• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Protozoa

    Przeczytaj także...
    Parabasalia - jednokomórkowe, cudzożywne protisty zwierzęce z supergrupy Excavata. Występują pod postacią wiciowców, a w ich komórkach nie ma mitochondriów. Jedna z wici może tworzyć błonkę falującą.Kategoria systematyczna, kategoria taksonomiczna, ranga taksonomiczna – w systematyce organizmów, pozycja (ranga) taksonu w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej (układzie systematycznym) obejmująca dany takson oraz wszystkie zaliczane do niego taksony niższego poziomu.
    Heterotrofizm, cudzożywność (gr. héteros - inny. różny + gr. trophikós - odżywczy) – jeden z dwóch podstawowych (obok autotrofizmu) sposobów odżywiania się organizmów. Heterotrofy (organizmu cudzożywne) odżywiają się ma związkami organicznymi.
    Struktura Protozoa pod mikroskopem elektronowym.

    Protozoatakson o różnej randze – w zależności od systemu klasyfikacyjnego – obejmujący drobne organizmy, przeważnie heterotroficzne. W polskiej literaturze biologicznej nazwa Protozoa najczęściej traktowana jest jako nazwa naukowa taksonu pierwotniaki. We współczesnych systemach takson ten wyróżniany jest tylko w klasyfikacji Cavaliera-Smitha, mając rangę królestwa. W pozostałych systemach organizmy z tej grupy są rozproszone wewnątrz królestwa Protista lub kilku supergrup: Amoebozoa, Excavata, Rhizaria, Chromalveolata i Opisthokonta.

    Supergrupa – umowna kategoria systematyczna, wydzielona w pierwszych latach XXI wieku dla określenia najważniejszych linii rozwojowych eukariontów (Eukaryota). Tradycyjnie wśród eukariontów wydzielano 4 królestwa: protisty (Protista), rośliny (Plantae), grzyby (Fungi) i zwierzęta (Zoa). Protisty były traktowane różnorako – część z nich zaliczano czasem do pozostałych trzech królestw. Czasem protisty dzielono na trzy oddzielne grupy: pierwotniaki (Protozoa), protisty roślinopodobne i protisty grzybopodobne. Wszystkie te klasyfikacje nie uwzględniały jednak w sposób trafny (w świetle obecnej wiedzy) powiązań filogenetycznych w obrębie organizmów. Od kilku lat funkcjonuje podział organizmów na sześć supergrup:Gąbki (Porifera) – typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych (najczęściej morskich), osiadłych, zwykle kolonijnych, o nieregularnym i najczęściej zmiennym kształcie, charakteryzującym się brakiem symetrii. Gąbki należą do najstarszych organizmów wielokomórkowych – zbliżone do nich formy występowały już 1,8 mld lat temu. W zapisie kopalnym znane są ze skamieniałości prekambryjskich, datowanych na około 600 mln lat (gąbki krzemionkowe) oraz kambryjskich (gąbki pospolite i wapienne). Typ obejmuje około 8 tysięcy poznanych dotąd gatunków, z czego tylko 150 żyje w wodach słodkich. Są szeroko rozpowszechnione na kuli ziemskiej, głównie w strefie przybrzeżnej oraz na dnie płytkich mórz.

    Historia terminu[]

    Termin Protozoa wprowadził Georg Goldfuss w roku 1820 jako nazwę dla gromady zwierząt obejmujących następujące grupy: Infusoria (wymoczki, czyli orzęski), Lithozoa (koralowce), Phytozoa (niektóre glony) i Medusinae (meduzy, czyli krążkopławy). Następnie kolejni przyrodnicy przedefiniowując ten takson włączali lub wyłączali z niego kolejne grupy organizmów, np. gąbki, korzenionóżki, desmidie, okrzemki, gregaryny. W kilku systemach powstających od połowy XIX w. termin Protozoa zaczął być zastępowany przez terminy Protista lub Protoctista, jednak od końca XIX w. przez kilkadziesiąt lat dominowało stosowanie nazwy Protozoa w odniesieniu do jednokomórkowych, heterotroficznych organizmów jądrowych tworzących w ówczesnych systemach typ zwierząt. Stan ten został zastąpiony przez stosunkowo powszechne przyjęcie koncepcji pięciu królestw Roberta Whittakera, w której pierwotniaki zostały rozproszone w królestwie Protista.

    Wiciowce kołnierzykowe (Choanoflagellata) – jednokomórkowe, jednojądrowe, wodne, wolno żyjące organizmy eukariotyczne wyposażone w pojedynczą, długą wić otoczoną podobnym do choanocytu gąbek wysokim kołnierzykiem z wypustek cytoplazmatycznych (microvilli), tworzącym rodzaj aparatu filtrującego.Excavata – takson eukariotów o kategorii supergrupy. Obejmuje wyłącznie jednokomórkowe protisty, w większości heterotroficzne wiciowce, wśród nich chorobotwórcze. Niektórzy jej przedstawiciele drogą wtórnej endosymbiozy zdobyli chloroplasty. Inni mają silnie zmodyfikowane mitochondria i żyją w środowiskach beztlenowych, np. wewnątrz jelit. Niektóre tworzą agregacje komórek przypominające śluzowce.

    Odnowienie taksonu Protozoa zaproponował Thomas Cavalier-Smith w latach 80. XX w. Początkowo miało to być jedno z dziewięciu królestw, następnie jedno z sześciu (po wchłonięciu proponowanego wcześniej królestwa Euglenozoa).

    W tym ujęciu organizmy zaliczane zwykle do królestwa Protista należą do dwóch królestw: Protoza i Chromista, co budzi kontrowersje innych badaczy uważających, że taksony te są sztuczne, a należące do Protozoa alveolata są bliżej spokrewnione z należącymi do Chromista stramenopilami.

    Akrazje (Acrasidae Poche, 1913) (łańcuszkorośla) – niewielka grupa organizmów o spornej przynależności systematycznej i randze taksonomicznej. Przez długi czas zaliczane do śluzowców, następnie do supergrupy Excavata w randze rodzaju.Robert Harding Whittaker - (ur. 27 grudnia 1920 w Wichita (Kansas, Stany Zjednoczone), zm. 20 października 1980) amerykański botanik, ekolog i klimatolog.

    Systematyka[]

    We współczesnym ujęciu taksonu Protozoa dzielony jest w następujący sposób:

  • królestwo: Protozoa
  • podkrólestwo: Sarcomastigota
  • typ: Amoebozoa (w tym śluzowce)
  • typ: Choanozoa (wiciowce kołnierzykowe)
  • podkrólestwo: Biciliata
  • infrakrólestwo: Rhizaria
  • typ: Cercozoa
  • typ: Foraminifera (otwornice)
  • typ: Radiozoa (promienice)
  • infrakrólestwo Excavata
  • typ: Loukozoa
  • typ: Percolozoa (np. akrazje)
  • typ: Euglenozoa
  • typ: Metamonada (np. Parabasalia, Anaeromonadea)
  • infrakrólestwo Alveolata
  • typ: Myzozoa
  • typ: Ciliophora (orzęski)
  • taksony Biciliata incertae sedis
  • typ: Apusozoa
  • typ: Heliozoa (słonecznice)
  • Przypisy

    1. Pierwotniaki (pol.). W: encyklopedia.pwn.pl [on-line]. [dostęp 2010-03-17].
    2. Thomas Cavalier-Smith. Only six kingdoms of life. „Proc. R. Soc. Lond. B”. 271. s. 1251–1262. DOI: 10.1098/rspb.2004.2705 (ang.). 
    3. Sina M. Adl, Alastair G. B. Simpson i in. The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists. „Journal of Eukaryotic Microbiology”. 52 (5), s. 399–451, 2005. International Society of Protistologists. DOI: 10.1111/j.1550-7408.2005.00053.x (ang.). 
    4. Joseph M. Scamardella. Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. „International Microbiology”. 2, s. 207–216, 1999. Springer-Verlag Ibérica. 
    5. Thomas Cavalier-Smith. Eukaryote kingdoms: Seven or nine?. „Biosystems”. 3-4 (14), s. 461-481, 1981. DOI: 10.1016/0303-2647(81)90050-2 (ang.). 
    6. Thomas Cavalier-Smith: A 6-kingdom classification and a unified phylogeny. W: Endocytobiology II. W. Schwemmler & H. E. A. Schenk (red.). Berlin: de Gruyter, 1983, s. 1027–1034.
    7. Parfrey et al.. Evaluating Support for the Current Classification of Eukaryotic Diversity. „PLoS Genetics”. 2 (12), 2006. DOI: 10.1371/journal.pgen.0020220 (ang.). 
    Gregaryny, hurmaczki (Gregarinasina) – podgromada protistów należąca do typu apikompleksów. Organizmy te żyją w przewodach pokarmowych lub jamach ciała różnych bezkręgowców. Do tej zróżnicowanej grupy protistów należy około 250 rodzajów z 1650 gatunkami. Hurmaczki łączą szereg prymitywnych cech z niespotykanymi u innych protistów przystosowaniami, wynikającymi z pasożytniczego trybu życia.Pierwotniaki, protisty zwierzęce (Protozoa) – drobne (według tradycyjnych definicji – jednokomórkowe) organizmy eukariotyczne, zaliczane tradycyjnie (do XX w.) do królestwa zwierząt, w randze typu lub podkrólestwa. W nowszych systemach klasyfikacji włączane są do królestwa Protista jako sztuczny takson (dział). Według jednej z propozycji taksonomicznych, pierwotniaki są wydzielane jako odrębne królestwo Protozoa, obejmując również wielokomórkowe śluzowce, nie obejmując z kolei licznych grup jednokomórkowców zaliczanych do roślin, grzybów lub chromistów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Myzozoa (znany również jako Miozoa) – typ należący do nadtypu Alveolata, oraz królestwa Neozoa, stworzony przez Thomasa Cavaliera-Smitha. Żywią się metodą mizocytozy (ang. myzocytosis). W 2004 roku rozważano przekształcenie Myzozoi na nadtyp.
    Gromada (w botanice divisio, w zoologii classis) – nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych.
    Chromalveolata – w nowoczesnych klasyfikacjach supergrupa eukariontów obejmująca m.in. żółto-brunatne glony, które powstały na drodze wtórnej endosymbiozy krasnorostów: bruzdnice, okrzemki, złotowiciowce, brunatnice oraz pierwotniaki, które utraciły zdolność fotosyntezy takie jak orzęski, apikompleksy i in.
    Alveolata – takson eukariotów należący do supergrupy Sar. Organizmy odznaczające się złożoną powłoką zewnętrzną (pellikulą), wzmocnioną skomplikowanym systemem komór i pęcherzyków zwanych alweolami (stąd nazwa). Łączone są z innymi organizmami o prostej budowie w supergrupy – początkowo ze stramenopilami oraz mniejszymi grupami w Chromalveolata, a następnie Sar (której nazwa jest akronimem od Stramenopile, Alveolata i Rhizaria).
    Klasyfikacja biologiczna – szeregowanie organizmów w uporządkowany sposób według zasad systematyki biologicznej. Wynikiem tego procesu jest hierarchiczny układ systematyczny prezentujący aktualny w danym okresie stan wiedzy o podobieństwie i pochodzeniu organizmów. W zależności od przyjętej metody badawczej może to być hierarchiczny układ oparty na kategoriach systematycznych lub drzewie filogenetycznym, może obejmować wszystkie znane nauce organizmy lub ich określoną grupę. Dziedziną biologii, która zajmuje się klasyfikowaniem organizmów, jest systematyka organizmów, a reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa jej poddyscyplina – taksonomia.
    Koralowce (Anthozoa, z gr. anthos – kwiat + zoon – zwierzę, kwiatozwierz) – gromada wyłącznie morskich, skałotwórczych parzydełkowców (Cnidaria) występujących jedynie pod postacią polipa, zwykle kolonijnie, na niewielkich głębokościach, przytwierdzonych do dna morskiego, głównie w strefie ciepłej i gorącej, w dobrze naświetlonych i natlenionych wodach. W zapisie kopalnym znane są od kambru. Do najbardziej znanych przedstawicieli koralowców należą m.in.: koral czerwony (Corallium rubrum), zwany również szlachetnym, rafotwórcze korale madreporowe (Madreporaria) oraz koral korkowiec (Alcyonium palmatum). W polskiej strefie Bałtyku odnotowano 2 rzadko spotykane gatunki ukwiałów: ukwiał tęgoczułki i ukwiałek arkoński. Ponadto w Bałtyku żyje również kolonijna piórówka świecąca. Trwałe struktury wapienne wytwarzane przez koralowce są podstawą do powstawania nowego ekosystemu znanego jako rafa koralowa.
    Desmidie - według różnych ujęć podrząd (Desmidiales) lub rodzina (Desmidiaceae) glonów z gromady zielenic. W większości jednokomórkowe (czasem tworzące nitkowate cenobia, np. Bambusina, Spondylosium). Komórki wykazują symetrię osiową, przy czym lustrzane części, najczęściej posiadające po jednym chloroplaście, oddzielone są przewężeniem i połączone przesmykiem (isthmus). W ten sposób uzyskują atrakcyjne estetycznie kształty półksiężyców (nowik), gwiazd (Micrasterias), krzyży maltańskich (Euastrum) itp. Błona komórkowa segmentowana, z otworkami.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.047 sek.