Powiat grodzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiat grodzki (powiat miejski, kalka z niem. Stadtkreis) – jednostka samorządu terytorialnego w Polsce, w okresie międzywojennym. Powiaty grodzkie (wówczas nazywane „miejskimi”) istniały w Polsce także po II wojnie światowej. Szczebel powiatów zniesiono w ramach reformy administracyjnej przeprowadzonej w 1975 r.

Kalka językowa lub odbitka językowa – bezpośrednie przetłumaczenie wyrazu lub całego zwrotu z języka obcego na język ojczysty, bez uwzględnienia istniejących ojczystych wyrazów opisujących to samo pojęcie, rzecz.Miasto na prawach powiatu – jednostka samorządu terytorialnego w Polsce, niekiedy określana potocznie jako powiat grodzki lub powiat miejski. Miasto na prawach powiatu jest gminą o statusie miasta, wykonującą zadania powiatu. We wszystkich miastach na prawach powiatu władzę wykonawczą sprawuje prezydent miasta. Są jednostkami samorządu terytorialnego (podziału terytorialnego).

Rozważano ich ponowne utworzenie w ramach reformy samorządu terytorialnego, która weszła w życie 1 stycznia 1999 r. Jedna z dyskutowanych koncepcji przewidywała utworzenie dwóch rodzajów powiatów: grodzkich i ziemskich. Ostatecznie utworzono powiaty tylko jednego rodzaju (bez żadnego przymiotnika w nazwie). Jednocześnie największym miastom powierzono zadania powiatów, jednak nadal pozostały one gminami.

Powiat ziemski – jednostka samorządu terytorialnego w Polsce, w okresie międzywojennym. Powiaty ziemskie istniały w Polsce także po II wojnie światowej. Zostały zlikwidowane w 1975 r. Rozważano ich ponowne utworzenie w ramach reformy samorządu terytorialnego, która weszła w życie od początku 1999 r. Jedna z dyskutowanych koncepcji przewidywała utworzenie dwóch rodzajów powiatów: grodzkich i ziemskich. Ostatecznie utworzono powiaty tylko jednego rodzaju, bez żadnego przymiotnika w nazwie.Samorząd terytorialny w II Rzeczypospolitej wprowadzany był stopniowo, z powodu różnic konstrukcji administracyjnych poszczególnych państw zaborczych. Konstytucja marcowa wprowadzała zasadę szerokiego samorządu, która nie została jednak w pełni zrealizowana. Po przewrocie majowym stopniowo ograniczano samodzielność samorządu, czego wyrazem stała się najpierw tzw. ustawa "scaleniowa" z 1933 roku, a potem przepisy konstytucji kwietniowej.

Obecnie termin „powiat grodzki”, jako potoczny, stosowany jest czasami w stosunku do miast na prawach powiatu, pomimo że nie są one powiatami.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • samorząd terytorialny w II Rzeczypospolitej
  • powiat
  • powiat ziemski
  • miasto na prawach powiatu
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. cyt. „Gminy miejskie mogą w warunkach, oznaczonych ustawą, tworzyć powiat lub województwo grodzkie.” – Art. 73 Konstytucji kwietniowej (1935) (Dz.U. z 1935 r. nr 30, poz. 227)
    2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 1925 r. o wydzieleniu miasta Gniezna ze związku gnieźnieńskiego powiatu ziemskiego i utworzeniu z tego miasta osobnego powiatu miejskiego (Dz.U. z 1925 r. nr 59, poz. 416
    Powiat (w Polsce) – jednostka samorządu terytorialnego II stopnia i podziału administracyjnego, obejmująca część obszaru województwa. Ich funkcjonowanie reguluje ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 1998 r. Nr 91, poz. 578).




    Reklama