• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Proces pokazowy

    Przeczytaj także...
    Stanisław Tatar ps. „Erazm”, „Tabor”, „Turski”, „Warta” (ur. 3 października 1896 w Biórkowie Wielkim, zm. 16 grudnia 1980 w Warszawie) – podporucznik artylerii Armii Imperium Rosyjskiego, generał brygady Wojska Polskiego.Władysław Żwirek ps. "Wysoki", "Mały" (ur. 1911 r., zm. 25 maja 1946) – nauczyciel, ppor., komendant pow. Chełm NSZu.
    Jerzy Maria Kirchmayer, ps. Andrzej, Adam (ur. 29 sierpnia 1895 w Krakowie, zm. 11 kwietnia 1959 w Otwocku) – polski dowódca wojskowy, oficer dyplomowany Wojska Polskiego, generał brygady WP, współautor planu akcji zbrojnej AK "Burza", historyk wojskowości, pisarz i publicysta, szef Oddziału Historycznego Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, dyrektor nauk Akademii SG WP, zastępca profesora w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk, wiceprezes Zarządu Głównego, Rady Naczelnej i Komisji Odznaczeń ZBoWiD.
    Pokazowy proces metropolity prawosławnego Beniamina w Piotrogrodzie w 1922 roku
    Franciszek Niepokólczycki podczas procesu pokazowego II Zarządu Głównego organizacji Wolność i Niezawisłość w 1947 roku
    Ława oskarżonych w procesie księży kurii krakowskiej w 1953 roku

    Proces pokazowy – stosowana w państwach totalitarnych i autorytarnych metoda publicznego inkryminowania całych grup społecznych lub politycznych poprzez wytaczanie publicznego procesu z oskarżenia sfingowanego (komunistyczne procesy pokazowe w ZSRR i państwach demokracji ludowej) lub oskarżenia rzeczywistego, lecz z pominięciem tradycyjnych form państwa prawa i procedury karnej (procesy pokazowe w Niemczech nazistowskich). Rozprawa sądowa z udziałem oskarżonych w procesie pokazowym stawała się osią propagandowego ataku na reprezentowaną przez nich grupę społeczną, uznaną za wrogą przez państwo (por. wróg ludu), za którym często następowała fala represji sądowych, policyjnych lub administracyjnych skierowanych wobec członków tej grupy.

    Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe (pop. Towarzystwo Strażnica) – korporacje prawne reprezentujące przed władzami świeckimi Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy.Rezolucja Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego – rezolucja z 8 lutego 1953 r. podpisana przez 53 sygnatariuszy – członków krakowskiego oddziału Związku Literatów Polskich, wyrażająca poparcie dla stalinowskich władz PRL po aresztowaniu pod sfabrykowanymi zarzutami duchownych katolickich, skazanych na karę śmierci w sfingowanym procesie pokazowym zwanym procesem księży kurii krakowskiej.

    Organizacja procesu pokazowego wymaga nie tylko kontroli nad decyzjami sędziów (brak rzeczywistej niezawisłości sędziowskiej), ale także aktywnej roli i współpracy środków masowego przekazu (prasa, radio, kroniki filmowe, telewizja itd.) w manipulowaniu opinią publiczną. W ten sposób w odbiorze społecznym oskarżonymi w procesie pokazowym stają się nie tylko konkretni podsądni, ale cała grupa społeczna, przeciw której proces został zorganizowany (np. członkowie określonej partii politycznej, inżynierowie, lekarze pochodzenia żydowskiego, księża, drobni przedsiębiorcy, ludzie wierzący itp.). Procesom pokazowym towarzyszą zwykle sztucznie wywoływane i nagłaśniane kampanie społecznego oburzenia („nagonka prasowa”) wobec oskarżonych oraz organizowanie społecznego nacisku na sąd dla surowego ich ukarania (np. wiece załóg fabryk w ZSRR domagające się śmierci dla wrogów ludu, „spontaniczne listy od społeczeństwa” czy rezolucje intelektualistów potępiające oskarżonych). Również publiczność na sali sądowej może być specjalnie dobierana (zapełnienie sali przez aktywistów partyjnych, funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa, wojskowych itp. przy jednoczesnym niedopuszczaniu na salę rodzin lub zwolenników podsądnych) i przygotowana do wywierania odpowiedniego nacisku na sąd bądź do odpowiedniej prezentacji przebiegu procesu w mediach. W okresie stalinowskim propagandowe role – obok oskarżycieli i sędziów – w procesach pokazowych odgrywali niejednokrotnie obrońcy, którzy publicznie dawali wyraz swej dezaprobaty dla oskarżonych i przyłączali do oskarżycieli w ich potępianiu.

    Wróg ludu - termin używany w praktyce działania reżymów rewolucyjnych (np. Rewolucja Francuska, Rosja sowiecka po 1917 r.) na określenie przeciwników politycznych tych reżymów. Używany pierwotnie jako zwrot retoryczny a następnie termin propagandowy, stawał się niekiedy pojęciem prawnym przez ujęcie w przepisach prawa (np. prawa karnego).László Rajk (ur. 8 marca 1909 w Székelyudvarhely, zm. 15 października 1949 w Budapeszcie) – węgierski działacz komunistyczny.

    Procesy pokazowe były elementem doktryny tzw. prewencji ogólnej w komunistycznej teorii państwa i prawa, gdzie publiczna rozprawa sądowa służyć miała przede wszystkim funkcjom propagandowym. Procesy pokazowe miały na celu sterroryzowanie społeczeństwa, rozbijanie solidarności poszczególnych grup społecznych, złamanie woli oporu. Ofiary procesów niejednokrotnie poddawano torturom, często przyznawały się do niepopełnionych czynów i obciążały inne osoby, co rozszerzało zakres represji sądowej. W ZSRR proces pokazowy prowadzony w Moskwie wywoływał zwykle kaskadę lustrzanych procesów lokalnych, w poszczególnych republikach i krajach związkowych; w ten sposób fala totalitarnej represji rozlewała się na całe państwo.

    Pogotowie Akcji Specjalnej (PAS) – IV Oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, w skład którego od lipca 1945 roku wchodziły oddziały partyzanckie, walczące z powstającymi strukturami reżimu komunistycznego w Polsce.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Przykładowe procesy pokazowe[ | edytuj kod]

    Procesy pokazowe w ZSRR:

  • proces eserowców (1922)
  • proces metropolity piotrogrodzkiego Beniamina i innych duchownych Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej (1922)
  • proces biskupa Cieplaka (1923)
  • proces szachtyński (1928)
  • proces tzw. Związku Wyzwolenia Ukrainy (1930)
  • proces Prompartii (1930)
  • proces Metro-Vickers
  • proces mienszewików (1931)
  • procesy moskiewskie 1936–1938
  • proces szesnastu aresztowanych i uprowadzonych do Moskwy przywódców Polski podziemnej m.in. gen. Leopolda Okulickiego, Jana Jankowskiego, Adama Bienia, Stanisława Jasiukowicza, Kazimierza Pużaka i innych (czerwiec 1945)
  • stalinowski proces poetów żydowskich (1952)
  • Powojenne procesy pokazowe w państwach demokracji ludowej:

    Jan Stanisław Jankowski, pseud. Doktor, Jan, Klonowski, Sobolewski, Soból (ur. 6 maja 1882 w Krassowie Wielkim w pow. Wysokie Mazowieckie, zm. 13 marca 1953 we Włodzimierzu nad Klaźmą w ZSRR) – polski działacz polityczny, Delegat Rządu na Kraj od 19 lutego 1943, (formalnie od 21 kwietnia 1943) do 27 marca 1945, inżynier chemik.Marian Utnik (ur. 7 grudnia 1902 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim, zm. 24 lutego 2003 w Warszawie) – oficer Wojska Polskiego ostatecznie w stopniu pułkownika dyplomowanego.
  • Bułgaria:
  • proces pastorów
  • proces Nikoły Petkowa
  • proces Trajczo Kostowa (1949)
  • Czechosłowacja:
  • proces Rudolfa Slansky’ego (1952)
  • proces przeciw Bohumilowi Müllerowi, Ondřejowi Foglowi, Jánowi Sebínowi, Františkowi Grosowi, Jaroslavowi Háli, Vladimirowi Nahálce, Václavowi Novákowi i Ondřejowi Porubský’emu – nadzorującym działalność Świadków Jehowy w Czechosłowacji (27 i 28 marca 1953)
  • NRD:
  • proces przeciw dziewięciu Świadkom Jehowy nadzorującym działalność w Niemczech Wschodnich (3 i 4 października 1950)
  • Polska:
  • proces lubelskiego PAS (zwany procesem wierzchowińskim lub procesem dwudziestu trzech) przeciw 23 uczestnikom podziemia niepodległościowego na Lubelszczyźnie należących do NSZ i NZW, w tym PAS, z których 7 zostało skazanych na śmierć: plut. Roman Jaroszyński, Stanisław Kaczmarczyk, Kazimierz Łuszczyński, mjr Zygmunt Roguski, Władysław Ulanowski, mjr Zygmunt Wolanin, ppor. Władysław Żwirek (1945-1946)
  • proces rozpoczęty 4 sierpnia 1947 przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie, w którym na ławie oskarżonych obok red. nacz. "Gazety Ludowej" Zygmunta Augustyńskiego znaleźli się ks. Leon Pawlina i funkcjonariusz UBP Zygmunt Maciejec. Przewodniczącym składu sędziowskiego był dr Romuald Klimowiecki, oskarżenie popierał zastępca naczelnego prokuratora Stanisław Zarakowski. Zygmunt Augustyński został skazany na karę 15 lat więzienia, 5 lat pozbawienia praw publicznych, obywatelskich i honorowych oraz przepadek całego mienia, Leon Pawlina usłyszał wyrok 10 lat więzienia, Zygmunt Maciejec został skazany na śmierć.
  • proces działaczy PPS-WRN - Kazimierz Pużak, Tadeusz Szturm de Sztrem, Ludwik Cohn, Józef Dzięgielewski i inni (listopad 1948), wyroki do 10 lat więzienia
  • proces generałów przeciw czterem generałom: Stanisławowi Tatarowi, Jerzemu Kirchmayerowi, Stefanowi Mossorowi i Franciszkowi Hermanowi, płk Marianowi Utnikowi i innym, oskarżonym o szpiegostwo (1951)
  • proces Tatar-Utnik-Nowicki przeciw gen. Stanisławowi Tatarowi, płk. Marianowi Utnikowi i płk. Stanisławowi Nowickiemu (1951)
  • proces przeciw członkom zarządu krajowego Świadków Jehowy w Polsce: Wilhelmowi Scheiderowi, Edwardowi Kwiatoszowi, Haroldowi Abtowi i Władysławowi Jędzurze oraz Władysławowi Sukiennikowi, Janowi Liczke i Naftalemu Glasbergowi (16–22 marca 1951)
  • proces księży kurii krakowskiej (styczeń 1953)
  • proces biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka (wrzesień 1953)
  • proces przeciw Janowi Lorkowi, Władysławowi Sklarzewiczowi, Tadeuszowi Chodarze, Mieczysławowi Cyrańskiemu i Stanisławowi Nabiałczykowi uznanymi przez władze za kierownictwo Świadków Jehowy (10–14 marca 1955 roku)
  • proces w aferze mięsnej (1964)
  • Rumunia:
  • proces Iuliu Maniu (1947)
  • Węgry:
  • proces kardynała Mindszenty’ego (3–8 lutego 1949)
  • proces László Rajka (1949)
  • Procesy pokazowe w III Rzeszy:

    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.Czesław Kaczmarek (ur. 16 kwietnia 1895 w Lisewie Małym, zm. 26 sierpnia 1963 w Lublinie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny kielecki w latach 1938–1963.
  • proces przeciwko Paulowi Balzereitowi oraz ośmiu innym osobom uznanym za przywódców działalności Świadków Jehowy (17 grudnia 1935).
  • w III Rzeszy odbyła się w latach 1944–1945 seria procesów pokazowych przed tzw. Trybunałem Ludowym (niem. Volksgerichtshof) nad aresztowanymi po zamachu na Hitlera członkami antyhitlerowskiego sprzysiężenia wojskowo–politycznego.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • mord sądowy
  • proces kiblowy
  • trójki NKWD
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Proces s rozvratnou sektou „Svědci Jehovovi”. „Rudé právo”, s. 2, 30 marca 1953. Orgán Komunistické strany Československa (cz.). 
    2. Detlef Garbe: Brak zainteresowania w społeczeństwie, dezinformacja ze strony władz państwowych, ponowne prześladowania czy tylko manipulacja historią?. W: Hans Hesse: „Najodważniejsi byli zawsze Świadkowie Jehowy”. Wrocław: Wydawnictwo A PROPOS, 2010, s. 252. 253. ISBN 978-83-61387-21-3.Sprawdź autora rozdziału:1.
    3. Dziennik Polski nr 212(896), s. 2, z dnia 6 sierpnia 1947, Kraków, wydanie A, Proces red. nacz. Gazety Ludowej.
    4. Dziennik Polski. 1947, nr 210 (4 VIII) = nr 894, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1947 [dostęp 2018-08-17].
    5. Redaktor Gazety Ludowej stanie przed sądem. „Trybuna Robotnicza”, s. 2, nr 211 z 3 sierpnia 1947. 
    6. Naczelny redaktor „Gazety Ludowej” przed sądem. „Dziennik Polski”, s. 2, nr 210 z 4 sierpnia 1947. 
    7. Zaatakowany wiec, „WPROST.pl”, 14 sierpnia 2016 [dostęp 2018-08-16] (pol.).
    8. Archiwum Wojsk Lądowych w Warszawie, Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie, sygn. 118/91/3980, Akta sprawy karnej przeciwko Z. Augustyńskiemu.
    9. Krystyna Kersten, The Establishment of Communist Rule in Poland, 1943-1948, University of California Press, 1991, ISBN 978-0-520-06219-1 [dostęp 2018-08-13] (ang.).
    10. Aleksandra Matelska: „... w miłości nie ma bojaźni” (Wydanie II). Wrocław: Wydawnictwo A PROPOS, 2010, s. 60. ISBN 978-83-61387-19-0.
    11. Wolfram Slupina: Prześladowania i represje Świadków Jehowy w Polsce w latach 1939–1945 oraz 1950–1989. W: Hans Hesse: „Najodważniejsi byli zawsze Świadkowie Jehowy”. Wrocław: Wydawnictwo A PROPOS, 2010, s. 293. ISBN 978-83-61387-21-3.Sprawdź autora rozdziału:1.
    12. Watchtower: Działalność Świadków Jehowy w Niemczech w czasach nowożytnych. Towarzystwo Strażnica, s. 61.
    Beniamin, imię świeckie Wasilij Pawłowicz Kazanski, ros. Василий Павлович Казанский; ur. 17 kwietnia 1873 w Nimenskim, zm. 13 sierpnia 1922 w Piotrogrodzie) – rosyjski biskup prawosławny, nowomęczennik.Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (używana była również forma "Wolność i Niepodległość" pełna nazwa: Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji "Wolność i Niezawisłość") – polska cywilno-wojskowa organizacja antykomunistyczna założona 2 września 1945 w Warszawie. Jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej w 1945 Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj. WiN przejęła jej strukturę organizacyjną, kadry, majątek a także częściowo oddziały leśne. Dowódcy obszarów DSZ zostali prezesami obszarów WiN.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Prewencja ogólna (zw. też "prewencją generalną") – jedna z dyrektyw wymiaru kary. Jej celem jest oddziaływanie na społeczeństwo przez wymierzanie sprawiedliwości w sprawach karnych
    Rudolf Slansky (właśc. Rudolf Salzmann) (ur. 31 lipca 1901 w Nezvěsticach, zm. 3 grudnia 1952 w Pradze) – czechosłowacki działacz komunistyczny żydowskiego pochodzenia.
    Trójki NKWD – komisje powołane na mocy rozkazu NKWD nr 00447 z 30 lipca 1937 w celu szybkiego rozpatrywania spraw sądowych (sądownictwo doraźne) związanych z "elementami antyradzieckimi" i "antykomunistycznymi". Aktywne w okresie wielkiego terroru. Ocenia się, że trójki NKWD wydały około pół miliona wyroków śmierci, w tym podczas operacji polskiej NKWD.
    Proces kiblowy – charakterystyczny rodzaj procesu sądowego dla okresu stalinowskiego w Polsce (1944-1956). Nazwa wzięła się stąd, że proces oskarżonego odbywał się nie na sali sądowej, lecz w celi więziennej. Sędzia, ławnicy i ewentualnie inne osoby zajmowały krzesła lub prycze. W tej sytuacji sądzonemu jako jedyne miejsce do siedzenia pozostawał więc sedes. Procesy kiblowe były przeprowadzane z naruszeniem zasad rzetelnego procesu: m.in. brak obrońców, rozprawa przeprowadzana poza salą sądową. Zazwyczaj wyrok był znany już przed rozprawą; często zapadały w ten sposób wyroki śmierci dla członków podziemia. Faktycznie były to mordy sądowe. Sędziowie orzekający w procesach kiblowych praktycznie uniknęli odpowiedzialności za swoje zbrodnie.
    Bohumil Müller (ur. 30 czerwca 1915 w Zbiroh, Czechy; zm. 7 listopada 1987) – lider Świadków Jehowy w Czechosłowacji podczas II wojny światowej i w okresie rządów komunistycznych. Spędził 14 lat w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach komunistycznych.
    Paul Johannes Gerhard Balzereit (pseudonimy: Paul Gehrhard i PBGotthilf; ur. 2 listopada 1885 w Kilonii; zm. 6 lipca 1959 w Magdeburgu) – niemiecki publicysta, sługa oddziału Towarzystwa Strażnica w Niemczech w początkowym okresie prześladowania Świadków Jehowy przez Trzecią Rzeszę.
    Stanisław Zarako-Zarakowski vel Stanisław Zarakowski (ur. 7 listopada 1909 w m. Swołna, Ujezd Dryssa w guberni witebskiej, zm. 11 kwietnia 1998 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego zdegradowany do szeregowego, naczelny prokurator wojskowy od 2 lipca 1950 do 19 kwietnia 1956, odpowiedzialny za wydawanie wyroków śmierci na członków podziemia niepodległościowego. Absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, członek PZPR.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.07 sek.