• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Proces decyzyjny

    Przeczytaj także...
    Ryzyko (ang. risk, fr. risque, niem. risiko,wł. rischio) – jest pojęciem wieloznacznym, trudnym do zdefiniowania. W różnych dziedzinach nauk jest ono różnie interpretowane, dlatego zdaniem niektórych autorów stworzenie jednej uniwersalnej definicji jest niemożliwe.Dylemat determinizmu lub standardowy argument przeciwko wolnej woli jest to argument głoszący, iż istnieje dylemat pomiędzy przyjęciem determinizmu bądź jego negacji, indeterminizmu, który polega na tym, że oba uważa się za podważające możliwość wolnej woli. Argumentacja łączy dwa argumenty o związku między koncepcjami wolnej woli a determinizmem. Pierwszy z nich brzmi, że ścisłe zdeterminowanie naszych działań (konieczność) oznaczałoby, że byłyby kompletnie wymuszone przez przeszłe zdarzenia poza naszą kontrolą, a to miałoby być logicznie niekompatybilne z wolną wolą. Druga część to spostrzeżenie, że wszelkie niezdeterminowanie naszych działań znaczyłoby po prostu, że były przynajmniej częściowo przypadkowe, co nie daje więcej kontroli, i że to także byłoby logicznie niekompatybilne z koncepcją wolnej woli.
    Podejmowanie decyzji – proces polegający na zbieraniu i przetwarzaniu informacji o przyszłym działaniu (według A. K. Koźmińskiego).

    Proces decyzyjny to określony proces myślowy lub sztuczny który realizuje funkcje podejmowania decyzji (istotne rozróżnienie zaproponowane przez Gadomskiego, 1986, ang. - def. procesu i funkcji). Ta sama decyzja w tej samej sytuacji może być produktem innych procesów decyzyjnych.

    Podejmowanie decyzji występuje we wszystkich dziedzinach działalności ludzkiej. Jego podstawowe składowe to kryteria wyboru i alternatywy.

    Decyzja dopuszczalna to pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające taką decyzję, która spełnia wszystkie warunki ograniczające decyzję. Zbiór wszystkich takich decyzji nazywamy zbiorem decyzji dopuszczalnych.Liniowa Cząstkowa Informacja (zwana po angielsku teorią Linear Partial Information lub po prostu teorią LPI) - jest metodą podejmowania decyzji, bazujących na niepełnej informacji. Teoria LPI została opracowana w roku 1970 przez polsko-szwajcarskiego matematyka Edwarda Koflera (1911 - 2007) dla uproszczenia procesów decyzyjnych. W porównaniu z innymi metodami system LPI jest prostszy algorytmicznie i bardziej praktyczny, szczególnie w procesach decyzyjnych. Zamiast stosowania często wątpliwych funkcji charakterystycznych decydent linearyzuje jakikolwiek element niepewności przez wprowadzenie liniowych ograniczeń elementów niepewności: rozkładów prawdopodobieństw albo średnich ważonych. W procesie LPI decydent linearyzuje wszelkie elementy niepewności zamiast wprowadzać funkcje charakterystyczne. Linearyzacji dokonuje się przez wprowadzanie stochastycznych lub niestochastycznych zależności LPI. Układy mieszane składające się ze stochastycznych i niestochastycznych elementów niepewności są najczęściej podstawą procesu LPI. Stosując metodę LPI można rozwiązać niepewną sytuację decyzyjną opierając się na liniowej logice rozmytej (ang.: Fuzzy Logic).

    W klasycznej teorii decyzji[]

    W klasycznej teorii decyzji, oznacza grupę logicznie powiązanych ze sobą operacji myślowych lub obliczeniowych, prowadzących do rozwiązania problemu decyzyjnego poprzez wybranie jednego z możliwych wariantów działania (decyzji).

    W klasycznym procesie decyzyjnym możemy wyróżnić umownie kilka kolejnych faz:

    Myślenie – ciągły proces poznawczy polegający na skojarzeniach i wnioskowaniu, operujący elementami pamięci jak symbole, pojęcia, frazy, obrazy i dźwięki.Decyzja optymalna to pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające taką decyzję, która jest decyzją dopuszczalną i jednocześnie jest najlepsza z punktu widzenia kryteriów oceny decyzji. Zbiór wszystkich takich decyzji nazywamy zbiorem decyzji optymalnych.
    1. identyfikacja sytuacji decyzyjnej
    2. sformułowanie problemu decyzyjnego
    3. zbudowanie modelu decyzyjnego
    4. wyznaczenie decyzji dopuszczalnych i decyzji wystarczających lub decyzji optymalnych
    5. podjęcie ostatecznej decyzji

    Podjęta decyzja jest zwykle realizowana.

    W kognitywistyce[]

    W kognitywistyce jest wiele modeli podejmowania decyzji. Wyróżniamy tu modele oparte na własnościach sieci neuronowych gdzie proces decyzyjny nie jest jawny oraz procesy decyzyjne formalizujace uświadamiane operacje myślowe prowadzące do decyzji. Modele kognitywistyczne uwzględniają np. wpływ stanów emocjonalnych, nawyki, fobie, niepewności wynikające z niedostatecznych informacji, braku wiedzy oraz braku pewności przy wyborze celu decyzji (tzw. model IPK - Information, Preferences, Knowledge).

    Teoria decyzji to wspólny obszar zainteresowań wielu różnych dziedzin nauki, obejmujący analizę i wspomaganie procesu podejmowania decyzji. Korzystają z niej i rozwijają ją: kognitywistyka, matematyka, statystyka, psychologia, socjologia, ekonomia, zarządzanie, filozofia, informatyka oraz medycyna.Sytuacja decyzyjna to pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające zbiór wszystkich czynników, mających wpływ na podjęcie decyzji przez decydenta w procesie decyzyjnym. Czynniki te można podzielić na:

    W robotyce i systemach komputerowych[]

    W robotyce i systemach komputerowych procesy decyzyjne są programowane w różnych językach komputerowych i mogą używać różnych metod i algorytmów do osiągnięcia tego samego celu.

    W zależności od typu problemu wymagającego decyzji i jego kontekstu, sztuczne procesy decyzyjne używają metod matematycznych i obliczeniowych, których nie może używać człowiek w procesach myślowych kognitywnych. W sytuacjach dobrze określonych, jak np. w szachach, "komputer może dominować nad człowiekiem". Takie modele komputerowe procesów decyzyjnych są np. bardzo ważne dla budowy robotów autonomicznie wykonujących zadania w warunkach trudnych lub niedostępnych dla człowieka, np. na Księżycu.

    Cel (gr. τηλος, telos; łac. finis, terminus) - to, ze względu na co, następuje działanie; stan lub obiekt, do którego się dąży; cel (etyka), to kres świadomego działania.System wspomagania decyzji (ang. Decision Support System (DSS)) – system dostarczający informacji i wiedzy, wykorzystywany przy podejmowaniu decyzji, głównie przez kierownictwo średniego i wysokiego szczebla oraz analityków korporacyjnych. W efekcie wykorzystania systemów DSS uzyskujemy raporty i zestawienia, które dostarczane są kierownictwu w ramach systemów informowania kierownictwa (Executive Information Systems (EIS)). Dlatego też często systemy DSS określane są jako specjalizowana forma EIS.

    W tzw. aktywnych lub inteligentnych systemach wsparcia decyzyjnego (active DSS - Decision Support Systems i IDSS), procesy decyzyjne są projektowane, a ich wyniki są sugerowane użytkownikowi systemu (np. operatorowi procesów przemysłowych, projektantowi systemów czy menadżerowi).

    Zobacz też[]

  • dylemat determinizmu w filozofii
  • podjęcie decyzji - ostatnia faza, wybór w procesie decyzyjnym
  • rozumowanie
  • myślenie
  • ryzyko
  • cel
  • działanie
  • wolna wola
  • niepewność
  • Liniowa Cząstkowa Informacja
  • Niepewność – stan psychiczny, w którym ktoś nie jest pewny prawdziwości danego zdania lub nie jest pewny skutków jakiegoś działania.Rozumowanie – proces myślowy polegający na uznaniu za prawdziwe danego przekonania lub zdania na mocy innego przekonania lub zdania uznanego za prawdziwe już uprzednio.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Funkcja (łac. functio, -onis, „odbywanie, wykonywanie, czynność”) – dla danych dwóch zbiorów X i Y przyporządkowanie każdemu elementowi zbioru X dokładnie jednego elementu zbioru Y. Oznacza się ją na ogół f, g, h itd.
    Model decyzyjny to pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające teoretyczne odwzorowanie wycinka rzeczywistości, które w sposób syntetyczny opisuje problem decyzyjny. Model taki powinien umożliwiać określenie zbioru decyzji dopuszczalnych i zbioru decyzji optymalnych, jeśli tylko takie zbiory istnieją.
    Wolna wola (łac. voluntas wola, velle chcieć) – hipotetyczna cecha świadomości, z powodu której miałoby się wybór przy podejmowaniu działania. Zagadnienie wolnej woli jest jednym z odwiecznych pytań, będących m.in. częścią etyki oraz teorii bytu. Pogląd, że wolna wola nie istnieje, nazywamy determinizmem, a pogląd, że istnieje to indeterminizm (inaczej woluntaryzm). Według pozytywizmu logicznego istnienie wolnej woli jest względne. Większość neurobiologów jest zdania, że wolna wola nie istnieje.
    Problem decyzyjny – pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające sytuację problemową, w której podmiot (decydent) staje przed koniecznością wyboru jednego z przynajmniej dwóch możliwych wariantów działania.
    Kognitywistyka – dziedzina nauki zajmująca się obserwacją i analizą działania zmysłów, mózgu i umysłu, w szczególności ich modelowaniem. Na jej określenie używane są też pojęcia: nauki kognitywne (ang. Cognitive Sciences) bądź nauki o poznaniu.
    Kryterium podejmowania decyzji – pojęcie z zakresu teorii decyzji, oznaczające strategię w wyborze ze zbioru decyzji dopuszczalnych decyzji optymalnej. Najczęściej stosowane kryteria to:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.