• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Porwak tektoniczny

    Przeczytaj także...
    Ksenolit – fragment skały (porwak) różniący się od skały wulkanicznej, w której się znajduje. Najczęściej jest to fragment wyrwany przez magmę ze skał otaczających (porwak wulkaniczny), lub jego pozostałość.Rewasz - polskie wydawnictwo, wyspecjalizowane w tematyce turystyczno-krajoznawczej, założone w 1991 roku w Pruszkowie pod Warszawą. Publikuje głównie przewodniki, informatory turystyczne, monografie krajoznawcze i mapy.
    Wojciech Jaroszewski (ur. 3 lutego 1935 roku w Poznaniu, zm. 24 grudnia 1993 roku w Warszawie) – polski geolog, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, znawca Tatr, działacz turystyczny. Wnuk Tadeusza Smoluchowskiego – polskiego chemika i alpinisty.

    Porwak tektoniczny – fragment skały (porwak) oderwany od masywu macierzystego i przemieszczony do innego środowiska w wyniku ruchów tektonicznych (szczególnie w wyniku nasuwania płaszczowin). W przypadku większych rozmiarów, może przybierać formę łuski tektonicznej.

    Najczęściej porwaki tektoniczne występują w formacjach skalnych utworzonych w wyniku skomplikowanych deformacji tektonicznych (fałdowań). Z tego względu porwakami tektonicznymi są fragmenty różnych skał w skałach osadowych, niekiedy w skałach metamorficznych (słabego metamorfizmu).

    Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.Wapielnica – szczyt o wysokości 394 m n.p.m. w północno-wschodniej części Pogórza Przemyskiego, na południowy zachód od Przemyśla. Jego stoki opadają: na północ – ku Przełęczy pod Wapielnicą oraz dawnej wsi Kruhel Wielki (obecnie w granicach admistracyjnych Przemyśla), zaś na zachód – ku dolinie Leśniego Potoku. Niedaleko wierzchołka znajdują się ruiny fortyfikacji fortu głównego nr VI "Helicha", należącego do przemyskiej twierdzy. Na północnych stokach Wapielnicy, ponad Kruhelem Wielkim znajduje nieczynna kopania wapienia i marmuru oraz resztki wapiennika z XIX wieku. Wapielnica staniowi jeden z przykładów porwaku tektonicznego.

    Przykłady porwaków tektonicznych w Polsce[]

    Najczęściej występują one w Beskidach, ze względu na ich genezę. Na powierzchni odsłonięciami są m.in.:

  • Skałki Andrychowskie i tzw. granit bugajski – m.in. gnejsy i granitognejsy pochodzące sprzed dewonu oraz wapienie, margle i zlepieńce górnej kredy i paleogenu.
  • porwak wapienny góry Wapielnica (góra Iwanowa) w pobliżu wsi Kruhel Wielki k. Przemyśla
  • Zobacz też[]

  • porwak – inne rodzaje
  • ksenolit
  • łuska
  • Bibliografia[]

  • Jaroszewski W., Marks L., Radomski A.: Słownik geologii dynamicznej, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1985, ISBN 83-220-0196-7, s. 192
  • Przypisy

    1. zob. informacja w: Radosław Truś, Beskid Mały, wyd. Oficyna Wydawnicza "Rewasz" 2008, ISBN 9788389188779 (books.google.pl)
    2. Osobliwości geologiczne w okolicy Stronia
    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Skałki Andrychowskie - seria skalna w rejonie Andrychowa, występująca pomiędzy dwiema płaszczowinami: na płaszczowinie podśląskiej, pod płaszczowiną godulską. Zbudowana ze skał różniących się pod względem pochodzenia i genezy od skał budujących Beskid Mały. Skały te są porwakami tektonicznymi (lub olistolitami) gnejsów i granitognejsów, pochodzących sprzed dewonu, wapieni górnej kredy i paleogenu oraz margli i zlepieńców.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Przemyśl (łac. Praemislia, ros. Перемышль, ukr. Перемишль, niem. Prömsel) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone nad Sanem.
    Paleogen – starszy okres ery kenozoicznej, trwający od 66,0 mln do 23,03 mln lat temu. Dzieli się na następujące epoki/oddziały:
    Beskid Mały (513.47) – pasmo górskie w Polsce, stanowiące część Beskidów Zachodnich, mające charakter wyspy górskiej o długości ok. 35 km i szerokości ok. 10-15 km.
    Orogeneza (ruchy orogeniczne, górotwórczość, ruchy górotwórcze, fałdowanie) – powstawanie gór z przyczyn tektonicznych.
    Kreda późna (ang. Late Cretaceous) – młodsza epoka kredy, trwająca około 34 milionów lat (od 99,6 ± 0,9 do 65,5 ± 0,3 mln lat temu). Dzieli się na sześć wieków: cenoman, turon, koniak, santon, kampan i mastrycht.
    Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.
    Andrzej Radomski (ur. 30 listopada 1961 w Koszalinie) − polski zapaśnik i grappler, pięciokrotny mistrz Polski, wicemistrz Europy (Poznań 1991) i dwukrotny olimpijczyk (Seul 1988, Barcelona 1992) w zapasach w stylu wolnym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.