• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prokuratura w Polsce



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Podział terytorialny Polski zmieniał się wielokrotnie, od II wojny światowej reformy miały miejsce w latach: 1946, 1950, 1957, 1975 oraz obecny trójstopniowy podział administracyjny obowiązujący od 1 stycznia 1999.Samorząd – niezależne od nadrzędnej władzy decydowanie o własnych sprawach, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

    Prokuratura – w myśl polskiego prawa, organ ochrony prawnej, organ ścigania. Prokuraturę w Polsce stanowią: Prokurator Generalny, Prokurator Krajowy i pozostali zastępcy Prokuratora Generalnego, prokuratorzy powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury oraz prokuratorzy Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

    Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo (ang. European Commission for Democracy through Law, fr. Commission européenne pour la démocratie par le droit) – organ doradczy Rady Europy w sprawach konstytucyjnych. Komisja zwana jest również, niekiedy także w dokumentach oficjalnych, „Komisją wenecką” (ang. Venice Commission, fr. Commission de Venise). W jej skład wchodzą eksperci w dziedzinie prawa, przede wszystkim konstytucyjnego i międzynarodowego. Jej siedzibą jest Wenecja. Jako organ Rady Europy, Komisja Wenecka nie powinna być mylona z instytucjami Unii Europejskiej.Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - jednostka organizacyjna pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Wchodzi w skład oddziału IPN.

    Z dniem 4 marca 2016 r. weszła w życie nowa ustawa dot. ustroju prokuratury. Połączyła ona funkcję Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości, ponownie utworzyła Prokuraturę Krajową w miejsce Prokuratury Generalnej, wprowadziła prokuratury regionalne w miejsce prokuratur apelacyjnych. Ustawa ta ponadto zniosła wojskowe jednostki organizacyjne prokuratury.

    Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) – organ państwowy sprawujący kontrolę funkcjonowania i bezczynności lokalnej i regionalnej administracji publicznej pod względem zgodności z Konstytucją RP, prawem unijnym i ustawami. Kontroli tej podlegają organy samorządu terytorialnego i zawodowego, terenowe organy administracji rządowej oraz inne podmioty w zakresie wykonywania funkcji administracji publicznej (np. rektor uniwersytetu).Prokuratura okręgowa – powszechna jednostka organizacyjna prokuratury (jednostka organizacyjna prokuratury w pionie cywilnym).

    Zadania i uprawnienia[ | edytuj kod]

    Zadaniem prokuratury jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. Zadania prokuratury, Prokurator Generalny i podlegli mu prokuratorzy wykonują przez uprawnienia do:

    Prokuratura Krajowa – dawniej najwyższa w hierarchii cywilnego pionu prokuratury jednostka organizacyjna, którą kierował Prokurator Krajowy. Została zniesiona 31 marca 2010 a zastąpiła ją Prokuratura Generalna kierowana przez Prokuratora Generalnego.Powiat – jednostka samorządu terytorialnego i podziału administracyjnego II stopnia w Polsce. Jednostką nadrzędną jest województwo, podrzędną gmina. Ich funkcjonowanie reguluje ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 511).
  • prowadzenie lub nadzorowanie postępowania przygotowawczego w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami;
  • wytaczanie powództw w sprawach karnych i cywilnych oraz składanie wniosków i udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych, jeżeli tego wymaga ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli;
  • podejmowanie środków przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach;
  • sprawowanie nadzoru nad wykonaniem postanowień o tymczasowym aresztowaniu oraz innych decyzji o pozbawieniu wolności;
  • współpracę z jednostkami naukowymi w zakresie prowadzenia badań dotyczących problematyki przestępczości, jej zwalczania i zapobiegania oraz kontroli;
  • gromadzenie, przetwarzanie i analizowanie w systemach informatycznych danych, w tym danych osobowych, pochodzących z prowadzonych lub nadzorowanych na podstawie ustawy postępowań oraz z udziału w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia lub innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy, przekazywanie danych i wyników analiz właściwym organom, w tym organom innych państw, organizacjom międzynarodowym, w tym ponadnarodowym, oraz organom Unii Europejskiej, jeżeli przewiduje to ustawa lub umowa międzynarodowa ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską lub jeżeli przekazywanie danych i wyników analiz tym organom i organizacjom wynika z odrębnych przepisów; administratorem tych danych, w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, gromadzonych i przetwarzanych w ogólnokrajowych systemach informatycznych prokuratury jest Prokurator Generalny;
  • zaskarżanie do sądu niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych oraz udział w postępowaniu sądowym w sprawach zgodności z prawem takich decyzji;
  • koordynowanie działalności w zakresie ścigania przestępstw, prowadzonej przez inne organy państwowe;
  • współdziałanie z organami państwowymi, państwowymi jednostkami organizacyjnymi i organizacjami społecznymi w zapobieganiu przestępczości i innym naruszeniom prawa;
  • współpracę z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych;
  • współpracę i udział w działaniach podejmowanych przez organizacje międzynarodowe lub ponadnarodowe oraz zespoły międzynarodowe, działające na podstawie umów międzynarodowych, w tym umów konstytuujących organizacje międzynarodowe, ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską;
  • opiniowanie projektów aktów normatywnych;
  • podejmowanie innych czynności określonych w ustawach.
  • Prokurator Generalny[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Prokurator Generalny (Polska).

    Prokurator Generalny jest naczelnym organem prokuratury. Według Konstytucji prokurator nie może być posłem (art. 103 ust. 2). „W okresie zajmowania stanowiska prokurator nie może należeć do partii politycznej ani brać udziału w żadnej działalności politycznej” (art. 97 § 1 Prawa o prokuraturze). Zakazy te nie są stosowane do obecnego Prokuratora Generalnego Zbigniewa Ziobry pełniącego jednocześnie funkcję Ministra Sprawiedliwości.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Oddziałowa komisja ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - jednostka organizacyjna pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Wchodzi w skład oddziału IPN.

    Komisja Wenecka zaleca rozdzielenie urzędów Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości. Jeśli nie, to minister powinien utracić uprawnienia do ingerowania w poszczególnych sprawach i jego uprawnienia powinny być ograniczone do wydawania ogólnych regulacji i wytycznych podwładnym prokuratorom .

    Według Komisji Weneckiej Prokurator Generalny nie powinien mieć możliwości ponownego mianowania, gdyż stwarza to potencjalne ryzyko, że będzie starał się o przychylność polityków lub będzie postrzegany jako tak działający. Prawo powinno jasno określać warunki zwolnienia przed upływem kadencji, najlepiej w konstytucji, ciało eksperckie powinno wydać opinie o wystarczających podstawach do zwolnienia i powinno być sprawiedliwe przesłuchanie, także przed parlamentem .

    Prezes Rady Ministrów (potocznie premier) – polityk, osoba kierująca Radą Ministrów w ustroju politycznym Polski. Zwyczajowo Prezes Rady Ministrów nazywany jest premierem. W Polsce występuje w podwójnej roli, jako przewodniczący Rady Ministrów oraz jako odrębny naczelny organ administracji rządowej.Gmina (od niem. Gemeinde – komuna, społeczność) – wspólnota samorządowa osób zamieszkujących określone terytorium.

    Prokurator Generalny:

  • reprezentuje prokuraturę w Sejmie i w Senacie,
  • podpisuje niezwiązane z biegiem postępowań pisma kierowane do naczelnych organów administracji rządowej oraz do instytucji centralnych,
  • podpisuje zarządzenia, wytyczne i polecenia Prokuratora Generalnego,
  • jest prokuratorem przełożonym pozostałych prokuratorów (art. 13 § 2 Prawa o prokuraturze).
  • Prokurator Generalny decyduje o:

    Uprawnienie – określenie wyróżnionego w jakiś sposób elementu prawa podmiotowego – przeważnie chodzi o bliższe wyznaczenie zachowania objętego prawem podmiotowym.Praworządność, zasada legalności, zasada praworządności – działanie przez wszystkie organy państwowe wyłącznie na podstawie przepisów prawa i ściśle według prawa oraz przestrzeganie prawa przez inne podmioty. Pojęcie praworządności, według dominującego stanowiska nauki prawa, dotyczy zarówno organów państwowych jak i zwykłych obywateli czy osób prawnych.
  • Powołaniu na stanowiska prokuratorskie wszystkich szczebli. Według Komisji Weneckiej eksperci powinni brać udział w powoływaniu prokuratorów, żeby byli oni odpowiednio wykwalifikowani. Idealnie w ramach niezależnego ciała, jak demokratycznie zatwierdzana rada prokuratorów. Jeśli prawo Prokuratora Generalnego do powoływania prokuratorów ma być utrzymane, to Komisja Wenecka zaleca wprowadzanie obowiązku dla Prokuratora Generalnego jawnego uzasadniania odrzucania rady ekspertów .
  • Według art. 80 Prawa o prokuraturze procedura konkursowa jest stosowana tylko przy powoływaniu prokuratora rejonowego i tylko w przypadku pierwszego powoływania na stanowisko prokuratora, „a w szczególnie uzasadnionych przypadkach” bez konkursu. Brak też przepisu zapewniającego powoływanie według wyniku konkursu. Według Komisji Weneckiej konkursy powinny decydować o awansach i powoływaniu wszystkich prokuratorów w celu zapewnienia ich niezależności. W celu szybszego zapełniania wakatów można tworzyć listy rezerwowe .
  • Delegowaniu prokuratorów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury do Ministerstwa Sprawiedliwości lub innej jednostki podległej Ministrowi Sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej oraz o odwołaniu z delegowania,
  • Delegowaniu prokuratorów powszechnych do pełnienia obowiązków lub pełnienia określonej funkcji poza granicami państwa oraz o odwołaniu z delegowania,
  • Powołaniu na stanowisko prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz do pełnienia funkcji w Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz o odwołaniu z tych stanowisk i funkcji,
  • Obwieszczeniu o wolnym stanowisku prokuratorskim.
  • Przeprowadzeniu wizytacji.
  • Wykonuje uprawnienia w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratorów.
  • Uczestniczy w posiedzeniach pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego, pełnego składu Sądu Najwyższego, połączonych izb Sądu Najwyższego i całej izby Sądu Najwyższego oraz pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego i całej izby Naczelnego Sądu Administracyjnego.
  • Nadzoruje:
  • Biuro Prokuratora Generalnego,
  • Departament Organizacji Pracy, Wizytacji i Systemów Informatycznych Prokuratury,
  • Biuro Ochrony Informacji Niejawnych i Spraw Obronnych.
  • „Prokurator Generalny może zwrócić się o przeprowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych przez właściwe uprawnione organy, jeżeli pozostawałyby one w bezpośrednim związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym. Prokurator Generalny może zapoznać się z materiałami zgromadzonymi w toku takich czynności.” (art. 57 § 3 Prawa o prokuraturze). Tymi materiałami mogą być podsłuchy i treść korespondencji. Według Komisji Weneckiej takie uprawnienia w ręku aktywnego polityka stwarzają rzeczywiste niebezpieczeństwo nadużycia. Powinny być jasno określone ograniczone okoliczności w których Prokurator Generalny mógłby skorzystać z takich uprawnień, a ich wykorzystanie powinno być rejestrowane w aktach sprawy i dostępne stronom .

    Trybunał Konstytucyjny (TK) – polski sąd konstytucyjny, organ władzy sądowniczej. Został utworzony w 1982 i rozpoczął działalność orzeczniczą w 1986. Jego podstawowym zadaniem jest sądowa kontrola konstytucyjności prawa: kontrolowanie zgodności norm prawnych niższego rzędu (rangi ustawowej lub podustawowej) z normami prawnymi wyższego rzędu, przede wszystkim z Konstytucją i niektórymi umowami międzynarodowymi (tzw. sąd prawa). DaniaKrólestwo Danii (duń. Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też formalnie Grenlandia oraz Wyspy Owcze, które posiadając szeroką autonomię tworzą z kontynentalną Danią Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet). Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją.

    „Prokurator Generalny ma wgląd w czynności sądów dyscyplinarnych, może zwracać uwagę na stwierdzone uchybienia, żądać wyjaśnień oraz usunięcia skutków uchybienia; czynności te nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której członkowie sądów dyscyplinarnych są niezawiśli.” (art. 169 Prawa o prokuraturze) Według Komisji Weneckiej to poważnie podkopuje niezależność tych sądów a za tym prokuratorów. Członkowie sądów dyscyplinarnych są prokuratorami i w stosunku do ich karier Prokurator Generalny ma szerokie uprawnienia. Prawo powinno zawierać jasne kryteria czego wgląd Prokuratora Generalnego może dotyczyć .

    Historia prokuratury w Polsce – instytucja prokuratury pojawiła się w obrębie aparatu państwowego zaborców na początku XIX w. Ustrój prokuratury oparty na prawie zaborczym przetrwał do uzyskania przez Polskę niepodległości i funkcjonował przez pewien czas także w okresie międzywojennym.Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (IPN) – instytucja naukowa o uprawnieniach śledczych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Przestępczość - przez pojęcie przestępczość rozumie się zbiór czynów zabronionych ustawowo pod groźbą kary, a popełnionych na obszarze danej jednostki terytorialnej. Przestępczość jest zjawiskiem społecznym.
    Rada Europy (ang. Council of Europe, fr. Conseil de l’Europe) – międzynarodowa organizacja rządowa skupiająca prawie wszystkie państwa Europy oraz kilka państw spoza tego kontynentu. Jej głównym celem jest „osiągnięcie większej jedności między jej członkami, aby chronić i wcielać w życie ideały i zasady stanowiące ich wspólne dziedzictwo oraz aby ułatwić ich postęp ekonomiczny i społeczny” (art. 1a Statutu Rady Europy). Realizując tak określony cel organizacja ta zajmuje się przede wszystkim promocją i ochroną praw człowieka, demokracji i współpracą państw członkowskich w dziedzinie kultury.
    Prokuratura rejonowa – powszechna jednostka organizacyjna prokuratury (jednostka organizacyjna prokuratury w pionie cywilnym).
    Ministerstwo Sprawiedliwości (MS) – urząd pomocniczy Ministra Sprawiedliwości, naczelnego organu administracji rządowej odpowiedzialnego za dział administracji rządowej – sprawiedliwość. Minister Sprawiedliwości z mocy Konstytucji jest członkiem Krajowej Rady Sądownictwa.
    Województwo – jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce, od 1990 r. jednostka zasadniczego podziału terytorialnego dla administracji rządowej, od 1999 r. także jednostka samorządu terytorialnego.
    Prokurator Generalny – naczelny organ prokuratury i zwierzchnik prokuratorów. W latach 1990–2010 i ponownie od 2016 funkcję tę pełni z urzędu Minister Sprawiedliwości.
    Prokuratura regionalna – powszechna jednostka organizacyjna prokuratury (jednostka organizacyjna prokuratury w pionie cywilnym).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.