• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Powiat iłłuksztański

    Przeczytaj także...
    Gmina Kałkuny – dawna gmina wiejska funkcjonująca pod zwierzchnictwem polskim w latach 1919-1920 roku na obszarze tzw. administracyjnego okręgu wileńskiego (obecnie na Łotwie, przy granicy z Litwą i Białorusią). Siedzibą władz gminy były Kałkuny (łot. Kalkūne).Gubernia kurlandzka (ros., Курляндская губерния; niem. Gouvernement Kurland; łot. Kurzemes guberņa; lit. Kuršo lub Kurliandijos) gubernija – gubernia rosyjska odpowiadająca historycznej Kurlandii, obejmująca dzisiejsze obszary zachodniej i południowej Łotwy oraz wybrzeże litewskiej Żmudzi. Jej stolicą była Mitawa.
    Powiat brasławski − powiat utworzony 31 października 1919 r. pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich z części dawnych powiatów nowoaleksandrowskiego (jezioroskiego) z guberni kowieńskiej (gminy Brasław, Dryświaty, Dukszty, Opsa, Plusy, Rymszany, Słobódka, Smołwy i Widze) i iłłuksztańskiego (lub iłłukciańskiego) z guberni kurlandzkiej (gminy Borów, Boruny, Demeń, Kałkuny, Skrudelino, Sołonaj) z tymczasową siedzibą w miasteczku Brasław, wszedł w skład okręgu wileńskiego.
    Powiat iłłuksztański w granicach guberni kurlandzkiej (najdalej na wschód)

    Powiat lub ujezd iłłuksztański (alt. iłłukciański) – dawny powiat we wschodniej części guberni kurlandzkiej z siedzibą władz w Iłłukszcie.

    Powiat iłłuksztański stanowił wąski klin między Inflantami a Wileńszczyzną. W przeciwieństwie do reszty Kurlandii miał charakter polski. Według spisu ludności z 1897 roku mieszkało w powiecie iłłuksztańskim 54,9 procent ludności katolickiej, natomiast w reszcie guberni kurlandzkiej dominowała ludność ewangelicka (łotewska i niemiecka).

    Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.Gmina Boruny – dawna gmina wiejska funkcjonująca pod zwierzchnictwem polskim w latach 1919-1920 roku na obszarze tzw. administracyjnego okręgu wileńskiego (obecnie na Białorusi, przy granicy z Łotwą). Siedzibą władz gminy były Boruny.

    W 1919 roku 6 gmin powiatu iłłuksztańskiego (Borów, Boruny, Demeń, Kałkuny, Skrudelino, Sołonaj) znalazły się pod administracją Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich i 31 października 1919 weszły w skład nowo utworzonego powiatu brasławskiego, który wszedł w skład okręgu wileńskiego.

    Gmina Sołonaj – dawna gmina wiejska funkcjonująca pod zwierzchnictwem polskim w latach 1919-1920 roku na obszarze tzw. administracyjnego okręgu wileńskiego (obecnie na Łotwie, przy granicy z Litwą i Białorusią). Siedzibą władz gminy był Sołonaj (łot. Saliena).Kurlandia (łot. Kurzeme – ziemia Kurów, niem. Kurland) – kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem. Nazwa pochodzi od łotewskiego plemienia Kuronów (Kurów, Kursi). W szerszym kontekście nazwa używana na określenie Księstwa Kurlandii i Semigalii.

    W lipcu 1920 roku obszar dawnego powiatu iłłuksztańskiego o łącznej powierzchni 1,5 tys. km² został zajęty przez Łotyszy i wcielony do Łotwy. Obszar ten jest jedynym skrawkiem terytorium podlegającym pod polską administrację w latach międzywojennych, który obecnie należy do Łotwy.

    Gmina Borów – dawna gmina wiejska funkcjonująca pod zwierzchnictwem polskim w latach 1919-1920 roku na obszarze tzw. administracyjnego okręgu wileńskiego (obecnie na Łotwie, przy granicy z Litwą i Białorusią). Siedzibą władz gminy był Borów(ka) (teraz Silene).Gmina Skrudelino – dawna gmina wiejska funkcjonująca pod zwierzchnictwem polskim w latach 1919-1920 roku na obszarze tzw. administracyjnego okręgu wileńskiego (obecnie na Łotwie, przy granicy z Litwą i Białorusią). Siedzibą władz gminy było Skrudelino (łot. Skrudaliena).

    Linki zewnętrzne[]

  • Powiat iłłuksztański w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
  • Przypisy[]

    1. Historia powiatu iłłuksztańskiego
    2. Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 25, poz. 257
    3. Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno - administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
    4. P. Łossowski: Łotwa nasz sąsiad. Warszawa: 1990.
    Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (ZCZW) – polska administracja cywilna na terenach Litwy, Białorusi i Wołynia ("byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego") nie inkorporowanych do Polski, a zajętych przez Wojsko Polskie w latach 1919-1920.Iłukszta (łot. Ilūkste, niem. Illuxt, lit. Alūksta, ros. Илуксте, spotykana także nazwa Illuxt lub w zapisie alfabetem rosyjskim: Иллукст; w archaicznej XIX-w. polskiej pisowni Iłłukszta) — miasto w południowo-wschodniej części Łotwy, w Semigalii, nad rzeką Iłuksztą, ok. 4 km od Dźwiny. Osada po raz pierwszy wzmiankowana w 1550 roku. W 1690 roku ród Zyberków ufundowali drewnianą rezydencję mającą być zaczątkiem przyszłego kolegium jezuickiego oraz drewniany kościółek. W 1747 roku rozpoczęto budowę murowanego kolegium ukończonego w roku 1753. Od 1754 rozpoczęto budowę barokowego kościoła pod kierunkiem ks. Tomasza Żebrowskiego, który ukończono w 1766 r. Pierwsze nabożeństwo odbyło się w nim w 1769 roku. Kościół został zniszczony w czasie I wojny światowej a jego ruiny rozebrano w latach 60. XX wieku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wileńszczyzna (lit. Vilniaus kraštas, biał. Віленшчына), Wileńskie – terytorium leżące obecnie w granicach Litwy i Białorusi.
    Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (m.in. części Śląska, czy Prus Książęcych); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.
    Gmina Demeń – dawna gmina wiejska funkcjonująca pod zwierzchnictwem polskim w latach 1919-1920 roku na obszarze tzw. administracyjnego okręgu wileńskiego (obecnie na Łotwie, przy granicy z Litwą i Białorusią). Siedzibą władz gminy był Demeń (łot. Demene).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.