• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Promieniste

    Przeczytaj także...
    Parzydełkowce (Cnidaria, od gr. knide – pokrzywa) – typ dwuwarstwowych, wodnych, osiadłych lub pływających zwierząt tkankowych o promienistej symetrii ciała (Radiata), charakteryzujących się obecnością knidoblastów, z których powstają komórki parzydełkowe nazywane knidami, stąd naukowa nazwa typu Cnidaria. Tradycyjnie zaliczane były do jamochłonów, a wcześniej do roślin. Żyją samotnie lub tworzą kolonie. Osobniki dorosłe występują w postaci polipa lub meduzy. Osiągają rozmiary od kilku milimetrów do 2 m wysokości lub średnicy. Odżywiają się innymi zwierzętami. Grupa ta obejmuje około 9000 szeroko rozprzestrzenionych gatunków zamieszkujących wyłącznie środowiska wodne, przede wszystkim czyste i dobrze natlenione wody słone. Należą do nich silnie parzące kostkowce, kolonijne stułbiopławy, krążkopławy oraz koralowce, a wśród nich ukwiały i rafotwórcze korale madreporowe. Kilka gatunków jest pasożytami zwierząt wodnych. Zwierzęta te mają niewielkie znaczenie gospodarcze. W polskiej strefie Bałtyku odnotowano 25, a w wodach słodkich i słonawych – 7 gatunków. Te ostatnie zaliczono do fauny Polski.Lynn Margulis (ur. 5 marca 1938 w Chicago, zm. 22 listopada 2011 w Amherst) - biolog amerykańska. Opracowała teorię mówiącą, że mitochondria i chloroplasty w komórkach to pozostałości po żyjących niegdyś w symbiozie bakteriach.
    Gąbki (Porifera) – typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych (najczęściej morskich), osiadłych, zwykle kolonijnych, o nieregularnym i najczęściej zmiennym kształcie, charakteryzującym się brakiem symetrii. Gąbki należą do najstarszych organizmów wielokomórkowych – zbliżone do nich formy występowały już 1,8 mld lat temu. W zapisie kopalnym znane są ze skamieniałości prekambryjskich, datowanych na około 600 mln lat (gąbki krzemionkowe) oraz kambryjskich (gąbki pospolite i wapienne). Typ obejmuje około 8 tysięcy poznanych dotąd gatunków, z czego tylko 150 żyje w wodach słodkich. Są szeroko rozpowszechnione na kuli ziemskiej, głównie w strefie przybrzeżnej oraz na dnie płytkich mórz.

    Promieniste (Radiata) – dwuwarstwowe zwierzęta zaliczane do tkankowców właściwych (Eumetazoa) wykazujące symetrię pierwotnie promienistą.

    Termin Radiata posiadał w historii klasyfikacji różne znaczenia. Był stosowany do szkarłupni, mimo że należą one do Bilateria, gdyż wykazują symetrię dwuboczną we wczesnych stadiach rozwoju.

    Thomas Cavalier-Smith w 1983 zdefiniował podkrólestwo Radiata składające się z typów Porifera, Myxozoa, Placozoa, Cnidaria i Ctenophora, czyli wszystkich zwierząt poza Bilateria.

    Szkarłupnie (Echinodermata) (z gr. echinos – jeż + derma – skóra) – typ halobiontycznych, bezkręgowych zwierząt wtóroustych (Deuterostomia) o wtórnej symetrii pięciopromiennej. Charakteryzują się wapiennym szkieletem wewnętrznym oraz obecnością unikalnego wśród zwierząt układu ambulakralnego pełniącego funkcję lokomocyjną, dotykową, a częściowo wydalniczą i oddechową. Najstarsze skamieniałości szkarłupni znane są z osadów dolnego kambru. Większość z nich prowadzi osiadły tryb życia, choć niektóre są biernie przenoszone przez wodę. Nie występują wśród nich formy pasożytnicze.Myksosporidiowce (Myxozoa) – typ pasożytniczych mikroorganizmów wodnych o swoistej budowie i cyklu rozwojowym, dawniej zaliczanych do pierwotniaków, ponieważ początkowo występują jako pojedyncze komórki, później tworzą wielojądrowe plazmodia lub zamknięte worki ze spłaszczonych komórek. Wieloma szczegółami budowy i rozwoju nawiązują do parzydełkowców (Cnidaria), dlatego we współczesnych klasyfikacjach biologicznych są zaliczane do królestwa zwierząt (w randze odrębnego typu lub są włączane do Cnidaria). Badania molekularne potwierdziły pokrewieństwo tych grup.

    Klasyfikacja pięciu królestw Lynn Margulis i K. V. Schwartza zachowuje w Radiata tylko Cnidaria i Ctenophora. Klasyfikacje kladystyczne nie uznają Radiata za klad. W tym znaczeniu są to dwuwarstwowce, czyli zwierzęta posiadające dwa pierwotne listki zarodkowe: endodermę i ektodermę. (Użycie Cavaliear-Smitha włącza zwierzęta z jednym listkiem zarodkowym takie jak gąbki.)

    Płaskowce (Placozoa) – jeden z najprostszych typów zwierząt bezkręgowych, do którego zaliczono jeden gatunek. Gatunek ten otrzymał naukową nazwę Trichoplax adhaerens. Są to małe, wielokomórkowe zwierzęta morskie w kształcie płytki o nieregularnych krawędziach.Listki zarodkowe – zespoły komórek powstające w czasie rozwoju zarodkowego zwierząt w procesie gastrulacji. Występują trzy typy listków zarodkowych: pierwszy to ektoderma, drugi to entoderma (nazywana też endodermą), a trzeci to mezoderma.

    Mimo że symetria promienista jest zwykle podawana jako cecha definiujące Radiata, kilku członków gromady Anthozoa, która jest obecnie uznawana za najbardziej bazalną i najstarszą z parzydełkowców, są właściwie dwubocznie symetryczne. Przykładem jest Nematostella vectensis. Nowsze badania wyraźnie wskazują, że symetria dwuboczna powstała przed rozdziałem parzydełkowców i dwubocznie symetrycznych, a promieniście symetryczne parzydełkowce są wtórnie promieniście symetryczne, czyli symetria dwuboczna gatunków takich jak N. vectensis jest pierwotna. Również wolnożyjące planule (larwy) parzydełkowców wykazują symetrię dwuboczną. Żebropławy wykazują symetrię dwupromienistą.

    Klasyfikacja biologiczna – szeregowanie organizmów w uporządkowany sposób według zasad systematyki biologicznej. Wynikiem tego procesu jest hierarchiczny układ systematyczny prezentujący aktualny w danym okresie stan wiedzy o podobieństwie i pochodzeniu organizmów. W zależności od przyjętej metody badawczej może to być hierarchiczny układ oparty na kategoriach systematycznych lub drzewie filogenetycznym, może obejmować wszystkie znane nauce organizmy lub ich określoną grupę. Dziedziną biologii, która zajmuje się klasyfikowaniem organizmów, jest systematyka organizmów, a reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa jej poddyscyplina – taksonomia.Koralowce (Anthozoa, z gr. anthos – kwiat + zoon – zwierzę, kwiatozwierz) – gromada wyłącznie morskich, skałotwórczych parzydełkowców (Cnidaria) występujących jedynie pod postacią polipa, zwykle kolonijnie, na niewielkich głębokościach, przytwierdzonych do dna morskiego, głównie w strefie ciepłej i gorącej, w dobrze naświetlonych i natlenionych wodach. W zapisie kopalnym znane są od kambru. Do najbardziej znanych przedstawicieli koralowców należą m.in.: koral czerwony (Corallium rubrum), zwany również szlachetnym, rafotwórcze korale madreporowe (Madreporaria) oraz koral korkowiec (Alcyonium palmatum). W polskiej strefie Bałtyku odnotowano 2 rzadko spotykane gatunki ukwiałów: ukwiał tęgoczułki i ukwiałek arkoński. Ponadto w Bałtyku żyje również kolonijna piórówka świecąca. Trwałe struktury wapienne wytwarzane przez koralowce są podstawą do powstawania nowego ekosystemu znanego jako rafa koralowa.

    W jednej z klasyfikacji, prezentowanej m.in. przez zespół pod redakcją prof. Czesława Błaszaka (2009), opartej na hipotezie jam ciała i jego symetrii, do Radiata zaliczane są:

  • parzydełkowce (Cnidaria),
  • myksosporidiowce (Myxozoa).
  • Żebropławy (Ctenophora) wyróżniane są jako dwupromieniste, choć autorzy zastrzegają, że jest to kwestia dyskusyjna, takiego podziału nie potwierdzają badania filogenomiczne. Żebropławy wykazują natomiast pewne cechy wspólne z trójwarstwowcami.

    Dwuwarstwowce, dwuwarstwowe (Diblastica, Diploblastica, Diblastia), gastrulopodobne (Gastruloidea) – jedna z grup organizmów zwierzęcych wyróżnianych na podstawie stopnia rozwoju zarodkowego osiąganego w rozwoju osobniczym. Najprostsze tkankowce, których rozwój zatrzymał się na stadium gastruli, a w ich budowie wytworzyły się dwie warstwy komórek – wewnętrznej gastrodermy (pochodzenia entodermalnego) oraz zewnętrznej epidermy (pochodzenia ektodermalnego). Pomiędzy tymi warstwami znajduje się specyficzna struktura o charakterze podporowym nazywana mezogleą lub mezenchymą, a u gąbek – mezohylem.Dwupromieniste (Biradiata) – zwierzęta, których ciało wykazuje symetrię dwupromienistą, tzn., że można przez nie przeprowadzić dwie płaszczyzny symetrii.

    Pozycja myksosporidiowców jest niejasna. Morfologia i niektóre badania genetyczne oparte na małej podjednostce rybosomu (SSU) wskazują na ich bliskie pokrewieństwo z parzydełkowcami, natomiast pozostałe badania molekularne plasują je u korzeni drzewa Bilateria lub w jego pobliżu.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • jamochłony
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Incertae sedis
    2. Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 12, 20. ISBN 978-83-01-16108-8.
    3. Kenneth M. Halanych. The new view of animal phylogeny. „Annual Review of Ecology and Systematics”. 35, s. 229-256, 2004. DOI: 10.1146/annurev.ecolsys.35.112202.130124 (ang.). 

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ten artykuł zawiera tekst z 11 wydania Encyklopedii Britannica
  • Zoological Philosophy of J. B. Lamarck
  • Taxon: Subkingdom Radiata
  • The development of radial and biradial symmetry: The evolution of bilaterality – dostęp 2 lutego 2006
  • Origins of Bilateral Symmetry: Hox and Dpp Expression in a Sea Anemone – dostęp 2 lutego 2006
  • Żebropławy (Ctenophora), bezparzydełkowce (Acnidaria) – typ dwuwarstwowych zwierząt bezkręgowych obejmujący co najmniej 100 gatunków. Dawniej, ze względu na podobieństwo do meduz, wraz z parzydełkowcami były zaliczane do jamochłonów – żebropławy jednak nie mają komórek parzydełkowych. Prowadzą pelagiczny tryb życia, głównie w morzach i oceanach. Niektóre pełzają po dnie. W Bałtyku żyje 1 gatunek – świecący żebropław groszkówka (Pleurobrachia pileus).Thomas Cavalier-Smith (ur. 21 października 1942) – brytyjski biolog ewolucyjny, od 1989 profesor botaniki w University of British Columbia w Kanadzie, od 1999 profesor Wydziału Zoologii Uniwersytetu Oksfordzkiego, jeden z najbardziej uznanych naukowców zajmujących się ewolucją, filogenezą i klasyfikacją organizmów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kladystyka, systematyka filogenetyczna – metoda klasyfikacji grupująca obiekty w zhierarchizowane jednostki, spośród których mniej obszerne należą do obszerniejszych. Kladystykę można wykorzystać do uporządkowania jakichkolwiek danych porównawczych – stosowana jest najpowszechniej w systematyce biologicznej, jednak wykorzystuje się ją również m.in. w archeologii i językoznawstwie.
    Zwierzęta (Animalia) – królestwo obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej, w większości zdolne do aktywnego poruszania się. Są największym i najbardziej zróżnicowanym gatunkowo królestwem organizmów. Największą grupę zwierząt stanowią bezkręgowce, a wśród nich owady. Drugą, obok bezkręgowców, grupą zwierząt są kręgowce. Wśród nich tradycyjnie wyróżnia się ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, do których należy również człowiek.
    Symetria budowy ciała organizmu – podstawowa cecha budowy organizmu określająca rozmieszczenie jego części względem hipotetycznej osi.
    Filogenomika – dziedzina nauki będąca połączeniem wiedzy z ewolucji i genomiki. Termin ten był używany w wielu znaczeniach do określenia niektórych typów analiz z udziałem danych genomu i rekonstrukcji ewolucyjnych, zwłaszcza filogenezy. Przykłady różnych znaczeń filogenomiki:
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Jamochłony (Coelenterata) – tradycyjna nazwa grupy bezkręgowców wodnych obejmującej parzydełkowce i żebropławy (a czasem również gąbki), między którymi nie potwierdzono bliskiego pokrewieństwa. Grupa ta obejmuje ok. 10 tys. gatunków. Nazwa jamochłony wywodzi się z dawnego przekonania, że jama tych organizmów – zwana celenteronem (łac. coelenteron) – służy do trawienia i rozprowadzania pokarmu, natomiast wyścielające ją komórki wchłaniają rozłożony pokarm.
    Czesław Błaszak (ur. 5 maja 1942 w Swarzędzu) – polski zoolog, akaralog, profesor tytularny na Wydziale Biologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.