• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Proteoglikany

    Przeczytaj także...
    Adhezja (łac. adhaesio – przyleganie) – łączenie się ze sobą powierzchniowych warstw ciał fizycznych lub faz (stałych lub ciekłych).Nefron - podstawowa jednostka funkcjonalno-strukturalna nerki. Składa się z dwóch zasadniczych części: ciałko nerkowe (kłębuszek nerkowy + torebka) oraz kanalika nerkowego. Nerka człowieka składa się z około 1 miliona nefronów ich liczba jest cechą osobniczą - wahać się może od 1 do 4 mln
    Siarczan chondroityny – glikozoaminoglikan, który w składzie odnawialnych proteoglikanów jest ważnym strukturalnym komponentem tkanki chrzęstnej. Molekularna masa siarczanu chondroityny 10 – 60 kD. Disacharydne fragmenty składają się z kwasu glukuronowego i siarkowanego N - acetylgalaktozaminu połączonych β- 1,3- glikozydnym wiązaniem. Grupa -SOO- znajduje się w czwartym albo szóstym położeniu N – acetylgalaktozaminu.

    Proteoglikany – wielkocząsteczkowe składniki substancji pozakomórkowej złożone z rdzenia białkowego połączonego kowalencyjnie z łańcuchami glikozaminoglikanów (siarczanu heparanu, siarczanu dermatanu, siarczanu keratanu, siarczanu chondroityny) o wysokim stopniu zróżnicowania.

    Kwas hialuronowy – glikozoaminoglikan (rodzaj polisacharydu), który występuje we wszystkich organizmach żywych i należy do najliczniejszej grupy związków mających identyczną budowę chemiczną tak u bakterii, jak i człowieka. Kwas hialuronowy jest biopolimerem, w którym występują naprzemiennie mery kwasu D-glukuronowego i N-acetylo-D-glukozaminy połączone wiązaniami β(1→4) i β(1→3) glikozydowymi. Naturalnie występujący kwas hialurynowy posiada masę cząsteczkową od 10 do 10 kDa. W przeciwieństwie do innych glukozoaminoglikanów nie tworzy kowalencyjnego wiązania z białkami, nie może więc wchodzić w skład typowego proteoglikanu. Może natomiast stanowić oś, na której wiążą się inne proteoglikany tworząc wraz z nimi "agregat proteoglikanu".Macierz pozakomórkowa, istota międzykomórkowa, substancja międzykomórkowa, substancja intersycjalna, substancja pozakomórkowa (ang. extracellular matrix, ECM, łac. substantia intercellularis) – mieszanina wytwarzana przez komórki, wypełniająca przestrzeń między nimi, będąca częścią składową tkanek zespalając je. Specyficznym rodzajem istoty międzykomórkowej jest osocze krwi.

    Do grupy proteoglikanów nie wchodzi kwas hialuronowy, ponieważ nie tworzy wiązań kowalencyjnych z rdzeniem białkowym.

    Mogą zawierać jednakowe (rzadko) lub różne GAG (glikozoaminoglikany).

    Przykłady[]

  • syndekan
  • betaglikan
  • serglikan
  • perlekan
  • wersikan
  • dekorin
  • biglikan
  • fibromodulina
  • Funkcje proteoglikanów[]

  • są składnikiem macierzy pozakomórkowej
  • oddziałują z białkami adhezyjnymi takimi jak np. laminina
  • wiążą polikationy i kationy. Dzięki temu dochodzi do hydratacji tkanki łącznej i nadania jej odpowiedniego napięcia
  • mają właściwości żelujące, dzięki czemu "jak sita" wyłapują cząsteczki
  • w kłębuszkach nerkowych modulują właściwości filtrujące poprzez wyłapywanie kationów
  • jako białka niekolagenowe tworzą strukturę kości (biglikan, dekorin)
  • wpływają na ściśliwość chrząstki (agrekan)
  • mogą występować również wewnątrz komórki
  • specyficznie oddziałują z kolagenami i elastyną
  • Siarczan heparanu – polisacharyd o strukturze liniowej z grupy glikozoaminoglikanów. Występuje na zewnętrznych powierzchniach komórek zwierzęcych. Struktura siarczanu heparanu jest zbliżona do heparyny. Obie substancje zbudowane są z jednostek disacharydowych o różnym stopniu zestryfikowania resztami siarczanowymi. Najczęściej występujące jednostki cukrowe heparanu to kwas glukuronowy lub iduronowy połączone wiązaniami β-1,4-glikozydowymi z resztami N-acetyloglukozaminowymi.Chrząstka, tkanka chrzęstna (łac. textus cartilagineus), rodzaj tkanki łącznej szkieletowej, zbudowanej z komórek chrzęstnych - chondrocytów oraz bezpostaciowej substancji międzykomórkowej, składającej się z istoty podstawowej (kwas hialuronowy i proteoglikany) zwanej macierzą (matrix) oraz dużych ilości włókien białkowych: klejodajnych (kolagenowych) i elastycznych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Glikozaminoglikany (GAG) - grupa związków chemicznych - polisacharydy, które są zbudowane z powtarzających się jednostek dwucukrowych, z których jedna reszta to zawsze aminocukier, a druga to kwas uronowy. Niemal wszystkie GAG zawierają dodatkowo grupę siarczanową. W połączeniu z białkami tworzą proteoglikany.
    Betaglikan – zakotwiczony w błonie komórkowej proteoglikan siarczany chondroityny/siarczanu heparanu o masie 280–330 kDa. Jest receptorem typu III transformującego czynnika wzrostu beta (TGF-β). Jego rola polega na prezentacji TGF-β receptorowi typu II (kinaza serynowo-treoninowa).
    Kation − jon o ładunku dodatnim (+). Indywiduum chemiczne występujące zawsze w obecności jonu o ładunku przeciwnym (anionu) w przypadku medium elektrycznie obojętnego (zasada zachowania ładunku). Kationy mogą być zarówno organiczne jak i nieorganiczne. Podczas elektrolizy stopionych soli jak i roztworów wodnych z rozpuszczoną substancją jonową, kationy podążają do elektrody ujemnej (o dodatnim potencjale) zwanej katodą.
    Tkanka łączna (łac. textus connectivus) – jedna z podstawowych tkanek zwierzęcych, jest charakterystyczna dla zwierząt przechodzących dwie fazy gastrulacji i powstaje z mezenchymy, choć niektóre komórki pochodzą z neuroektodermy.
    Laminina – białko należące do glikoprotein o masie 240 kDa, zbudowane z trzech podjednostek (heterotrimer), syntetyzowane przez komórki nabłonkowe. Stanowi główny składnik substancji międzykomórkowej – blaszki jasnej w błonie podstawnej. Pełni ważną rolę w oddziaływaniach komórek nabłonka i śródbłonka z innymi składnikami błony podstawnej oraz w ukierunkowaniu ruchu komórek.
    Hydratacja, uwodnienie – ogół procesów chemicznych lub fizycznych, w których związkiem chemicznym przyłączanym do innej substancji jest woda, przy czym woda ta jest przyłączana w całości (nie powstają dodatkowo produkty uboczne). Procesy hydratacji są szczególną postacią procesów solwatacji.
    Kolagen – główne białko tkanki łącznej. Ma ono bardzo wysoką odporność na rozciąganie i stanowi główny składnik ścięgien. Jest odpowiedzialny za elastyczność skóry. Ubytek kolagenu ze skóry powoduje powstawanie zmarszczek, w trakcie jej starzenia. Kolagen wypełnia także rogówkę oka, gdzie występuje w formie krystalicznej. Kolagen jest powszechnie stosowany w kosmetykach, zwłaszcza w kremach i maściach przeciwzmarszczkowych. Stosuje się go też jako wypełniacz w chirurgii kosmetycznej – np. do wypełniania ust.

    Reklama