• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prowincje Iliryjskie

    Przeczytaj także...
    Dubrownik (chorw. Dubrovnik, do 1909 r. Ragusa) – miasto i port na południu Chorwacji (Dalmacja), nad Morzem Adriatyckim.Joseph Fouché, książę Otranto (ur. 21 maja 1759 w Le Pellerin koło Nantes, zm. 25 grudnia 1820 w Trieście we Włoszech) – francuski polityk, członek Konwentu w okresie rewolucji francuskiej, minister policji podczas panowania Napoleona. Odpowiedzialny za masowe mordy w Lyonie podczas rewolucji (stąd przydomek Kat z Lyonu).
    Jean-Andoche Junot, książę d’Abrantès (ur. 24 września 1771 w Bussy-le-Grand, zm. 29 lipca 1813 w Montbard) – francuski generał w okresie od Rewolucji po wojny napoleońskie.

    Prowincje Iliryjskie (fran. Provinces illyriennes) – ziemie na północnym i wschodnim wybrzeżu Morza Adriatyckiego, wchodzące w skład Francji za rządów Napoleona. Obejmowały obszar 55 tys. km², zamieszkany przez 1,5 mln ludności.

    Historia[ | edytuj kod]

    Prowincje Iliryjskie utworzono na mocy pokoju w Schönbrunn z 14 października 1809 roku. Na jego mocy Karyntia, Kraina, Chorwacja na południe od Sawy, Gorycja, Gradyska, Istria oraz Triest zostały przekazane przez Cesarstwo Austrii Napoleonowi.

    1french-empire1811.jpg

    Odebrane Austrii terytoria Napoleon połączył wraz z Republiką Raguzy w Prowincje Iliryjskie ze stolicą w Lublanie, które zostały włączone bezpośrednio do Francji.

    Pokój w Schönbrunn – podpisany 14 października 1809 pomiędzy Cesarstwem Francuskim a Cesarstwem Austriackim w pałacu Schönbrunn w Wiedniu. Kończył wojnę Francji z V koalicją i będącą jej częścią wojnę polsko-austriacką. Do jego postanowień należało uznanie przez Austrię wszystkich poprzednich podbojów Napoleona. Austria zrzekała się Nowej Galicji (swych ziem zabranych w III rozbiorze Polski) i cyrkułu zamojskiego na rzecz Księstwa Warszawskiego, przekazywała Tyrol i Salzburg Bawarii, Triest i Dalmację na południe od rzeki Sawy oddała Francji (Prowincje Iliryjskie). Austria zmuszona została ponadto do przekazania Rosji okręgu tarnopolskiego. Cesarstwo austriackie uznało też tytuł króla Hiszpanii Józefa Bonaparte. W stanie wojny z Francją pozostała jedynie Wielka Brytania.Wolne cesarskie miasto Triest z okręgiem (niem. Reichsunmittelbare Stadt Triest und ihr Gebiet, wł. Città Imperiale di Trieste e Dintorni) – kraj koronny cesarstwa austriackiego (Przedlitawia), obejmujący miasto portowe - Triest, oraz pobliskie tereny. Łączony był wraz z Gorycją i Gradyską, Margrabstwem Istrii w jeden kraj koronny zwany Pobrzeżem Austriackim. Siedzibą Namiestnika był Triest.

    Francuzi przeprowadzili w Prowincjach Iliryjskich reformy ustrojowe, społeczne i oświatowe, które przyczyniły się do cywilizacyjnego awansu tego regionu. Jednocześnie rządy francuskie nie cieszyły się poparciem miejscowej ludności, na skutek konieczności płacenia kontrybucji i przerwania dawnych szlaków handlowych. Gubernatorami Prowincji byli kolejno marszałek Auguste Marmont, generał Henri Gatien Bertrand, generał Jean Junot i Joseph Fouché.

    Książęce Hrabstwo Gorycji i Gradyski (niem. Gefürstete Grafschaft Görz und Gradiska) - jednostka administracyjna (kraj koronny) Austrii, wchodząca w skład Pobrzeża Austriackiego, podlegający Namiestnictwu w Trieście.Księstwo Krainy (niem. Herzogtum Krain) - istniejące w latach 1364-1918 księstwo wchodzące w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego a następnie kraj koronny Cesarstwa Austriackiego, obejmujący obszar Krainy.

    Po wybuchu nowej wojny austriacko-francuskiej w sierpniu 1813 wojska austriackie zajęły Dubrownik. Jednocześnie Zatoka Kotorska została zajęta przez wojska czarnogórskie. 11 czerwca 1814 Austria przejęła władzę nad większością terytorium Prowincji. W lipcu 1815 flota brytyjska zajęła wyspy dalmackie.

    Henri Gatien Bertrand (ur. 28 marca 1773 w Châteauroux, zm. 31 stycznia 1844 tamże) – francuski generał, adiutant Napoleona Bonaparte, wielki marszałek dworu cesarskiego (1813–1815), towarzyszący Napoleonowi aż do śmierci cesarza na Wyspie Świętej Heleny (1821).Królestwo Ilirii – jednostka administracyjna (kraj koronny) Cesarstwa Austriackiego, istniejąca w latach 1816-1849. Stolicą kraju była Lublana, a w jego skład wchodziły tereny obecnej zachodniej i środkowej Słowenii, Karyntia, tereny obecnej północno-zachodniej Chorwacji i północno-wschodnich Włoch, czyli obszar istniejących wcześniej Prowincji Iliryjskich.

    Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego, w 1816 Prowincje Iliryjskie zostały włączone do Cesarstwa Austrii. Powstało wówczas austriackie Królestwo Ilirii.

    Edukacja[ | edytuj kod]

    Podczas swoich krótkich rządów w Prowincjach Iliryjskich Francuzi przeprowadzili szereg istotnych reform w dziedzinie oświaty, które odegrały istotną rolę w kształtowaniu się świadomości narodowej zamieszkujących je ludów słowiańskich. W 1810 roku z rozkazu marszałka Augusta Frédérica Marmonta zreformowano szkolnictwo podstawowe, utworzono wiele gimnazjów i 4 licea. Liceum w Lublanie w 1811 podniesiono do rangi akademii z pięcioma wydziałami. Najistotniejszy był jednak fakt wprowadzenia w szkolnictwie niższego i średniego szczebla nauczania w języku słoweńskim i chorwackim.

    Lublana (słoweń. Ljubljana [ʎuˈbʎà:na], wł. Lubiana, niem. Laibach) – stolica i największe miasto Słowenii, położone nad rzeką Ljubljanicą; jugosłowiańskie miasto-bohater. Czarnogóra (czarnogórski Црна Гора/Crna Gora, języki niesłowiańskie: Montenegro, do października 2007 r. – Republika Czarnogóry) – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Encyklopedia historyczna świata. Tom IX. Kraków: Wyd. Opres, 2001. ISBN 83-85909-20-2.
    2. Encyklopedia historyczna świata. Tom VIII. Kraków: Wyd. Opres, 2001. ISBN 83-85909-68-0.




    Warto wiedzieć że... beta

    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
    Cesarstwo Austrii niem. Kaisertum Österreich (dawniej pisane Kaiserthum Oesterreich) – państwo powstałe w 1804 w reakcji na proklamowanie przez Napoleona I Cesarstwa Francuskiego.
    Chorwacja, Republika Chorwacji – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu ma dostęp do Morza Adriatyckiego. Od 1 lipca 2013 należy do Unii Europejskiej jako 28. członek wspólnoty.
    Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont, książę Raguzy (Dubrovnik), (ur. 20 lipca 1774 w Châtillon-sur-Seine; zm. 2 marca 1852 w Wenecji) – francuski wojskowy, marszałek Francji.
    Margrabstwo Istrii (niem. Markgrafschaft Istrien, wł. Marchesato d’Istria) – średniowieczna marchia, a następnie kraj koronny cesarstwa austriackiego (Przedlitawia), obejmujący tereny półwyspu Istria. Łącznie był wraz z Gorycją i Gradyską, Wolnym miastem Triest zaliczany w jeden kraj koronny zwany Pobrzeżem Austriackim. Siedzibą Namiestnika był Triest.
    14 października jest 287. (w latach przestępnych 288.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 78 dni.
    Zatoka Kotorska (Boka Kotorska) – zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze o językowatym kształcie, głęboko wcinająca się w ląd. Składa się na nią 5 mniejszych zatok: Hercegnovski zaliv, Tivatski zaliv, Morinjski zaliv, Risanski zaliv i Kotorski zaliv.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.