Praga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Praga (cz. Praha, niem. Prag), miasto stołeczne Praga (cz. hlavní město Praha) – stolica i największe miasto Czech, położone w zachodniej części kraju, w środkowej części krainy Czechy, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Kościół św. Cyryla i Metodego (czeski: Kostel svatého Cyrila a Metoděje) – kościół rzymskokatolicki w dzielnicy Karlín, w Pradze, w Czechach. Jest to jeden z największych budynków sakralnych w Czechach. Został zbudowany w połowie XIX wieku i jest jednym z najważniejszych zabytków architektury z tego okresu w kraju.Marie Bouzková (ur. 21 lipca 1998 w Pradze) – czeska tenisistka, mistrzyni juniorskiego US Open 2014 w grze pojedynczej dziewcząt.

Praga jest ośrodkiem administracyjnym, przemysłowym, handlowo-usługowym, akademickim, turystycznym i kulturalnym o znaczeniu międzynarodowym. Jest siedzibą większości czeskich urzędów centralnych (w tym parlamentu, prezydenta i rządu), związków wyznaniowych działających na terenie Czech, a także licznych firm, stowarzyszeń, organizacji i uczelni. Stanowi najważniejszy w skali kraju węzeł drogowy i kolejowy, posiada również międzynarodowy port lotniczy i sieć metra.

Praha-Hostivař – stacja kolejowa w Pradze, w Czechach. Znajdują się tu 3 perony. Stary budynek znajduje się przy ulicy U Hostivařského nádraží 165/3.Gryfina (Agrypina; ur. ok. 1248, zm. pomiędzy 1305 a 1309, najprawdopodobniej w 1309) – księżna krakowska, żona Leszka Czarnego od 1265.

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają średniowiecza: Starego Miasta, Nowego Miasta, Josefova, Małej Strany i Hradczan – siedziby władców czeskich. Od 1992 r. zabytkowe centrum miasta znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na bogactwo atrakcji należy do najchętniej odwiedzanych miast Europy.

Fryderyk Franciszek Chopin (ur. 22 lutego lub 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, zm. 17 października 1849 roku w Paryżu) – polski kompozytor i pianista. Od roku 1830 zamieszkały we Francji.Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb.

Według tradycji oryginalna czeska nazwa miasta Praha pochodzi od czeskiego słowa práh – próg i jest związana z księżniczką Libuszą. Etymologia nazwy miasta zbudowanego nad progiem lub jazem – rzecznym brodem pochodzi od historycznej nazwy przeprawy przez Wełtawę w okolicy dzisiejszego Mostu Karola.

Według danych szacunkowych z 1 stycznia 2020 r. liczba ludności miasta wynosiła 1 324 277 osób (1. miejsce w Czechach), natomiast powierzchnia – 496 km² (również 1 miejsce w Czechach). Praga oficjalnie podzielona jest na dziesięć obwodów, które z kolei dzielą się na dzielnice. Obszar metropolitalny Pragi liczy, według danych Eurostatu z 2004 r., 1 964 750 mieszkańców.

Dewiza (z fr. devise "godło, zawołanie", z łac. sententia divisa "myśl wydzielona") – krótkie zdanie definiujące ogólną zasadę postępowania osoby lub rodu osób, organizacji lub instytucji, wyrażone najczęściej w języku narodowym lub po łacinie, rzadziej w innych językach; także rodzaj epigrafu.Kościół św. Mikołaja (czes. Kostel svatého Mikuláše, pot. chrám svatého Mikuláše) - barokowy kościół w Pradze w dzielnicy Malá Strana, na Rynku Małostrańskim.

Historia[ | edytuj kod]

Praga w XVI w.

Pierwszymi mieszkańcami terenów nad Wełtawą były osiedlające się tu od ok. 500 roku p.n.e. plemiona celtyckie. Zostały one stopniowo wyparte pomiędzy IX a VI wiekiem p.n.e. przez napływający germański lud Markomanów. Pierwsze plemiona słowiańskie przybyły na te tereny ok. 500 roku. Walki o dominację doprowadziły ok. 800 roku do władzy dynastię Przemyślidów, którzy założyli tu miasto. Wznieśli oni dwie warowne osady: Zamek Praski i Wyszehrad. Od 973 roku Praga była siedzibą pierwszego biskupstwa na tych terenach, podległego metropolii mogunckiej. Szczególny rozkwit miasto osiągnęło za rządów Karola IV. Założył on tu pierwszy w środkowej Europie uniwersytet – Carolinum, a Praga po założeniu Nowego Miasta w 1348 r. stała się największym miastem Europy na północ od Alp. W roku 1344 praskie biskupstwo zostało podniesione w hierarchii kościelnej do rangi arcybiskupstwa. W 1419 w mieście doszło do słynnej defenestracji katolików (wojny husyckie), zaś w 1618 roku podobne wydarzenie (wyrzucenie przez okno namiestników cesarza) stało się bezpośrednią przyczyną wojny trzydziestoletniej. W wyniku klęski czeskich protestantów na Białej Górze w 1620 Praga jako stolica Królestwa Czech i całej Korony Czeskiej utraciła swoje znaczenie i przez długie lata pozostawała w cieniu Wiednia. W tym też okresie społeczność niemieckojęzyczna odgrywała w mieście (niem. Prag) rolę dominującą, zaczęło się to zmieniać dopiero w XIX wieku, podczas czeskiego odrodzenia narodowego.

Wojny husyckie – wojny religijne toczone pomiędzy husytami a Luksemburgami w Królestwie Czech w latach 1419-1436. Były one prowadzone przez czeskich husytów (głównie taborytów i Sierotki) przeciwko krucjatom organizowanym przez cesarza Zygmunta Luksemburskiego przy poparciu papiestwa.Egon Erwin Kisch, właściwie Egon Kisch, (ur. 29 kwietnia 1885 w Pradze, zm. 31 marca 1948 tamże) – pisarz, dziennikarz i reporter pochodzenia żydowskiego, posiadający obywatelstwo austro-węgierskie, a potem czechosłowackie, tworzący w języku niemieckim. Uważany za jednego z najwybitniejszych reporterów w historii dziennikarstwa, swoją twórczością wpłynął też na polskich reporterów, m.in. Ryszarda Kapuścińskiego. Od tytułu jednego z jego zbiorów reportaży znany też jako „szalejący reporter” (der rasende Reporter).

W 1741 roku Pragę zajęły wojska Saksonii, Bawarii i Francji. W 1744 r. podczas II wojny śląskiej Pragę po dwutygodniowym oblężeniu zdobyli Prusacy, jednak w 1745 roku w pokoju drezdeńskim Austria zdołała potwierdzić swoje panowanie nad Czechami. W dniu 6 maja 1757 roku podczas wojny siedmioletniej doszło do bitwy pod Pragą, w której zwycięstwo odnieśli Prusacy, którzy jednak nie zajęli miasta.

Rzymskokatolicki Kościół Panny Marii Nieustającej Pomocy, zwany też św. Kajetana, znajduje się Pradze przy ulicy Nerudova na Małej Stranie.Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

W 1784 r. w jedno miasto połączono pięć wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów: Stare Miasto, Nowe Miasto, Josefov, Małą Stranę i Hradczany. Reformy Józefa II przyniosły także zamknięcie połowy czynnych kościołów i kaplic oraz zmniejszenie liczby zakonów z 40 do 14. Spis ludności z 1847 r. wykazał, że na populację miasta składa się 66 046 Niemców i 36 687 Czechów.

Kościół św. Tomasza (czes. kostel sveteho Tomáše) - rzymskokatolicka świątynia znajdująca się przy ulicy Josefskiej 8 na Małej Stranie w PradzeRozpad Czechosłowacji – podział Czechosłowacji na dwa osobne państwa: Czechy i Słowację, który formalnie dokonał się 1 stycznia 1993.
Teatr Narodowy w Pradze u schyłku XIX w.

W 1848 roku doszło do powstania (w czasie Wiosny Ludów). Do 1861 r. w mieście urzędował niemiecki burmistrz. Od tego czasu liczba czeskich mieszkańców gwałtownie wzrosła z powodu uprzemysłowienia przedmieść Pragi.Pod koniec XIX wieku wybudowano wiele reprezentacyjnych budynków; następowało powolne odzyskiwanie znaczącej pozycji miasta w monarchii Habsburgów. W tym czasie Praga była już dwujęzyczna, a Czesi i Niemcy funkcjonowali praktycznie równolegle (podwójne – czeskie i niemieckie – były uczelnie, teatry itp.). Na przełomie XIX i XX wieku w ramach asanacji praskiej dokonano całkowitej przebudowy Josefova i Podskalí, niszcząc przy tym wiele cennych historycznych obiektów. Podział Uniwersytetu Karola w Pradze na uniwersytet niemiecki i czeski był symbolem konfliktów etnicznych, które wstrząsały Pragą pod koniec XIX wieku. Na początku XX wieku Praga była miejscem, w którym tworzyło wielu niemieckojęzycznych twórców, takich jak Franz Kafka, Rainer Maria Rilke, Gustav Meyrink, Egon Erwin Kisch i Franz Werfel.

Leopold von Mildenstein (ur. 30 listopada w 1902 w Pradze – zm. 1968) – oficer SD, zaangażowany w ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej, mentor Adolfa Eichmanna, w okresie zimnej wojny podający się za agenta wywiadu USA. Ratusz Nowomiejski (cz: Novoměstská radnice) – średniowieczne centrum administracyjne praskiej dzielnicy Nowe Miasto (czeski: Nové Město). W 1419 był miejscem pierwszej z trzech Defenestracji praskich.

W 1918 Praga została stolicą nowo utworzonej Czechosłowacji. W latach 1939–1945 była stolicą Protektoratu Czech i Moraw. W wyniku operacji praskiej (1945) została wyzwolona przez Armię Czerwoną. W 1968 była główną areną praskiej wiosny. Po rozpadzie Czechosłowacji (1993) została stolicą Czech. Obecne motto Pragi to Praga Caput Rei Publicae (wcześniej do 1927: Praga caput regni, a w latach 1927–1991 Praga mater urbium – Praha matka měst).

Kościół Najświętszej Marii Panny pod Łańcuchem (czes. Kostel Panny Marie pod Řetězem) – praski kościół na Małej stranie.Królestwo Czech (czes. České království) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech. Po jego śmierci Czechy znów stały się księstwem. Ponownie istniało królestwo w czasie panowania Władysława II. Od czasów Przemysła Ottokara I tytuł królewski był dziedziczny. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 r. Czechy przeszły pod panowanie Luksemburgów. Od 1356 r. król Czech był jednym z elektorów Rzeszy. Po bezpotomnej śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 r. Czechy dostały się pod panowanie Habsburgów. Od 1849 r. kraj koronny Cesarstwa Austrii, obejmujący obszar Czech właściwych. W wyniku rozpadu Austro-Węgier po I wojnie światowej Królestwo Czech weszło w skład Czechosłowacji.

Zabytki i atrakcje turystyczne[ | edytuj kod]

Widok na mosty w Pradze
Rynek Starego Miasta z kościołem św. Mikołaja
Rynek Starego Miasta widziany z wieży ratusza
Most Karola

w Pradze

Widok na praski zamek nocą
Muzeum Narodowe w Pradze na Placu Wacława
Widok na Stare Miasto z Klementinum
 Osobny artykuł: Muzea w Pradze.

W 1992 zabytkowe centrum Pragi zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Praga jest uważana za jedno z najbardziej atrakcyjnych miast Europy, z tego względu corocznie odwiedzają ją liczne rzesze turystów. W mieście znajduje się ponad 20 muzeów i prawie 100 galerii. Niektórymi z atrakcji turystycznych są:

Most Trojski (czeski: Trojský most) – most drogowy i tramwajowy na Wełtawie, w Pradze, stolicy Czech. Został oddany do użytku w październiku 2014 roku. Ma 262 metry długości i został zbudowany przez firmę Metrostav. Łączy dzielnice Troja i Holešovice. Most jest znany ze smukłego i niskiego łuku w stosunku do wysokości. Akademia Sztuk Scenicznych w Pradze, cz. Akademie múzických umění v Praze – uczelnia artystyczna w Pradze, złożona z trzech wydziałów:
  • Hradczany z zamkiem oraz gotycką katedrą św. Wita, św. Wacława i św. Wojciecha (św. Adalberta);
  • Złota Uliczka;
  • Malá Strana – pełna kościołów, pałaców i ogrodów oraz urokliwych uliczek;
  • barokowy kościół św. Mikołaja z XVIII wieku na Malostranské náměstí;
  • Loreta;
  • Stare Miasto na prawym brzegu Wełtawy;
  • Ratusz Staromiejski (XIV wiek) ze słynnym zegarem astronomicznym Orloj na Staroměstské náměstí;
  • Týnský Chrám – Kościół Marii Panny przed Tynem, kiedyś centrum husytyzmu;
  • Ratusz Nowomiejski (XV wiek);
  • różne miejsca powiązane z Franzem Kafką;
  • Most Karola;
  • Ściana Johna Lennona;
  • dzielnica żydowska Josefov;
  • Wzgórze Wyszehrad;
  • Wzgórze Petřín;
  • Praski metronom;
  • Miejski Dom Reprezentacyjny;
  • Muzeum Narodowe w Pradze;
  • wieża telewizyjna z platformą widokową, w dzielnicy Žižkov;
  • Galeria Narodowa Sztuki Europejskiej (kolekcje malarstwa europejskiego);
  • Galeria Narodowa w Pradze;
  • liczne zabytkowe piwiarnie np. U Fleků, U Kocoura czy U sv. Tomaše;
  • Tańczący dom” nad Wełtawą;
  • Teatr Narodowy w Pradze;
  • Stadion Strahov;
  • Synagogi Pragi;
  • ogród zoologiczny;
  • ogrody botaniczne;
  • Brama Prochowa;
  • Dworzec Główny;
  • Dworzec Masaryka.
  • Josefov (pol. Józefów, niem. Josefstadt) to obszar w centralnej części Pragi, na prawym brzegu Wełtawy, dawna dzielnica żydowska. Wchodzi w skład obwodu Praga I. Ze wszystkich stron otoczone jest przez Stare Miasto.Martina Navrátilová (ur. 18 października 1956 w Pradze) – tenisistka amerykańska czeskiego pochodzenia, jedna z najwybitniejszych przedstawicielek tej dyscypliny; wielokrotna mistrzyni turniejów wielkoszlemowych we wszystkich konkurencjach; zdobywczyni Klasycznego Wielkiego Szlema w deblu; również Niekalendarzowego i Karierowego Wielkiego Szlema; zdobywczyni Pucharu Federacji, zarówno dla Stanów Zjednoczonych, jak i ojczystej Czechosłowacji; uczestniczka rozgrywek o Puchar Wightman oraz letnich igrzysk olimpijskich w Atenach. Jedna z pięciu kobiet w historii, które liderowały jednocześnie singlowej i deblowej klasyfikacji WTA. Tenisistka leworęczna.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Klára Koukalová, w latach 2006-2014 występowała pod nazwiskiem Zakopalová (ur. 24 lutego 1982 w Pradze) – czeska tenisistka, reprezentantka kraju w Pucharze Federacji.
    Galeria Narodowa w Pradze (czes. Národní galerie v Praze, NG) – galeria sztuki w Pradze, narodowa instytucja kultury.
    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Droga – wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa. Przeznaczona do ruchu pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. (Prawo o ruchu drogowym, art. 2 pkt 1)
    Kościół oo. Dominikanów pw. św. Idziego (czes. Dominikánský kostel sv. Jiljí) – kościół w stylu barokowym na Starym Mieście w czeskiej Pradze.
    Ściana Johna Lennona – ściana w Pradze, w Czechach. Ściania od lat 80 XX wieku została zapełniona graffiti inspirowanymi Johnem Lennonem i fragmentami tekstów piosenek Beatlesów.
    Václav Hanka (bądź według rosyjskiego wzoru Váceslav Váceslavič) (ur. 10 czerwca 1791 w Hořiněves, zm. 12 stycznia 1861 w Pradze) – czeski pisarz, językoznawca i pedagog akademicki.

    Reklama