• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Powiat Bomst

    Przeczytaj także...
    Kębłowo (niem. Kiebel gwar. Kymbłewo, nazywane potocznie także Kębłów ) wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn.Prusy Południowe (niem. Südpreußen) – prowincja Królestwa Prus istniejąca w latach 1793–1807 na części ziem uzyskanych w wyniku rozbiorów Rzeczypospolitej.
    Województwo wielkopolskie – województwo utworzone w 1999 w środkowo-zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej Warty; dzieli się na 4 miasta na prawach powiatu, 31 powiatów i 226 gmin, które zamieszkuje 3 447 441 osób (31 marca 2011); siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Poznań.
    Podział administracyjny Prowincji Poznańskiej po roku 1887. Powiat Bomst leży przy zachodniej granicy prowincji.

    Powiat Bomst (niem. Kreis Bomst, Landkreis Bomst; pol. powiat babimojski, dawniej także powiat babimostski) – dawny powiat istniejący w latach 1815-1938, należący kolejno do Królestwa Prus, Republiki Weimarskiej (1919-1933) i III Rzeszy (1933-1938). Siedzibą powiatu do 1919 było miasto Wolsztyn (niem. Wollstein). Obszar dawnego powiatu leży na pograniczu dzisiejszych polskich województw lubuskiego i wielkopolskiego.

    Wielkie Księstwo Poznańskie 1815-1848 (dawniej Wielkie Xięstwo Poznańskie, niem. Großherzogtum Posen, fr. Grand Duché de Posnanie) – autonomiczne księstwo, wchodzące w skład Prus (pozostające - z wyjątkiem lat 1848-1851 - obok Prus Zachodnich i Wschodnich, poza Związkiem Niemieckim), powstałe na mocy kongresu wiedeńskiego, mające w zamierzeniu mocarstw zaspokoić narodowe dążenia wielkopolskich Polaków w związku z odłączeniem decyzją kongresu terytorium Wielkopolski od reszty terytorium Księstwa Warszawskiego, które otrzymało status Królestwa Polskiego, państwa konstytucyjnego, związanego jedynie unią personalną z Imperium Rosyjskim. Po powstaniu listopadowym w Królestwie Polskim, popartym przez Poznaniaków, autonomia Księstwa została ograniczona w 1831, a po powstaniach wielkopolskich z 1846 i 1848 - całkowicie zniesiona. Administracja pruska bez żadnego aktu prawnego zmieniła nazwę na Prowincja Poznańska (Provinz Posen), ale w użyciu społecznym nadal pozostawała nazwa Wielkie Księstwo Poznańskie (choć polskie elity polityczne również używały nowej nazwy). Nazwa ta pozostała w pełnej tytulaturze królów Prus, a następnie cesarzy niemieckich aż do abdykacji Wilhelma II.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    Teren dawnego powiatu od 1319 przez 20 lat należał po części do Marchii Brandenburskiej i do Księstwa głogowskiego, a następnie przez 450 lat do Królestwa Polskiego. Po II rozbiorze Polski w latach 1793-1807 należał do pruskiej prowincji Prusy Południowe, a po pokoju w Tylży od 1807 do Księstwa Warszawskiego. Po zmianach terytorialnych po kongresie wiedeńskim w 1818 w państwie pruskim nastąpiła reorganizacja struktury powiatowej, w ramach której 1 stycznia 1818 powołano powiat Bomst ze stolicą w mieście Wolsztyn (Wollstein). W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego powiat Bomst leżał na zachodniej granicy jego rejencji poznańskiej, granicząc z prowincjami Śląsk i Brandenburgia.

    Powiat (niem. Kreis) – jednostka podziału administracyjnego i samorządu terytorialnego II stopnia w Niemczech. Wyróżnia się dwa rodzaje powiatów Landkreise, czyli powiaty ziemskie i Kreisfreie Städte (Stadtkreise w Badenii-Wirtembergii), czyli miasta na prawach powiatu. Obecnie istnieje 401 powiatów: 294 ziemskich i 107 miast na prawach powiatów. Na powiaty dzielą się wszystkie kraje związkowe Niemiec z wyjątkiem Berlina, Bremy i Hamburga. Większość powiatów ma od 100 000 do 200 000 mieszkańców. Najmniejszy powiat ziemski pod względem powierzchni, Main-Taunus ma 222,39 km², największy zaś, Mecklenburgische Seenplatte jest od niego 25-krotnie większy. Gniła Obra (także Leniwa Obra) – rzeka w województwie lubuskim, prawy dopływ Obrzycy. Źródła rzeki znajdują się na północny zachód od Brójec.

    Głównym zatrudnieniem ludności powiatu było rolnictwo i chów bydła. Według danych z 1837 powiat liczył 42,7 tys. mieszkańców, w tym 10,7 tys. zamieszkiwało miasta, a 32 tys. – wsie. Pod względem wyznaniowym najliczniejsi byli katolicy (21,2 tys., niemal wyłącznie Polacy), następnie protestanci (19,6 tys., niemal wyłącznie Niemcy) oraz żydzi (1,9 tys.). W powiecie działało 13 parafii katolickich, 7 protestanckich oraz 4 synagogi (w Wolsztynie, Babimoście, Kargowej i Rakoniewicach). Powiat dzielił się na 6 okręgów policyjnych:

    Piła (niem. Schneidemühl) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu pilskiego. Położone na pograniczu Pojezierza Wałeckiego i Pojezierza Krajeńskiego, nad Gwdą, około 11 km powyżej jej ujścia do Noteci. Liczy 74 763 mieszkańców, co daje jej 51. pozycję w kraju i 4. w województwie.Rakoniewice (niem. Rakwitz, Freystadt) - miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie grodziskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rakoniewice.
  • wolsztyński
  • jaromirski
  • kargowski
  • tuchowski
  • rakoniewicki
  • kaszczorski
  • W całym powiecie było 20 majątków, 166 wsi i osad oraz siedem miast: Wolsztyn, Babimost, Kargowa, Rakoniewice, Kębłów, Kopanica oraz Rostarzewo. Działały 3 konne stacje pocztowe i jedna listowa. Na terenie powiatu leżało 29 jezior oraz 12 lasów. Do głównych dróg należały: Grodzisk-Wolsztyn-Kargowa-Krosno, Wolsztyn-Babimost-Celichów oraz Wschowa-Kopanica-Babimost-Zbąszyń. Do ważniejszych rzek należały Obra, Obrzyca, Dojca i Zgniła Obra (obecnie zwana Gniłą Obrą).

    Nowe Kramsko (niem. Neu Kramzig) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Babimost, nad Jeziorem Wojnowskim, 34 km od Zielonej Góry.Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 31 grudnia 2012 r. miało 1,02 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km². Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.

    Około 1880 powiat dzielił się na pięć obszarów wójtowskich: Unruhstadt (kargowski), Rakwitz (rakoniewicki), Wollstein (wolsztyński), Kuźnica Zbąska i Fürsteneich (zaborowski). W 1887 powiat obejmował 253 miejscowości, w tym siedem gmin miejskich: Wollstein (Wolsztyn), Bomst (Babimost), Unruhstadt (Kargowa), Kopnitz (Kopanica), Kiebel (Kębłowo), Rostarzewo i Rakwitz (Rakoniewice) oraz 34 obszary dworskie.

    Babimost (niem. Bomst) to miasto w woj. lubuskim, w powiecie zielonogórskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Babimost. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

    Po podziale pruskiej prowincji Poznań na mocy traktatu wersalskiego w 1919 powiat Bomst został podzielony między Niemcy i odrodzoną Polskę. Do Polski przyłączono wschodnią część (714 km²) z Wolsztynem, którą nazwano powiatem babimojskim z siedzibą w Wolsztynie. 12 grudnia 1920 powiat babimojski przemianowano na powiat wolsztyński.

    Prowincja Dolny Śląsk (niem. Provinz Niederschlesien) – prowincja pruska utworzona uchwałą sejmu pruskiego z 14 października 1919 roku z części Śląska, ze stolicą we Wrocławiu. Dopiero 25 lipca weszła w życie ustawa wykonawcza. Oprócz Śląska obejmowała także część Łużyc i ziemię kłodzką. Dzieliła się na dwie rejencje: wrocławską i legnicką. 21 III 1938 połączona z prowincją Górny Śląsk, od 1941 znowu oddzielna prowincja. Jej powierzchnia wynosiła 26 615 km². W 1925 zamieszkiwało ją 3,126 mln ludzi.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Część niemiecka (286 km²) z Babimostem (Bomst) zachowała dotychczasową nazwę Kreis Bomst. Od 27 lutego 1919 szczątkowy powiat nie miał już samodzielnych organów administracji, lecz był zarządzany przez władze powiatu Züllichau-Schwiebus rejencji frankfurckiej prowincji Brandenburgia z siedzibą w Sulechowie (Züllichau). 20 listopada 1919 powiat podporządkowano tymczasowym władzom rejencyjnym (Regierungsstelle für den Verwaltungsbezirk Grenzmark Westpreußen-Posen) w Pile (Schneidemühl), a w 1922 roku włączono w skład Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej (rejencja pilska). Powiat stanowił wąski i długi pas terenu ciągnący się wzdłuż granicy polskiej od okolic Zbąszynka (Neu Bentschen) wzdłuż polskiej Kopanicy i Moch aż do enklawy powiatu Fraustadt Śmieszkowo (Lache) na północ od Sławy.

    Powiat Fraustadt (niem. Kreis Fraustadt, pol. powiat wschowski) – niemiecki powiat istniejący w okresie od 1793 do 1945 r. na terenie prowincji południowopruskiej, poznańskiej, śląskiej i dolnośląskiej. Sławocin (niem. Schlabrendorf) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim, w gminie Kolsko.

    1 października 1938 w ramach likwidacji Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej powiat został zniesiony. Większą część z miejscowościami Bomst (Babimost), Unruhstadt (Kargowa) i Neu Kramzig (Nowe Kramsko) przyłączono do powiatu Züllichau-Schwiebus rejencji frankfurckiej prowincji Brandenburgia. Mniejszą część z miejscowościami Bruchdorf (Bagno), Fließwiese (Droniki), Friedendorf (Spokojna), Krzyż, Ostweide (Łupice), Ostlinde (Ciosaniec), Pfalzdorf (Kaliska), Ruden (Rudno), Schönforst (Szreniawa) i Schwenten (Świętno) włączono do powiatu Grünberg in Schlesien (zielonogórskiego) rejencji legnickiej prowincji Dolny Śląsk.

    Rejencja legnicka (niem. Regierungsbezirk Liegnitz) – pruska jednostka administracyjna obejmująca zachodnią część Śląska, powstała w 1815 i istniejąca do końca II wojny światowej. Rejencja była zwyczajowo nazywana "Śląskiem Dolnym" (Niederschlesien).Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie, niem. Herzogtum Warschau) – istniejące w latach 1807–1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji państwo, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym Księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • powiat babimojski
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 173-178.Sprawdź autora:1.
    2. Dz.U.M.B.Dz.Pr. 1920 nr 15 poz. 113
    3. Wieś między Sławocinem a Świętnem zlikwidowana w 1945 roku
    4. Dawid Kotlarek: Administracja powiatu zielonogórskiego w latach 1816-1945, W: W kręgu polityki, Adam Ilciów, Robert Potocki (red.), Zielona Góra – Częstochowa 2009, s. 50-58

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Deutsche Verwaltungsgeschichte
  • Rejencja poznańska (niem. Regierungsbezirk Posen) – dawna rejencja pruska utworzona w 1815 r. w Wielkim Księstwie Poznańskim, od 1848 r. w Prowincji Poznańskiej. Po I wojnie światowej większość jej obszaru przypadła Polsce i weszła w skład nowo utworzonego województwa poznańskiego. Pozostałe przy Niemczech fragmenty utworzyły Marchię Graniczną Poznań-Prusy Zachodnie.Kargowa (dawniej Unrugowo, niem. Unruhstadt) – miasto w powiecie zielonogórskim, w województwie lubuskim, siedziba gminy Kargowa, położone w Kotlinie Kargowskiej, nad Obrzycą.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rejencja frankfurcka (niem. Regierungsbezirk Frankfurt) – pruska i niemiecka jednostka administracyjna istniejąca na terenie prowincji Brandenburgia w latach 1815-1945.
    Świętno (niem. Schwenten) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Wolsztyn.
    Wolsztyn– miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolsztyn, położony w zachodniej części województwa nad rzeką Dojcą, 72 km na południowy zachód od Poznania. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.
    Obra – nizinna rzeka w zachodniej Polsce, lewy dopływ Warty, zlewnia w górnym odcinku III rzędu, w dolnym – II rzędu,
    Traktaty tylżyckie, pokój w Tylży – dwa porozumienia zawarte przez I Cesarstwo Francuskie z Imperium Rosyjskim i królestwem Prus w 1807.
    Droniki (niem. Fließwiese) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie wschowskim, w gminie Sława.
    Marchia Graniczna Poznańskie-Prusy Zachodnie, także Pogranicze poznańsko-zachodniopruskie (niem. Grenzmark Posen-Westpreußen) – prowincja Prus w latach 1922-1938 utworzona z części Prus Zachodnich i Prowincji Poznańskiej, które pozostały przy Niemczech po traktacie wersalskim. Stolicą prowincji była Piła. W 1933 roku prowincja miała powierzchnię 7695 km² i liczyła 337 578 mieszkańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.