• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Protoceratops



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Welociraptor (Velociraptor) – rodzaj niewielkich teropodów z rodziny dromeozaurów (Dromaeosauridae). Velociraptor był dwunożnym drapieżnikiem zamieszkującym tereny dzisiejszej Mongolii pod koniec okresu kredy 83 do 70 milionów lat temu. Obecnie wyróżniane są tylko dwa gatunki należące do tego rodzaju – Velociraptor mongoliensis i V. osmolskae.Tienszan, Tien-szan (chiń.: 天山; pinyin: Tiān Shān; dosł. „niebiańskie góry”) – wielki system górski w Azji Środkowej, na pograniczu Kazachstanu, Kirgistanu i Chin.

    Protoceratopsrodzaj niewielkiego ceratopsa z rodziny Protoceratopsidae. Występował pod koniec kredy na terenach Azji. Nazwa rodzajowa tego dinozaura składa się z greckich słów proto – pierwszy, cerat – róg i ops – twarz, a więc oznacza „pierwsze rogate oblicze”, natomiast nazwa gatunkowa gatunku typowego, andrewsi, honoruje Roya Chapmana Andrewsa – amerykańskiego paleontologa.

    Gobiosuchus – rodzaj niewielkiego krokodylomorfa z rodziny Gobiosuchidae żyjącego w późnej kredzie na terenach Azji. Gatunek typowy, G. kielanae, został opisany w 1972 roku przez Halszkę Osmólską w oparciu o czaszkę i niekompletny szkielet pozaczaszkowy (ZPAL MgR-II/67) odkryte w datowanych na wczesny kampan osadach formacji Dżadochta na terenie pustyni Gobi w Mongolii. W 1983 roku Michaił Jefimow opisał odkrytą w formacji Barun Goyot czaszkę jako należącą do gatunku G. parvus, jednak możliwe, że reprezentuje ona G. kielanae. Gobiosuchus był niewielkim, mierzącym około 60 cm długości, w pełni opancerzonym długoszyim i długonogim krokodylomorfem lądowym. Miał niewielkie, ciasno ułożone zęby, co sugeruje, że żywił się małą zdobyczą, taką jak bezkręgowce i nieduże kręgowce. Gardło było wąskie, co wskazuje, iż każde większe pożywienie musiało zostać pokawałkowane przed połknięciem. Szyja jest tej samej długości co czaszka, co stanowi cechę nietypową wśród Crocodyliformes, jednak jej ruchomość ograniczały wydłużone żebra szyjne oraz rzędy pokrywających ją osteoderm. Długość kończyn przednich stanowi około 75% długości kończyn tylnych. Ogon był prawdopodobnie równie długi jak reszta ciała, podobnie jak u protozucha i bardziej prymitywnych krokodylomorfów, jednak z powodu niekompletności materiału kopalnego pozostaje to hipotezą. Najbliższym krewnym Gobiosuchus jest prawdopodobnie Zaraasuchus – również żyjący w późnej kredzie na obecnych terenach pustyni Gobi – z którym łączy go wiele synapomorfii. Te dwa rodzaje tworzą klad Gobiosuchidae.Teresa Maryańska (ur. w 1937 w Warszawie) – polska paleontolog, doktor habilitowany, specjalizująca się w badaniach dinozaurów.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Protoceratops był prymitywnym, czworonożnym ceratopsem. Osiągał około 1,8 m długości i 0,8 m wysokości oraz masę do 180 kg. Był roślinożerny, miał mocne szczęki zakończone twardym dziobem i zęby, służące do żucia twardego pokarmu roślinnego. Protoceratops miał dość duże oczodoły, mające 50 mm średnicy. Różnice w budowie kości czaszki protoceratopsów o podobnych rozmiarach mogą świadczyć o dymorfizmie płciowym. Protoceratops nie miał długich, dobrze widocznych rogów typowych dla bardziej zaawansowanych ceratopsów, natomiast miał już dobrze wykształconą kostną kryzę. Duże ilości szkieletów tych dinozaurów są często znajdowane w jednym miejscu, co sugeruje, że protoceratops prowadził stadny tryb życia. Były one na tyle pospolite, że bywają nazywane "owcami okresu kredowego".

    Oczodół (łac. orbita) – jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna. Występuje parzyście. Oczodół ma kształt stożka, którego podstawę tworzy wejście do oczodołu. U góry wejście do oczodołu ogranicza brzeg nadoczodołowy kości czołowej, u dołu-szczęka i kość jarzmowa, tworząc brzeg podoczodołowy, ponadto budują go kość łzowa, sitowa, klinowa oraz podniebienna. Oczodół ograniczają cztery ściany: górna (sklepienie), przyśrodkowa, boczna i dolna (dno). W odcinku przednio-bocznym sklepienia oczodołu znajduje się dół gruczołu łzowego. W pobliżu wejścia do oczodołu na ścianie przyśrodkowej leży dół woreczka łzowego, przechodzi on ku dołowi w kanał nosowo-łzowy. W obrębie oczodołu znajduje się kanał nerwu wzrokowego, przez który przechodzi nerw wzrokowy wraz z tętnicą oczną, ponadto w oczodole znaleźć można szczelinę oczodołową górną przez którą przebiega nerw czołowy, nerw nadoczodołowy, nerw nosowo-rzęskowy, nerw okoruchowy, nerw bloczkowy, nerw odwodzący i żyła oczna górna, a także szczelina oczodołowa dolna, której zawartość stanowią nerw podoczodołowy, nerw jarzmowy, tętnica podoczodołowa i żyła oczna dolna.Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

    Protoceratops miał czteropalczaste stopy i był palcochodny.

    Analizy cech anatomicznych protoceratopsa i ruchliwości kręgosłupa świadczą, że prowadził półwodny tryb życia.

    Badania Ericksona i współpracowników (2017) nad skamieniałymi zarodkami P. andrewsi sugerują, że okres inkubacji jaj u tego dinozaura wynosił co najmniej 83 dni.

    Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:Ceratopsy (Ceratopsia) – grupa dinozaurów ptasiomiednicznych, której nazwa oznacza „rogate oblicza”. W pełni rozwinęły się w kredzie na terenach współczesnej Ameryki Północnej i Azji, jednak ich najstarsi przedstawiciele żyli już w jurze. Wcześni przedstawiciele tego kladu, tacy jak psitakozaur, byli niewielcy i dwunożni. Później rozwinęły się wielkie, słynne czworonożne formy, jak Triceratops czy centrozaur, mające rogi i rogowe kryzy wokół karku. Niegdyś twierdzono, że owe kryzy służyły wyłącznie do ochrony karku przed ugryzieniami drapieżników. Dzisiaj wiadomo, że większość kryz miała duże otwory, przez co nie były one zbyt skuteczne w tej roli. Mogły one służyć do termoregulacji, popisów godowych lub odstraszania napastników. Ceratopsy obejmowały bardzo zróżnicowane dinozaury od niewielkich mniej więcej metrowych i ważących ok. 23 kg form aż po wielkie, osiągające ponad sześć metrów długości i 5 t formy, Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest Triceratops. Większość jej członków ma w nazwie człon „ceratops”, jednak istnieją wyjątki od tej reguły (np. psitakozaur). Jednym z najwcześniejszym opisanych przedstawicieli Ceratopsia był Ceratops, który użyczył jej nazwy. Jednak obecnie uważa się go za nomen dubium z powodu nieobecności u niego jakichkolwiek cech mogących odróżnić go od innych ceratopsów.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Serendipaceratops – rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego o niepewnej pozycji systematycznej, żyjącego w okresie wczesnej kredy (ok. 116-115 mln lat temu) na terenach dzisiejszej Australii. Nazwa rodzajowa pochodzi od angielskiego słowa Serendip, oznaczającego m.in. Sri Lankę, ale także program SETI oraz dokonywanie odkryć przypadkiem (serendipity). Gatunek typowy S. arthurcclarkei otrzymał swą nazwę od Arthura C. Clarke’a, autora książek o tematyce science fiction.
    Halszka Osmólska (ur. 15 września 1930 w Poznaniu, zm. 31 marca 2008) – polska paleontolog, profesor, specjalizująca się w badaniach dinozaurów i pierwotnych krokodyli.
    Paul Sereno (ur. 11 października 1957 w Aurorze w stanie Illinois w Stanach Zjednoczonych) – amerykański paleontolog, wykładowca w University of Chicago, współpracownik National Geographic. Jego specjalnością są dinozaury – odkrył i opisał wiele nowych rodzajów, m.in.: afrowenatora, deltadroma, jobarię, suchomima i eoraptora – jednego z dwóch najwcześniejszych znanych dinozaurów. Podczas wykopalisk prowadzonych w północnej Afryce, m.in. w Nigrze, odnalazł niemal kompletny szkielet sarkozucha i pierwszą dobrze zachowaną czaszkę karcharodontozaura, na podstawie której opisał nowy gatunek – Carcharodontosaurus iguidensis. 14 sierpnia 2008 ogłoszono, że w październiku 2000 Sereno odnalazł na Saharze duże cmentarzysko, które wraz z archeologami badał przez osiem lat. Prowadził również prace w Ameryce Południowej.
    Protoceratopsy (Protoceratopsidae) – rodzina ceratopsów, której nazwa oznacza „pierwsze rogate oblicza”. Pochodzi ona od nazwy najbardziej znanego jej przedstawiciela – protoceratopsa i jest fałszywa, gdyż są znane jeszcze starsze i prymitywniejsze ceratopsy. Ogólnie wyglądem przypominały przedstawicieli Ceratopsidae, ale były mniejsze i prymitywniejsze. Jak na razie przedstawiciele tej grupy znani są tylko z Azji.
    Owiraptor (Oviraptor philoceratops) to niewielki teropod, którego nazwa oznacza ,,złodziej jaj lubiący ceratopsy". Jego nazwa pochodzi od tego, że pierwszą skamieniałość tego dinozaura – zmiażdżoną czaszkę, znaleziono obok rzekomych jaj protoceratopsa. Z tego powodu uznano, że owiraptor kradł jaja protoceratopsa i został zabity przez matkę broniącą gniazda. Dopiero późniejsze odkrycia szkieletów przedstawicieli rodziny Oviraptoridae wysiadujących gniazda i badania struktury rzekomych jaj protoceratopsa wykazały, że jaja odkrywane wraz ze skamieniałościami owiraptorów należały do nich, a nie do protoceratopsów. Owiraptor żył na terenach dzisiejszej Mongolii w późnej kredzie ok. 80-70 mln lat temu. Jego szczątki znalazł paleontolog Roy Chapman Andrews, a opisał Henry Fairfield Osborn w 1924.
    Citipati – rodzaj niewielkiego teropoda z grupy owiraptorozaurów, występującego pod koniec kredy, ok. 82-78 mln lat temu, na terenach współczesnej Mongolii.
    Inkubacja jaj – termin odnoszący się do procesu, w którym określone zwierzęta jajorodne (składające jaja) lęgną jaja i do procesu rozwoju zarodka w jaju. Najważniejszym czynnikiem inkubacji jest stała temperatura wymagana do jej przebiegu w określonym przedziale czasu. Specyficzna sytuacja występująca u ptaków i niektórych innych grup organizmów, w której ma miejsce czynność lub tendencja behawioralna siedzenia na jajach nazywana jest wysiadywaniem. Większość nieśnych ras drobiu jest pod tym względem sztucznie selekcjonowanych, by zwiększyć produkcję jaj.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.