• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Powstanie Rakoczego



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Nowe Zamki (słow. Nové Zámky, niem. Neuhäus[e]l, węg. Érsekújvár, tur. Uyvar, łac. Novum Castrum) – miasto na Słowacji; 41 tys. mieszkańców (2005).Dragoni – żołnierze formacji wojskowej zwanej dragonią, „wynalezionej” przez Henryka IV, króla Francji w końcu XVI wieku. Walczyli pieszo (rodzaj piechoty), a poruszali się wierzchem (konno). Używali zarówno broni palnej, jak i białej. Od XVIII w. regimenty dragonii coraz częściej walczyły również konno. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów byli żołnierzami autoramentu cudzoziemskiego.
    Upadek powstania[ | edytuj kod]

    Sejm w Ónod i układ warszawski z Rosją oznaczały szczytowy moment powstania, które odtąd zaczęło zmierzać ku szybkiemu upadkowi. Poza niepowodzeniami na froncie wpływ na to miała ciężka sytuacja gospodarcza i brak środków materialnych do kontynuowania walki. Już przegrana pod Blenheim w sierpniu 1704 i dalsze niepowodzenia wojenne Francji pozwoliły na skierowanie większych sił cesarskich do walk z powstańcami. W 1707 Austriacy sprowadzili na Węgry siły liczące 45 pułków piechoty i 42 pułki jazdy.

    Piotr I Aleksiejewicz Wielki, ros. Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja/9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia/8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu). Syn Aleksego (1645-1676), z dynastii Romanowów.Powstanie Thökölyego – jedno z węgierskich tzw. powstań kuruców; miało miejsce w latach 1672−1685, w okresie walk Węgrów z dominacją Habsburgów.

    W rozegranej 3 sierpnia 1708 bitwie pod Trenczynem Węgrzy zostali pobici, a w październiku utracili twierdze Szolnok i Sárospatak. 14 lipca 1709 cesarz ogłosił amnestię, która stopniowo odciągała od powstania część arystokracji i szlachty.

    Kapitulacja oddziałów w Nagymajtény pod Szatmárem

    W 1710 teren powstania ograniczył się do północno-wschodniej części Węgier; z wojsk odchodzili chłopi, podczas gdy w kierownictwie ruchu powstańczego przewagę zyskiwali magnaci. Armia kuruców nie była już zdolna nawet do obrony. Mimo wsparcia przez polskich i szwedzkich ochotników, Rakoczy idący z pomocą dla obleganej przez Austriaków twierdzy Neuhäusel, pokonany został pod Romhány (22 stycznia) i zmuszony schronić się we wschodniej części kraju; kontynuowane oblężenie zakończyła kapitulacja twierdzy (wrzesień 1710). W dodatku ziemie Węgier i Siedmiogrodu nawiedziła zaraza.

    Soma Orlai Petrich (ur. 1822 w Mezőberény, zm. 1880 w Budapeszcie) – węgierski malarz i grafik specjalizujący się w malarstwie historycznym i portretowym. Požarevac (serb.-cyrylica Пожаревац, węg. Pozsarevác, niem. Passarowitz) – miasto w północno-wschodniej Serbii, położone pomiędzy trzema rzekami: Dunajem, Wielką Morawą i Mlavą.

    Kiedy ostatecznie zawiodły starania o pomoc Rosji, zastępujący Rakoczego hr. Sándor Károlyi skapitulował 1 maja 1711, podpisując z Austriakami pokój w Szatmár, który definitywnie kończył 8-letni okres powstania.

    Poparcie zewnętrzne[ | edytuj kod]

    Od początku insurekcja wspierana była politycznie i finansowo przez Francję, zamierzającą w ten sposób osłabić wrogą monarchię habsburską i liczącą na skuteczność tej dywersji.Francuska dyplomacja szczególnie nakłaniała do zerwania z Habsburgami, obiecując powstańcom oficjalny sojusz i zwiększoną pomoc materialną dopiero po ogłoszeniu niepodległości Węgier. Jednakże po uchwałach sejmu w Ónod Francuzi nie wywiązali się z zobowiązań wobec coraz niekorzystniejszej sytuacji na frontach wojny sukcesyjnej.

    Stambuł (tur. İstanbul) – największe i najludniejsze miasto Turcji i jej centrum kulturalne, handlowe oraz finansowe. Rozciąga się od północnego wybrzeża morza Marmara po obu stronach Bosforu, cieśniny morskiej między Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym. Położenie zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Anatolii sprawia, że Stambuł jest jedną z dwóch (obok rosyjskiego miasta Magnitogorsk) metropolii świata znajdujących się na dwóch kontynentach.Wojna o sukcesję hiszpańską – była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.

    Poza tym jednak Węgrzy starali się o szersze poparcie, prowadząc negocjacje z Polską, Mołdawią, Wołoszczyzną, a nawet z Turcją. Wykorzystując obecność Karola XII w Polsce, Rakoczy dążył też do sojuszu ze Szwecją, ale nie uzyskując przychylności, zwrócił się następnie ku Rosji. We wrześniu 1707 podpisano w Warszawie sojuszniczy układ węgiersko-rosyjski. Mimo iż Rakoczy od cara propozycji objęcia tronu polskiego nie przyjął i sojusz ten nie przyniósł powstańcom konkretnych korzyści, miał dla nich istotne znaczenie moralne, gdyż Rosja jako jedyne mocarstwo zawarła z nimi formalny sojusz polityczny.

    Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.Tekirdağ, dawn. Redestos (gr. Ραιδεστός) – miasto w Turcji (stara nazwa Tekfür Dağ, Tekfürdağı – duma cesarza), stolica prowincji Tekirdağ. Miejsce śmierci Franciszka Rakoczego.

    Kilkoletnie działania dyplomacji rosyjskiej wskazywały jednak wyraźnie, że Piotr I traktował Rakoczego i powstańców jako polityczną kartę przetargową, zrazu popierając kandydaturę księcia jako pretendenta do tronu polskiego, a później ją wycofując; raz proponując wysłanie swych wojsk przeciw węgierskim powstańcom (w Londynie), a następnie oferując im samym udzielenie militarnej pomocy przeciw Austrii (w Stambule).

    Alba Iulia (węg. Gyulafehérvár, łac. Apulum, niem. Weißenburg, od 1711 Karlsburg) – miasto w Siedmiogrodzie (Rumunia), stolica okręgu Alba. Leży nad Maruszą. Liczy 58.681 mieszkańców (2011). Merem miasta jest od 2000 roku Mircea Hava z Partii Demokratycznej.Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.

    Następstwa[ | edytuj kod]

    Rakoczy na wygnaniu w tureckim Rodosto (mal. Sándor Liezen-Mayer)

    Po zaniechaniu działań i rozproszeniu wojsk powstańczych, Rakoczy, który nie uznał kapitulacji, w obliczu klęski powstania już wcześniej (23 stycznia 1711) ponownie schronił się do Polski. Przebywał też potem we Francji, a od 1717 w Stambule, spodziewając się podczas wojny austriacko-tureckiej odzyskać Siedmiogród przy pomocy Turcji. Układ pokojowy w Pożarewacu (lipiec 1718) przekreślił te nadzieje, przyniósł jednak pod władzą Habsburgów ostateczne zjednoczenie ziem węgierskich.

    Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.Satu Mare (węg. Szatmárnémeti, niem. Sathmar) – miasto w północnej Rumunii, siedziba władz administracyjnych okręgu o tej samej nazwie. W 2002 roku Satu Mare zamieszkiwało 115 142 mieszkańców.

    Niedotrzymane zostały natomiast cesarskie gwarancje dotyczące przestrzegania praw węgierskich, poszanowania swobód religijnych oraz przywrócenia dóbr skonfiskowanych uczestnikom insurekcji. Oparte na proaustriackiej magnaterii (tzw. labancach) rządy habsburskie doprowadziły do zniesienia pospolitego ruszenia szlachty i powołania stałej armii pod komendą austriacką i z dużym udziałem cudzoziemców. Z biegiem czasu utracił też znaczenie sejm, a wojsko podporządkowano wiedeńskiej Radzie Wojennej.

    Emanuel Mateusz Rostworowski (ur. 8 stycznia 1923 w Krakowie, zm. 8 października 1989 w Krakowie) – polski historyk, profesor, członek Polskiej Akademii Nauk.Brzeżany (ukr. Бережани) – miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu brzeżańskiego, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, siedziba powiatu brzeżańskiego.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    August II Mocny, niem. August II der Starke (ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (według kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca Polski z dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.
    Kurucowie, także kurucy − zbrojni powstańcy z okresu 1671-1711 przeciwko panowaniu Habsburgów na Węgrzech. Główne powstania kuruców to powstanie Thökölyego (1672) oraz powstanie Rakoczego (1703-1711).
    Szolnok (słow.: Solnok, niem. Sollnock) – miasto w środkowych Węgrzech, port rzeczny nad ujściem rzeki Zagyva do Cisy. Stolica komitatu Jász-Nagykun-Szolnok. Ważny ośrodek transportowy. W Szolnoku mieści się Muzeum Lotnictwa Węgierskiego. Miasto liczy ponad 74,5 tys. mieszkańców (I 2011).
    Sárospatak (niem. Potok am Bodroch; słow. Šarišský Potok, Blatný Potok) - miasto w północno-wschodnich Węgrzech, w komitacie Borsod-Abaúj-Zemplén, w Średniogórzu Północnowęgierskim, u podnóża Gór Zemplińskich, nad Bodrogiem (dopływ Cisy), 12 920 mieszkańców (I 2011 r.).
    Levice (niem. Lewenz, węg. Léva) – miasto na południowym zachodzie Słowacji, w kraju nitrzańskim, siedziba powiatu Levice. Leży nad rzeką Hron. Położone jest 163 m nad poziomem morza. Miasto liczy około 35 tysięcy mieszkańców (w tym ponad 9% Węgrów), jego powierzchnia wynosi 61 km². Ośrodek turystyczny, przemysłowy (park przemysłowy Levice – Gena).
    Zamek w Brzeżanach – ruiny zamku z XVI-XVII wieku, dawna własność rodu Sieniawskich, obecnie w mieście Brzeżany na Ukrainie.
    Franciszek II Rakoczy (węg. II. Rákóczi Ferenc) (ur. 27 marca 1676 roku, Borša - zm. 8 kwietnia 1735 roku, Rodostó) – największy węgierski magnat początku XVIII w., w latach 1703 – 1711 przywódca wielkiego powstania antyhabsburskiego na Węgrzech (tzw. Powstanie Rakoczego), od 1704 do 1711 r. książę Siedmiogrodu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.