• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Prąd morski

    Przeczytaj także...
    Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów. Na gorących pustyniach temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,7 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie.Prąd Aleucki (znany również jako prąd subarktyczny) – ciepły prąd morski na Oceanie Spokojnym, płynący na północ od Prądu Północnopacyficznego i stanowiący północne odgałęzienie Kuro Siwo. Po osiągnięciu wybrzeży Ameryki Północnej dzieli się formując dwa prądy: jeden płynący na północ w kierunku Alaski oraz drugi - płynący w kierunku Kalifornii.
    Wybrzeże – obszar na granicy lądu i zbiornika wodnego obejmującego część nadwodną i podwodną. Pas ten jest szerszy niż brzeg i strefa brzegowa, lecz jego zasięg nie jest precyzyjnie określony granicami. Zbiornik wodny i ląd wybrzeża są rozdzielone linią brzegową.
    Aktualna mapa prądów morskich (źródło: NOAA)
    Mapa prądów morskich (1943)
    Prądy morskie (1911)
    Prądy świata na ciągłej mapie oceanu

    Prąd morski – duże i niemal niezmienne ruchy wody w oceanach wywołane przede wszystkim występowaniem wiatrów stałych oraz różnicami temperatur, bądź zasolenia, a także ruchem obrotowym Ziemi, który modyfikuje ich kierunek.

    National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) (pol. Amerykańska Narodowa Służba Oceaniczna i Meteorologiczna lub Narodowa Administracja ds. Oceanów i Atmosfery) – amerykańska agencja rządowa zajmująca się prognozą pogody, ostrzeżeniami sztormowymi, ostrzeżeniami przed innymi ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi (m.in. rekonesansem cyklonów tropikalnych). Pomimo, że jest nakierowana na działalność operacyjną (modele numeryczne, prognoza pogody, prognoza falowania, zbieranie danych), to część działalności zajmują badania naukowe. NOAA ma spektakularne sukcesy w opracowaniu reanalizy danych meteorologicznych używanych w badaniach klimatu. Ma bogatą historię w rozwoju globalnych i regionalnych numerycznych prognoz pogody i rozwoju satelitarnych technik w meteorologii, hydrologii i oceanografii.Prąd Północnorównikowy – ciepły prąd morski na Oceanie Atlantyckim i Spokojnym, wywołany pasatem. Płynie na półkuli północnej, na zachód, równolegle do równika i zwrotnika Raka, między 10°N a 20°N. Na Oceanie Atlantyckim wraz z odnogą Prądu Południoworównikowego daje początek Prądowi Zatokowemu, a na Oceanie Spokojnym – prądowi Kuro-siwo. Wywołany jest rotacją Ziemi na wschód.

    Na poszczególnych oceanach tworzą one 5 wielkich kręgów cyrkulacji wody morskiej. W pobliżu brzegów układ prądów modyfikowany jest przez pływy morskie, spływ wód rzecznych i ukształtowanie linii brzegowej.

    Średnia prędkość powierzchniowych prądów morskich wynosi około 10 km na dobę, ale niektóre z nich mogą osiągnąć prędkość nawet 100–150 km na dobę.

    Prąd Wschodniogrenlandzki (również Prąd Grenlandzki) – zimny prąd morski, oblewający wschodnie wybrzeża Grenlandii, płynący w kierunku południowym przez Cieśninę Duńską do przylądka Farvel na południu wyspy. Na południu łączy się z ciepłym Prądem Irmingera, którego przedłużeniem jest z kolei Prąd Zachodniogrenlandzki. Odpowiada za surowy klimat wyspy Jan Mayen i północnej Islandii.Prąd Wchodniomadagaskarski – ciepły prąd morski w zachodniej części Oceanu Indyjskiego. Płynie na południe wzdłuż wschodnich brzegów Madagaskaru z prędkością 2–3 km/h.

    Rodzaje prądów morskich[]

    Ze względu na temperaturę wody niesionej prądem morskim w stosunku do otaczających wód oceanu wyróżnia się prądy ciepłe (niosące wodę cieplejszą niż otaczająca) i prądy zimne (niosące wodę chłodniejszą niż otaczająca). Prądy te mają duży wpływ na kształtowanie klimatu niektórych regionów kuli ziemskiej, np. ciepły Prąd Północnoatlantycki, stanowiący przedłużenie Golfsztromu, przyczynia się do ocieplenia klimatu Skandynawii, a zimny Prąd Benguelski występujący u południowo-zachodnich wybrzeży Afryki przyczynił się do powstania pustyni Namib.

    Prąd Gwinejski – ciepły prąd morski, który płynie z zachodu na wschód wzdłuż wybrzeża Zatoki Gwinejskiej. Latem stanowi przedłużenie ciepłego Równikowego Prądu Wstecznego. Temperatura wody wynosi w ciągu roku od 23 do 28 °C.Prąd Peruwiański (Prąd Humboldta) – zimny prąd morski na Pacyfiku płynący z południa na północ, będąc wyodrębnieniem Dryfu Wiatrów Zachodnich, wzdłuż zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej. Temperatura wód powierzchniowych wynosi ok. 20°C w lecie (styczeń-marzec) i ok. 15°C w zimie (czerwiec-sierpień). Powoduje wysuszanie i ochładzanie klimatu wybrzeża przyczyniając się do pustynnienia (np. pustynia Atacama). Ma szerokość ok. 900 km i transportuje ok. 10 000 000–20 000 000 m³ wody w ciągu sekundy.

    Ze względu na genezę, prądy morskie można podzielić na:

  • wiatrowe – związane z działalnością silnych wiatrów,
  • gęstościowe – wynikające z różnic ciężaru objętościowego wód w różnych miejscach. Bardzo często tworzą się pod powierzchnią wody, rzadziej na jej powierzchni,
  • spływowe – powstające wskutek wyrównywania poziomu wód w różnych miejscach. Pośrednią ich przyczyną jest dopływ wód słodkowodnych do mórz i oceanów, a także zwiększone parowanie,
  • kompensacyjne – przywracające równowagę hydrostatyczną, naruszoną przez różne siły, np. przez wiatry stałe.
  • Ważniejsze prądy morskie[]

  • Ocean Atlantycki:
    Antylski, Benguelski, Brazylijski, Falklandzki, Florydzki, Gujański, Gwinejski, Irmingera, Kanaryjski, Karaibski, Labradorski, Łomonosowa, Malstrom, Norweski, Południoworównikowy, Północnoatlantycki, Północnorównikowy, Wiatrów Zachodnich, Wschodniogrenlandzki, Zachodniogrenlandzki, Zatokowy (Golfsztrom);
  • Ocean Indyjski:
    Agulhas, Madagaskarski, Monsunowy, Mozambicki, Południoworównikowy, Równikowy Prąd Wsteczny, Somalijski, Wiatrów Zachodnich, Zachodnioaustralijski;
  • Ocean Spokojny:
    Alaskański, Aleucki, Cromwella, Kalifornijski, Kuro Siwo, Oja Siwo (Kurylski), Peruwiański, Południoworównikowy, Północnorównikowy, Równikowy Prąd Wsteczny, Wiatrów Zachodnich, Wschodnioaustralijski.
  • Zobacz też[]

  • prąd głębinowy
  • prąd powierzchniowy
  • prąd wiatrowy
  • zachodnia intensyfikacja prądów morskich
  • Linki zewnętrzne[]

  • Wizualizacja na OceanMotion (ang.)
  • NOAA Ocean Surface Current Analyses – Realtime (OSCAR) (ang.)
  • Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Prąd Oja Siwo (jap. 親潮, Oya-shio, dosł. "prąd macierzysty") – zimny, powierzchniowy, kurylski prąd oceaniczny, płynący z północy na południe wzdłuż półwyspu Kamczatka i Wysp Kurylskich. U wschodnich wybrzeży Wysp Japońskich napotyka odnogę prądu Kuro Siwo.
    Prąd Południoworównikowy – ciepły prąd morski występujący na oceanach: Atlantyckim, Spokojnym i Indyjskim na półkuli płd. w okolicach równika; płynie ze wsch. na zach.; prędkość 1-3 km/godz.; temp. wody 25-28°C; przy wschodnich krańcach Ameryki Płd., Afryki i Australii rozwidla się na pomniejsze ciepłe prądy (m.in. Brazylijski, Madagaskarski i Wschodnioaustralijski).
    Prąd Falklandzki – odnoga Dryfu Wiatrów Zachodnich, płynąca wzdłuż Patagonii. Tak samo, jak Dryf Wiatrów Zachodnich, jest to prąd zimny.
    Prąd Agulhas a. Prąd Południowoafrykański - ciepły prąd morski występujący na Oceanie Indyjskim, płynący w kierunku południowo-zachodnim, wzdłuż wschodniego wybrzeża południowej Afryki.
    Prąd Antylski – ciepły prąd morski, płynący wzdłuż wybrzeży Karaibów. W okolicach Florydy, na północ od Wysp Bahama łączy się z Prądem Florydzkim tworząc Golfsztrom.
    Prąd Florydzki – ciepły prąd morski, który powstaje w Zatoce Meksykańskiej następnie płynie przez Cieśninę Florydzką w kierunku Wysp Bahama. Tam łączy się z Prądem Antylskim tworząc Prąd Zatokowy.
    Prąd Alaski (ang Alaska Current) – ciepły prąd morski występujący w północno-wschodniej części Oceanu Spokojnego. Płynie wzdłuż zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej (do ok. 50°N), następnie kieruje się ku zachodowi, przez Zatokę Alaska, między Aleutami do Morza Beringa i przez Cieśninę Beringa wpływa do Oceanu Arktycznego. Stanowi on północne odgałęzienie Prądu Północnopacyficznego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.