• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pradziad



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Bór świerkowy (świerczyna) – las iglasty, w którym dominującym gatunkiem w drzewostanie jest świerk. Bory świerkowe występują przede wszystkim w górach w paśmie regla dolnego jak i regla górnego. Pozostałe bory świerkowe są głównie wynikiem sztucznego nasadzania.Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.

    Pradziad (dawniej Pradziadek, cz. Praděd, niem. Altvater) – najwyższy szczyt (góra) o wysokości 1491 m n.p.m. (podawane są też wysokości 1492 m n.p.m., 1493 m n.p.m. lub 1495 m n.p.m. oraz dokładniejsza 1491,3 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w obrębie gminy Malá Morávka. Jest najwyższym szczytem Jesioników (cz. Jeseníky), Śląska Czeskiego, Górnego Śląska i Moraw, piątym w całych Czechach, a zarazem najwyższym szczytem Sudetów Wschodnich. Rozległość góry (powierzchnia stoków) szacowana jest na około 8,1 km², a średnie nachylenie wszystkich stoków wynosi około 9°. Pradziad jest szczytem o największej tzw. minimalnej deniwelacji względnej (wybitności) Wysokiego Jesionika (983 m), w porównaniu do najbliższego, wyższego szczytu Śnieżki (Karkonosze), względem kluczowej przełęczy o nazwie Bohdašínské sedlo.

    Wierzba lapońska (Salix lapponum) – gatunek rośliny z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Występuje w rejonach alpejskich Europy, w Azji, na Półwyspie Skandynawskim także w obrębie koła podbiegunowego. W Polsce występuje tylko w obszarach; w Karkonoszach wschodnich, na Mazurach oraz na Wyżynie LubelskiejOstružná (do roku 1918 Spornava, Špornava, niem. Spornhau) – miejscowość gminna położona w kraju ołomunieckim, w powiecie Jesionik, w Czechach.

    Jedno z najpopularniejszych i najbardziej uczęszczanych górskich miejsc turystycznych w Czechach z wybitnym punktem widokowym i obserwacyjnym na wieży telewizyjnej. Znany ośrodek narciarski z rozbudowaną bazą turystyczną (schroniska i hotele górskie).

    Historia[ | edytuj kod]

    Rzeźba legendarnego starca Pradziada przy wieży na górze Pradziad, którą wykonał Jiří Halouzka

    Nazwa góry pierwotnie brzmiała od około 1377 roku Keylichter Schneeberg, później od około 1611 roku Schneeberg. W 1497 roku po raz pierwszy nazwano górę Altvater, a w XIX wieku jako Vaterberg, oznaczającą najwyższą, najważniejszą, tak jak „dziadek” (najstarszy mężczyzna). Czeski przekład Praděd pojawia się po raz pierwszy w 1848 roku. „Pradziad” to też siwowłosy, sędziwy starzec pojawiający się w ludowych legendach, którego symbolizuje rzeźba z drewna dębowego, o wysokości 214 cm i wadze 600 kg, którą wykonał czeski rzeźbiarz Jiří Halouzka z Jiříkova, ustawiona w 2012 roku przy drodze wjazdowej na szczyt, nieopodal wieży.

    Obserwatorium Wysokogórskie na Śnieżce im. Tadeusza Hołdysa – placówka Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, zlokalizowana na Śnieżce – najwyższym szczycie Karkonoszy i jednocześnie w całych Sudetach, na wysokości 1602 m n.p.m. Od 1985 obserwatorium nosi imię mgra Tadeusza Hołdysa, długoletniego kierownika obserwatorium.Na mapach: 50°04′11,899″N 17°14′29,299″E/50,069972 17,241472 Ovčárna (niem. Schäferei) – całoroczny hotel górski (dawniej schronisko turystyczne), położony w Wysokim Jesioniku na wysokości 1300 m n.p.m., u stóp Pradziada.

    Do XX wieku pod Pradziadem prowadzono gospodarkę pasterską, głównie wypas owiec oraz wyrąb lasów. Od początku XIX wieku terenami tymi zainteresowali się coraz liczniej przybywający turyści, a co za tym idzie chaty pasterskie zastępowano budową chat turystycznych, schronów i wież widokowych. Stopniowo działalność przesuwała się coraz bardziej w kierunku świadczenia usług turystycznych w związku ze spadkiem opłacalności wypasu zwierząt hodowlanych (owiec, bydła) na wyższych obszarach górskich.

    Turystyka rowerowa – metoda spędzania wolnego czasu, która zakłada podróżowanie rowerem dla samej przyjemności jeżdżenia a nie w celach ścigania się lub w wyniku potrzeby. Zakres znaczenia tego słowa jest różny w zależności od kraju. W niektórych regionach przyjmuje się, że turystyka rowerowa zakłada podróż najwyżej kilkudniową, w innych natomiast dopuszcza się podróże długodystansowe.Ostrawa (czes.: Ostrava, niem.: Ostrau) – miasto w Czechach na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw, u ujścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostrawicy. Miasto leży przy północnym wejściu Bramy Morawskiej.

    Początkowo (schyłek XVIII i XIX wieku) na szczycie Pradziada znajdowała się niewielka chata, która służyła jako schron przy złej pogodzie. Później zbudowano na jej miejscu mały budynek, ale jego pojemność wkrótce przestała być wystarczająca dla rosnącej liczby turystów, dlatego postanowiono zbudować wieżę widokową.

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Brno (niem. Brünn, łac. Bruna, dawna nazwa polska Berno) – miasto statutarne na Morawach w Czechach, położone w południowo-wschodniej części kraju u zbiegu rzek Svratki i Svitavy. Drugie co do wielkości miasto Czech, największe miasto Moraw, stolica kraju południowomorawskiego i okręgu terytorialnego kraj południowomorawski.

    Kamienna wieża widokowa Altvaterturm[ | edytuj kod]

    Poštovní chata i wieża widokowa Altvaterturm na szczycie Pradziada (1946 rok)
    Wieża Altvaterturm – wierna rekonstrukcja z 2004 roku na wzgórzu Wetzstein koło Lehestenu w Turyngii

    W latach 1903–1912 według projektu wiedeńskiego architekta Franza Rittera von Neumanna została wzniesiona przez Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie (niem. Mährisch-Schlesischer Sudetengebirgsverein (MSSGV)) pod nadzorem Františka Gregera z Jesionika kamienna, neogotycka wieża widokowa o niemieckiej nazwie Altvaterturm, do 1921 roku nazywana Habsburgwarte, a po przyłączeniu Kraju Sudetów do III Rzeszy nazywana Adolf Hitler Turm o wysokości 32,5 m oraz wymiarach poziomych (15 × 14,5) m. Była to masywna budowla z grubymi ścianami, głębokimi oknami, gotyckimi występami, zwieńczona blankami. Budowla ta miała 23 pokoje rozmieszczone na 7 piętrach. Na parterze znajdowała się restauracja, nad nią pokoje, a na szczycie platforma widokowa o wymiarach (7,8 × 7,8) m. Przy wieży znajdowała się drewniana chatka, służąca jako bar z napojami. Odbiór techniczny wieży nastąpił 1912-07-044 lipca 1912. Od samego początku budowla źle znosiła trudne warunki klimatyczne i wymagała ciągłych napraw, dokonywanych w latach 1926–1934. W czasie II wojny światowej znajdowała się w niej stacja meteorologiczna Wehrmachtu. W pobliżu wieży widokowej zbudowano podczas II wojny światowej nieistniejący dziś budynek o nazwie Poštovní chata, który służył po wojnie jako restauracja, stacja meteorologiczna i siedziba Pogotowia Górskiego.

    Antena satelitarna − antena służąca do odbioru lub nadawania sygnału z satelitów telekomunikacyjnych. Anteny satelitarne wykonywane są jako: paraboliczne, offsetowe, panelowe lub wieloogniskowe w układzie pojedynczego, podwójnego zwierciadła lub bezzwierciadłowym.Jałowiec pospolity (Juniperus communis L.) – gatunek zawsze zielonego krzewu lub drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Występuje na półkuli północnej od obszaru okołobiegunowego po obszary górskie w południowej Europie, Azji i Ameryce Północnej.

    Po wojnie w 1946 roku wieża została zamknięta dla turystów. Ponownie otwarta w latach 1951–1957, kiedy to po odkryciu szczelin w murach została ponownie zamknięta przez nadzór budowlany. 2 maja 1959 roku wieża uległa zawaleniu, a w 2004 roku, w Turyngii w Niemczech, na wzgórzu Wetzstein koło Lehestenu została wzniesiona wierna kopia wieży Altvaterturm.

    Restauracja – lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym konsumpcja odbywa się przy stolikach. Podrzędna restauracja potocznie określana jest jako knajpa. Morze – naturalny zbiornik wodny, część oceanu, mniej lub bardziej wyraźnie oddzielona od pozostałych jego części brzegami kontynentu, wyspami lub wzniesieniem dna. Ze względu na utrudnioną wymianę wód morza charakteryzują się indywidualnymi cechami, zbiór tych cech nazywa się ustrojem hydrologicznym.

    Charakterystyka[ | edytuj kod]

    Lokalizacja[ | edytuj kod]

    Pradziad jest szczytem dobrze rozpoznawalnym i charakterystycznym z trzonem wysmukłej wieży, przypominającej kształtem rakietę kosmiczną, ustawionej na jego wierzchołku. Jest dobrze widoczny z wielu punktów widokowych oraz wyższych miejsc w promieniu nawet kilkuset kilometrów, nie tylko w Czechach, ale również w południowo-zachodnich województwach Polski: opolskim czy dolnośląskim. Leży w części Wysokiego Jesionika, mikroregionie o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (cz. Pradědská hornatina), i jest głównym, centralnym szczytem tego masywu, leżącym na jego głównym grzbiecie, w jego środkowej części ciągnącej się od przełęczy Červenohorské sedlo do przełęczy Skřítek.

    Červenohorské sedlo (niem. Roter Berg, Roter Berg Sattel, pol. Czerwonogórskie Siodło) – przełęcz (1013 m n.p.m.) na Morawach, w Czechach, w paśmie Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), pomiędzy szczytami gór Červená hora i Velký Klínovec. Oddziela Masyw Keprníka (czes. Keprnická hornatina) od Masywu Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina). Prowadzi przez nią droga krajowa nr 44 – bardzo kręta, która w zimie może być nieprzejezdna.Roślinność – termin w specjalistycznej terminologii geobotanicznej oznacza ogół zbiorowisk roślinnych na określonym obszarze, stanowiący przedmiot badań fitosocjologii. Termin uzupełniony o przymiotnik oznacza grupy zbiorowisk roślinnych, które łączy podobieństwo siedliskowe (np. roślinność wodna lub leśna), zasięgowe (np. roślinność wysokogórska lub azonalna), stopień przekształcenia (roślinność pierwotna lub półnaturalna).

    Otaczają go liczne szczyty: od zachodu Velký Děd, od północnego zachodu Malý Děd, od północnego wschodu Sokol i Prostřední vrch, od wschodu Ostrý vrch, od południa Petrovy kameny, od południowego zachodu Divoký kámen, Zámčisko-SZ i Nad soutokem.

    Sudety Wschodnie (332.6) (cz. Jesenická oblast, Východní Sudety, Východosudetská oblast, niem. Ostsudeten) - pasma górskie w południowo-zachodniej Polsce i północnej części Czech, wschodnia część Sudetów będąca częścią prowincji Masywu Czeskiego.Grzbiet górski – obszar położony wzdłuż linii grzbietowej łączący znaczące szczyty i przełęcze danego pasma górskiego (formacji górskiej).

    W kierunku szczytu Petrovy kameny położona jest najwyższa drogowa przełęcz Wysokiego Jesionika i Masywu Pradziada i Wysokiej Holi, Sedlo Barborka, położona na wysokości 1315 m n.p.m. z asfaltową drogą o ograniczonym ruchu pojazdów i skrzyżowaniem o nazwie U Barborky.

    Stoki[ | edytuj kod]

    Mapa rozległości i stoków góry Pradziad

    Jak każdy region, czy mikroregion tak i góra ma swoje ograniczenia, wynikające z usytuowania względem sąsiednich gór czy szczytów, gdzie granicami są przełęcze czy inne załamania stoków, jak np. żleby czy doliny płynących rzek lub potoków. Góra ograniczona jest siedmioma zasadniczymi stokami:

    Turysta – osoba, która podróżuje do innej miejscowości poza swoim stałym miejscem pobytu na okres nieprzekraczający 12 miesięcy, dla której celem podróży nie jest podjęcie stałej pracy w odwiedzanej miejscowości i która korzysta z noclegu przynajmniej przez jedną noc. Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich.
  • północno-zachodnim, ciągnącym się od szczytu do przełęczy położonej na wysokości 1342 m n.p.m., w kierunku góry Malý Děd;
  • północno-wschodnim, ciągnącym się od szczytu do przełęczy położonej na wysokości 1160 m n.p.m. w kierunku góry Sokol, ograniczonym dolinami potoków Środkowa Opawa (cz. Střední Opava) i Sokolí potok;
  • stokiem o nazwie Pradědský příkop, ciągnącym się od drugorzędnego szczytu Praděd-V do przełęczy położonej na wysokości 1147 m n.p.m., w kierunku góry Prostřední vrch;
  • wschodnim, ciągnącym się od szczytu poprzez drugorzędny szczyt Praděd-V do przełęczy położonej na wysokości 1195 m n.p.m., w kierunku góry Ostrý vrch, ograniczonym od południa doliną potoku Bílá Opava;
  • południowym, krótkim o długości około 0,9 km, ciągnącym się od szczytu do przełęczy Sedlo Barborka, w kierunku góry Petrovy kameny;
  • południowo-zachodnim, najdłuższym o długości około 3,2 km, ciągnącym się od szczytu do skaliska Zámčisko-SZ, ograniczony żlebami Důl Velkého Děda (od południa) i Divoký důl (od północy) oraz szczytem Divoký kámen i potokiem Malý Dědův p (u podnóża tego stoku znajduje się najniższy punkt góry, który ma wysokość około 941 m n.p.m.);
  • zachodnim, ciągnącym się od szczytu w kierunku szczytu Velký Děd.
  • Stoki mają stosunkowo łagodne, jednolite i mało zróżnicowane nachylenia. Średnie nachylenie stoków waha się bowiem od 5° (stok zachodni) do 13° (stok północno-wschodni). Średnie nachylenie wszystkich stoków góry (średnia ważona nachyleń stoków) wynosi około 9°. Maksymalne średnie nachylenie stoku południowo-zachodniego w pobliżu płynącego potoku o nazwie Velký Dědův potok na odcinku 50 m nie przekracza 35°.

    Łupek krystaliczny, łupek metamorficzny – skała metamorficzna o doskonałej łupkowatości, czyli podzielności na płytki.Turyngia, Wolny Kraj Turyngia (niem. Freistaat Thüringen) – kraj związkowy w Niemczech. Stolicą kraju związkowego jest miasto Erfurt.

    Warto dodać, że niektórzy autorzy stoki biegnące od szczytów Velký Děd i Divoký kámen uważają za przedłużenie stoków góry Pradziad, z uwagi na małą wybitność przełęczy w kierunku góry Pradziad (powinno być minimum 5 m). Stoki (poza wytyczonymi szlakami turystycznymi) pokryte są nielicznymi ścieżkami.

    Tabulové skály[ | edytuj kod]

    W odległości około 350 m na północ od szczytu, na stoku północno-zachodnim, na wysokości około 1450 m n.p.m. znajduje się grupa skalna o nazwie Tabulové skály lub Tabulové kameny, mająca przybliżone wymiary poziome (150 × 40) m oraz wysokość dochodzącą do 6 m. Formacja ta w kształcie ścian skalnych, o grzbiecie łukowatym rozciągniętym na kierunku południe – północny wschód zbudowana jest z fyllonitów (łupków krystalicznych), utworzonych w wyniku procesu wietrzenia mrozowego. Największe nasilenie procesów mrozowych miało miejsce w pobliżu starych lodowców czwartorzędowych, w tzw. środowisku peryglacjalnym.

    Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.Sedlo nad Malým kotlem – przełęcz o wysokości 1330 m n.p.m. w Czechach, w Sudetach Wschodnich, w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w Masywie Pradziada i Wysokiej Holi (czes. Pradědská hornatina) pomiędzy szczytami gór Velký Máj i Jelení hřbet, leżąca na głównym grzbiecie (grzebieniu) masywu góry Pradziad (czes. Praděd), na historycznej granicy Śląska i Moraw.

    Pierwotny wygląd formacji skalnej został zniszczony przez wydobycie kamienia z części wschodniej formacji, którego użyto do zbudowania wieży widokowej na szczycie góry, na początku XX wieku. Ściana południowo-zachodnia charakteryzuje się szeregiem małych skał powstałych w wyniku aktywności: wody, wiatru, lodu i wahań temperatury. Pod koniec XX wieku na tej formacji skalnej znaleziono rzadki minerał o nazwie anataz . Od drogi dojazdowej na szczyt Pradziada do formacji skalnej prowadzi ścieżka o długości około 100 m, ale dostęp do skał jest obecnie zabroniony z uwagi na ochronę cennego ekosystemu. Na formacji skalnej znajduje się drugorzędny punkt geodezyjny oznaczony na mapach geodezyjnych numerem (209.1) o wysokości 1457,29 m n.p.m.

    Rzeżucha rezedolistna (Cardamine resedifolia L.) — gatunek rośliny z rodziny kapustowatych. Należy do gatunków diploidalnych, co odróżnia ją od spokrewnionych gatunków diploidalnych i poliploidalnych Cardamine amara, Cardamine pratensis, Cardamine raphanidifolia. Występuje w górach Europy środkowej i południowej. Jedyne stanowisko w Polsce znajduje się w Karkonoszach. Występuje w Małym i Wielkim Śnieżnym Kotle oraz pod Śnieżką i w Dolinie Łomniczki i w kotle Małego Stawu.Piętro halne, zwane też piętrem alpejskim – obszar występowania łąk wysokogórskich zwanych halami. Panuje tu klimat umiarkowanie zimny. Poniżej znajduje się piętro kosówki a powyżej piętro turni. W Polsce piętro alpejskie występuje tylko w Tatrach, Karkonoszach i na Babiej Górze. W Tatrach położone jest mniej więcej pomiędzy 1800 m n.p.m., a 2300 m n.p.m., na Babiej Górze i w Karkonoszach znajduje się niżej – w Karkonoszach na wysokości 1450-1603 m n.p.m. i obejmuje głównie szczyty Śnieżki i Wielkiego Szyszaka.

    Pomniki[ | edytuj kod]

    Na stokach góry postawiono kilka pomników. W odległości około 120 m na południowy wschód od szczytu, na wysokości 1475 m n.p.m. znajduje się kamienny pomnik Engelsbergův pomník, w kształcie graniastosłupa o wysokości 2,1 m, poświęcony kompozytorowi Eduardowi Schönowi ps. Engelsberg, odsłonięty 11 sierpnia 1935 roku. Ponadto blisko połaci szczytowej, na stoku zachodnim, postawiono dwa inne pomniki związane z legendarnymi postaciami Jesioników: w odległości około 70 m na zachód od szczytu, na wysokości 1487 m n.p.m. pomnik Víla z Bílé Opavy oraz w odległości około 105 m na południowy zachód od szczytu, na wysokości 1486 m n.p.m. pomnik Permoník.

    Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:Likier (fr. liqueur) – wysokoprocentowy napój alkoholowy o słodkim smaku owocowym, korzennym lub korzenno-ziołowym. Pokrewnymi napojami są nalewki.

    Szczyt główny[ | edytuj kod]

    Widok na historyczny kamień graniczny oraz wieżę na górze Pradziad

    Sam szczyt leży na Śląsku i pod nim przebiega historyczna granica pomiędzy Śląskiem a Morawami. Obecnie przechodzi przez niego także granica między krajem morawsko-śląskim a ołomunieckim oraz między powiatem Bruntál (Malá Morávka i Vrbno pod Pradědem) a Šumperk (Loučná nad Desnou). Najwyższy punkt góry o wysokości 1490,8 m n.p.m. ma następujące współrzędne geograficzne 50°04′59,50″N 17°13′51,10″E/50,083194 17,230861. Oś wieży telewizyjnej nie jest dokładnie usytuowana na wierzchołku góry, lecz jest ona nieco przesunięta o około 15 m na południowy wschód od najwyższego ziemnego punktu góry (wierzchołka). W odległości około 200 m na północ od wieży Pradziada znajduje się ponadmetrowy kamień graniczny z 1721 roku, z białego kwarcytu. Na trzech jego bokach znajdują się herby państw, których granice się tu stykały: Księstwa Nyskiego biskupów wrocławskich, zakonu krzyżackiego z Bruntálu i państwa velkolosińskiego.

    Anataz (gr. anatasis = wydłużenie) – minerał, odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu. Po raz pierwszy wzmiankowany w 1738. W 1802 roku L.N.Vauqelin ustalił, że anataz ma analogiczne własności chemiczne jak rutyl. Powstaje z innych minerałów tytanu (np. ilmenitu).Głuchołazy (dawniej Kozia Szyja, Cygenhals, czes. Hlucholazy, niem. Ziegenhals, także Bad Ziegenhals, łac. Capricolum) – miasto w Polsce (na Śląsku), w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego woj. opolskiego.
    Widok z góry Pradziad na hotel Ovčárna i górę Petrovy kameny

    Na połaci szczytowej, przy drodze wjazdowej usytuowano przystanek turystyczny o nazwie Praděd (vrchol), z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 1492 m. Przy tym przystanku ustawiono również pulpit informacyjny o historii góry, na którym widnieje u góry następujący napis:

    Karniów (nazywano także Krnów; czes. Krnov, niem. Jägerndorf, łac. Carnovia) – miasto w powiecie Bruntal, w kraju morawsko-śląskim w Czechach, na Śląsku Opawskim, przy granicy z Polską, około 20 km od Głubczyc, nad rzeką Opawą, 26 tys. mieszkańców.Punkt geodezyjny - punkt wchodzący w skład osnowy geodezyjnej, którego położenie na ziemi zostało określone współrzędnymi geodezyjnymi względem przyjętego układu odniesienia.
    .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    NEJVÝŠE NA MORAVĚ

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy (w skrócie IMGW-PIB) to instytucja, której powierzono m.in. pełnienie służby meteorologicznej i hydrologicznej na terytorium Polski. IMGW podlega Ministrowi Środowiska RP. Jest finansowane ze środków publicznych (budżet państwa, fundusze Unii Europejskiej, fundusze EUMETSAT) oraz środków generowanych przez własną działalność komercyjną IMGW (sprzedaż danych hydro-meteo, sprzedaż prognoz pogody, odpłatne analizy specjalistyczne, serwisy internetowe).

    Połać szczytowa jest wybitnym punktem widokowym na otaczające szczyty gór i pasma górskie. Wokół wieży ustawiono niewielki płotek przy którym znajdują się pulpity informacyjne z nazwami widocznych szczytów, a przy wieży w kierunku szczytu Dlouhé stráně ustawiono niewielką platformę widokową. Blisko drogi dojazdowej w odległości około 75 m na południowy wschód od szczytu znajduje się punkt geodezyjny, oznaczony na mapach geodezyjnych numerem (29.) o wysokości 1487,31 m n.p.m., z widocznymi koło niego zamontowanymi, dwoma stalowymi słupkami pomalowanymi na przemian pasami białymi i czerwonymi, na których umieszczono u góry stalowe tabliczki z napisem Státní triangulace Poškození se trestá.

    Jiříkov (niem. Girsig) – gmina w Czechach, w powiecie Bruntál, w kraju morawsko-śląskim. Według danych z dnia 1 stycznia 2012 liczyła 312 mieszkańców.Infrastruktura turystyczna – są to wszelkiego rodzaju obiekty oraz urządzenia turystyczne, które mają na celu służenie przyjeżdżającym na dany obszar turystom - zaspokajaniu ich potrzeb związanych z bierną oraz aktywną turystyką.

    Wieża nadajnika[ | edytuj kod]

    Wieża na szczycie góry Pradziad
    Schemat wieży telewizyjnej Praděd
     Osobny artykuł: Wieża telewizyjna Praděd.

    Obecną wieżę retransmisyjną RTV na Pradziadzie poprzedziła wieża kamienna, na której były umieszczone anteny paraboliczne. Konstrukcja ta jednak nie była w stanie pomieścić kolejnych urządzeń, wobec czego przestała spełniać wymagania, dlatego podjęto decyzję o budowie betonowej wieży nadajnika o wysokości 162 m (w wyniku wymiany anteny w 1993 roku, jest to wysokość 146,5 m). Wierzchołek wieży jest najwyższym stałym punktem w Czechach i Sudetach, z wysokością około 1638 m n.p.m., a więc 36 m wyżej niż Śnieżka i kilkanaście aniżeli najwyższy punkt Obserwatorium Wysokogórskiego IMGW na Śnieżce, znajdujący się na wysokości 1620 m n.p.m.. Ponadto na wysokości około 25 m poniżej wierzchołka wieży znajduje się najwyższy dostępny punkt tej wieży – niewielka platforma (1613 m n.p.m.), z najwyższym punktem geodezyjnym w Czechach, oznaczonym na mapach geodezyjnych numerem (209.) o wysokości 1616,04 m n.p.m.

    Potok – niewielki ciek wodny o wartkim nurcie, płynący w terenie o znacznych deniwelacjach. Jest wodą płynącą, zwykle w korycie wyerodowanym w skałach. Charakteryzują go duże spadki zwierciadła wody i burzliwy nurt. W Polsce potokami nazywane są przeważnie cieki płynące w górach i na wyżynach. Cechą potoków górskich są spadki koryt od 5% do 30%, a potoków wysokogórskich nawet do 80% i więcej. Na wyżynach, potoki charakteryzują się spadkami od 5% do 10%. Zlewnia potoku zwykle nie przekracza 100 km². Podłoże w potokach wysokogórskich stanowią lite skały, niżej głazy, następnie kamienie przemieszane ze żwirem, a jeszcze niżej żwir i wreszcie piasek i muł.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Budowę rozpoczęto w 1968 roku od wybudowania drogi dojazdowej na szczyt, a w 1969 roku rozpoczęto właściwą budowę wieży, którą zakończono w 1980 roku oddaniem jej do użytku. Wieżę zaprojektował m.in. architekt Jan Liška ze Stavoprojektu Brno. Głównym wykonawcą była firma budowlana VOKD z Ostrawy, a następnie Teplotechna z Brna (konstrukcje betonowe) i Hutní montáže z Ostrawy (konstrukcje metalowe). Właścicielem nadajnika jest České Radiokomunikace a.s. w Pradze.

    Šumperk (niem. Mährisch Schönberg, pol. Szumperk) - miasto w Czechach, w kraju ołomunieckim, na Morawach. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2791 ha, a liczba jego mieszkańców 28 768 osób.Minimalna deniwelacja względna (MDW), wybitność szczytu – liczba określająca, na ile szczyt wyróżnia się ze swojego otoczenia. Wybitność definiuje się jako różnicę wysokości danego szczytu i wysokości najniższej warstwicy okalającej go, a nieobejmującej formacji od niego wyższych. Wysokość tej warstwicy określa wysokość przełęczy zwanej kluczową, oddzielającej dany szczyt od wyższego, kolejnego szczytu na grzbiecie (wododziale). Spośród przełęczy oddzielających dany szczyt od wyższych sąsiadów przełęczą kluczową jest przełęcz najwyższa. Wybitność szczytu to inaczej jego wysokość względna nad przełęczą kluczową.

    W wieży oprócz urządzeń przekaźnikowych mieści się hotel Praděd wraz z restauracją oraz stacja meteorologiczna. Natomiast na wysokości 1563 m n.p.m. znajduje się w niej oszklony taras widokowy, do którego można dotrzeć zainstalowaną w trzonie wieży windą. Przy dobrej widoczności roztaczają się dalekie widoki od Śnieżki na północnym zachodzie aż po Tatry oraz Małą Fatrę na południowym wschodzie. Możliwa jest również obserwacja m.in. szczytu góry Schneeberg w Alpach. Do góry Pradziad należy rekord dalekich obserwacji obiektu w Polsce, wynoszący około 228,7 km (widoczne są szczyty polskich Tatr, w tym m.in. Niżnie Rysy).

    Lyra (niem. Leier Berg) – szczyt (góra) o wysokości 1103 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1092 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, oddalony o około 4,6 km na północny wschód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd).Wyciąg orczykowy (tzw. kotwica) to rodzaj wyciągu narciarskiego służący do wciągania narciarzy lub snowboardzistów do góry wzdłuż stoku. Wyciąg orczykowy to patent szwajcarsko-niemiecki z 1934 r. (inż. Constam i firma Bleichert).

    Podczas zaciemnienia nocnego wieża z uwagi na bezpieczeństwo przeszkodowe ruchu lotniczego jest oświetlona lampami z najwyższą migającą zainstalowaną na jej szczycie.

    Szczyt drugorzędny[ | edytuj kod]

    Widok z parkingu koło schroniska Sabinka na drugorzędny szczyt Praděd-V

    W obrębie góry można wyróżnić w odległości około 1060 m na wschód od szczytu głównego, drugorzędny szczyt określony jako Praděd - V o wysokości 1356 m n.p.m. i współrzędnych geograficznych: (50°04′53,1″N 17°14′43,1″E/50,081417 17,245306). Nie jest on punktem widokowym, nie ma na nim również punktu geodezyjnego. Dojście do niego jest trudne (niezalecane), orientacyjne z połaci głównego szczytu (nie biegnie tam chociażby nieoznakowana ścieżka).

    Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe "dziedzictwo") – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.Jelení hřbet (niem. Hirschkamm) – szczyt o wysokości 1367 m n.p.m. w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Morawach.

    Punkty geodezyjne[ | edytuj kod]

    Geologia[ | edytuj kod]

    Szczyt Pradziada zbudowany jest z łupków łyszczykowych, a niższe partie z gnejsów należących do jednostki określanej jako kopuła Desny. Skały te opisywane były jako biotytowo-chlorytowo-muskowitowe fyllonity, drobno- i średnioziarniste gnejsy biotytowe oraz fyllonityczne gnejsy biotytowo-chlorytowo-muskowitowe.

    Výrovka (niem. Katzen Stein) – szczyt (góra) o wysokości 1167 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1168 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, przy historycznej granicy Śląska i Moraw, oddalony o około 5,3 km na północny zachód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd).Velký Jezerník – szczyt o wysokości 1309 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1306 m n.p.m. lub 1307 m n.p.m.) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w Czechach, w Sudetach Wschodnich, przy historycznej granicy Śląska i Moraw, oddalony o około 2,7 km na północny zachód od szczytu góry Pradziad (czes. Praděd).

    Wody[ | edytuj kod]

    Góra wraz z całym grzebieniem Masywu Pradziada jest granicą głównego Wielkiego Europejskiego Działu Wodnego między zlewiskami Mórz: Bałtyckiego (dorzecze Odry) na stokach: wschodnim, północno-wschodnim i Pradědskim příkopie oraz Czarnego (dorzecze Dunaju) na stoku zachodnim i południowo-zachodnim. Na stokach Pradziada mają swój początek potoki: Střední Opava, Sokolí p., Česnekový p. (1), Videlský p., Bilá Opava, Malý Dědův p., Velký Dědův p. i Divoký p.

    Narciarstwo – jedna z dyscyplin sportowych polegająca na przemieszczaniu się lub wykonywaniu ewolucji za pomocą sprzętu narciarskiego – nart, a także kijków. Narty mocowane są do butów narciarza za pomocą specjalnych wiązań.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Źródła[ | edytuj kod]

    Ponadto na stokach występują liczne źródła:

    Wodospady[ | edytuj kod]

    Poza tym na potoku Bílá Opava występują wodospady (cz. Vodopády Bílé Opavy), przy żółtym szlaku turystycznym Szlak żółty , z których największy, a zarazem główny (cz. Velký vodopád) położony jest na wysokości około 1130 m n.p.m. i ma wysokość 7,9 m. Pod głównym wodospadem są mniejsze stopnie i kaskady na długości około 40 m i różnicy wysokości około 10 m.

    Hotel Praděd – całoroczny hotel górski wraz ze schroniskiem turystycznym w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich. Położony na wieży telewizyjnej, na szczycie góry Pradziad (czes. Praděd), na wysokości 1490 m n.p.m., będący najwyżej położonym czeskim hotelem z restauracją.Pradědská hornatina (pol. Masyw Pradziada i Wysokiej Holi, niem. Altvaterbergland) – mikroregion wchodzący w skład pasma górskiego Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w Czechach, w Sudetach Wschodnich, na pograniczu Moraw i Śląska. Graniczy od północnego-wschodu z Masywem Orlíka (czes. Medvědská hornatina), od północnego-zachodu z Masywem Keprníka (czes. Keprnická hornatina), od północy z Górami Opawskimi (czes. Zlatohorská vrchovina), od południowego-zachodu z Hanušovicką vrchoviną, a od wschodu i południowego-wschodu z Niskim Jesionikiem (czes. Nízký Jeseník).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kraj ołomuniecki (czes. Olomoucký kraj) – region administracyjny w Czechach, odpowiednik polskiego województwa, położony w środkowej i północno-zachodniej części Moraw (większość terytorium), oraz w północno-zachodniej części czeskiego Górnego Śląska oraz skrawek Dolnego Śląska (w tym cały powiat jesenicki). Na wschodzie sąsiaduje z krajem morawsko-śląskim, na południowym wschodzie z krajem zlińskim, na południowym zachodzie z krajem południowomorawskim, a na zachodzie z krajem pardubickim. Na północy graniczy z polskimi województwami dolnośląskim i opolskim. Jego obszar wchodzi w skład dwóch okręgów terytorialnych: kraj południomomorawski i kraj północnomorawski.
    Skřítek (czes. Sedlo Skřítek) – przełęcz o wysokości 874 m n.p.m. w Hanušovickiej vrchovinie, w czeskich Sudetach Wschodnich, pomiędzy szczytami gór: Bílý kámen i Větrný vrch, leżąca w odległości około 2,5 km na południe od granicy oddzielającej pasmo górskie Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník) od Hanušovickiej vrchoviny pomiędzy ostatnim szczytem grzebienia: Ztracené skály oraz szczytem Závora.
    Powiat Bruntál (czes. okres Bruntál) to powiat w kraju morawsko-śląskiego (okręg terytorialny: kraj północnomorawski) w Czechach. Jego siedziba znajduje się w mieście Bruntál (choć najludniejszym miastem jest Karniów). Powierzchnia powiatu wynosi 1536,06 km², zamieszkuje go 98 858 osób (gęstość zaludnienia wynosi 64,36 mieszkańców na 1 km²). Powiat ten liczy 67 miejscowości, w tym 9 miast.
    Wierzba zielna, w. nibyzielna (Salix herbacea) – gatunek rośliny należący do rodziny wierzbowatych. Występuje w Europie i Ameryce Północnej na obszarach wokółbiegunowych. W Polsce występuje w Sudetach, Tatrach i na Babiej Górze.
    Źródło – naturalny, skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi. W hydrobiologii strefa źródliskowa określana jest nazwą krenal, dzielący się na eukrenal (źródło właściwe) i hypokrenal (strefę odpływu źródła), natomiast organizmy je zamieszkujące to krenon.
    Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².
    Kaskada – rodzaj wodospadu, w którym woda spada z progu lub po stopniach. Kaskada może być naturalna lub sztuczna. Naturalne kaskady powstają na potokach lub rzekach, w których układ warstw skalnych powoduje powstanie progów skalnych. Sztuczne kaskady w postaci betonowych lub drewnianych jazów tworzy się na ciekach wodnych o dużym spadku, w celu zmniejszenia go.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.235 sek.