• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Powstanie styczniowe na ziemiach zabranych



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Rafał Kalinowski, właśc. Józef Kalinowski (ur. 1 września 1835 w Wilnie, zm. 15 listopada 1907 w Wadowicach) – katolicki prezbiter, karmelita bosy, święty Kościoła katolickiego.Bitwa pod Ginietynami miała miejsce 21 kwietnia 1863 r. podczas powstania styczniowego w okolicach miasta Ginietyny (obecnie Litwa).
    Bój, grafika Artura Grottgera z cyklu Lithuania.
    Ziemie zaboru rosyjskiego w 1821 roku: Królestwo Polskie (kongresowe) i ziemie zabrane na tle granic Rzeczypospolitej z 1772 roku
    Podział administracyjny Rzeczypospolitej w granicach przedrozbiorowych wprowadzony przez Rząd Narodowy w czasie powstania styczniowego w 1863 roku
    Bitwy i potyczki powstania styczniowego w latach 1863-1864
    Herb powstańczy, symbolizował złączenie 3 narodów Rzeczypospolitej: Polski (Orzeł Biały), Litwy (Pogoń) i Ukrainy (Michał Archanioł, herb Rusi Kijowskiej)
    Pieczęć Komitetu Litewskiego w powstaniu styczniowym
    Rewizja wojsk rosyjskich w polskim dworze
    Bitwy i potyczki powstania styczniowego na Litwie i Rusi 1863-1864
    Starcie polsko-rosyjskie pod Kowlem na Wołyniu w 1863 roku
    Obraz z epoki namalowany w 1861 roku dla uczczenia obchodów kolejnej rocznicy unii polsko-litewskiej
    Partia powstańcza opuszcza Grodno
    Michaił Murawjow Wileński „Wieszatiel” na Litwie
    Wkroczenie wojsk powstańczych do Drużkopola na Wołyniu

    Powstanie styczniowe na ziemiach zabranych (także powstanie styczniowe na Litwie i Rusi) – działania powstańcze, które objęły w latach 1863-1865 ziemie zaboru rosyjskiego przedrozbiorowej I Rzeczypospolitej (tzw. ziemie zabrane), zamieszkane przez Polaków.

    Ziemie Zabrane, prowincje zabrane (ros. Западный край, Kraj Zachodni) – wschodnie województwa Rzeczypospolitej zagarnięte w latach 1772–1795 przez Imperium Rosyjskie w wyniku rozbiorów, tereny zaboru rosyjskiego z wyłączeniem terytorium Królestwa Polskiego.Polesie (845) – kraina geograficzna i historyczna, leżąca głównie na terytorium obecnej Białorusi i Ukrainy, oraz częściowo Polski i Rosji. Stanowi południowo-zachodnią część Niżu Wschodnioeuropejskiego.

    Przygotowania[ | edytuj kod]

    Już w 1861 przyszły dyktator powstania gen. Ludwik Mierosławski sformułował cele strategiczne nowej wojny partyzanckiej z Rosją. Analizując klęskę powstania listopadowego doszedł on do wniosku, że klucz do zwycięstwa leży w odcięciu rosyjskich linii zaopatrzenia dla jednostek stacjonujących w Królestwie Polskim poprzez wzniecenie ognisk oporu na ziemiach zabranych. Działania te miały na celu rozproszenie sił rosyjskich na rozległych i słabo zaludnionych ziemiach wschodnich i opóźnienie nadejścia rosyjskich sił głównych do czasu opanowania Królestwa Polskiego przez polskich powstańców.

    Lubar (ukr. Любар) - osiedle typu miejskiego na Ukrainie położone w obwodzie żytomierskim, nad rzeką Słuczą, stolica rejonu lubarskiego.Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

    Stronnictwa białych i czerwonych, manifestacje[ | edytuj kod]

    Na początku lat 60. wzrosła aktywność społeczeństwa w Królestwie Polskim, która znalazła wyraz w pokojowych manifestacjach, brutalnie stłumionych przez wojsko rosyjskie. W tej sytuacji społeczeństwo uciekło się do innych form demonstracji, które sprzyjały rozwojowi działalności konspiracyjnej i dalszemu osłabianiu postaw ugodowych. W tym czasie zaczęły formować się dwie orientacje polityczne: „czerwoni"- zwolennicy powstania oraz „biali”, którzy pragnęli powstania uniknąć (byli to głównie członkowie Towarzystwa Rolniczego, przedstawiciele arystokracji i burżuazji). Pierwsze ugrupowanie miało swoich zwolenników nie tylko w Królestwie, ale również na prowincjach. Na Ukrainie współpracowali z nimi członkowie Związku Trojnickiego. Organizacja ta, zbudowana wedle systemu trójkowego i nazwana z tego powodu Związkiem Trojnickim, powstała już w roku 1857 w środowisku młodzieży „chłopomańskiej”, czyli stawiającej sobie za cel społeczną emancypację chłopów, którzy również na Litwie i Rusi Białej mieli swoich zwolenników. Pod koniec października 1861 utworzono kilkuosobowy Komitet Miejski, grupujący radykalnych działaczy „czerwonych”. Komitet zakładał swoje oddziały w innych miastach Królestwa i zaboru rosyjskiego, głównie dzięki współpracy z tajną organizacją działającą wśród oficerów wojsk carskich stacjonujących w Królestwie, na Litwie i na Ukrainie.

    Izydor Kopernicki (ur. 17 kwietnia 1825 w Czyżówce w powiecie zwinogródzkim, zm. 24 września 1891 w Krakowie) – antropolog, brat filologa Waleriana Kopernickiego.Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar (ur. 10 listopada 1909 w Symbirsku, zm. 19 sierpnia 1970 w Warszawie) – polski pisarz historyczny, eseista i publicysta Tygodnika Powszechnego.

    W manifestacjach brało udział coraz więcej ludzi. Kładziono w nich duży nacisk na zaznaczenie więzi łączących Królestwo z Ziemiami Zabranymi. 12 sierpnia obchodzono rocznicę unii lubelskiej, a 10 października odbyła się Manifestacja Jedności Rzeczypospolitej Obojga Narodów w Horodle. W tym celu zaprojektowano masową manifestację przedstawicieli wszystkich dzielnic Polski, Litwy i Rusi.

    Artur Grottger (ur. 11 listopada 1837 w Ottyniowicach, zm. 13 grudnia 1867 w Amélie-les-Bains-Palalda) – polski malarz, jeden z czołowych przedstawicieli romantyzmu w malarstwie polskim, ilustrator, rysownik, autor cyklu „kartonów” o powstaniu styczniowym.Związek Trojnicki – konspiracyjna organizacja polskiej młodzieży studenckiej, założona w 1857 na uniwersytecie w Kijowie przez Narcyza Jankowskiego.

    Sytuacja na ziemiach zabranych była bardziej skomplikowana, niż by się mogło wydawać. Ziemiaństwo kresowe było przeciwne powstaniu i szukało sposobów jego zapobieżenia. Byli oni związani z „białymi” i tak jak oni proklamowali pracę organiczną i porozumienie z carem. Przeciwieństwem był obóz „czerwonych”, który nawoływał do wspólnego powstania przeciwko ciemiężycielowi. Sytuacja zmieniła się w niewielkim stopniu w drugiej połowie 1862 r., kiedy to organicznicy z Kongresówki postulowali połączenie Ziem Zabranych z Królestwem, co miało udowodnić, że klasy posiadające żywią uczucia nie mniej patriotyczne w porównaniu do obozu „czerwonych”. W tej sytuacji na Litwie wśród „białych” doszło do podziału na zwolenników jedności Litwy z Koroną i jej przeciwników.

    Komitet Centralny Narodowy (KCN) – tajny organ kierowniczy obozu czerwonych, działał od czerwca 1862 roku w Warszawie. Wyłoniony został z Komitetu Miejskiego z zamiarem objęcia kontroli nad całym ruchem spiskowym w Królestwie Polskim. Prowadził przygotowania do powstania styczniowego: rozbudował organizację konspiracyjną, wyznaczył podatek narodowy, powołał policję narodową. 12 sierpnia 1862 r. wydał odezwę do chłopów, obiecując im uwłaszczenie za wykupem, jak również odezwę do Żydów, którzy mieli stać się równoprawnymi członkami wolnego społeczeństwa polskiego. Odezwą z 1 września 1862 r. Komitet ogłosił się rzeczywistą władzą narodu i domagał się posłuchu od całego społeczeństwa. Organem prasowym Komitetu był Ruch.Komitet Miejski – tajna polska organizacja spiskowa, przygotowująca wybuch powstania styczniowego, grupująca działaczy stronnictwa czerwonych. Założony w odpowiedzi na wprowadzenie przez Rosję stanu wojennego na obszarze Królestwa Polskiego 14 października 1861.

    Organizacja „czerwonych” na Litwie skupiała się głównie w Wilnie i występowała od 1862 r. pod nazwą Komitet Prowincjonalny Litewski. Podkreślał on swoją niezależność od Komitetu Centralnego Narodowego w Królestwie. Może to świadczyć o separatyzmie Litwy, która nie podchodziła tak entuzjastycznie do połączenia się z Polską, jak chciał Komitet Centralny. Sytuacja na Ukrainie, a tym samym i stosunki jej z Warszawą różniły się od warunków na Litwie. Przywódcy powstania nie mogli liczyć na poparcie ani ziemiaństwa, ani inteligencji. Komitet ruchu powstał w Kijowie w połowie 1862 za sprawą ppłk Edmunda Różyckiego. W swojej działalności był bardzo ostrożny, nie obiecywał uwłaszczenia, a jedynie próbował buntować chłopów przeciwko złej władzy carskiej.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Michaił Murawjow (Михаил Николаевич Муравьёв) (ur. 12 października 1796 w Moskwie, zm. 10 września 1866 w Petersburgu) – rosyjski konserwatywny działacz państwowy, generał-gubernator wileński w czasie tłumienia powstania styczniowego (1863-1865), hrabia.
    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.
    Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).
    Antoni Chamiec (ur. 11 listopada 1840 w majątku Andruha na Wołyniu, zm. 7 marca 1908 we Lwowie) – ekonomista i polityk, szambelan cesarsko-królewski.
    Bitwa Siemiatycka – największa bitwa powstania styczniowego, stoczona 6 i 7 lutego 1863 roku między rosyjskimi oddziałami gen. Maniukina, a polskimi oddziałami powstańców płk. Walentego Lewandowskiego, płk. Romana Rogińskiego i Władysława Cichorskiego-Zameczka.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Drużkopol (ukr. Журавники) – dawne miasteczko na Ukrainie na terenie rejonu horochowskiego w obwodzie wołyńskim. Obecnie stanowi część wsi Żurawniki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.051 sek.