• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prestozuch

    Przeczytaj także...
    Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.Ladyn - w stratygrafii piętro środkowego triasu w eratemie mezozoicznym trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 5 do ok. 9 milionów lat. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że ladyn rozpoczął się 237 ± 2,0 milionów lat temu a zakończył ok. 228,7 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na ok. 242–237 milionów lat temu. Młodsze piętro od anizyku a starsze od karniku.
    Crurotarsi (z łac. crus – goleń, podudzie, oraz tarsus – stęp) – grupa archozauromorfów z kladu Archosauriformes obejmująca krokodylomorfy (w tym dzisiejsze krokodyle), rauizuchy, aetozaury, rodzinę Ornithosuchidae i fitozaury (a być może również grupę Avemetatarsalia, do której należą m.in. ptaki – patrz niżej). Grupa ta została wyodrębniona na podstawie podobieństw w budowie stawu skokowego. Ich nazwa nawiązuje do występującego u przedstawicieli grupy stawu łączącego jedną z kości podudzia – kość strzałkową – z jedną z kości stępu – kością piętową; według Sereno (1991) u Crurotarsi występuje półcylindryczny kłykieć kości piętowej, który tworzy staw obrotowy z wyrostkiem kostnym na dorsalnej (górnej) części kości skokowej i z końcem dalszym kości strzałkowej. Nesbitt (2011) podaje jednak, że ów kłykieć nie występuje u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae. W dodatku taki kłykieć występuje też na kości skokowej Asilisaurus i być może również marazucha, należących do kladu Avemetatarsalia tradycyjnie uznawanego za siostrzany do Crurotarsi (nie występuje natomiast u przedstawicieli rodziny Lagerpetidae, nie wiadomo zaś, czy był on obecny u bazalnych pterozaurów; nie jest więc pewne, czy kłykieć ten występował już u najstarszych przedstawicieli Avemetatarsalia). Staw skokowy u Crurotarsi łączy kość skokową z kością piętową. U większości przedstawicieli Crurotarsi kość skokowa ma główkę obracającą się w panewce kości piętowej; jedynie u przedstawicieli rodziny Ornithosuchidae to na kości piętowej jest główka, a na kości skokowej – panewka. Z większości analiz kladystycznych wynika, że archozaury o takiej budowie stawu skokowego tworzyły klad, do którego nie należały żadne inne archozaury; z analizy Nesbitta (2011) wynika jednak, że fitozaury były grupą siostrzaną do kladu Archosauria. Jeśli taką pozycję filogenetyczną tej grupy potwierdzą przyszłe analizy kladystyczne, będzie to dowodzić, że uważany za charakterystyczny dla Crurotarsi staw skokowy z główką na kości skokowej i panewką na piętowej w rzeczywistości powstał już u przodków wszystkich archozaurów, w tym tych z kladu Avemetatarsalia. Według Nesbitta obecnie brak jest danych potrzebnych do stwierdzenia, czy tak zbudowany staw między kośćmi: skokową i piętową występował u bazalnych pterozaurów, Lagerpetidae, silezaura i bazalnych dinozaurów; wydaje się natomiast, że podobnie zbudowany staw między tymi kośćmi występował u Asilisaurus i Marasuchus.

    Prestozuch (Prestosuchus) – rodzaj dużego drapieżnego archozaura z rodziny Prestosuchidae. Żył w środkowym triasie na terenie dzisiejszej Brazylii. Jego szczątki odnaleziono w datowanych na ladyn (234–228 mln lat temu) osadach formacji Santa Maria. Gatunkiem typowym rodzaju jest Prestosuchus chiniquensis.

    Saurosuchus ("jaszczurka-krokodyl") jest nazwą rodzajową drapieżnego archozaura, żyjącego pod koniec triasu (karnik, około 227-221 milionów lat temu).Rauizuchy (Rauisuchia – „krokodyle Raua”, nazwane na cześć dr. Wilhelma Rau) – grupa drapieżnych archozaurów z kladu Crurotarsi sensu Sereno, 2005 (obejmującego krokodyle i archozaury bliżej spokrewnione z nimi niż z ptakami). Najstarsze znane skamieniałości, które mogły należeć do rauizuchów, odkryto w dolnotriasowych osadach w Rosji; rauizuchami mogły być m.in. znane z nielicznych skamieniałości Vytshegdosuchus żyjący w oleneku na obszarze dzisiejszej Republiki Komi (Gower i Sennikow, 2000) lub Collilongus z oleneku Polski. Także odkryty w Chinach wczesnotriasowy Xilousuchus, pierwotnie uważany za bazalnego przedstawiciela kladu Archosauriformes, mógł w rzeczywistości być rauizuchem (z nadrodziny Poposauroidea). Grupa rozwijała się w środkowym i późnym triasie. Znane ze wszystkich kontynentów z wyjątkiem Australii i Antarktydy.
    Rekonstrukcja szkieletu

    Prestozuch był jednym z większych przedstawicieli Prestosuchidae – osiągał długość pięciu metrów, z czego na czaszkę mógł przypadać nawet metr. Na każdym odcinku kręgosłupa znajdowały się dwie lub trzy kostne płytki zapewniające zwierzęciu dodatkową ochronę.

    Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.Prestosuchidae – rodzina dużych drapieżnych archozaurów z kladu Crurotarsi. Jej przedstawiciele żyli w triasie (od anizyku do karniku) na terenie obecnych: Azji (Indie), Afryki, Ameryki Południowej i Europy. Rodzina Prestosuchidae obejmowała największe drapieżniki swoich czasów – długość ich przedstawicieli wahała się od 2,5 m w przypadku najmniejszego ticinozucha do nawet siedmiu metrów u zaurozucha. Mimo pewnych podobieństw do innej grupy dużych drapieżnych archozaurów – erytrozuchów – budowa szkieletu a także ustawienie kończyn pod tułowiem wskazują na większe zaawansowanie ewolucyjne. Dokładniejsza pozycja systematyczna Prestosuchidae nie jest jednak jasna.

    Jak wszyscy przedstawiciele Prestosuchidae, Prestosuchus był aktywnym lądowym drapieżcą. Ustawienie nóg pod tułowiem, podobnie jak u dinozaurów i ssaków, zwiększało efektywność sposobu poruszania się.

    Pozycja filogenetyczna prestozucha i całej rodziny Prestosuchidae przez długi czas nie była dokładnie ustalona – przeważnie klasyfikowano je jako rauizuchy, jednak niektóre analizy kladystyczne sugerowały, że są one bliżej spokrewnione z innymi przedstawicielami grupy Crurotarsi. Według analizy przeprowadzonej przez Stephena Brusatte i współpracowników (2010) Prestosuchus jest najbliżej spokrewniony z Batrachotomus, a te dwa rodzaje oraz zaurozuch należą do kladu Prestosuchidae wewnątrz Rauisuchia.

    Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).


    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Friedrich von Huene: Die fossilen Reptilien des südamerikanischen Gondwanalandes. Ergebnisse der Sauriergrabung in Südbrasilien 1928/29. Monachium: C.H. Beck'sche Verlag, 1942.
    2. Prestosuchus (ang.). UFRGS – Paleovertebrates Display. [dostęp 14 maja 2010].
    3. Tomasz Sulej. A new rauisuchian reptile (Diapsida: Archosauria) from the Late Triassic of Poland. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 25 (1), s. 78-86, 2005. DOI: 10.1671/0272-4634(2005)025%5B0078:ANRRDA%5D2.0.CO;2 (ang.). 
    4. Archosauromorpha: Rauisuchiformes: Prestosuchidae (ang.). Palaeos. [dostęp 14 maja 2010].
    5. David J. Gower, Mark Wilkinson. Is there any consensus on basal archosaur phylogeny?. „Proceedings of the Royal Society of London B”. 263 (1375), s. 1399–1406, 1996. DOI: 10.1098/rspb.1996.0205 (ang.). 
    6. Stephen L. Brusatte, Michael J. Benton, Julia B. Desojo, Max C. Langer. The higher-level phylogeny of Archosauria (Tetrapoda: Diapsida). „Journal of Systematic Palaeontology”. 8 (1), s. 3–47, 2010. DOI: 10.1080/14772010903537732 (ang.). 
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.Stephen L. Brusatte (ur. 24 kwietnia 1984 w Ottawie w Illinois) – amerykański paleontolog. Specjalizuje się w badaniu morfologii i filogenezy archozaurów. Zajmował się również karbońskimi ramienionogami i paleozoicznymi rybami chrzęstnoszkieletowymi. W 2006 uzyskał tytuł Bachelor of Science z nauk geofizycznych na Uniwersytecie w Chicago, w 2007 Master of Sciences z paleobiologii, a w 2008 z nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Bristolu. Pracuje w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kladystyka, systematyka filogenetyczna – metoda klasyfikacji grupująca obiekty w zhierarchizowane jednostki, spośród których mniej obszerne należą do obszerniejszych. Kladystykę można wykorzystać do uporządkowania jakichkolwiek danych porównawczych – stosowana jest najpowszechniej w systematyce biologicznej, jednak wykorzystuje się ją również m.in. w archeologii i językoznawstwie.
    Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.
    Batrachotomus – rodzaj archozaura należącego do rzędu Rauisuchia. Żył w środkowym triasie (późny ladyn) na terenie dzisiejszej Europy. Jego szczątki odnaleziono w Wirtembergii w Niemczech. Rodzaj Batrachotomus obejmuje jeden gatunek – Batrachotomus kupferzellensis.
    Archozaury, gady naczelne (Archosauria – z gr. archos – władca + sauros – jaszczur) – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.
    Formacja Santa Maria (port. Formação Santa Maria) – formacja geologiczna składająca się ze skał osadowych, występująca w Rio Grande do Sul (Brazylia), w niecce Parany. Jej wiek oceniany jest na późny ladyn - wczesny karnik (trias środkowy - trias górny).
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Klad (z gr. ο κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.