Trepczy

    Przeczytaj także...
    Kotlina Sanocka – mikroregion geograficzny w południowo-wschodniej Polsce. Kotlina zajmuje wąskie, równoleżnikowe obniżenie terenu o przebiegu z południowego-wschodu na północny-zachód, obejmuje pas niskich wzgórz i kotlin o wysokościach ok. 290-300 m n.p.m., ograniczonym od południowego zachodu Pasmem Wiechy, należącym do Pogórza Bukowskiego i Kliszkowymi Wyżniami(472m n.p.m (będącymi już pasmem wzgórz wewnątrz Dołów Jasielsko-Sanockich)i odgraniczające kotlinę od Kotliny Haczowskiej. Od północnego zachodu kotlinę ogranicza w południowej części Pasmo Olchowieckie Gór Słonnych należące do Gór Sanocko-Turczańskich, a na północ od Przełomu Sanu w Trepczy Masyw Kopacza i Wroczeń należące do Pogórza Dynowskiego. Kotlina na północnym zachodzie przechodzi w Kotlinę Haczowską (280-300 m n.p.m.) tworząc z pozostałymi Kotlinę Jasielsko-Krośnieńską (513.67) będącą częścią Dołów Jasielsko-Sanockich. Wzgórze Adamcza 408 m n.p.m. oddziela Północną część Kotliny Sanockiej od niewielkiej kotliny zajmowanej przez wsie Prusiek, Niebieszczany, Pobiedno, ograniczone Partyją Bukowicką 542 m. n.p.m., Pasmem Wiechy i Pasmem Żurawinki, opisywanej czasem jako fragment Kotliny Sanockiej. Południowo-wschodznią granicę kotliny stanowi pasmo boczne Pasma Wiechy z kulminacją Księża Góra 488 m n.p.m.i dalej wzgórze Kocaby do zwężenia doliny Sanu w okolicy Góry Sobień.Brzozów – miasto powiatowe w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone centralnie na Pogórzu Dynowskim, nad rzeką Stobnicą, w Euroregionie Karpackim. Przez Brzozów przebiega droga wojewódzka nr 886 z Domaradza w kierunku Sanoka.
    Kultura puchowska (daw. kultura cieszyńska) – kultura archeologiczna epoki żelaza (300 p.n.e – 180 n.e. (regionalnie do IV w. n.e).
    Przełom międzybrodzki na odcinku Sanu pomiędzy Trepczą a Międzybrodziem u podnóża Horodyszcza.
    Międzybrodzie – kościół filialny parafii w Trepczy położony nad prawobrzeżną terasą.
    Droga powiatowa nr 2232R Sanok – Mrzygłód nad lewobrzeżną terasą u podnóża Kopacza

    Przełom Sanu w Trepczy – tzw. przełom międzybrodzki, wczesnośredniowieczna brama węgierska – mikroregion fizycznogeograficzny, przebiegający południkowo odcinek doliny Sanu o długości 7 km rozdzielający Góry Słonne od Pogórza Dynowskiego, od południa przełom stanowi zamknięcie Kotliny Sanockiej pod masywem Kopacza. Gospodarkę leśną na tym obszarze prowadzi Nadleśnictwo Brzozów .

    Mikroregion – mały obszar wydzielony z większego terenu (regionu, mezoregionu lub makroregionu) ze względu na występujące specyficzne warunki geograficzne, przyrodnicze, społeczno-kulturowe lub gospodarcze.Sanoczek – niewielka rzeka w gminie Sanok, powiecie sanockim województwie podkarpackim. Źródło Sanoczka znajduje się na stoku Bukowicy 620 m n.p.m. na terenie wsi Karlików.

    Przełom rozpoczyna się 3 km poniżej ujścia rzeki Sanoczek do Sanu, koło Międzybrodzia, na północ od Sanoka. W tym miejscu San tworzy zakole, w którym położona jest wieś Międzybrodzie. Wysokość lewobrzeżnej ściany przełomowej wynosi 30 m. Nad lewym brzegiem dominuje masyw Kopacza (536 m n.p.m.) Przełom powstał w wyniku erozyjnego działania wody płynącej dnem doliny zbudowanej z pokładów piaskowca krośnieńskiego Gór Słonnych. Historyczna Brzozowa Dolina .

    Przemyśl (łac. Praemislia, ros. Перемышль, ukr. Перемишль, niem. Prömsel) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone nad Sanem.Nadleśnictwo – podstawowa jednostka gospodarcza i organizacyjna w strukturze Lasów Państwowych. Nadleśnictwo wchodzi w skład Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych i obejmuje swoim obszarem możliwy do zapewnienia szczegółowego nadzoru i kontroli pracy podległych leśniczych.

    W okresie wczesnego średniowiecza dominujące nad doliną wzgórze Kopacz stanowiło lokalizację grodziska obronnego o wybitnych walorach strategicznych, zapewniającego kontrolę nad szlakiem handlowym prowadzącym z terenów Rusi do Przemyśla oraz poprzez Sanok na Węgry .

    Ślady bytności Celtów datowane są na stanowisku Trepcza-Horodyszcze na 250 r. p.n.e. – do II wieku n.e., było to prawdopodobnie górskie plemię Anartfracti (sprzymierzeńcy Anartów), którzy przywędrowali tutaj znad rzeki Cisy. Poza ceramiką charakterystyczną dla tej kultury, Celtowie zbudowali tu również osadę obronną. Zdaniem archeologów powodem przesiedlenia się Celtów na te tereny były liczne złoża solankowe będące cennym surowcem handlowym i gospodarczym występujące w Górach Słonnych, a których obszar już w starożytności określany był mianem Korneliusza Tacyta w postaci Saltus Carpathians .

    Horodyszcze (tzw. brama węgierska) – starożytna osada u wylotu Kotliny Sanockiej, położona na terenie wsi Trepcza w masywie Kopacza w miejscu największego przewężenia doliny Sanu, w pobliżu miejscowości Międzybrodzie.Publius (albo Gaius – imię niepewne) Cornelius Tacitus, czyli Tacyt (około 55–120) – jeden z najsłynniejszych historyków rzymskich.

    Przypisy

    1. Dz. Urz. Woj. Podkarp. Nr 82 poz. 1384 z 17 czerwca 2005. "Przełom Sanu w Trepczy" Gm. Sanok,. Międzybrodzie, m. Sanok, N-ctwo Brzozów, obr. Brzozów, obr. Sanok, oddz. 175a,b, 176a-d, 177a-d, 178a-d, 179a,b – w P.K.G.S. Pow. 693,72 (390,13). Rezerwat częściowy. Typ krajobrazów ekologicznych, podtyp biokompleksów naturalnych i półnaturalnych; typ lasów i borów, podtyp lasów górskich i podgórskich. Zachowanie charakterystycznego przełomowego odcinka doliny Sanu między zalesionymi górami Kopacz, Krzyż i Biała Góra z interesującymi zbiorowiskami roślinnymi, formami geologicznymi oraz pozostałościami grodzisk i osad wczesnośredniowiecznych.
    2. Zapis w kronikach ruskich – Latopisie Hipackim mówiący, że w roku 1231 książę ruski Włodzimierz Jurewicz, walcząc z Aleksandrem, udaje się do Sanoka worot uhorskich – bramy węgierskiej, (tamże s. 509) i stąd uciekł na Węgry.
    3. Nadleśnictwo Brzozów
    4. Mapa WIG z 1936.
    5. Zapis w kronikach ruskich – Latopisie Hipackim z roku 1150, mówiący, że król węgierski Gejza II "przeszedł góry i wziął gród Sanok i rządzącego w nim posadnika Jasza i wiosek w Przemyskiem wiele zajął." W roku 1202 dochodzi w Sanoku do spotkania króla węgierskiego Emeryka z księżniczką ruską Anną (tamże s. 480). W 1205 spotyka się ona w Sanoku z królem Węgier Andrzejem II węgierskim. W roku 1231 książę ruski Włodzimierz Jurewicz, walcząc z Aleksandrem, udaje się do Sanoka worot uhorskich – bramy węgierskiej, (tamże s. 509) i stąd uciekł na Węgry.
    6. "Grupa archeologiczna pracująca na grodzisku "Horodyszcze" w Trepczy odnalazła przedmioty i obiekty pochodzące z czasów celtyckich. Jeżeli potwierdzi się ich wiek, będzie to przełomowe odkrycie, gdyż byłby to pierwszy taki gród zbudowany przez Celtów w Polsce. W Trepczy odkryty został niepowtarzalny, wczesnośredniowieczny kompleks osadniczy, w skład którego wchodzą dwa grodziska: "Horodyszcze – Fajka" i "Horodna" oraz cmentarzysko kurhanowe. W tym roku skoncentrowaliśmy się na badaniach otoczenia studni – opowiada Jerzy Ginalski, dyrektor Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. – Okazało się, że pomiędzy studnią a wałem obronnym natrafiliśmy na warstwę kulturową, która była pozostałością po osadnictwie celtyckim. W warstwie tej znaleźliśmy ceramikę toczoną na kole i tzw. ceramikę grafitową – charakterystyczną właśnie dla Celtów. Wcześniejsze ekspedycje natrafiły tutaj na fragment szklanej bransolety celtyckiej, która być może jest jednym z najstarszych wyrobów szklanych, gdyż pochodzi z przełomu III i II wieku przed naszą erą. Jeżeli dodać do tego znalezioną kilkanaście lat wcześniej złotą monetę, to na pewno mamy tu do czynienia ze zwartym osadnictwem celtyckim. Do tej pory znane były jedynie osady otwarte, czyli bez konstrukcji fortyfikacyjnych. Dotychczas nie znaleziono obronnej osady celtyckiej. Znalezisko w Trepczy byłoby pierwszym takim miejscem w Polsce." Barbara Chudzińska z Instytutu Archeologii UJ. [w:] Elżbieta Boroń. Super Nowości 2 września 2003
    7. Publiusz Korneliusz Tacyt. De origine et situ Germanorum. rok 98. Mapa.

    Zobacz też[]

  • San
  • Horodyszcze
  • Kopacz (dawn. Banaga, 1877) – masyw górski na terenie Pogórza Dynowskiego na północ od Sanoka, będący przedłużeniem Pasma Olchowieckiego Gór Słonnych na zachód od Doliny Sanu, który w tym miejscu tworzy Przełom Sanu w Trepczy, na zachód odgraniczony jest doliną Pijawki od masywu Wrocznia, na północ przez przełęcz nad Dębną łączy się z Pasmem Grabówki.Cisa (węg. Tisza, ukr. Тиса – Tysa, słow. i rum. Tisa, serb. Тиса – Tisa, niem. Theiß) – rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju. Długość wynosi 966 km (201 km na Ukrainie, 597 km na Węgrzech, 168 km w Serbii; przed regulacją – 1419 km), powierzchnia zlewni – 157 218 km², średni przepływ u ujścia – 776 m³/s.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Trepcza – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok, u podnóża południowego stoku masywu Kopacza w pasmie Gór Słonnych. Przez wieś przepływa rzeka Sanoczek uchodząca z lewego brzegu do Sanu. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.
    Góry Słonne (niem. Berge Saana, staropol. Góry Sanockie, Słonna Góra 1877 ) – pasmo górskie, należące do Gór Sanocko-Turczańskich, w Karpatach Wschodnich. Pasmo przebiega z północnego zachodu na południowy wschód. Nigdy nie został dokładnie zdefiniowany obszar kryjący się pod tą nazwą, zwyczajowo przyjmuje się, że dotyczy on gór na wschód od doliny Sanu, na północ od Leska po Olszanicę.
    Przełom – odcinek doliny rzecznej o wąskim dnie i stromych zboczach, w którym ciek (rzeka) pokonuje przeszkodę obecną na jej drodze (np. pasmo górskie lub inna wypukłość terenu)
    Rezerwat przyrody – jedna z obszarowych form ochrony przyrody w Polsce. Podobne pod względem funkcji tereny chronione powoływane są też w wielu innych krajach na świecie.
    Anartowie (łac. Anarti, Anari) – plemię celtyckie zamieszkujące według Ptolemeusza północno-zachodnią Rumunię (Dację, w Polsce identyfikowane z kulturą puchowską oraz ośrodkami kulturowymi z dorzecza górnej Cisy z okresu LT B1-LT D1/D2, . Zgodnie ze współcześnie im Korneliuszem Tacytem mogli zajmować tereny Saltus Carpathians
    Ruś Czerwona, łac. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra – kraina historyczna na południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.