• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Powstanie malajskie

    Przeczytaj także...
    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Bitwa o Malaje – bitwa stoczona między wojskami alianckimi a japońskimi na Malajach od 8 grudnia 1941 roku do 31 stycznia 1942 roku podczas II wojny światowej. Podczas kampanii wojska brytyjskie oraz Wspólnoty Brytyjskiej stoczyły wiele bitew lądowych z armią japońską. Dla brytyjskich, indyjskich, australijskich i malajskich wojsk kampania na Malajach zakończyła się jednak porażką.

    Powstanie malajskie (ang. Malayan emergency) – wojna partyzancka toczona w latach 1948–1960 przez Armię Wyzwolenia Narodowego Malajów z siłami brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Powstanie zakończyło się porażką partyzantów w 1960 roku. Rebelia odżyła w 1968 roku za sprawą Chin Penga, lidera Komunistycznej Partii Malezji.

    Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.

    Geneza[ | edytuj kod]

    W chwili, gdy Brytyjczycy przejęli kontrolę nad gospodarką Malajów, oparli całą gospodarkę na eksporcie cyny i gumy, co doprowadziło do znacznego wzrostu ubóstwa mieszkańców.

     Osobny artykuł: bitwa o Malaje.

    Załamanie gospodarki nasiliło się w trakcie II wojny światowej, a szczególnie w 1941 roku, gdy rozpoczęła się japońska okupacja Malajów. Japończycy ograniczyli eksport produktów malajskich do nieznacznej ilości wymaganej do poprawnego działania gospodarki Japonii, co niekorzystnie odbiło się na mieszkańcach Malajów utrzymujących się z eksportu surowców. Polityka Japonii doprowadziła do likwidacji wielu kopalń i plantacji kauczuku. W 1942 roku w pogrążonym kryzysem kraju doszło do poważnej klęski głodu. Pod koniec drugiej wojny światowej z Malajów wycofali się Japończycy, a do władzy powrócili Brytyjczycy. Rządy kolonialne były bezczynne wobec katastrofalnej sytuacji ekonomicznej, a w rezultacie narastał problem bezrobocia i niskich płac, ponadto stale rosły i tak wysoka inflacja oraz ceny żywności. Kryzys doprowadził do popularyzacji ruchu niepodległościowego, antybrytyjskiego, na którego czele stanęła Komunistyczna Partia Malajów. W latach 1946–1948 doszło do serii strajków, które zostały rozbite przez Brytyjczyków za pomocą masowych aresztowań i deportacji ich uczestników – tłumienie strajków doprowadziło do radykalizacji społeczeństwa.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    Do pierwszego jawnego aktu agresji ze strony ruchu niepodległościowego doszło w dniu 16 czerwca 1948 roku, gdy buntownicy zabili trzech kolonialnych zarządców plantacji w Sungai Siput w stanie Perak. Administracja kolonialna za spowodowanie zabójstw z Sungai Siput oskarżyła malajskie partie lewicowe, w tym Komunistyczną Partię Malajów, w związku z czym zdecydowano o ich delegalizacji oraz dokonano serii aresztowań działaczy tych partii i osób podejrzewanych o wspieranie ich. Spowodowało to, że Komunistyczna Partia Malajów zaleciła Malajczykom przejście do zbrojnej ofensywy przeciwko kolonistom. Działacze partii wycofali się na prowincję, gdzie rozpoczęli tworzenie struktur partyzanckich. Oddziały te, nazwane później jako Armia Wyzwolenia Narodowego Malajów, były w dużej mierze kontynuacją oddziałów partyzanckich Antyjapońskiej Armii Narodów Malajów z okresu II wojny światowej (która zresztą w późniejszych etapach okupacji japońskiej była potajemnie szkolona i zbrojona przez Brytyjczyków). Choć Malajskie Ludowe Wojsko Antyjapońskie oficjalnie zwróciło swoją broń administracji brytyjskiej w grudniu 1945 roku, to w praktyce około czterech tysięcy żołnierzy formacji natychmiast zeszło do podziemia, by kontynuować walkę o niepodległość.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Avro Lincoln – brytyjski ciężki czterosilnikowy samolot bombowy z końca II wojny światowej, powstały w zakładach A. V. Roe (Avro), używany od 1945.

    Przebieg wojny[ | edytuj kod]

    Ranny powstaniec schwytany przez brytyjskich żołnierzy w 1952 roku

    Armia Wyzwolenia Narodowego Malajów w walce partyzanckiej stosowała metody walki, takie jak ataki na infrastrukturę czy plantacje kauczuku. Baza wsparcia dla partyzantów opierała się głównie na żyjących na Malajach Chińczykach, a szczególnie liczących około 500 tysięcy osób grupach dzikich lokatorów zamieszkujących głównie na skraju dżungli i pracujących jako rolnicy. Owa grupa ludności pozwalała partyzantom zaopatrzyć się w żywność, a także stanowiła źródło nowych rekrutów. Powstanie w nieznaczny sposób wsparte zostało przez ZSRR. Administracja kolonialna na powstanie zareagowała licznymi represjami wobec malajskich cywili. Brytyjczycy przeprowadzili masowe przesiedlenia ludności oskarżanej o możliwe sprzyjanie partyzantom; liczba przesiedlonych osób wynosi około pół miliona. Rząd do końca lat 50. poczynił duże postępy w tłumieniu rebelii, a w 1960 roku doprowadził do jej ostatecznego upadku. Przyczyniło się do tego m.in. użycie broni chemicznej (kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy i kwas 2,4,5-trichlorofenoksyoctowy) oraz brutalne metody stosowane przez wojsko brytyjskie, które, jak wykazano, dokonywało masakr cywilnych mieszkańców (których to symbolem stała się miejscowość Batang Kali), egzekucji na jeńcach, oraz stosowało tortury i okaleczanie partyzantów i osób podejrzanych o sprzyjanie im. Stłumienie rebelii ułatwił też fakt, że partyzanci byli najczęściej chińskiego pochodzenia, przez co próby stłumienia powstania były wspierane przez muzułmańskich Malajów, liczących na to, że po stłumieniu powstania Malaje uzyskają niepodległość. Od lipca 1948 roku do lipca 1960 w operacji zwalczania partyzantów, nazwanej operacją antyterrorystyczną Firedog, aktywny udział brało brytyjskie lotnictwo Royal Air Force, a także australijskie i nowozelandzkie. Do walki wykorzystywano m.in. brytyjskie i australijskie ciężkie bombowce Avro Lincoln (australijskie zrzuciły w toku operacji ponad 15 tysięcy ton bomb). Samoloty RAF wykonały 375 849 misji, tracąc 76 lotników.

    Perak – stan Malezji, na Półwyspie Malajskim, graniczy z Tajlandią. Powierzchnia 21 005 km², zamieszkany przez 2 030 000 ludzi. Stolicą stanu jest Ipoh.Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowanego przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Maciej Klimiuk Azja i Afryka : religie - kultury - języki (2013) s.14
    2. Mohamed Amin, Malcolm Caldwell (1977), The Making of a Neo Colony, s. 216. Spokesman Books, UK, footnote
    3. Czesław Kurowski, Bernard Woźniecki (1975) Działania partyzanckie, s. 50, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej
    4. Chin Peng (2003), My Side of History, s.465, Media Masters
    5. A. Navaratnam (2001), The Spear and the Kerambit, s.7–8, 189–90, Utusan Publications & Distributors
    6. Wendy Khadijah Moore, Malaysia a Pictorial History 1400–2004, ed. Dianne Buerger and Sharon Ham (n.p.: Archipelago Press, 2004), s. 194
    7. "Malayan Emergency, 1950–60," Australian War Memorial.
    8. Eric Stahl (2003), "Doomed from the Start: A New Perspective on the Malayan Insurgency" (PDF)
    9. Andaya, Barbara Watson; Leonard Y. Andaya (2001). A History of Malaysia. Palgrave. s. 271.
    10. Jackson, Robert (2008). The Malayan Emergency. London. s. 11–12.
    11. Antoni Wolny (1971) Wojna na Pacyfiku: agresja japońska w latach 1931-1945, s.229, Wiedza Powszechna
    12. Jackson, Robert (2008). The Malayan emergency. London: Pen & Sword Aviation. s. 10.
    13. Rashid, Rehman (1993). A Malaysian Journey. s. 27. ​ISBN 983-99819-1-9​.
    14. O. Tilman, Robert (1966). „The non-lessons of the Malayan emergency”. Asian Survey 6 (8): 407–419.
    15. Geoffrey Jukes, The Soviet Union in Asia., Berkeley: University of California Press, 1973, s. 302–, ISBN 978-0-520-02393-2, OCLC 650076.
    16. Karl Hack (2013), Defense & Decolonization in South-East Asia, s. 113., Journal of Southeast Asian Studies
    17. Bruce Cumings (1998). The Global Politics of Pesticides: Forging Consensus from Conflicting Interests. Earthscan. s. 61.
    18. Fujio Hara (grudzień 2002). Malaysian Chinese & China: Conversion in Identity Consciousness, 1945–1957. University of Hawaii Press. s. 61–65.
    19. "Malaysian lose fight for 1948 'massacre' inquiry". BBC News.
    20. Trevor Owen Lloyd, The British Empire 1558–1995, Trevor Owen Lloyd, wyd. 2nd ed, Oxford: Oxford University Press, 1996, s. 335, ISBN 0-19-873134-5, OCLC 36158589.
    21. J.W.R. Taylor, P.J.R. Moyes, Pictorial history of the R.A.F. Volume 3. 1945-1969. Nowy Jork: Arco, 1970 (ang.), s.28-34
    Wspólnota Narodów (ang. The Commonwealth, także Commonwealth of Nations; do 1949 Wspólnota Brytyjska, British Commonwealth i Brytyjska Wspólnota Narodów, British Commonwealth of Nations) – międzynarodowa organizacja powstała w 1931, gdy przyjęty został Statut Westminsterski. Obecnie zrzesza ona niepodległe kraje, z których większość była w ubiegłych wiekach częścią brytyjskiego imperium kolonialnego. Część z nich to dawne dominia brytyjskie.Inflacja – proces wzrostu przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Skutkiem tego procesu jest spadek siły nabywczej pieniądza krajowego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Infrastruktura, służba komunalna (łac infra = w dolnej części i structura = układ, szyk) – podstawowe urządzenia, budynki użyteczności publicznej i instytucje usługowe, których istnienie jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa.
    Bezrobocie – zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych do pracy i deklarujących chęć jej podjęcia nie znajduje faktycznego zatrudnienia z różnych powodów.
    2,4,5-T (kwas 2,4,5-trichlorofenoksyoctowy) – organiczny związek chemiczny stosowany jako fitotoksyczny bojowy środek trujący. Jest etatowym środkiem trującym armii USA. Stosowany w wojnie wietnamskiej. Określany przez żołnierzy amerykańskich "mordercą buszu" – bush-killer.
    Wojna partyzancka – jedna z najstarszych form walki zbrojnej, polegająca na działaniach nieregularnych przy poparciu ludności i skierowana przeciwko okupantowi (zaborcy) lub w czasie walki przeciw rodzimym niepopularnym rządom. Działania partyzantki to szybkie ataki nękające, przeprowadzane z ukrycia, z przygotowaniem zasadzek, czasami w kooperacji z armią regularną (własną bądź sprzymierzoną) i podporządkowane ogólnym celom strategicznym.
    Royal Air Force (w skrócie RAF) – siły lotnicze Wielkiej Brytanii powstałe w 1918 roku. Obecnym dowódcą Królewskich Sił Lotniczych jest Air Chief Marshal Stephen Dalton. RAF podporządkowany jest Brytyjskim Siłom Zbrojnym podlegającym królowej Elżbiecie II.
    Kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy (2,4-D), Cl2C6H3OCH2COOH – organiczny związek chemiczny z grupy kwasów fenoksyoctowych. Jest fitotoksycznym bojowym środkiem trującym. W latach 40. XX wieku badania nad nim prowadzono w USA i Wielkiej Brytanii. Był stosowany na skalę masową przez Amerykanów w wojnie wietnamskiej.
    Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.