• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Protoceratopsy

    Przeczytaj także...
    Triceratops – rodzaj roślinożernego dinozaura rogatego z rodziny ceratopsów, żyjącego w mastrychcie (kreda późna), od 68 do 65,5 milionów lat temu na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Należy do ostatnich nieptasich dinozaurów, które pojawiły się przed wymieraniem kredowym. Nazwa rodzajowa Triceratops oznacza "trójrogą twarz". Pochodzi ze starożytnej greki od τρί- (tri-, czyli "trzy"), κέρας (kéras, "róg") i ὤψ (ops, "twarz").Montanoceratops (Montanoceratops) – rodzaj późnokredowego dinozaura z rodziny leptoceratopsów, którego szczątki znaleziono w skałach kampańskich i mastrychckich sześciu różnych formacji w Ameryce Północnej. Osiągał 3 m długości. Szyję okrywała kostna kryza, nie wykształcał kopyt charakterystycznych dla bardziej zaawansowanych ceratopsów.
    Serendipaceratops – rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego o niepewnej pozycji systematycznej, żyjącego w okresie wczesnej kredy (ok. 116-115 mln lat temu) na terenach dzisiejszej Australii. Nazwa rodzajowa pochodzi od angielskiego słowa Serendip, oznaczającego m.in. Sri Lankę, ale także program SETI oraz dokonywanie odkryć przypadkiem (serendipity). Gatunek typowy S. arthurcclarkei otrzymał swą nazwę od Arthura C. Clarke’a, autora książek o tematyce science fiction.

    Protoceratopsy (Protoceratopsidae) – rodzina ceratopsów, której nazwa oznacza „pierwsze rogate oblicza”. Pochodzi ona od nazwy najbardziej znanego jej przedstawiciela – protoceratopsa i jest fałszywa, gdyż są znane jeszcze starsze i prymitywniejsze ceratopsy. Ogólnie wyglądem przypominały przedstawicieli Ceratopsidae, ale były mniejsze i prymitywniejsze. Jak na razie przedstawiciele tej grupy znani są tylko z Azji.

    Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.

    Historia i klasyfikacja[ | edytuj kod]

    Rodzina Protoceratopsidae została nazwana w 1923 przez Gregory'ego i Grangera jako monotypowa grupa obejmująca gatunek Protoceratops andrewsi. Uznali ona tę rodzinę za ściśle powiązaną z ceratopsami i wystarczająco prymitywną, aby zaliczyć je do osobnej rodziny, a być może nawet podrzędu. Później do rodziny Protoceratopsidae włączano wszystkie ceratopsy bardziej zaawansowane od psitakozaurów, ale mniej od przedstawicieli Ceratopsidae. W 1998 Paul Sereno zdefiniował protoceratopsy jako grupę ceratopsów, którym bliżej do protoceratopsa niż triceratopsa. Protoceratopsidae jest tradycyjnie uważana za grupę monofiletyczną. Niektóre dinozaury zaliczane dawniej do Protoceratopsidae, jak Montanoceratops czy Leptoceratops, są dzisiaj najczęściej klasyfikowano jako przedstawiciele osobnej rodziny Leptoceratopsidae. Sereno (2000) zaliczył do tej rodziny protoceratopsa, bagaceratopsa i graciliceratopsa. Wszystkie te dinozaury miał następujące cechy: wąska, paskokszałtna kość przypotyliczna, bardzo mały kłykieć potyliczny, zwrócony ku górze grzbietowy brzeg przedzębowej. Oprócz rodzajów tradycyjnie uznawanych za protoceratopsy, kilka innych dinozaurów także może należeć do Protoceratopsidae. Władimir Alifanow w 2003 nazwał, ale nie zdefiniował nową grupę ceratopsów – Bagaceratopidae. Zaliczył do niej bagaceratopsa, platyceratopsa, lamaceratopsa i brewiceratopsa. Jednak stosując filogenetyczną definicję Paula Sereno, Bagaceratopidae wydaje się podgrupą Protoceratopsidae.

    Leptoceratops (Leptoceratops gracilis) – nieduży, czworonożny, roślinożerny przedstawiciel ceratopsów . Mniejszy krewniak protoceratopsa.Leptoceratopsy (Leptoceratopsidae) to grupa (według linneuszowskiej klasyfikacji rodzina neoceratopsów. Były one na ogół małymi (największy ich przedstawiciel Udanoceratops mierzył ok. 4 m długości) i stosunkowo prymitywnymi w porównaniu z Ceratopsoidea dinozaurami. Znane są wyłącznie z Ameryki Północnej i Azji od późnego santonu do końca mastrychtu, choć znany z fragmentarycznych pochodzących z wczesnej kredy Australii Serendipaceratops może okazać się ich przedstawicielem. Termin Leptoceratopsidae ukuł Nopsca w 1923 r., a Mackovicky w 2001 r. zdefiniował tę grupę jako organizmy bliżej spokrewnione z Leptoceratops gracilis niż Triceratops horridus.
  • Rodzina: Protoceratopsidae
  • Bagaceratops ?
  • Breviceratops ?
  • Graciliceratops
  • Lamaceratops' ?
  • Platyceratops ?
  • Protoceratops
  • Serendipaceratops
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Vladimir R. Alifanov. Two new dinosaurs of the Infraorder Neoceratopsia (Ornithischia) from the Upper Cretaceous of the Nemegt Depression, Mongolian People's Republic. „Paleontological Journal”. 37 (5), s. 524–535, 2003 (ang.). 
  • Granger, W. & W.K. Gregory, 1923. Protoceratops andrewsi, a pre-ceratopsian dinosaur from Mongolia. American Museum Novitates 72: 1-9.
  • Sereno, P.C., 1998. A rationale for phylogenetic definitions, with application to the higher-level taxonomy of Dinosauria. N. Jb. Geol. Palaont. Abh. 210 (1): 41-83.
  • Sereno, P.C., 2000. The fossil record, systematics and evolution of pachycephalosaurs and ceratopsians from Asia. 480-516 in Benton, M.J., M.A. Shishkin, D.M. Unwin & E.N. Kurochkin (eds.), The Age of Dinosaurs in Russia and Mongolia. Cambridge University Press, Cambridge.
  • Protoceratops – rodzaj niewielkiego ceratopsa z rodziny Protoceratopsidae. Występował pod koniec kredy na terenach Azji. Nazwa rodzajowa tego dinozaura składa się z greckich słów proto – pierwszy, cerat – róg i ops – twarz i oznacza „pierwsze rogate oblicze”, natomiast nazwa gatunkowa gatunku typowego, andrewsi, honoruje Roya Chapmana Andrewsa – amerykańskiego paleontologa.Bagaceratopidae – rodzina dinozaurów z grupy ceratopsów (Ceratopsia). Została nazwana w 2003 roku przez Władimira Alifanowa, jednak nie przedstawił on jej definicji filogenetycznej, w związku z czym Sereno (2005) uznał Bagaceratopidae za takson nieaktywny. W 2003 Alifanow zaklasyfikował do Bagaceratopidae rodzaje Bagaceratops, Breviceratops, Lamaceratops i Platyceratops, a w publikacji z 2008 roku włączył do niej także Magnirostris oraz nowo opisany rodzaj Gobiceratops. Alifanow zasugerował, że w przeciwieństwie do innych rodzin neoceratopsów, Bagaceratopidae wyewoluowały w Paleoazji. Według Alifanowa Bagaceratopidae tworzą grupę monofiletyczną, obejmującą klad ((Bagaceratops + Gobiceratops) + (Breviceratops + Magnirostris) + (Platyceratops + Lamaceratops)) i stanowiącą takson siostrzany dla Protoceratopsidae, jednak nie przeprowadził on analiz kladystycznych mogących zweryfikować te teorie. W 2010 roku opisany został Ajkaceratops z późnej kredy Węgier, podobny do Magnirostris i bagaceratopsa i mogący również należeć do Bagaceratopidae (według Ősiego i współpracowników grupa ta jest jednak prawdopodobnie parafiletyczna). Jeśli tak jest, byłby on pierwszym znanym przedstawicielem tej grupy występującym w Europie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Brewiceratops (Breviceratops kozlowskii) – czworonożny, roślinożerny dinozaur z rodziny ceratopsów (Ceratopsidae).
    Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.