Proceratosauridae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Proceratosauridaerodzina teropodów z grupy tyranozauroidów (Tyrannosauroidea). Według definicji filogenetycznej przedstawionej przez Olivera Rauhuta, Angeli Milner i Scotta Moore'a-Faya obejmuje wszystkie teropody spokrewnione bliżej z proceratozaurem niż z tyranozaurem, allozaurem, kompsognatem, celurem, ornitomimem lub deinonychem. Aleksander Awerianow i współpracownicy zdefiniowali Proceratosauridae jako nazwę kladu obejmującego ostatniego wspólnego przodka proceratozaura i kileskusa i wszystkich jego potomków. Awerianow i in. stwierdzili również, że ze względu na niedopełnienie przez Rauhuta i in. wymagań Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Zoologicznej to oni są autorami nazwy rodziny Proceratosauridae. Analizy przeprowadzone przez oba zespoły naukowców zgadzają się co do bliskiego pokrewieństwa proceratozaura i guanlonga. Według badań Awerianowa i współpracowników najbardziej bazalnym przedstawicielem Proceratosauridae jest zachodniosyberyjski Kileskus, co w połączeniu z faktem, że jest on najstarszym znanym proceratozaurydem sugeruje, iż grupa wyewoluowała w Azji. Rauhut i in. sugerują, że prawdopodobne jest odnalezienie pozostałości kolejnych przedstawicieli grupy, jak również rozpoznanie innych kladów bazalnych tyranozauroidów.

Ornitomim (Ornithomimus) – roślinożerny dinozaur z grupy ornitomimozaurów (Ornithomimosauria); jego nazwa znaczy "naśladowca ptaka"Tyranozauroidy (Tyrannosauroidea) – nadrodzina teropodów z grupy celurozaurów (Coelurosauria), obejmująca rodzinę tyranozaurów (Tyrannosauridae) oraz liczne formy bazalne, takie jak Guanlong, Dilong, Raptorex czy Xiongguanlong. Najstarszym znanym tyranozauroidem jest proceratozaur, żyjący w środkowej jurze. Według definicji filogenetycznej przedstawionej w 2009 roku przez Paula Sereno i Stephena Brusatte, Tyrannosauroidea to klad obejmujący zwierzęta bliżej spokrewnione z Tyrannosaurus rex niż z Ornithomimus velox, Troodon formosus lub Velociraptor mongoliensis. Analizy kladystyczne są w większości zgodne co do filogenezy tyranozauroidów, niejasna jest jednak pozycja aliorama na drzewie rodowym tyranozauroidów – niektóre analizy sugerują, że jest on bazalnym przedstawicielem Tyrannosauroidea, podczas gdy według innych należy on do bardziej zaawansowanej grupy Tyrannosaurinae.

Podobnie jak tyranozaury przedstawiciele Proceratosauridae mieli silnie pneumatyczne czaszki, heterodontyczne uzębienie z mniejszymi D-kształtnymi zębami przedszczękowymi oraz, tak jak inne bazalne tyranozauroidy, silne przednie kończyny, służące prawdopodobnie do chwytania i przytrzymywania zdobyczy. Kości nosowe są złączone u Proceratosauridae, a obecne u nich grzebienie nosowe mogły służyć do ozdoby i redukowania nacisków na kości czaszki przy kąsaniu. Cechy takie, jak duże nozdrza zewnętrzne i grzebień nosowy, łączą Proceratosauridae z dużym tyranozauroidem z rodzaju Sinotyrannus, którego przynależność do Proceratosauridae potwierdziła analiza kladystyczna przeprowadzona przez Brusattego i współpracowników (2010).

Autor nazwy naukowej taksonu w nomenklaturze zoologicznej to osoba lub osoby, które jako pierwsze opublikują w publikacji naukowej nazwę dla danego taksonu spełniającą określone warunki formalne.Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

Rauhut et al. podzielili tyranozauroidy na cztery kategorie wagowe (0–10 kg, 10–100 kg, 100–1000 kg i powyżej 1000 kg) – większość Proceratosauridae mieści się w drugiej spośród nich, gdyż zarówno proceratozaur, jak i Guanlong osiągały porównywalne rozmiary – około 3 m długości i kilkadziesiąt kilogramów masy – jednak Sinotyrannus mógł osiągać prawdopodobnie około 10 m długości.

Kość przedszczękowa, u ssaków nazywana kością przysieczną (łac. os pr(a)emaxilla, os intermaxillare, os incisivum) – para małych kości czaszki występująca u większości kręgowców. Jest połączona z kością szczękową i nosową. U niektórych zwierząt zawiera siekacze, kolec nosowy przedni oraz obszar skrzydłowy.Odrodzenie dinozaurów – krótki okres rewolucyjnych odkryć związanych z dinozaurami, który rozpoczął się w 1960 roku. Spowodował odnowione naukowe i ogólne zainteresowanie dinozaurami. Został wywołany przez nowe wynalazki i dokonane badania, wskazujące na to, że dinozaury mogły być zwierzętami stałocieplnymi, a nie zimnokrwistymi, jak uważano dotychczas.
Kladogram tyranozauroidów według Brusattego i współpracowników (2010)

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Oliver W. M. Rauhut, Angela C. Milner, Scott Moore-Fay. Cranial osteology and phylogenetic position of the theropod dinosaur Proceratosaurus bradleyi (Woodward, 1910) from the Middle Jurassic of England. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 158 (1), s. 155–195, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2009.00591.x (ang.). 
  2. A. O. Averianov, S. A. Krasnolutskii, S. V. Ivantsov. A new basal coelurosaur (Dinosauria: Theropoda) from the Middle Jurassic of Siberia. „Proceedings of the Zoological Institute RAS”. 314 (1), s. 42–57, 2010 (ang.). 
  3. Stephen L. Brusatte, Daniel J. Chure, Roger B. J. Benson, Xu Xing. The osteology of Shaochilong maortuensis, a carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Asia. „Zootaxa”. 2334, s. 1–46, 2010 (ang.). 
  4. Stephen L. Brusatte, Mark A. Norell, Thomas D. Carr, Gregory M. Erickson, John R. Hutchinson, Amy M. Balanoff, Gabe S. Bever, Jonah N. Choiniere, Peter J. Makovicky, Xu Xing. Tyrannosaur paleobiology: new research on ancient exemplar organisms. „Science”. 329 (5998), s. 1481–1485, 2010. DOI: 10.1126/science.1193304 (ang.). 

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Tyrannosauroidea na dinozaury.com




  • Warto wiedzieć że... beta

    Paleoceńskie dinozaury – termin określający nieptasie dinozaury, które mogły przetrwać wielkie wymieranie kredowe, około 65,5 mln lat temu. Mimo iż prawie wszystkie dowody kopalne wskazują na to, że granicę kreda-trzeciorzęd (K-T) przekroczyły tylko ptaki, istnieją także poszlaki wskazujące na krótką obecność nieptasich dinozaurów w paleocenie. Są one jednak nieliczne i kontrowersyjne.
    Alfabetyczna lista polskich nazw rodzajowych zwierząt uznawanych obecnie za dinozaury (z wyjątkiem ptaków). W przypadku braku polskiej nazwy dinozaur jest tu wymieniony pod nazwą systematyczną.
    Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.
    Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).
    Stephen L. Brusatte (ur. 24 kwietnia 1984 w Ottawie w Illinois) – amerykański paleontolog. Specjalizuje się w badaniu morfologii i filogenezy archozaurów. Zajmował się również karbońskimi ramienionogami i paleozoicznymi rybami chrzęstnoszkieletowymi. W 2006 uzyskał tytuł Bachelor of Science z nauk geofizycznych na Uniwersytecie w Chicago, w 2007 Master of Sciences z paleobiologii, a w 2008 z nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Bristolu. Pracuje w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej.
    Kladystyka, systematyka filogenetyczna – metoda klasyfikacji grupująca obiekty w zhierarchizowane jednostki, spośród których mniej obszerne należą do obszerniejszych. Kladystykę można wykorzystać do uporządkowania jakichkolwiek danych porównawczych – stosowana jest najpowszechniej w systematyce biologicznej, jednak wykorzystuje się ją również m.in. w archeologii i językoznawstwie.
    Deinonych (Deinonychus – „straszny szpon”) – rodzaj niewielkiego teropoda występującego we wczesnej kredzie na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Do tego rodzaju należy tylko jeden gatunek – D. antirrhopus. Deinonych osiągał ok. 3-4 m długości. Skamieniałości tego dinozaura zostały znalezione w stanach Montana, Wyoming i Oklahoma, choć przypisywanego do niego zęby odkryto także w Marylandzie. John Ostrom badał deinonycha w 1960 r., w czasie renesansu dinozaurów. Podczas tych badań uznał deinonycha za czynnego i zręcznego zabójcę. Deinonych zmienił sposób patrzenia na dinozaury jako na „przerośnięte jaszczurki” i dał nowy, pełen dynamizmu obraz dinozaurów.