• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prawo książęce

    Przeczytaj także...
    Przewód – jedna z tak zwanych posług komunikacyjnych wynikających z prawa książęcego (łac. ius ducale), obowiązującego w średniowiecznych monarchiach patrymonialnych (np. w Polsce pierwszych Piastów).Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – średniowieczne prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. W 1035 Magdeburg otrzymał patent nadający miastu prawo do handlu i zjazdów. Prawo to spisane zostało w 1188 stając się wzorcem dla podobnych regulacji wielu miast środkowoeuropejskich.
    Sławomir Gawlas (ur. 1949) – polski historyk, mediewista, badacz dziejów Rzeszy niemieckiej, kolonizacji na prawie niemieckim oraz rozwoju świadomości narodowej. Pracownik Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Zakładu Nauk Pomocniczych Historii i Metodologii Historii oraz członek Rady Naukowej Instytutu.

    Prawo książęce (łac. ius ducale) – pojawiająca się w 1. poł. XIII wieku na ziemiach polskich nazwa określająca władzę książęcą nad ludźmi i dobrami, w zakresie sądowniczym oraz w możliwości egzekucji różnych świadczeń: danin, posług, służby wojskowej, w ustanawianiu miru książęcego oraz regaliów. Były to z reguły ciężary, jakie ponosiła ludność tak w dobrach książęcych, kościelnych, jak i prywatnych na rzecz władcy. Prawo książęce rozkładało się na warianty grupowe, regulujące „wieczyste” powinności oraz statusowe uprawnienia poszczególnych kategorii ludności chłopskiej w gospodarczej organizacji państwa, regulowało jej dziedziczne obowiązki i przywileje. W literaturze definiowane często jako pojęcie pełni władzy książęcej, która „nie znała żadnych ścisłych granic”.

    Ludolfingowie (niem. Liudolfinger) - dynastia władców Niemiec w latach 866-1024 i cesarzy, panujących w Świętym Cesarstwie Rzymskim w latach 962-1024.Stan, stacja, (gościtwa – na zachodnim Pomorzu) – w średniowieczu obowiązek utrzymania przejeżdżającego władcy, jego świty, dostojników i niższych urzędników, stanowiący powinność prawa książęcego.

    Pojęcia prawa książęcego pojawia się w źródłach polskich późno, w momencie jego erozji, na skutek stopniowej cesji przez książąt swych uprawnień na rzecz Kościoła i możnowładców, oraz wskutek kolonizacji na prawie niemieckim. W historiografii traktowano prawo książęce jako system charakterystyczny i ukształtowany w państwie piastowskim, właściwie od momentu jego powstania w X-XI wieku. Dziś przewagę zdobyła opinia, że ius ducale w dużej mierze powstało wskutek recepcji rozwiązań wykształconych w ciągu XII wieku na Zachodzie, a przeniesionych do Polski za ottońsko-salickim pośrednictwem.

    Karol Cyryl Modzelewski (ur. 23 listopada 1937 w Moskwie) – polski historyk, mediewista, profesor nauk humanistycznych, działacz opozycji w okresie PRL, senator I kadencji; odznaczony Orderem Orła Białego (1998).Wieś służebna – w średniowieczu wieś, której mieszkańcy świadczyli wyspecjalizowane świadczenia lub posługi na rzecz właściciela wsi (monarchy, grodu, feudała). W odniesieniu do wczesnego średniowiecza stosuje się nazwę osada służebna.

    W dokumentach ducalia iura pojawiają się czasami jako ius Bohemicale, ius Polonicum, ius Slavicum itp.

    Niektóre regulacje:

  • podwoda
  • przewód
  • powóz
  • stan
  • poradlne
  • Zobacz też[]

  • wieś służebna
  • Przypisy[]

    1. „Termin ius ducale zrodził się dopiero w XIII w. jako nazwa tych uprawnień sądowych i ciężarów”, [w:] Karol Modzelewski, Chłopi w monarchii wczesnopiastowskiej, 1987, s. 11.
    2. Termin pojawia się najpierw w pismach kancelarii Henryka Brodatego (1230, 1234) i Konrada Mazowieckiego (1239, 1242); S. Gawlas, O kształt..., s. 65.
    3. S. Gawlas, O kształt..., s. 65.
    4. S. Gawlas, O kształt..., s. 65-71.
    5. S. Gawlas, O kształt..., s. 71.

    Bibliografia[]

  • Sławomir Gawlas, O kształt zjednoczonego królestwa. Niemieckie władztwo terytorialne a geneza społeczno-ustrojowej odrębności Polski, Warszawa 2000, ISSN 1426-5931.
  • Wiadomości historyczne. 1966. t. 73. s. 89. tzw. prawa książęce i królewskie
  • Poradlne, podatek poradlny – w dawnej Polsce danina prawa książęcego zależna od rozmiarów ziemi uprawnej, od XIV wieku łanowe, w 1629 zastąpiona przez podymne.Podwoda (także "podwód") – jedna z tak zwanych posług komunikacyjnych wynikających z prawa książęcego (łac. ius ducale), obowiązującego w średniowiecznych monarchiach patrymonialnych (np. w Polsce pierwszych Piastów). Polegała na obowiązku dostarczenia na potrzeby władcy lub jego ludzi koni wierzchowych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
    Powóz – jedna z tak zwanych posług komunikacyjnych wynikających z prawa książęcego (łac. ius ducale), obowiązującego w średniowiecznych monarchiach patrymonialnych (np. w Polsce pierwszych Piastów). Polegała na obowiązku dostarczenia na potrzeby władcy lub jego ludzi wozów z zaprzęgiem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.