• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prospero Provana

    Przeczytaj także...
    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Herb nadany w 1557 Prosperowi Prowana

    Prosper Provana (zm. 1584) – Piemontczyk z pochodzenia, pierwszy dyrektor poczty królewskiej w Polsce, kursującej pomiędzy Krakowem a Wenecją, zorganizowanej w 1558 na zlecenie króla Zygmunta Augusta. Stosownego przywileju na prowadzenie poczty król udzielił Prowanie 18 października 1558. Poczta miała kursować za pomocą rozstawnych koni. Mogły z niej również korzystać osoby prywatne, mimo że koszty jej utrzymania ponosił monarcha. Prowana szybko jednak wszedł w konflikt z rodziną Thurn-Taxisów, która kontrolowała połączenia pocztowe w Austrii, na Węgrzech i we Włoszech. Doprowadziło to do cofnięcia po czterech latach nadanego mu przywileju pocztowego.

    Wieliczka (niem. Groß Salz) – miasto powiatowe w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Wieliczka oraz władz powiatu. Według danych GUS z 31 grudnia 2012 r. miasto liczyło 20 988 mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 13,41 km².Giovanni Valentino Gentile (ur. około 1520 w Scigliano, zm. 10 września 1566 w Bernie) – włoski działacz reformacyjny, propagator antytrynitaryzmu m.in. w Polsce, teolog i pisarz.

    W latach 70. XVI w. został starostą (a właściwie tenutariuszem, dzierżawcą dóbr królewskich), wcześniej żupnik krakowski (zarządzał kopalniami w Wieliczce, doprowadzając do ich bajecznego wręcz rozwoju).

    Zwierzchnictwo nad żupami ułatwiło mu prowadzenie prywatnych przedsięwzięć warzelniczych. Wraz z Żydem Joachimem z Brześcia Litewskiego wybudował w Będzinie oraz nieodległym Ujejscu warzelnię soli. Ten interes, wsparty przez Stefana Batorego zakazem eksportu wielickiej soli na Śląsk, przynosił zyski jeszcze następcy Provany na stanowisku starosty.

    Jerzy Szoman (w jęz. niem.: Georg Schomann, ur. w 1530 w Raciborzu, zm. w 1591 w Chmielniku) – działacz reformacyjny (kolejno: luterański, kalwiński i ariański), pisarz, polemista i duchowny protestancki, jeden z tłumaczy Biblii Brzeskiej.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    W jego domu w Krakowie doszło do słynnej dysputy Jerzego Szomana działacza reformacyjnego z jezuitą Piotrem Skargą (w domu tym gościli czołowi włoscy antytrynitarze, m.in. Jerzy Blandrata, Bernardino Ochino, Giovanni Alciato i Giovanni Valentino Gentile).

    Przypisy

    1. Marek Żukow-Karczewski, Początki poczty w dawnym Krakowie, "Echo Krakowa", 16 VIII 1989 r., nr 158 (12967).
    Bernardino Ochino (także: Tommassini, ur. w 1487 w Sienie, zm. w 1564 w Slavkovie) – włoski zakonnik, mówca i asceta, po przyjęciu protestantyzmu - działacz reformacyjny, propagator antytrynitaryzmu m.in. w Polsce, teolog i pisarz.Starosta niegrodowy, tenutariusz (łac. capitaneus sine iurisdictione) – dzierżawca zamków lub dóbr królewskich tzw. królewszczyzn, bez uprawnień starosty grodowego. Starostwa niegrodowe były łac. panis bene merentium (chlebem dobrze zasłużonych), rozdawanym przez króla. Wobec niekontrolowanej kumulacji tych starostw w jednym ręku, stały się one przyczyną wzrostu niejednej fortuny magnackiej. Od 1775 starostwa te były dożywotnie i rozdawane de facto za zgodą Katarzyny II, co tylko zwiększyło apetyty magnatów na wydarcie "co smakowitszych kąsków" Rzeczypospolitej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jerzy Blandrata (właściwie: Giorgio Biandrata, ur. ok. 1515/1516 w Saluzzo, zm. 5 maja 1588 w Gyulafehérvár) – włoski lekarz, teolog, działacz reformacyjny (ewangelicko reformowany i antytrynitarski) w Polsce i na Litwie.
    Będzin (niem. Bendzin, ros. Бендзин) – miasto powiatowe położone w południowej Polsce, w Zagłębiu Dąbrowskim, nad rzeką Czarną Przemszą, na Wyżynie Śląskiej, we wschodniej części województwa śląskiego, na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i konurbacji katowickiej.
    Thurn und Taxis – niemiecka rodzina książęca, która w XVI w. odegrała kluczową rolę w kształtowaniu się europejskiej poczty oraz zasłynęła jako właściciele browarów i licznych zamków.
    Reformacja – ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji.
    Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski (koregent), samodzielne rządy od 1548, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Piotr Skarga herbu Pawęża, SJ, inna forma nazwiska: Piotr Powęski, mylnie: Pawęski (ur. 2 lutego 1536 w Grójcu, zm. 27 września 1612 w Krakowie) – polski jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja, czołowy polski przedstawiciel kontrreformacji, kaznodzieja nadworny Zygmunta III Wazy, rektor Kolegium Jezuitów w Wilnie, pierwszy rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Sługa Boży.
    Stefan Batory (węg. Báthory István, ur. 27 września 1533 w Szilágysomlyó, zm. 12 grudnia 1586 w Grodnie) – książę siedmiogrodzki od 1571, król Polski od 1576, po ślubie (w tym samym roku) z Anną Jagiellonką, córką Zygmunta I Starego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.