• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prawo osobowe w prawie rzymskim



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Legion albo legia (łac. legio) – podstawowa i największa jednostka taktyczna armii rzymskiej złożona przede wszystkim z ciężkozbrojnej piechoty. Odpowiednik współczesnej dywizji. W pierwszych trzech wiekach imperium armia rzymska liczyła od 25 do 34 legionów. W wyprawach legionów uczestniczyli również kamieniarze, cieśle, inżynierowie i inni rzemieślnicy.Wyzwoleniec – człowiek, który został podniesiony ze stanu niewoli i otrzymał pełne lub częściowe prawa obywatelskie.
    Czynności prawne[ | edytuj kod]

    Zarówno w czasach rzymskiej jurysprudencji, jak i dzisiaj, osoby posiadające zdolność prawną mogły być podmiotami prawa w zakresie czynności prawnych. Czynność prawna to oświadczenie woli zmierzające do powstania, zmiany lub zgaśnięcia stosunku prawnego. Wola może być okazana w sposób formalny lub nieformalny. Oświadczenie nieformalne może być dokonane bezpośrednio lub w sposób dorozumiany (per facta conludentia). Czynności prawne można podzielić na:

    Zdolność prawna – zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków prawnych. Zdolność prawna jest atrybutem osób fizycznych, jednostek organizacyjnych będących osobami prawnymi (w szczególności Skarbu Państwa) oraz niebędących osobami prawnymi, którym zdolność prawną nadają przepisy szczególne.Fikcja prawna – norma prawna nakazująca kontrfaktyczne uznanie wystąpienia pewnego faktu prawnego, który w rzeczywistości nie miał miejsca.
  • jednostronne i dwustronne
  • między żyjącymi (inter vivos) i na wypadek śmierci (mortis causa)
  • rozporządzające i zobowiązujące
  • odpłatne i nieodpłatne (darme)
  • przyczynowe (tradycja) i abstrakcyjne (mancypacja).
  • Skutkiem czynności prawnej może być nabycie, zmiana lub utrata jakiegoś prawa podmiotowego. Nabycie prawa może mieć charakter pierwotny lub pochodny (derywatywny). Pierwotnym sposobem nabycia prawa było zawłaszczenie rzeczy niczyjej (occupatio). Nabycie pochodne (succesio) dotyczyło sytuacji w której prawo przenoszone było od innej osoby. Takie nabycie mogło mieć charakter uniwersalny (succesio universalis) lub syngularny (succesio singularis). Nabyciem uniwersalnym gdzie nabywający na podstawie jednej czynności prawnej nabywał całość praw majątkowych było dziedziczenie. Nabycie syngularne z kolei dzieliło się na translatywne (kiedy przenoszone prawo nie przekształcało się i przechodziło w całości, w niezmienionym kształcie) lub konstytutywne (kiedy w wyniku czynności prawnej dochodziło do ukonstytuowania się nowego, węższego, prawa, np. prawa emfiteuzy na czyjejś własności).

    Nexum (łac., supinum czasownika necto, nectere - zawiązać, zobowiązać) w prawie rzymskim archaiczna czynność prawna, należąca do grupy uroczystych aktów prawnych dokonywanych per aes et libram (przy użyciu spiżu i wagi). Z nexum wywodzi się późniejsza instytucja pożyczki (mutuum).Capitis deminutio (łac. umniejszenie osobowości) – w prawie rzymskim utrata lub zmiana jednego ze statuum osoby. Powodowała m.in. zmianę długów cywilnych na naturalne.

    Czynność prawna mogła być bezwzględnie nieważna z mocy prawa (ex lege), z powodu braku istotnych wymogów lub ważna, ale wzruszalna. Nieważność bezwzględna następowała wskutek:

  • braku zdolności do czynności prawnych
  • sprzeczności oświadczenia woli z prawem lub dobrymi obyczajami
  • zaistnienia niektórych wad oświadczenia woli
  • niedochowania formy.
  • Czynność prawna mogła być ważna, ale wzruszalna, o ile osoba zainteresowana (uprawniona) nie wystąpiła we wskazanym terminie celem jej unieważnienia. Taką uprawnioną osobą był kontrahent w sytuacji podstępu (dolus) lub bojaźni (metus) lub też osoba trzecia, która na skutek czynności prawnej doznała szkody. Na skutek zaczepienia takiej czynności mogło nastąpić unieważnienie z mocą wsteczną (ex tunc) albo od chwili unieważnienia (ex nunc). W prawie rzymskim, w zasadzie, czynności bezwzględnie nieważnej nie można było uzdrowić wedle zasady quod ab initio vitiosum est non potest tractu temporis convalescere („co od początku jest wadliwe, nie może być uzdrowione z upływem czasu” Digesta 50,17, 29 i 210). W sytuacjach wyjątkowych dopuszczano jednak możliwość konwalidacji (uzdrowienia, konwalescencji) bądź konwersji (przekształcenia) czynności prawnej. Przykładem konwalidacji jest nieważna darowizna pomiędzy małżonkami, która w wyniku śmierci małżonka – darczyńcy stawała się czynnością prawnie ważną. Przykładem konwersji jest utrzymanie nieważnego testamentu w mocy jako kodycylu. Czasem czynność prawna stawała się ważna dopiero po zatwierdzeniu jej przez samego działającego (np. po osiągnięciu pełnoletności) lub przez inną osobę (ratihabitaio). Zatwierdzeniu przez opiekuna wymagały zobowiązania pupila.

    Karakalla (ur. 4 kwietnia 188, zm. 8 kwietnia 217; Caracalla, Marcus Aurelius Antoninus Bassianus, Marcus Aurelius Severus Antoninus) – cesarz rzymski. Syn Septymiusza Sewera i Julii Domny. Współrządził z ojcem, po jego śmierci (krótkotrwale) z bratem Getą. Po jego zamordowaniu w roku 212 został cesarzem samodzielnym.Kazimierz Kolańczyk (ur. 24 lutego 1915 w Byszewie koło Bydgoszczy, zm. 20 lutego 1982 w Poznaniu) – polski historyk prawa.

    Oświadczenie woli będące podstawą czynności prawnej mogło być wadliwe. Niezgodność oświadczenia woli z wolą wewnętrzną mogła być świadoma lub nieświadoma.

    W prawie rzymskim świadoma niezgodność oświadczenia woli z wolą wewnętrzną zachodziła w wypadku:

  • oświadczenia nie na serio (dla żartu per iocum), oświadczenie o np. o zawarciu małżeństwa dokonane na scenie, w trakcie spektaklu, pomiędzy aktorami; także oświadczenia uczynione dla przykładu (demonstrandi intellectus causa)
  • symulacji (negotium simulatium) bezwzględnej, kiedy strony ustalały że dokonanie przez nich fingowanego oświadczenia woli nie spowoduje dla nich żadnych skutków prawnych (zawarcie małżeństwa dla nazwiska)
  • symulacji względnej, tzw. dyssymulacji, kiedy oświadczenia woli miały powodować inne skutki niż te które wynikały literalnie z czynności (dokonanie aktu kupna-sprzedaży pod aktem darowizny)
  • zastrzeżenia potajemnego (reservatio mentalis), które było jednostronnym przemilczeniem niezgodności woli zewnętrznej i wewnętrznej, nie miało znaczenia prawnego.
  • Według prawa justyniańskiego czynność symulowana bezwzględnie była nieważna natomiast czynność ukryta (dyssymulowana) była ważna o ile nie była sprzeczna z prawem lub dobrymi obyczajami (boni mores).

    Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.Postępowanie formułkowe (łac. agere per formulas) – główna forma cywilnego postępowania sądowego w prawie rzymskim za czasów najświetniejszego rozwoju prawa rzymskiego, to jest w ostatnim stuleciu republiki i przez cały okres trwania pryncypatu. Na oznaczenie tego rodzaju postępowania Rzymianie używali omówienia: „procesować się za pomocą formułek”, od którego pochodzi nazwa proces formułkowy.Ten rodzaj postępowania wyparł ostatecznie za cesarza Oktawiana Augusta proces legisakcyjny.

    Nieświadoma niezgodność pomiędzy wolą a oświadczeniem zachodziła natomiast w wypadku;

  • pomyłki (lapsus) – kiedy oświadczający wolę nie rozumiał swojego własnego oświadczenia, nie chciał go złożyć a oświadczył co innego niż zamierzał (lapsus linguae – pomyłka językowa, brak zrozumienia języka)
  • błędu (error) – kiedy dochodziło do mylnego wyobrażenia o rzeczywistym stanie rzeczy (pomyłka co do różnych okoliczności lub błędne wyobrażenie co do treści czynności).
  • Jurysprudencja rzymska wyróżniała następujące błędy:

    Antoni Dębiński (ur. 28 kwietnia 1953 w Lublinie) – polski duchowny katolicki, prof. dr hab. nauk prawnych, specjalista w zakresie prawa rzymskiego, od 2012 roku rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.Ekscepcja (łac. exceptio) – pochodzący z prawa rzymskiego zarzut natury formalnoprawnej w stosunku do przebiegu postępowania sądowego, zgłoszony przez pozwanego na rozprawie sądowej. Ekscepcje dzieli się na peremptoryjne (niweczące proces, powodujące oddalenie pozwu) oraz dylatoryjne (tamujące postępowanie, powodujące odroczenie sprawy).
  • error in negotio – błąd co do rodzaju czynności prawnej (podpisanie darowizny z myślą że to umowa kupna-sprzedaży)
  • error in persona – błąd co do tożsamości osoby (błędne powołanie do spadku)
  • error in corpore – błąd dotyczący tożsamości przedmiotu (ktoś kupił ocet sądząc że to wino)
  • error in substantia/materia – błąd co do substancji (ktoś kupował kielich pozłacany myśląc że to złoto)
  • error in qualitate – błąd co do jakości (ktoś kupował wino dobre, a w rzeczywistości było ono zepsute)
  • error in nomine – błąd co do nazwy, zachodził w przypadku niewłaściwego oznaczenia przedmiotu (falsa demonstrando).
  • Błąd pomiędzy wolą a jej zewnętrznym oświadczeniem mógł również wynikać z nieznajomości prawa (ignorantia iuris) lub z mylnego wyobrażenia co do obowiązującego prawa (error iuris). W niektórych wypadkach, wyjątkowo, wobec osób o nikłym poziomie rozwoju intelektualnego lub małoletnich, kobiet, wieśniaków (rustici) czy żołnierzy uwzględniano możliwość popełnienia błędu co do stanu prawnego.

    Negotium claudicans - "czynność prawna kulejąca", czynność prawna dokonana przez osobę do tego niezdolną (np. małoletni) lub nieupoważnioną (np. pełnomocnik bez upoważnienia). Staje się czynnością ważną od momentu zawarcia (ex tunc czyli "z mocą wsteczną") jeżeli potwierdzi ją właściwa osoba (np. opiekun małoletniego lub np. mocodawca rzekomego pełnomocnika), przy odmowie staje nieważna od momentu zawarcia (ex nunc czyli "od tego momentu, od momentu dokonania czynności"). W przypadku milczenia osoby właściwej do uznania czynności prawnej strona może wyznaczyć jej termin do uznania, a czynność po jego upłynięciu staje się nieważna.Naturalia negotii (z łac.; przedmiotowo nieistotne składniki treści czynności prawnej) - składniki treści czynności cywilnoprawnej, które powinny się znaleźć w jej treści, jednakże jeśli strony ich do tej treści nie włączą, czynność jest ważna, a brakujące elementy można ustalić na podstawie przepisów dyspozytywnych, zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów.

    Wolę zawarcia czynności prawnej wywoływały różne pobudki. Co do zasady nie miały one znaczenia (falsa causa non nocet – błędna pobudka nie szkodzi) jednak w prawie pretorskim wyjątek od tej zasady stanowiły:

  • dolus – podstępne, świadome działanie w złym zamiarze, w celu oszukania drugiej osoby
  • metus – sytuacja w której do zawarcia czynności prawnej dochodziło w wyniku obawy wywołanej groźbą (vis ac metus). W tym przypadku zajmowano się wyłącznie przymusem psychicznym (vis compulsiva), gdyż przymus fizyczny (vis absoluta) nie wywoływał żadnych skutków prawnych.
  • Zarówno dolus, jak i metus były to tzw. przestępstwa pretorskie (delicta praetoria). W obu przypadkach, prawo pretorskie chroniło poszkodowanych dając im specjalną ochronę w postaci środków procesowych do których należały:

    Edykt pretorski – zbiór zasad, jakimi zamierzał się kierować pretor w czasie swojego urzędowania, które trwało jeden rok. Edykt będąc aktem prawnym i źródłem prawa łączył prawo rzymskie z prawami ludów podbitych.Nasciturus (łac. „mający się urodzić”) – termin pochodzący z prawa rzymskiego oznaczający dziecko poczęte, ale jeszcze nie urodzone.
  • actio de dolo – skarga ta przysługiwała temu kto już wykonał zobowiązanie, mógł jednak dochodzić wyrównania szkody, zasądzenie zaś powodowało infamię.
  • exceptio doli – środek ten przysługiwał temu który nie wykonał jeszcze świadczenia wynikającego z podstępu, ale został pozwany do tego przez nieuczciwego kontrahenta
  • restitutio in integrum propter dolum – poszkodowany za pomocą tego środka mógł dochodzić przywrócenia do stanu sprzed dokonania oszukańczej czynności prawnej.
  • actio quod metus causa – była skargą wobec osoby grożącej oraz osób odnoszących korzyści z tej groźby, dozwalała zasądzenie poczwórnej (quadruplum) wartości wyrządzonej szkody.
  • exceptio quod metus causa – był to zarzut procesowy przeciwko powodowi pozywającemu o realizację wymuszonej groźbą czynności prawnej.
  • restitutio in integrum propter metum – podobnie jak w przypadku dolus, można było na tej podstawie dochodzić przywrócenia do stanu sprzed dokonania wymuszonej groźbą czynności prawnej.
  • Treść czynności prawnych[ | edytuj kod]

    W treści czynności prawnych można wyróżnić następujące elementy.

    Prawo cywilne (łac. ius civile) – gałąź prawa obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między podmiotami prawa prywatnego, stanowiąca zarazem trzon prawa prywatnego.Prawa zwierząt – idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy lub prawa, które powinny być uszanowane tak samo, jak to się dzieje w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi. Według Encyklopedii Britannica, prawa zwierząt to moralne lub legalne prawa przypisywane zwierzętom, zazwyczaj ze względu na złożoność ich życia w sferze poznawczej, emocjonalnej i społecznej oraz ich zdolności do odczuwania fizycznego bądź emocjonalnego bólu lub przyjemności. Do zasadniczych praw zwierząt zalicza się najczęściej prawo do życia i prawo do wolności od cierpienia. Filozofowie uznający konieczność zmiany stosunku człowieka do zwierząt innych niż ludzie prezentują dużą różnorodność poglądów – od protekcjonizmu Petera Singera wyrastającego z filozofii utylitarystycznej, przez podejście oparte na niezbywalnych prawach preferowane przez Toma Regana do abolicjonizmu prezentowanego przez takich myślicieli jak np. Gary L. Francione. Pomimo wielu różnic w ruchu praw zwierząt istnieje daleko idący konsensus, że zwierzęta powinny być traktowane jako osoby i włączone do moralnej wspólnoty; że nie powinny być traktowane jak przedmioty, ale jak podmioty; że nie powinny być zabijane na pożywienie, wykorzystywane w eksperymentach medycznych czy rozrywce. Bardzo często praktycznym skutkiem przyjęcia idei praw zwierząt jest przejście na wegetarianizm lub weganizm.
  • essentialia negotii – elementy przedmiotowo istotne, niezbędne do powstania danej czynności prawnej (przy umowie kupna sprzedaży było to porozumienie co do przedmiotu i ceny). Były regulowane przez normy prawa bezwzględnie obowiązujące (ius cogens)
  • naturalia negotii – elementy przedmiotowo nieistotne, zależały od woli stron. Były regulowane przez normy prawa względnie obowiązujące (ius dispositivum)
  • accidentalia negotii – dodatkowe postanowienia szczególne, klauzule, istotne dla stron, wprowadzane do treści czynności prawnych.
  • Do najczęściej stosowanych klauzul accidentalia negotii należały warunki, termin i polecenie:

    Emfiteuza (gr. emphýteusis z emphyteúein zasadzać rośliny) – w prawie rzymskim prawo do czerpania korzyści z cudzej nieruchomości, przejętej tytułem najmu lub dzierżawy bez prawa nabycia własności przy jednoczesnym dziedzicznym i zbywalnym prawie do dysponowania tą dzierżawą.Konwalidacja ("uzdrowienie") - ogólnoprawne pojęcie oznaczające uzyskanie pełni waloru prawnego przez czynność prawną dotkniętą wadą (negotium claudicans). Konwalidacja może nastąpić zarówno na skutek innej czynności prawnej (akt staranności, oświadczenie woli, wydanie orzeczenia), jak i na skutek określonego zachowania zainteresowanych podmiotów (np. konwalidacja umowy międzynarodowej) bądź nawet bez jakichkolwiek działań (np. przez sam upływ czasu).
  • condicio suspensiva – warunek zawieszający (np. otrzymasz książkę jeśli zdasz egzamin)
  • condicio resolutiva – warunek rozwiązujący (przestanę wypłacać stypendium jeśli nie zdasz)
  • condicio potestativa – warunek potestatywny, działanie zależne od woli osoby działającej (podaruję ci książkę jeśli wyjedziesz)
  • condicio casualis – warunek kazualny, losowy, niezależny od woli warunkowo uprawnionego (dam ci obraz jeśli jutro spadnie śnieg)
  • condicio mixta – warunek mieszany zależny częściowo od woli uprawnionego a częściowo od przypadku (dam ci nieruchomość jeśli ożenisz się jesienią z Kalpurnią)
  • warunek pozytywny – przysparzający (dam ci 100 sesterców jeśli Paulus zostanie cenzorem)
  • warunek negatywny – umniejszający (dam ci 100 sesterców jeśli Paulus nie zostanie cenzorem)
  • dies a quo – termin zawieszający, czyli początkowy, z którego upływem następuje skuteczność czynności prawnej (student wynajmie mieszkanie od 1 października)
  • dies ad quem – termin rozwiązujący, czyli końcowy, z którego upływem ustaje skuteczność czynności prawnej (student wynajmie mieszkanie do 1 października)
  • modus – polecenie, oznaczało klauzulę, zawartą w czynności przysparzającej nieodpłatnej, nakładającą na osobę otrzymującą przysporzenie (darowizna, spadek, rozporządzenia ostatniej woli, wyzwolenia) obowiązek pewnego zachowania się.
  • Czynność prawna może być również dokonana za pośrednictwem zastępcy. W prawie rzymskim nie wykształciła się forma zastępstwa bezpośredniego polegającego na tym że zawarcie aktu prawnego następuje w imieniu i w interesie drugiej osoby (dzisiaj w prawie cywilnym zwanego przedstawicielstwem). Wynikało to z faktu iż w rzymskim systemie patria potestas czynności dokonane przez osoby alieni iuris właściwie nie mogły być kwestionowane, szczególnie w zakresie przysparzającym. Było natomiast w prawie rzymskim praktykowane zastępstwo pośrednie. Zastępca dokonywał czynności prawnej wprawdzie w interesie osoby zastępowanej, ale we własnym imieniu. Przeniesienie nabytych przez zastępcę praw lub obowiązków następowało w drodze nowej, dodatkowej czynności prawnej. Do grupy zastępców pośrednich należeli: cognitor i procurator w procesie formułkowym, tutor i curator w prawie rodzinnym, mandatarius w prawie obligacyjnym. Osoby prawne reprezentował syndicus. Zastępcą nie był posłaniec (nuntius), który nie oświadczał w ogóle swojej woli, a był jedynie narzędziem do przekazywania oświadczenia woli osoby posyłającej go.

    Digesta Justyniana (łac. Digesta Iustiniani) pełna nazwa Iustiniani Augusti Digesta seu Pandectae - najobszerniejsza z trzech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej w latach 528 – 534 przez cesarza Justyniana I Wielkiego.Accidentalia negotii (z łac.: podmiotowo istotne składniki treści czynności prawnej, klauzule) – pojęcie z zakresu prawa cywilnego, oznaczające kategorię składników treści czynności prawnej, które nie wpływają na istotę tej czynności (np. na to, czy daną umowę uznamy za umowę sprzedaży czy najmu), jednakże mocą woli stron zostały podniesione do rangi istotnych.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. L. Schumacher, Niewolnictwo antyczne, Wydawnictwo Poznańskie 2005, s. 254.
    2. Pod wpływem stoicyzmu przyjmowano że stan niewoli jest sprzeczny z naturą Quod attinet ad ius civile, servi pro nullis habentur (z punktu widzenia prawa cywilnego niewolnicy mają zerową osobowość) non tamen et iure naturali, quia, quod ad ius naturale attinet, omnes homines aequales sunt (nie dotyczy to jednak prawa natury, gdyż w świetle prawa natury wszyscy ludzie są równi) Digesta 50.17.32. Servitus autem est constitutio iuris gentium, qua quis dominio alieno contra naturam subicitur (niewola jest tworem prawa narodów, z jej mocy bowiem ktoś wbrew naturze poddany zostaje władzy drugiego jako właściciela) Instytucje Justyniana 1,3. Prawo zabraniało bezzasadnego zabijania niewolników czy znęcania się nad nimi „ponad miarę” (Instytucje Gajusza 1,53). Normy te porównać można do dzisiejszych przepisów o ochronie zwierząt (Władysław Rozwadowski, Prawo rzymskie. Zarys wykładu wraz z wyborem źródeł, Poznań 1992, ​ISBN 83-900964-5-5​, s. 89 i 249).
    3. Kazimierz Kolańczyk, Prawo rzymskie, Warszawa 1996, s. 192 i 379; Wiesław Litewski, Rzymskie prawo prywatne, Warszawa 1994, s. 121.
    4. Codex Justinianus 6,7,2.
    5. Kolańczyk, op.cit., s. 194n; Litewski, op.cit., s. 122–124.
    6. Kolańczyk, op. cit. s. 218n.
    7. Władysław Rozwadowski, op.cit., s. 60.
    Aerarii — w starożytnym Rzymie obywatele, którzy nie należeli do żadnej jednostki podziału terytorialnego, tzw. tribus.Justynian I Wielki, Iustinianus (właśc. Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus, ur. 11 maja 483 w Tauresium, Prowincja Iliria, zm. 13 listopada 565 w Konstantynopolu) – cesarz bizantyński od 1 sierpnia 527 do 13 listopada 565, święty Kościoła prawosławnego. Syn Wigilancji i tym samym siostrzeniec cesarza Justyna I.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dominat (łac. dominus et deus - pan i bóg) – termin używany przez współczesnych historyków na określenie ustroju Cesarstwa rzymskiego (III w.) po reformach Dioklecjana. Charakteryzowała go absolutna władza cesarza używającego tytułu dominus et deus (pan i bóg).
    Actiones adiecticiae qualitatis – powództwa o charakterze dodatkowym. W prawie rzymskim grupa specjalnych powództw opartych na prawie pretorskim, za pomocą których dochodzono należności ze zobowiązań zaciągniętych przez niewolnika lub inną osobę alieni iuris na jego polecenie lub za jego zgodą. W średniowieczu skargi te zaczęto nazywać wspólnym określeniem „actiones adiecticiae qualitatis”.
    Mancipium (od łac. mancipatio) – w prawie rzymskim stan przejściowej zależności prywatnoprawnej. Osobą oddaną w mancipium (mancipio dati) mógł być członek rodziny (syn lub córka), którego pater familias czasowo oddał w drodze mancypacji pod władzę innego patris familias.
    Lacjum (wł. Lazio) – region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 17 203 km²; 5,2 mln mieszkańców ze stolicą w Rzymie (2,5 mln mieszkańców). Gęstość zaludnienia 302 os./km². Graniczy z regionami: Toskania, Umbria, Marche, Abruzja, Molise i Kampania.
    Tyber (wł. Tevere, łac. Tiberis) – rzeka w środkowej części Włoch. Długość – 405 km (trzecia co do długości po Padzie i Adydze rzeka Włoch), powierzchnia zlewni – 17,2 tys. km², główny dopływ – Nera (lewy).
    Gajusz, Gaius (II w. n.e.) – jurysta rzymski, znany głównie jako autor Instytucji Gajusza. Innym przypisywanym mu dziełam są Res Cottidianae sive Aurea ("Sprawy codzienne czyli złote").
    Latynowie (łac. Latini) – jedno z plemion italskich żyjące w regionie ujścia Tybru i Gór Albańskich, który został nazwany od nich Lacjum (Latium vetus). Najważniejszym miastem początkowo była Alba Longa w okolicach jeziora Albano (identyfikacja miejsca pozostaje sporna). Latynowie stworzyli cywilizację zwaną kulturą Lacjum.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.